W ODCINKU UKAZANE SĄ DRASTYCZNE TREŚCI.
HAWAJE 7 GRUDNIA 1941
O godzinie 7.55
pierwsza fala samolotów Japonii zaatakowała Hickam Field,
by uniemożliwić kontratak armii USA.
Flota stacjonująca na Hawajach została zniszczona w 20 minut.
O godzinie 7.57 rozpoczął się atak na główny cel.
Rząd Pancerników, kręgosłup floty pacyficznej.
Poważnie uszkodzono siedem z ośmiu pancerników.
Atak na Pearl Harbor ukrócił debatę
dotyczącą uczestnictwa USA w II wojnie.
Atak Japonii na Pearl Harbor był wielkim ciosem dla USA,
bo zniszczył znaczną część ich floty pacyficznej
i zginęło w nim wielu Amerykanów.
Reakcja Hitlera była dość zaskakująca.
Nie czekał na Amerykanów.
Sam wypowiedział wojnę USA.
Niemcy, Włochy i Japonia
będą prowadzić wojnę narzuconą przez USA oraz Anglię
i wykorzystają wszelkie możliwe środki,
by odnieść w niej zwycięstwo.
Hitler i tak sądził, że wojna z USA jest nieunikniona.
Był przekonany, że USA i Rosja to serce światowego żydostwa.
Uważał, że w Ameryce tworzą się żydowskie spiski
dotyczące kapitalizmu,
zaś w Moskwie tworzą się spiski dotyczące komunizmu.
To jasny absurd.
Zaczął myśleć w apokaliptyczny sposób.
Wojna światowa miała być walką o przetrwanie.
Wyzwoliło to w nim
wszystkie fantazje o zagładzie i zniszczeniu.
O nazistowskich Niemcach należy wiedzieć dwie rzeczy.
Po pierwsze: chcą nie tylko podbić, ale i zniszczyć cały świat.
ORYGINALNE NAGRANIE
Po drugie: nic ich nie powstrzyma przed osiągnięciem tego celu.
Według Hitlera jego wrogów czeka zagłada.
Nie tylko podbój, ale i unicestwienie.
Wymazanie z kart historii.
Walczymy o uniknięcie tego losu.
O uniknięcie zagłady.
EKSTERMINACJA ŻYDÓW
ZBRODNIE PRZECIWKO LUDZKOŚCI
HITLER I NAZIŚCI: SĄD NAD ZŁEM
NA ANTENIE
Po powrocie do Nowego Jorku w grudniu 1940 roku
wydał Dziennik berliński,
relację naocznego świadka wydarzeń w Niemczech.
Dalej pracował dla CBS i komentował ważne wydarzenia.
Miał własną audycję. Radio świętowało sukcesy.
Było ulubionym źródłem rozrywki oraz wiadomości
w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie.
Po kolacji włączało się radio
i słuchało Shirera, relacjonującego wojnę.
Nazistowskie Niemcy i sowiecka Rosja…
ORYGINALNA AUDYCJA
…walczą na 3000-kilometrowym froncie
od Oceanu Arktycznego po Morze Czarne.
Niemcy uderzyli dziś w byłego sojusznika
z taką samą siłą, z jaką rok temu zaatakowali Zachód.
Starcia mogą się rozwinąć w największą wojnę w dziejach.
CZERWIEC 1941
O wyjątkowości niemieckiej inwazji na ZSRR w czerwcu 1941 r.
stanowiła jej skala.
Trzymilionowa armia o wielkim potencjale lotniczym i militarnym.
Stalin był zadziwiająco nieświadomy,
choć otrzymał ponad 100 raportów o nieuchronności inwazji.
Uznał je jednak za fałszywe.
Armia niemiecka miała czołgi, pojazdy opancerzone i broń.
Luftwaffe miało tysiące myśliwców.
To była największa kampania w dziejach.
Według Hitlera był to zupełnie inny rodzaj wojny,
niż ta, którą prowadził na froncie zachodnim.
Jasno określał jako starcie narodowego socjalizmu z marksizmem.
Również w sensie rasowym.
To był ideologiczny obłęd.
Uważał, że ideologia globalnego komunizmu
to uosobienie światowego żydostwa.
Walka ideologiczna oraz rasowa
to dla niego ściśle powiązane tematy.
W odezwie do generałów
Hitler określił to starcie jako vernichtungskrieg,
wojnę ludobójczą. To jego słowa.
Chciał wyeliminować wszystkich, których uważali za wrogów,
niezależnie od stawianego oporu.
