Ganito kaganda nagsimula
ang kuwento.
May limang magkakaibigan.
Magkakaibigan sila sa disability center.
Manonood sila ng laro ng basketball.
Tapos wala nang nakakaalam kung ano'ng nangyari pagkatapos no'n.
Baguhang reporter ako no'n, pero kahit noon pa alam ko
na magulo 'yon.
Tinawag ito ng mga pulis
na isa sa mga nakapagtatakang kasong nahawakan nila.
Nag-aalala ang mga pamilya, may limang binatang nawawala.
Natagpuan 'yong kotse 112 kilometro sa maling direksiyon.
May nag-utos sa kanilang gawin 'to.
Kusa ba silang pumunta dito, o sadyang dinala dito?
'Yan ang malaking tanong.
BAKIT NAGPUNTA ANG LIMA SA KAKAHUYAN?
Bakit kayo maglalakad sa lamig
nang di n'yo alam saan kayo pupunta?
Ba't walang nakakita sa trailer?
Di sineryoso ng sheriff's department.
Ga'no katagal ka maghahanap?
Hanggang sa makita namin sila, o hanggang wala nang pag-asa.
May nakakaalam kung nasaan sila.
MAS DUMAMI ANG MGA TANONG
Noong gabi ng February 24, 1978,
limang lalaki ang nawala
matapos manood ng basketball sa Chico, California.
Natagpuang abandonado ang kotse nila,
112 kilometro ang layo mula sa mga tirahan nila.
Sa halos 50 taon,
palaisipan sa mga imbestigador ang kaso ng Yuba County Five.
Magulo ang kaso.
Bakit nagmaneho sa maling direksiyon ang mga lalaki?
Bakit nila iniwan ang kotse at naglakad sa malakas na snow?
Naligaw ba sila?
O baka may mas masamang nangyari?
MGA POSIBLENG NANGYARI
ANO ANG NANGYARI SA YUBA COUNTY FIVE?
Ang Yuba County...
magandang lugar para sa akin 'yon.
Nangangaso kami, namimingwit.
May kakaway sa 'yo sa daan dahil kilala mo lahat.
Wala akong alam sa bilang ng krimen hanggang sa nangyari lahat 'to.
Itong picture na 'to ang gusto ko.
- Si Jackie 'yan, di ba? - Oo.
No'ng six o seven yata siya.
- Tingnan mo 'yong buhok. - Oo nga. Ang cute niya.
Pareho kayo ng mata.
Mama ko 'yan.
Ako 'yan, tapos si Jackie.
Parang Pasko 'to, a.
Walang date. Ay, oo, Pasko nga. 'Yan ang huling Pasko niya.
1978 'yan.
Ang kapatid kong si Jackie, si Bill Sterling,
si Jack Madruga, si Gary Mathias at si Ted Weiher.
Nagkakilala sila no'ng nasa Gateway Project sila.
- Tinutulungan nito ang mga may autism... - Disabled.
...ang mga disabled na matuto ng sports at makisalamuha sa ibang tao.
Basketball ang hilig nila.
Napakaimportante no'n sa Gateway Gators.
'Yong kuya kong si Jackie, 24 na siya,
pero pang-16 years old ang isip niya.
Mahina siya kumpara sa amin no'ng lumalaki siya.
Pero hindi naging iba ang trato sa kanya.
Kaya niyang isulat ang pangalan niya. Marunong gumamit ng telepono.
- May girlfriend siya. - Tagal nilang mag-usap sa telepono.
Walang masamang tinapay kay Jackie.
Lagi lang siyang nakangiti, masaya.
'Yong kuya kong si Jackie at si Ted Weiher,
akala mo magkapatid sila, lagi kasi silang magkasama.
Pag nakita mo si Jackie, kasunod niyan si Ted.
Mahilig sa mac and cheese si Ted.
'Yon ang regalo sa kanya ng asawa ko no'ng Pasko.
Pag may mac and cheese siya, masaya na siya.
Sobrang cute niya.
Pero 'yong isip niya at 'yong kilos niya,
hirap siya.
Hindi ko inisip na may kapansanan si Tito Ted.
Iba pa ang tawag nila no'n. 'Yong letter R.
Siya 'yong masayang tito.
Nakakatawa, balbon, malaki ang katawan.
Kulot siya.
Janitor sya sa junior high school.
Pero amin siya.
Poprotektahan mo ang kadugo mo.
Mahal namin siya, at alam naming mahal niya kami.
Di masyadong palakaibigan si Jack Madruga, di tulad ng Tito Ted ko.
Pero magkaibigan sila.