Operacja „Barbarossa”, niemiecka inwazja na ZSRR,
od początku była ludobójstwem.
Jej celem było zabicie jak największej ilości osób,
a z ocalałych utworzenie niższej klasy, która służyłaby Niemcom.
Jeden człon armii ruszył wzdłuż Bałtyku w kierunku Leningradu.
Drugi człon ruszył przez Białoruś,
a później do Moskwy.
Trzeci człon ruszył przez Ukrainę,
by dotrzeć do Morza Czarnego.
KAUKAZ
23,3 MLN KM2
W pierwszych kilku miesiącach Niemcy odnieśli spore straty.
Nigdy wcześniej Wehrmacht nie stracił tylu żołnierzy.
Armia Czerwona broniła się z całych sił.
Stalin postawił na sprawdzony rosyjski sposób walki.
Jak najwięcej ludzi i dostaw.
ZSRR był dostatecznie zaludniony, by taka taktyka działała.
Ogrom terenu, jaki trzeba było pokonać,
okazał się dla Niemców przytłaczający.
Nowoczesne czołgi miały problem, by jeździć po koszmarnych drogach.
We wrześniu do gry weszła natura.
Nastał okres roztopów,
tak zwany schlammperiode lub rasputica.
A potem nadeszła zima.
Często w trakcie tego roku drogi były nieprzejezdne.
Zima 1941 roku była rekordowo mroźna.
Zaspy miały powyżej metra, temperatury były bardzo niskie.
Hitler i dowództwo armii zaapelowali do Niemców,
by pomogli w wojnie,
przekazując odzież zimową, która zostanie wysłana na front.
Zdarzały się damskie futra i inna odzież niemilitarna.
Wszystko, co zapewniało ciepło.
W grudniu 1941 roku wszystko się zmieniło.
Z perspektywy czasu można powiedzieć, że fortuna się odmieniła.
W rosyjskim komunikacie znalazła się ukryta wskazówka,
że Armia Czerwona rozpocznie ofensywę na froncie.
Hitlerowi nie udało się podbić Rosji do zimy,
co stanowi jego największą porażkę w dotychczasowej wojnie.
Przegrał tę wielką bitwę z czasem.
Niemcy nie tylko nie zajęli Moskwy,
ale po kontrataku Armii Czerwonej
Wehrmacht wycofał się około 100 kilometrów na zachód.
Niemcy utknęli, stracili niemal milion ludzi.
To niemal jedna trzecia armii, która ruszyła na Związek Radziecki.
Niemiecki blitzkrieg dobiegł końca.
Operacja została wstrzymana. Generałowie byli w kropce.
Przechodzili zawały, załamania nerwowe.
Czekali na decyzję Hitlera.
Część dowództwa optowała za strategicznym odwrotem
i skróceniem długości bronionego frontu.
Hitler rozkazał utrzymanie pozycji.
Wierzył, że dzięki temu Sowieci nie posunęli się dalej.
Zaczął uznawać swoich generałów za tchórzy, a nawet zdrajców.
Ogłosił się naczelnym dowódcą Wehrmachtu.
Stawka była dla niego zbyt wysoka, a uważał się za wielkiego stratega,
więc uznał, że tylko on się do tego nada.
PROCESY NORYMBERSKIE 10 SIERPNIA 1946
Wie feldmarszałek, czy inni dowódcy mieli spór z Hitlerem?
ORYGINALNE NAGRANIE AUDIO
ŚWIADEK FELDMARSZAŁEK WEHRMACHTU
Z 14 feldmarszałków we Wehrmachcie
tylko jeden z nich
przetrwał przez całą wojnę,
utrzymując swoje stanowisko.
Wszyscy byli wyszkolonymi dowódcami wojskowymi,
ale zostali zdegradowani z powodu spadku zaufania u Hitlera.
Czy uważał pan, że z powodu nakazu subordynacji
musiał pan tolerować i godzić się na wszystko?
Wojskowy nakaz posłuszeństwa jest wiążący i niepodważalny.
Prawo lub obowiązek niesubordynacji
to dla wojskowego abstrakcja.
Wiele osób sądziło, że wypełnianie rozkazów
to uzasadniona linia obrony,
ale strona oskarżenia w przekonujący sposób dowiodła,
że w ludobójczej wojnie,
w której rozkazy zalecały masowe morderstwa ludności,
wypełnianie rozkazów nie może być linią obrony.
Hitler nie przejmował się zbytnio frontem zachodnim.