Tahimik lang si Tito Jack.
Mahiyain.
Takot siya sa mga tao kaya akala nila may problema siya.
Tahimik lang talaga siya pero wala siyang diperensiya.
Pumunta siya sa Vietnam.
Magaling siya sa eskuwela.
Pumasok mag-isa sa college.
Mas parang kuya ko pa siya
kesa sa tito.
"Doc" ang tawag namin sa kanya.
Lagi niya kaming sinusundo ng mga barkada ko.
Pag di kami pumasok, tatawagan ko siya, "Sunduin mo kami."
Close na close kami.
Mag-best friend si Doc at si Bill Sterling.
Si Bill Sterling, naaalala ko pa,
tinuturuan niya ako kung paano tumira sa bowling.
Mabait siya, palakaibigan. guto lang niyang makatulong.
Lagi siyang nakasuporta.
Si Gary Mathias, siya 'yong huling sumali sa grupo.
Pero magkakasundo silang lima.
Bilib ako kay Gary bilang nakababatang kapatid.
Atleta siya, musician siya.
Madami siyang alam gawin
kaya naging inspirasyon ko siya.
Ilang beses niya akong pinagtanggol.
Mapapaaway na ako no'n pero tinulungan niya ako.
Ganyang klaseng tao siya.
Tutulungan niya ang pamilya niya.
Walang duda.
Noong nasa military si Gary, nabigyan siya ng medical release.
Schizophrenic daw siya,
kaya nagpalit siya ng doktor tapos pinalitan 'yong mga gamot niya,
at naging maayos naman siya,
kaya nagtrabaho siya sa stepfather namin.
Maalagang tao si Gary.
Lahat silang lima, walo o siyam na taon silang magkakaibigan.
Maglalakad sila kung saan-saan.
Hanggang sa nagkaro'n ng kotse si Jack Madruga, 1969 Mercury Montego.
Ipinagmamalaki ni Jack Madruga 'yong kotse na 'yon.
Sasakay sila do'n, tawanan, nakababa 'yong bintana,
tapos kakaway sa mga tao.
Paborito nila ang UC Davis, at may laro ang UC Davis at Chico.
Kaya plano nilang manood ng laro.
Malapit lang 'yon, isang oras na biyahe lang.
Ayaw ng ibang pamilya na manood sila ng laro no'ng gabing 'yon
kasi sila mismo, may laro din kinabukasan.
Sobrang excited sila sa laro nila kinabukasan.
Naipanalo nila lahat ng laro nila.
- Oo. - Kaya pasok sila sa tournament.
Championship tournament 'yon para sa Gateway Gators.
Naaalala ko pa no'ng dumating si Jack sakay ng Mercury Montego niya.
Sabi ng tatay ko sa kapatid ko habang papalabas,
"Bawal uminom, bawal manigarilyo, at bawal ang babae."
Tapos sabi ng kapatid ko, "Tay naman, e."
Tapos umalis na siya.
Ang saya nila no'n, pinagsisigawan 'yong paborito nilang team.
Tapos pumunta na sila sa Chico.
Kinabukasan, sabi ng nanay ko,
"Wala dito ang kapatid mo." Sabi ko, "Anong wala?"
Eleven lang ako no'n, tapos paggising ko no'ng Sabado ng umaga,
sabi ng mama ko,
"Bumangon ka na, pupunta tayo sa lola mo.
"Di umuwi ang Tito Ted mo kaya nag-aalala siya."
Dahil may special needs sila,
mabilis na nag-alala ang lahat.
May nangyari.
Nagtawagan 'yong pamilya. "Nakita n'yo si Bill?"
"Nakita n'yo ba si Jack?" "Hindi umuwi si Ted."
Nagpa-panic na ang mga pamilya dahl limang lalaki ang nawawala.
Kahit kailan, di natulog kahit saan si Jackie.
Lagi siyang umuuwi.
Gusto niyang nasa bahay siya kasi 'yon ang comfort zone niya.
Umuwi dapat sila.
Umuwi dapat sila galing sa panonood ng laro.
Nang tumawag sila sa opisina ng sheriff ng Yuba County,
sabi wala raw silang magagawa dahil lampas 18 na sila.
Mag-antay daw muna kami ng 24-48 hours
bago i-report na nawawala sila.
Sabi ng pamilya,
"Teka, lahat sila, may kapansanan sa pag-iisip."
Wala raw silang magagawa.
Kalokohan.
Kalokohan 'yon.
Ginawa ng pamilya ang makakaya nila noong February 25.
Kung sino-sino ang tinawagan nila.
Kung saan-saan sila nagpunta. Di nila nakita 'yong lima.
Pagdating ng 8:00 p.m., tumawag sila sa Yuba County.
"Kailangan namin ng tulong para mahanap sila."
Binalikan ang huling lugar na pinuntahan ng lima.
Manonood sila dapat ng laro sa Chico State.
Tapos 'yong editor ng diyaryo ng Chico, nando'n din siya sa laro.
Nakita niya 'yong lima. Tandang-tanda niya.
Kaya napatunayang nandoon nga sila.
Tahimik no'ng mga unang araw.
February 26, February 27, walang balita.
Pagdating ng February 28, sabi ng Forest Service,
"Nakita 'yong kotse sa Plumas National Forest."
Halos 112 kilometro sa maling direksiyon,
sa taas ng bundok.
Tugma ito sa kotse ng nawawalang lima, 1969 two-door Mercury Montego.
Mabato ang Plumas National Forest.
Bulubundukin.
Nasa 4,000 feet above sea level kung saan sila nawala.
Mataas ang snow sa lugar na 'yon,
umaabot ng 10 hanggang 20 feet.
May mga lugar na pababa
na puwede kang madulas
at mahulog mula sa itaas.
Walang umaakyat do'n.
Hindi pinupuntahan 'yon.
Pagpasok ko sa bahay,
nakita ko ang nanay ko, umiiyak sa sahig.
Nakita na raw 'yong kotse pero wala sila.
Kilala ang lima sa pagsunod sa mahigpit na schedule.
Wala sa ugali nila
na bigla na lang pupunta sa bundok sa gitna ng gabi.
Ano ang nagdala sa kanila doon?
KUSA BANG NAGPUNTA ANG LIMA SA PLUMAS?
Hindi nila ugali 'yon. Unang-una, wala sila dapat sa lugar na 'yon.
Walang dahilan para pumunta sila sa snow.
No'ng umalis sila, eksakto lang ang suot nila
para sa panoonood ng laro sa gym.
Wala ring kapansin-pansin sa kotse.
Walang sira, walang kahit ano na magsasabing may nangyari.
Wala 'yong susi.
Ang nando'n, mga karton ng gatas, balat ng candy.
'Yong mga bagay na makikita mo sa mga batang nagpa-party
kesa sa mga lalaking manonood ng laro ng basketball.
Nakipag-ugnayan 'yong isang imbestigador sa distributor ng gatas
at nalaman niya kung sino ang mga nagtitinda no'n.
Kaya nagsimula sila sa Chico State at inisa-isa 'yong mga tindahan
para alamin kung may nakakita sa lima.
Pagdating sa Behr's Market,
nakausap nila 'yong babaeng naka-duty no'ng gabi ng 24,
at natatandaan niya ang lima.
Pasara na ang Behr's Market no'n.
Ibig sabihin, nando'n sila ng 10:00 p.m.
Mula do'n, nawala sila sa gitna Chico at Marysville.
Posible na sa pagitan ng 10:00 p.m. at 11:00 p.m.,
lumabas sila sa highway
papunta sa Oroville.
Mula do'n, pumunta sila sa Plumas National Forest,
tapos siguro bandang 11:00 p.m. o baka 11:30 p.m.,
dumaan sila sa mabatong kalsada, puno ng snow, sa gitna ng kawalan.
Tapos baka na-stuck 'yong kotse nila sa five o six inches ng snow.
Tapos mula do'n,
naka-tennis shoes sila, maong, manipis na jacket,
nagtatakbo sila sa dilim, sa makapal na yelo, nang walang dahilan.
ISA SA LIMA...
No'ng sinusulat ko 'yong article,
nakausap ko 'yong mga imbestigador,
at nakasama ko rin 'yong pamilya ng lima.
'Yong mga tanong na tandang-tanda kong...
talagang ipinagtataka ko:
Bakit kayo tumigil doon?
Bakit hininto n'yo ang kotse doon?
Bakit kayo lumabas ng kotse?
Bakit kayo maglalakad
nang di n'yo alam saan kayo pupunta?
Isa pa, may laro sila kinabukasan.
Nakalatag pa nga sa kama 'yong uniform ng iba sa kanila.
Di sila gagawa ng kahit anong magiging dahilan para di sila matuloy.
Alam ni Tito Doc ang papuntang Chico.
Ilang beses na siyang nakapunta do'n.
Nakababa 'yong bintana ng driver no'ng natagpuan 'yong kotse.
Alaga niya ang kotse niya,
kaya imposibleng iiwan lang niya basta 'yong kotse niya do'n.