Od inwazji na Związek Radziecki aż do końca wojny
dwie trzecie Wehrmachtu znajdowały się na froncie wschodnim.
To tam koncentrował swoje wysiłki.
Oprócz wojny na zachodzie
po inwazji na ZSRR Niemcy brały udział w dwóch wojnach.
W wojnie militarnej i wojnie przeciwko Żydom.
Hitler od początku popierał ideę oczyszczenia rasowego.
Z tego powodu utworzył Grupy Operacyjne.
To specjalne oddziały zabójców,
których jedynym celem było ściganie i mordowanie cywilów.
Po to powstali.
Dowódcy tych szwadronów śmierci
wcale nie pochodzili z marginesu społeczeństwa.
To byli ludzie z wykształceniem wyższym.
Młode osoby oddane swojemu zadaniu.
Celem grup było uzasadnione zabijanie
osób uznawanych za wrogów ludzi,
volk, narodu oraz rasy.
W Polsce zabijali inteligencję oraz elity.
Wykorzystywano ich też do mordowania Żydów.
Niektórzy określali to „Holocaustem przez kule”.
Działo się to w całej Polsce.
W niemal każdym mieście z populacją żydowską.
Na początku zabijano głównie mężczyzn,
ale później mordowano wszystkich Żydów.
Najbardziej wyrazistym przykładem są wydarzenia z września 1941 w Kijowie.
KIJÓW, UKRAINA 29 WRZEŚNIA 1931
Niemcy podbili Kijów.
Sowieci ewakuowali miasto.
Sowieci zostawili po sobie bomby z opóźnionym zapłonem.
Zaczęły wybuchać, gdy Niemcy przejęli budynki.
Ci wzięli odwet,
ale nie na Armii Czerwonej.
Zebrali całą pozostałą populację żydowską,
33 tysiące mężczyzn, kobiet i dzieci,
i zaciągnęli ich do wąwozu.
Zabrali nas.
OCALAŁA Z BABIEGO JARU
Zrozumiałam, że chcą nas zastrzelić.
Mogli to zrobić w każdej chwili.
Bili mnie pałkami.
Bili wszystkich.
Zachowałam godność. Nie upadłam.
Ustawili nas wzdłuż wąskiej krawędzi.
Trudno było ustać na nogach.
Zobaczyłam ogrom ludzi
ustawionych w jednej, długiej linii.
Patrzyłam w dół.
Nie odważyłam się spojrzeć na barbarzyństwo wokół mnie.
Wtedy zaczęli strzelać.
Zamknęłam oczy, zacisnęłam pięści,
napięłam mięśnie i skoczyłam.
Wylądowałam na zwłokach. Nie postrzelili mnie.
W Babim Jarze zamordowano ponad 30 tysięcy osób.
To niewyobrażalny horror.
Po jakimś czasie strzały ustały.
Niemcy zaczęli schodzić do wąwozu.
Chcieli dobić tych, którzy przeżyli.
Leżałam cicho.
Wzięłam wdech, spięłam się
i odkopałam się.
PROCESY NORYMBERSKIE 3 STYCZNIA 1946
Wzywam na świadka pana Otto Ohlendorfa.
Otto Ohlendorfa.
Otto Ohlendorf był dowódcą grupy operacyjnej D.
Jak wielu funkcjonariuszy SS Himmlera,
miał wykształcenie wyższe, doktorat z prawoznawstwa.
Był intelektualistą i świetnym ekonomem.
Przez większość wojny nadzorował wywiad dla Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy,
ale przez rok podjął się przydziału poza stolicą.
Ile osób zlikwidowała grupa operacyjna D
pod pańskim dowództwem?
Od lipca 1941 do czerwca 1942 roku
oddziały grup operacyjnych zlikwidowały 90 000 osób.
Obejmuje to mężczyzn, kobiety i dzieci?
Tak.
Osobiście nadzorował pan masowe egzekucje tych osób?
W ramach kontroli byłem obecny podczas dwóch masowych egzekucji.
Do jakiej kategorii zaliczał pan dzieci?
Dlaczego je mordowano?
Rozkazano całkowitą eksterminację ludności żydowskiej.
Zabiliście wszystkie żydowskie dzieci?
Tak.
Masowe egzekucje były przerażające i okrutne.
Sięgali więc po alkohol.
Niemcy często byli pijani w czasie egzekucji
i niemal zawsze po egzekucjach.
Tak sobie radzili.
Dowództwo nazistów, zwłaszcza Himmler, obawiało się
o zdrowie psychiczne członków SS, którzy odpowiadali za morderstwa.
To dowód przewrotności moralnych priorytetów nazistów.
Uznawali, że jest to traumatyczne, ale tylko dla zabójców.
To było masowe morderstwo na niespotykaną dotąd skalę.
Liczba ofiar była ogromna.
Zabito w ten sposób około 1,5 miliona osób.
Heinrich Himmler był świadkiem egzekucji setki Żydów.
Podobno nagle cały pobladł, bo mózg rozprysł się na jego mundurze.
Po pokazie miał nudności.
Później udał się na rozmowę z grupą operacyjną.
Powiedzieli mu:
„To była tylko setka osób, a było panu bardzo ciężko”.
To skłoniło Niemców
do odejścia od mordowania Żydów poprzez masowe egzekucje.
Zaczęli szukać bardziej wydajnego sposobu,
by przeprowadzać masowe morderstwa.
Około Bożego Narodzenia 1941 roku
pojawiły się rozmowy na temat „ostatecznego rozwiązania”,
masowej eksterminacji Żydów.
Styl dowództwa Hitlera wpasował się w sposób,
w jaki określił on kierunek Holocaustu.
Unikał dokumentowania rozkazów, by nie można było go oskarżyć,
gdyby jakaś z decyzji okazała się niepopularna.
Wydawał rozkazy podczas rozmów.
Nie zostawił żadnego pisemnego śladu, na którym mogliby oprzeć się historycy.
Wiemy jednak, że ludobójcza machina
nie mogła działać bez zgody Hitlera.
Hitler powierzył Reinhardowi Heydrichowi
zaplanowanie i wdrożenie systemu masowych morderstw.
Był geniuszem zła.
Stoi za wieloma koncepcjami dotyczącymi Holocaustu.
Reinhard Heydrich był zastępcą Himmlera.
Miał najbardziej aryjski wygląd wśród dowództwa nazistów.
Bardziej niż Himmler, Eichmann, Hitler, Göring czy Goebbels.
Był bezwzględny, zorganizowany
i bardzo lojalny wobec Himmlera.
Żydzi mieli zniknąć nie w wyniku wygnania lub zdziesiątkowania,
a wyniku systemowej anihilacji.
Trzeba było jeszcze przedstawić to rządowi.
Zrobiono to na konferencji w Wannsee.
20 STYCZNIA 1942
Konferencja w Wannsee została zwołana przez Reinharda Heydricha
oraz jego zastępcę, Adolfa Eichmanna.
Zebrali wysokich urzędników Rzeszy,
by namówić ich do współpracy.
Konferencja odbyła się w willi
nad pięknym jeziorem Wanssee w Berlinie.
Z pięknym kominkiem, żyrandolami i suto zastawionym stołem.
Heydrich i Eichmann zadbali o dobry wybór win i koniaków.
Atmosfera była radosna i swobodna,
choć sam temat rozmów był absolutnie przerażający.
Zaczęło się od monologu Heydricha:
„Do zeszłej jesieni radziliśmy sobie z kwestią żydowską
poprzez imigrację”.
Czyli wygnania i morderstwa.
Heydrich powiedział: „Od tego momentu
przeczeszemy całą Europę od zachodu po wschód,
by znaleźć żydowskich mężczyzn, kobiety oraz dzieci.
Przetransportujemy ich do obozów, gdzie zostaną zabici”.
Hitler podjął decyzję, by wysłać Żydów na wschód.
Operacja trwała.
Mieli przyjąć dowództwo Heydricha i współpracować z nim.
By wprowadzić projekt w życie, SS potrzebowało współpracy
ze strony wielu ministerstw i urzędników.
Sami nie daliby rady.
Potrzebowali pomocy kolei oraz ministerstwa finansów.
Heydrich nie wiedział, czy na to przystaną.
Okazało się jednak, że przyjęli to chętnie
i rywalizowali o to, kto będzie bardziej pomocny.
Po zatwierdzeniu morderstwa 11 milionów Żydów
wstali od stołów, by dołożyć sobie jedzenia.
Heydrich był tak zadowolony, że pozwolił sobie na to,
by uraczyć się koniakiem i cygarem.
Świętował z Eichmannem, że wszyscy przyjęli ich plan.
OKUPOWANA POLSKA
Władze w okupowanej Polsce zaczęły budowę sześciu obozów zagłady.
Obozy stały się większe i bardziej zaawansowane.