Walang dahilan para lumabas sila sa kotse, puwera lang kung pinilit sila o natakot.
Ang tingin ng iba,
hindi alam ng lima ang ginagawa nila.
Hindi sila nagkamali.
Ito 'yong Bidwell Bar Bridge.
Patawid 'to sa Oroville papunta sa Plumas National Forest.
Malinaw na palatandaan 'to.
Pero kung nakita nila ang tulay na 'to,
malalaman nilang malayong-malayo na sila
at mali na ang dinadaanan nila.
At kung nakita nila 'yong sign ng Plumas, malalaman nila.
Sarado 'yong daan.
Mga 13 kilometro sa taas,
do'n nakita ang abandonadong Mercury Montego.
Para sa pagtotroso 'yon. Walang ibang patutunguhan 'yon.
Di sila dadalhin ng mapa dito.
Walang dahilan para mag-joyride sila dito.
May kung anong nagdala sa kanila dito.
Imposibleng naligaw sila.
May nangyari talaga no'ng gabing 'yon.
LIMANG NAWAWALANG LALAKI, PINAGHAHANAP
Sinimulan ng mga pulis ang malawakang paghahanap sa lugar
kung saan natagpuan ang kotse.
Maraming ahensiya ang kasama, apat na ahensiya,
at mahigit 200 tao ang sumali sa paghahanap.
May nakasakay sa kabayo, may naglalakad,
mga sasakyang kayang dumaan sa snow, at helicopter.
Malawakang paghahanap 'yon.
'Yong tatay ko, si Jack,
pinuntahan niya 'yong kotse.
Tapos nagsimula siyang maghanap.
Araw-araw siyang nandoon.
Nangangaso kami d'on, alam namin ang lugar na 'yon.
Naglakad si Jack Sr. nang ilang kilometro sa gilid ng bundok.
Sinabi sa akin ni Jack, sinabi niya nang malakas,
"Anak, hahanapin kita. Di ako titigil hangga't di kita nakikita."
Buong pamilya, naghahanap sa kakahuyan.
Ang hirap.
Gigising ka sa umaga, di mo alam ang nangyari sa kanila.
'Yon ang mahirap. 'Yong di mo alam.
MASAMANG PANAHON AT MABATONG DAAN, NAGPAPAHIRAP SA PAGHAHANAP
Sobrang lakas ng snow no'n, sobrang delikado.
Maghahanap ang rescue team, tapos titigil sila.
PAGHAHANAP, ITINIGIL DAHIL SA SAMA NG PANAHON
PAGHAHANAP SA LIMA, IPAGPAPATULOY
March ang pinaka-busy nila.
Bandang April, May, bumagal na ang paghahanap.
Pagdating ng June, di na sila naghahanap.
WALANG BALITA SA NAWAWALANG LIMA
PAGHAHANAP SA LIMA, BIGO
Araw-araw kaming umaasa.
Araw-araw, gigising ka,
"Mahahanap na siya.
Ligtas siya."
'Yong katahimikan...
'yon ang mahirap, e.
Pasensiya na.
TATLO'T KALAHATING BUWAN MATAPOS ANG PAGKAWALA
May ilang nagmomotor
na napadaan sa Forest Service campground
ang nakaamoy ng masangsang.
May camp trailer do'n na basag ang salamin.
Sa loob no'n, nakita nila ang payat na bangkay ni Ted Weiher.
Nakahiga 'yong bangkay ni Ted Weiher.
Nakayakap sa dibdib 'yong mga kamay niya,
isipin mo 'yong puwesto ng bangkay pag ginawang mummy.
Balot na balot siya ng maraming kumot,
akala mo sanggol ang binalot.
Di niya kayang mag-isa 'yon.
Puno ng frostbite si Ted.
Six feet, 100 kilos siya no'ng nawala.
No'ng natagpuan siya, 55 kilos na lang siya.
Bagong ahit siya no'ng nawala siya. Nakita siya balbas-sarado na.
BANGKAY, KINILALANG SI WEIHER
Dahil sa kapal ng balbas,
natukoy ng mga coroner na tumingin sa kanya
na buhay siya ng mga walo hanggang 13 linggo.
Hindi ko kinaya.
Dahan-dahang pagkamatay sa gutom
at hypothermia sa loob ng halos walong linggo.
Ang trailer kung saan namatay si Ted ay 30 kilometro mula sa Montego.
Napakaraming mga tanong.
Bakit di nakita ng mga pulis ang trailer?
At huli na ba para makitang buhay ang iba?