Auschwitz pod względem technologii było szczytem ewolucji obozów zagłady.
Auschwitz I to obóz z ceglanymi budynkami
oraz barakami z piecami.
Auschwitz-Birkenau znajdował się trzy kilometry
od głównego kompleksu obozów.
Był to olbrzymi teren z prymitywnymi barakami.
Nie było tam toalet ani kanalizacji.
Żadnej infrastruktury poza obiektem do odwszenia.
Później zbudowano krematoria,
w których zabijano Żydów zwożonych z całej Europy.
Po internowaniu
wszelka moralność stawała na głowie.
Warunki były nie do opisania.
Ludzi stłoczono w barakach bez wentylacji ani ogrzewania.
Latem panował w nich upał.
Osadzeni musieli spać we własnych odchodach.
Ludzie wciąż byli zmuszani do pracy.
Panował ogromny strach,
bo ci, którzy nie byli w stanie wykonać przydzielonej im pracy,
mogli zostać poddani selekcji,
a w Auschwitz-Birkenau oznaczało to śmierć poprzez zagazowanie.
Przed Auschwitz Niemcy eksperymentowali z zagazowywaniem.
Mieli wozy do gazowania.
W końcu postawili na komory gazowe.
Auschwitz posiadało cztery komory gazowe.
Żydów zabijano za pomocą granulek z cyjankiem,
które wrzucano do komór od góry.
Granulki rozpuszczały się i tworzyły śmiertelny gaz.
Ludzie szarpali się, by wspiąć się jak najwyżej
i zaczerpnąć świeżego powietrza, bo na dole był tylko śmiertelny gaz.
Umierali po około 20 minutach.
Powoli się dusili. Płakali, wymiotowali.
To było coś niewyobrażalnego.
Z SZEŚCIU MILIONÓW ŻYDÓW ZAMORDOWANYCH W HOLOCAUŚCIE
OKOŁO MILION ZGINAŁ W AUSCHWITZ.
Do masowych morderstw dochodziło częściej, niż sądzimy.
Przed i po Holocauście.
Ale uprzemysłowione zabójstwa w fabrykach,
do których koleją zwożono ludzi z całego kontynentu,
by zagazować ich i skremować, aby zniknęli z powierzchni ziemi,
jest unikalny dla Holocaustu.
Dopiero podczas procesu norymberskiego usłyszałem o ostatecznym rozwiązaniu,
diabolicznym planie Hitlera,
bezwzględnie wykonanym przez Heydricha i Himmlera.
Prawda stopniowo docierała do aliantów w trakcie wojny,
ale nie do cywilów.
Moja naiwność co do jego planów była większa, niż sądziłem.
Zeznania dotyczące ich planów
były tak szokujące, że niemal niewiarygodne.
Hitler chciał wyzwolić Europę od Żydów.
Prawie mu się udało.
PROCESY NORYMBERSKIE 29 LISTOPADA 1945
Oskarżyciel z ramienia USA
przedstawi film dokumentalny na temat obozów zagłady.
Procesy norymberskie miały też być lekcją historii dla całego świata.
Oskarżyciele uznali,
że nic nie sprawdzi się lepiej od prawdziwego nagrania.
Rosjanie zwerbowali znanego reżysera, Romana Karmena.
USA współpracowały z braćmi Schulberg,
Buddem i Stuartem,
oraz Johnem Fordem z Hollywood.
Bracia przeczesali Europę,
by odnaleźć dowody popełnionych okropieństw,
których Niemcy nie zdążyli zniszczyć lub ukryć.
Odtworzono te nagrania
wraz z nagraniem wyzwolenia obozu.
Był to jeden z najbardziej dramatycznych momentów procesu.
Prezentowany film…
OSKARŻYCIEL Z RAMIENIA USA
…daje wgląd w nieopisywalną grozę
i wyjaśnia, co oznacza termin „obóz koncentracyjny”.
Atmosfera całkiem się zmieniła.
Zapanowała cisza.
Było słychać szum projektora.
Na ekranie pojawiły się ujęcia.
Wprost z koszmarów.
Ludzie nie byli na to gotowi.
Niektórzy oskarżeni zwiesili głowy z poczuciem winy.
Ale wielu zdawało się znudzonych.
To szokujące, biorąc pod uwagę, że byli za to odpowiedzialni.
Wciąż, kiedy oglądam ten film,
mimo że zajmuję się tym na co dzień,
wciąż nie mogę uwierzyć, że niektóre z tych scen są prawdziwe.
Film ten pokazuje: „Widzicie?
To dzieło nazistów.
Przyjrzyjcie się.
To nigdy nie może się powtórzyć”.
30 STYCZNIA 1942
Za kilka tygodni zima odejdzie na południe,
a na północy nastanie wiosna.
Lód się stopi.
Ziemia znów będzie przejezdna
i żołnierze będą mogli operować maszynerią.
Sprowadzimy z ojczyzny nową broń
i znów będziemy silni!
WILCZY SZANIEC, OKUPOWANA POLSKA WIOSNA 1942
Wiosną 1942 r. Hitler był przekonany, że po przetrwaniu zimy
znów przejmie inicjatywę w wojnie.
Główną misją było zdobycie południa, gdzie znajdowały się pola naftowe,
a także zdobycie głównych miast, m.in. Stalingradu.
Było to bardzo ważne miasto, bo nazwano je po Stalinie.
Jego utrata byłaby wielkim ciosem dla Sowietów.
Hitler nakazał Friedrichowi Paulusowi, że zwycięstwo to jedyna opcja.
Poddanie nie wchodziło w grę.
Obie strony uważały tę bitwę
za determinującą wynik wojny.
Niemcy potrzebowały wielkiego zwycięstwa,
by pokazać Zachodowi i obywatelom, że inicjatywa jest po ich stronie.
Stalingrad miał być dowodem.
Ofensywa ruszyła w czerwcu.
Wehrmacht szybko zdobywał kolejne tereny na wschodzie Ukrainy.
Na tyle szybko, że zyskiwał spory obszar,
ale nikogo nie pokonywał, bo Sowieci się wycofywali.
Hitler dotarł do Stalingradu, ale nie zdobył miasta od razu.
Wszystko się posypało.
Armia musiała stanąć do walki, jakiej wcale miała nie toczyć.
Przerodziło się to w śródmiejską bitwę,
w której pojazdy opancerzone nie sprawdzały się najlepiej.
To były walki uliczne.
Żołnierze obu stron walczyli twarzą w twarz.
Żołnierze Armii Czerwonej obmyślali kreatywne taktyki,
by napadać Niemców, strzelać do nich z okien,
rzucać bombami i podkładać miny.
Niemcy utknęli w Stalingradzie,
a Stalin ruszył z odwetem i otoczył miasto.
Armia Hitlera była w potrzasku.
Byli wyczerpani. Nie mieli amunicji ani jedzenia.
Feldmarszałek Friedrich Paulus chciał się poddać.
Był dowódcą szóstej armii niemieckiej.
Hitler odmówił.
Oczekiwał, że w przypadku porażki Paulus popełni samobójstwo.
Odwrót nie był dla Hitlera opcją, którą mógł rozważyć,
bo nie dopuszczał negocjacji z punktu widzenia słabszej strony.
Jedynie z pozycji siły.
Feldmarszałek Friedrich von Paulus poddał się.
Hitler był wściekły.
To była wielka porażka. Zniszczona została cała armia.
Straty były bezprecedensowe.
Armia liczyła niemal 300 000 osób,
a zginęło ponad 150 000 Niemców.
PROCESY NORYMBERSKIE 11 LUTEGO 1946
ORYGINALNE NAGRANIE AUDIO
ZASTĘPCA OSKARŻYCIELA Z RAMIENIA ZSRR
Proszę o pozwolenie na postawienie przed trybunałem
feldmarszałka byłej armii niemieckiej,
Friedricha Paulusa.
Rosjanie zaskoczyli wszystkich tym świadkiem.
Na salę wszedł Paulus.
To był bardzo ważny moment.
Sądzono, że nie żyje.
Göring był wściekły.
Paulus był dla niego wielkim zdrajcą.
OSKARŻYCIEL Z RAMIENIA ZSRR
Czy pańskie ostatnie stanowisko to dowódca 6. armii pod Stalingradem?
Tak.
Pojawienie się Paulusa wprawiło oskarżonych w popłoch,
bo wiedzieli, że obciąży ich winą.
Kogo uważa pan za winnego
bezprawnego wszczęcia wojny z Rosją?
Doradców wojskowych Hitlera.
Dowódcę sił zbrojnych, Keitela,
szefa oddziału operacyjnego, Jodla,
oraz Göringa, marszałka Rzeszy.
Zeznania Paulusa były bardzo ważne
dla potwierdzenia zarzutów o planowaniu wszczęcia wojny
i zbrodni przeciwko pokojowi.