PUMALPAK BA ANG PULISYA SA PAGHAHANAP SA LIMA?
Sinama ako ni Tita Dorothy
sa lugar kung saan nakita 'yong kotse.
Bandang March 'yon.
Di ko maiwasang isipin na no'ng pumunta kami do'n,
buhay pa siya no'n.
Naisip ko...
na ang lapit ko na pala sa kanya.
Hirap na hirap siguro siya.
Buhay pa siya,
at hindi nila sinubukang mas hanapin pa siya.
2 ARAW MATAPOS MATAGPUAN SI TED
Mga 11 kilometro pababa sa trailer,
nakita nila ang naaagnas na bangkay ni Jack Madruga.
Sa kabilang kalsada, nakita nila ang labi ni Bill Sterling,
kinalat ng mga hayop sa isang lugar.
LASOG-LASOG NA BANGKAY NA BAHAGYANG MAY DAMIT
AT MAY NAIWANG LAMAN
MAY TUYONG LAMAN MALAPIT SA PUSO AT BAGA
Nasa bulsa ni Doc ang susi no'ng natagpuan siya.
Kaya siya ang driver, walang duda.
Gustong makita ni Lola ang labi ni Doc.
Sabi ng tatay namin sa kanya,
"Ma, kalansay na lang ang natira."
Tapos bumagsak na siya.
Gusto niyang makita ang anak niya para makapagpaalam.
May nagsabing nakita na raw siya.
May nakita raw sila, kaya bumalik ako.
At doon ko nakitang napaluhod si Mr. Huett Sr.,
tapos humahagulgol siya.
Sabi niya, "Anak, patawarin mo ako. Nangako akong hahanapin kita."
Alam na...
- Alam na niya agad. - ...niya agad
na ang kapatid ko 'yon.
Dahil sa suot niyang damit.
At saka...
kinuha nila 'yong mga buto,
tapos nahulog 'yong backbone ng kapatid ko...
sa suot niyang damit.
Nasa pantalon pa niya 'yong wallet niya.
Ang sakit ng araw na 'yon.
Ang sakit.
Hanggang ngayon masakit.
Parang kahapon lang.
Di ko alam kung pa'no nakaya ng tatay ko 'yon.
No'ng tumigil na sila... Di ko kailangan ng tulong nila.
Hahanapin ko ang anak ko. At napatunayan ko 'yon.
At hindi ako titigil hangga't di ko sila natatagpuan lahat.
Buhay man o patay.
'Yan lang ang masasabi ko.
Ayon sa report ng pathologist,
ang sanhi pagkamatay ay exposure sa mga elemento sa paligid.
Pero hindi sapat ang mga 'yon
para tiyakin at malaman ang lahat.
Di sapat ang natira.
Kung may blunt-force trauma,
kung may iba pang pinsala, posibleng di na malalaman 'yon.
ISANG LALAKI ANG HINDI PA NATATAGPUAN
Hindi natagpuan si Gary Mathias
sa lugar na 'yon.
Hindi nila alam kung nasaan siya.
Napakahirap.
Pero nabuhayan ako.
Naisip ko, "Nakita na 'yong iba, makikita namin si Gary."
No'ng natagpuan si Jackie Huett,
parang ayaw nang maghanap ng sheriff's department.
Parang, "Tama na."
PAGHAHANAP, ITINIGIL
Tumigil na ang mga search team sa paghahanap no'ng June 19.
Ang sabi ng pulisya, "Ginawa na namin lahat para mahanap siya,"
pero wala silang nakitang kahit na anong labi ni Gary Mathias.
Dalawang linggo pa ako do'n pagkaalis nila,
kami ng asawa ko at 'yong bayaw ko.
Ayoko mang sabihin, pero...
parang kulang pa ang ginawa nilang paghahanap.
Mas marami pang ginawa 'yong mga pamilya kesa sa pulisya.
May mga report na diumano, sinabi raw ng US Forest Service,
"Sinabi namin ang tungkol sa mga trailer, pero di naghanap ang pulisya."
AYON SA FOREST SERVICE, BINANGGIT NILA ANG MGA TRAILER
Buong buhay namin, nangangaso kami, nangingisda.
Alam na alam ng tatay ko ang itsura ng mga bakas.
May nakita siyang apat na set ng footprints palayo sa kotse,
paakyat sa bundok.
Di pababa, tulad ng iniisip ng pulisya.
Alam ni Jack Sr. na nando'n 'yong mga trailer.
Sinabihan silang pumunta.
Sinabi ni Jack kung puwedeng puntahan nila 'yon.
Sinabi niya.