Obserwatorzy procesu określali Paulusa
jako swoistego Upiora ze Stalingradu,
który wrócił, by powiedzieć prawdę.
Hitler nie wyraził ani słowa współczucia czy żalu
z powodu ponad 100 tysięcy żołnierzy,
którzy zginęli w stalingradzkiej rzezi.
Nie wspomniał też o własnej odpowiedzialności
za największą porażkę militarną w dziejach Niemiec.
Skazał się na zagładę z powodu własnej głupoty.
Po Stalingradzie Hitler był skończony.
Wiedział to, ale nie chciał tego przyznać.
Wynik wojny był jasny już w 1942 roku,
choć na jej koniec przyszło jeszcze poczekać.
Hitler coraz rzadziej pojawiał się publicznie.
Wiedział, że więź ludzi z Führerem znacznie osłabła
i uratują ją jedynie triumfy militarne.
Joseph Goebbels, minister propagandy,
zajął się tym, co potrafił najlepiej.
Próbował sprzedać tę porażkę jako triumf.
Wygłosił słynne przemówienie w Pałacu Sportu.
18 LUTEGO 1943
Według Anglików Niemcy sprzeciwiają się planom wojny totalnej.
Twierdzą, że obywatele Niemiec woleliby kapitulację.
Nigdy!
Totalna wojna zakładała, że cała krajowa gospodarka Niemiec
służyłaby celom wojennym.
Chcemy wojny totalnej?
Tak!
Próbował wzbudzić w Niemcach sentyment.
„Teraz nas pokonali,
ale musimy walczyć do końca.
Musimy być bezlitośni”.
Do kraju docierały jednak raporty
o wysokich liczbach zabitych oraz rannych.
Reżim uznał, że jedyny sposób, by utrzymać morale społeczeństwa,
to ogłoszenie wojny totalnej.
W 1943 roku alianci rozpoczęli naloty bombowe.
Skala wojny powietrznej była wielka.
Alianci niszczyli całe niemieckie miasta
i demonstrowali to noc za nocą.
W Hamburgu zabili 40 000 osób.
Zniszczono też Nadrenię, Kolonię oraz inne miasta,
bo znajdowały się stosunkowo niedaleko od Anglii.
W nocy brytyjskie siły powietrzne
zrzuciły na Kolonię bomby o wadze trzech milionów kilogramów.
To największy atak bombowy w dziejach.
1000 BOMBOWCÓW NISZCZY KOLONIĘ
Dym oraz ogień są widoczne nawet z wybrzeża Holandii.
Trzy lata temu wojna trwała od 36 godzin.
Była krwawa, okrutna i straszna jak wszystkie inne wojny,
jednak większość berlińczyków zdawała się tego nie dostrzegać.
Dziś mają gorsze nastroje.
Ich brzuchy są puste.
Nadzieja umarła.
W zasięgu wzroku nie widać końca, zwycięstwa ani pokoju.
Gdy sytuacja nazistów się pogorszyła,
Heinrich Himmler, szef SS i główny architekt
oraz wykonawca Holocaustu,
zwołał całe dowództwo nazistów
i wygłosił przemowę w Poznaniu.
POZNAŃ, OKUPOWANA POLSKA PAŹDZIERNIK 1943
Chcę pomówić z wami szczerze
na bardzo ważny temat.
Mam na myśli ewakuację…
PRZEMOWĘ NAGRANO TYLKO W FORMIE AUDIO.
…i unicestwienie narodu żydowskiego.
To jeden z nielicznych przypadków, kiedy dowództwo nazistów
przyznało się do zabijania wszystkich Żydów w Europie.
Większość z was widziała już kilkaset ciał leżących w rzędzie.
Przetrwanie tego widoku
oraz, poza chwilami ludzkiej słabości,
zachowanie godności, uczyniło nas silniejszymi.
To chwalebna karta historii, która nigdy nie zostanie zapisana.
Himmler nazwał to niezapisaną kartą, bo wiedział, że to zbrodnia.
Według wypaczonej logiki nazistów
była ona konieczna dla przyszłości Niemiec.
Mieliśmy moralne prawo
oraz obowiązek wobec rodaków,
by zgładzić naszych wrogów.
Nie będę stał biernie,
gdy dostrzegę choć jeden zgniły owoc.
Nieważne, co to będzie. Razem spalimy to w pień.
Wykonaliśmy jedno z najtrudniejszych zadań
w imię miłości do narodu.