Ang sabi pa niya may isang taong nagsabi sa kanya,
"Naku, di sila aabot nang ganyang kalayo."
Anong hindi?
'Yong layo ng mga trailer sa kotse ni Madruga,
siguro mga 32 kilometro.
Wala sigurong nakaisip
na sa sama ng panahon, aabot 'yong lima doon.
Kaya di na ako nagulat na walang pumunta sa mga trailer,
na siguro no'ng panahong 'yon, nakalubog sa snow.
Alam nilang may mga trailer do'n pero walang naghanap.
Kaya pan'no natin masasabi na walang maililigtas?
Patuloy na pinagtatalunan ang mga kakayahan ng lima.
At para sa marami, nagbigay ito ng kadiliman sa kaso.
NAGING HADLANG BA ANG DISKRIMINASYON?
Nakakagalit.
Sa salita pa lang, galit na ako.
"Foul play, hinihinala sa pagkawala ng limang lalaking may pagka-retarded."
- Sa tingin mo ba tama... - Bakit "retarded"?
- 'Yan ang tawag nila noon. - Parang...
Hindi tama 'to.
Medyo mahina lang kumpara...
Kung ang sinabi nila,
"Limang...
championship basketball players ng Gateway, nawawala,"
baka natagpuan pa sila.
Imbes na 'tong...
kalokohang 'to.
Sa tingin ko baka iba ang nangyari.
Mas maghahanap sila.
LIMANG LALAKING MAY PAGKA-RETARDED, NAWALA NANG PARANG BULA
LIMANG RETARDED, NAWAWALA
Hindi sila mga 25, 35 years old na may sapat na kakayahang magdesisyon
at alamin kung nasaan nila.
'Yong stigma ng pagtawag sa kanila ng retarded
ang nakaapekto sa buong pangyayari.
5 LALAKING RETARDED, NAWAWALA PA RIN
Ang iniisip kasi ng iba, sobrang tatanga ng lima para bumalik
kaya umakyat na lang sila nang umakyat, kalokohan 'yon.
At itong pananaw na 'to,
ito ang tumatak sa isip ng publiko at lalo na sa mga kapulisan.
Parang,
"Magpapagod pa ba tayo para lang maghanap ng mga naliligaw na retarded?"
Sa tingin ko, itong limang 'to na may kakulangan sa kakayahan,
sobrang saya nila dahil napanood nila ang paborito nilang team.
Pumunta sila sa grocery para bumili ng chocolate milk at mga candy.
Tapos sa biyahe, nagkamali sila ng desisyon,
mali sila ng dinaanan, di na sila nakabalik.
Sunod-sunod ang mga maling desisyong nagawa nila.
Sinasabi mo ba na dahil sa katangahan
at dahil retarded sila kaya sila napunta dito?
Imposibleng kusa nilang ginawa 'to.
Isa mga ipinagtataka ng mga imbestigador,
may imbakan ng pagkain sa labas ng trailer,
may mga de-lata, military food, na kinain na.
Pero may isa pang imbakan
na punong-puno ng de-lata
at kaya nilang mabuhay nang ilang buwan, pero di binuksan 'to.
May propane heater na hindi binuksan.
May pagkain na puwedeng kainin.
May heater para hindi sila ginawin.
Bakit di kinain 'yon? Bakit di ginamit 'yong heater?
Bakit ka hihiga sa kama
na balot na balot ng kumot na para bang may nag-aalaga sa 'yo,
tapos ilang linggo kang nagugutom hanggang sa mamatay ka?
Ano ang nangyari?
Hindi gagawa ng kahit ano si Ted na labag sa batas.
Kung magnanakaw...
Kung alam niyang pagnanakaw 'yon, di niya gagawin 'yon.
At...
di rin siya marunong gumamit ng propane heater.
Hindi matutulog si Ted nang gano'n. May kasama siya do'n.
May itim na tennis shoes sa trailer,
at ito 'yong suot ni Gary Mathias.
Wala ang sapatos ni Weiher.
Baka nawala niya sa Plumas o baka kinuha ni Gary Mathias at umalis.
Malaki ang posibilidad na umabot sa trailer si Ted at si Gary.
Ano'ng nangyari sa kanila?
Ano ang nangyari kay Gary Mathias?
Lumalabas sa ebidensiya na posibleng umabot si Gary sa trailer.
At dahil di natagpuan ang bangkay niya, nagsimula ang mga hinala.
Biktima ba si Gary?
Isang scapegoat?
O mas malala pa?
SI GARY BA ANG RESPONSABLE SA PAGKAMATAY NG MGA LALAKI?
Alam ko...
Patawarin ako ng Diyos.
Takot si Doc at 'yong iba kay Mathias.
Sumasamang manood ng laro si Gary pero ayaw nilang isama.
Natatakot silang magsalita.
Sigurado ako diyan. Galing mismo sa tito ko 'yan.
Umiinom ng gamot si Gary Mathias, at matagumpay naman ito.
Dalawang taon siyang payapa
bago naganap ang mga pangyayari.
Pero may problema sa drugs si Gary Mathias.
May maganda at di maganda siyang karanasan sa Army.
Minsan biglang nagiging bayolente siya.
Ang tanging paliwanag na posibleng nangyari,
bumalik ang psychosis ni Gary
at nahikayat niya ang mga kasama niya na ito ang tamang gawin.
Ano ang kapani-paniwalang puwedeng maging motibo ng isang tao
sa panghihikayat sa limang lalaki
na maglakad ng pagkalayo-layo sa kakahuyan at mamatay sa trailer ng Forest Service.
Madaling gawing palusot ang schizophrenia niya.
Pero walang ebidensiya na ginawa na ito ni Gary dati.
Kung nakasakay sila sa kotse
at nakarating sa Chico nang walang nangyari,
nakapanood ng basketball nang walang nangyari,
nakapunta sa Behr's Market nang walang nangyari,
paano naging kasalanan ni Gary 'yon? Imposible.
Pag di siya nakakainom ng gamot,
hindi siya nakakakilos mag-isa.
Kaya kung di siya umiinom ng gamot,
di siya paaalisin ng tatay ko.
Tapos.
Itong mga pulis na 'to, di nila tinrato nang patas ang kapatid ko.
Hinusgahan agad siya.
Ikaw ang unang nagtanong sa akin sa loob ng 45 years.
Wala sa pulisya.
Wala sa taga-media.
Walang kahit na sino ang nagtanong sa akin.
Hindi ko alam ang nangyari sa kanya.
'Yon ang bumabagabag sa akin.
Kailangan kong malaman kung nasaan siya.
PAGHAHANAP SA LIMA, SINIMULAN
Mahigit 40 taon matapos mawala ang mga lalaki,
isang mahalagang tanong ang bumabalot sa kasong ito.
Ano ang nangyari kay Gary Mathias?
BUHAY PA KAYA SI GARY?
Halo-halo ang iniisip ko sa nangyari kay Gary Mathias.
May bar ang nanay namin sa Browns Valley.
Isang taon matapos matagpuan ang mga bangkay,
galing ako sa trabaho no'n,
puno 'yong bar.
May lalaki sa pangatlong bar stool mula sa dulo.
Nagkatinginan kami,
at si Gary Mathias 'yon.
Pumasok ako sa swing door papunta sa likod ng bar.
Sabi ko, "Ma, si Gary, nakaupo sa dulo ng bar."
Sabi niya, "Sigurado ka?" Sabi ko, "Oo."
Tumawag ako sa pulisya.
Tumingin si Gary sa amin, tumayo siya at nagtatakbo.
Di namin naabutan.
May mga nakakita raw sa kanya sa Montgomery Ward's,
sa Denny's, sa 7-Eleven parking lot,
kaya di ko alam ang iisipin.
Mamatay na ang mali.
May lalaking bumabiyahe sa Plumas noong 1979.
Sabi niya gustong makisakay ni Gary Mathias.
Pero walang nabanggit sa file ng sheriff's department.
May mga report na namataan si Gary Mathias
o may nakakita matapos matagpuan ang mga bangkay.
Sa mismong lugar, sa ibang lugar, pati sa ibang state.
Pero wala kaming napatunayan.
Sasabihin ko ang iniisip ko.
Sa tingin ko hindi umabot si Gary Mathias sa trailer.
No'ng lumalaki ako sa Marysville,
may mga pamilya na mabuti pang...
iwasan mo na.
At 'yong siga sa bayan,
labas-masok sa kulungan buong buhay niya.
Nakita ko ang mga ginawa niya.
Nakakatakot siya.
May mga usap-usapan na...
itong sigang 'to at mga kasama niya, may dati nang away kay Gary Mathias,
kaya ginantihan niya silang lahat.
Inumpisahan nila sa kapatid ko,
ipinagtanggol siya ni Gary Mathias,
kaya pinagbubugbog ng mga taong 'to si Gary Mathias,
tapos tinapon sa Oroville Bridge.
Tapos inutusan nilang magmaneho 'yong apat sa daang 'yon.
Tapos tinakot nang husto kaya di na sila bumaba ng bundok.
Baka dala no'ng isa 'yong sapatos ni Gary Mathias sa trailer.
Kaya apat na set lang 'yong footprints.
Ramdam ko sa puso ko...
na ang kapatid ko ang nagbalot kay Ted sa mga kumot.
Hindi iiwan ng kapatid ko si Ted
kung buhay siya.
May nag-alaga kay Ted sa trailer na 'yon.
Naniniwala ako na si Gary 'yon.
Sa tingin ko umalis sila ni Jackie para humingi ng tulong.
Pero si Gary...
dahil ilang linggo nang walang gamot...
siguro matagal pa bago siya nasiraan.
Tingin ko naligaw siya,
tapos malamig pa.
Naniniwala ako na di siya nakalabas do'n tulad din ng iba.
Kahit sino na nakahawak ng ganitong kaso, gustong malaman.
Kahit ilang beses akong magbasa ng report, may makikita't makikita akong kakaiba.
Nakakasiguro ako na 17 kilometro mula sa kotse,
napagod si Madruga o si Sterling,
na unang sintomas ng hypothermia.
Close silang dalawa.
Kung bumibigay na 'yong isa,
malamang maiiwan 'yong isa.
At pareho silang pumanaw.
Inaalagaan ng tatlo ang isa't isa kaya dapat silang magpatuloy.
Natagpuan ang bangkay ni Jackie Huett sa daan.
Mukhang di sya umabot sa trailer.
Alam nating umabot si Ted Weiher do'n.
Tingin ko malaki ang tsansang...
umabot si Gary Mathias do'n.
Tingin ko nando'n siya hanggang mamatay si Ted,
base sa paraan ng pagkakabalot sa kanya.
Baka kinuha niya 'yong mas matinong sapatos para makaalis,
pero malamang, hindi rin siya nakalayo.
Puro espekulasyon lang 'to.
Masasagot mo ang isang tanong, pero may lalabas pang 20 tanong.
Ang tanging hiling ko lang ay pakihanap ang labi niya.
Kailangan niyang umuwi.
Hindi ako naniniwala sa closure.
Hangga't may bakanteng upuan sa mesa, walang closure.
Kilala ko sila,
at alam kong takot na takot sila, 'yon ang masakit sa akin.
Wala tayo do'n para tulungan sila.
Mabubuting tao sila.
Oo, lahat sila.
Hindi ko na matandaan
kung ano ang mga huling sinabi ko sa kapatid ko.
Sana, "Mahal kita."
Mahina sila.
Paanong nangyari 'yon sa kanila?
Baka kasama ko sa bahay si Ted kung buhay pa siya.
Hindi niya kayang mag-isa.
Hindi. Kung sino ang pinakamaraming mac and cheese, doon siya titira.
Gusto niya 'yong nakakakilala kanya, nagmamahal sa kanya,
mag-aalaga sa kanya, at kami 'yon.
Malapit kaming magkakapamilya.
Pero di kami 'yong tipong nagyayakapan, "I love you."
Unang beses na sinabi sa akin ng tatay ko na mahal niya ako...
no'ng natagpuan ang kapatid ko.
Pero mahal namin ang isa't isa.
Gusto pa rin namin ng mga sagot.
Hindi tama na ang tingin sa kanila, mga walang kakayahan.
May nagdala sa kanila sa bundok na 'yon
kung saan sila namatay.
Di mo alam ang ginagawa nila at ang nangyayari no'n.
Kung saan iniwan nila 'yong kotse sa dilim, sa tabi ng kalsada...
Pupunta ka dito tapos lalo kang maguguluhan sa kaso.
DALAWA PANG BANGKAY, NATAGPUAN
Di nila mapatunayang may foul play, di rin nila maipaliwanag kung wala.
Ang tunay na nangyari sa Yuba County Five
noong gabi ng February 24, 1978
ay maaaring manatiling misteryo.
Makalipas ang halos 50 taon, hindi pa rin alam ang katotohanan.
Naiisip mo ba sila,
nakatayo sa kanto, umiinom ng softdrinks?
- Kumakaway? - Oo, kumakaway sa mga tao.
At kinakawayan din sila.
May taong nakakaalam
sa totoong nangyari sa mga lalaking 'yon.
Ibigay ang hustisya.
KUNG MAY KARAGDAGANG IMPORMASYON KAYO
TUMAWAG LAMANG SA YUBA COUNTY SHERIFF'S DEPARTMENT, (530) 749-7777.
Tagapagsalin ng Subtitle: Janice Ruth Geronimo