Nie ucierpiały przy tym
nasze wnętrza, dusze i charaktery.
Ciężko pojąć skalę spaczenia tych ludzi.
Przekonywał oficerów SS oraz siebie,
że robili coś wspaniałego.
Szlachetnego.
Że masowe morderstwa przeprowadzane przez SS
wynosiły ich na wyższy poziom moralności.
Że robili to dla ludzkości, choć ta jeszcze tego nie rozumiała.
SĄD
PROCESY NORYMBERSKIE 4 CZERWCA 1946
Jaka była pana wiedza na temat eksterminacji Żydów?
ORYGINALNE NAGRANIE AUDIO
Zeznaje pan pod przysięgą.
DOWÓDCA OPERACYJNY WEHRMACHTU
Wyjaśnienia te zabrzmią niewiarygodnie,
ale mogę tylko powiedzieć,
że nigdy nie słyszałem o eksterminacji Żydów.
Tylko raz nabrałem podejrzeń.
Podczas przemowy Himmlera na temat buntu w getcie.
Mówi pan o Warszawie?
Mówię o powstaniu w getcie warszawskim.
WARSZAWA, OKUPOWANA POLSKA
W 1943 r. warunki w żydowskich gettach w Polsce
były coraz gorsze.
Panował tyfus i głód.
Ludzie umierali tysiącami.
Ludzie byli stłoczeni.
Do pracy zmuszano całe rodziny.
Ludzie trzymali się nadziei, że praca dla nazistów ich uratuje.
Po wprowadzeniu ostatecznego rozwiązania
powstały ruchy zajmujące się likwidacją gett.
Żydzi byli wysyłani do obozów, w których ich gazowano.
Niemcy okłamywali ich, że trafią do obozów pracy.
Ale żydowska i warszawska społeczność podziemna widziała,
że pełne pociągi zawsze wracają puste.
Nie było w nich jedzenia, więc działo się coś strasznego.
Niektóre organizacje w getcie zaczęły planować powstanie.
Szukaliśmy miejsc…
CZŁONKINI OPORU
…by ukryć jak najwięcej dzieci.
Chcieliśmy znaleźć i kupić broń,
a potem przemycić ją do getta.
Zgromadzono koktajle Młotowa, trochę broni oraz amunicji.
Niemcy sądzili, że operacja przebiegnie szybko.
Miał to być prezent dla Hitlera, który 20 kwietnia obchodził urodziny.
Warszawa stałaby się judenfrei, czyli wolna od Żydów.
Był to największy akt oporu Żydów w całej okupowanej Europie.
Niemcy byli w szoku.
Nowy dowódca Niemców w Warszawie obmyślił nową formę ataku,
zniszczenie getta za pomocą ognia.
Wzięli miotacze ognia i niszczyli kolejne budynki.
Pewne obrazy na zawsze zapadły mi w pamięć.
CZŁONKINI OPORU
Żydzi skaczący z budynków.
Żołnierze komentujący to: „Spójrzcie.
Żydzi się smażą”.
Nie mogliśmy im pomóc.
To był koniec getta.
Członkowie oporu byli bohaterami,
bo byli skazani na porażkę z liczniejszą armią Niemców.
Wiedzieli, że zginą, i większość zginęła,
ale ich odwaga była niebywała.
Postanowili, że wolą umrzeć w walce,
niż dać się wysłać pociągiem na pewną śmierć.
Ostatnie osiem lat spędziłem głównie w krajach totalitarnych.
Widziałem, co działo się z krajami podbitymi przez Hitlera.
Rzeź kobiet i dzieci przewyższała wszelkie przeszłe wojny.
W Warszawie podjęto decyzję o wymordowaniu
nie wojsk wroga, a bezbronnych cywilów.
Członkowie sił zbrojnych
walczyli o przetrwanie i wolność.
Jest 6 czerwca 1944 roku. D-Day.
Największa flota w dziejach zbliża się do Francji,
by wyzwolić kontynent.
Marynarka i siły powietrzne aliantów pod dowództwem generała Eisenhowera
rozpoczęły lądowanie na południowym wybrzeżu Francji.
Szóstego czerwca 1944 roku
Amerykanie, Brytyjczycy i Kanadyjczycy
rozpoczęli wyczekiwaną inwazję na Europę Północną.
Było to najlepsze miejsce na wielką ofensywę.
Droga do Niemiec.
Pierwsze łodzie dotarły na brzeg pod ciągłym ostrzałem wroga.
Niekończący się strumień wojsk szturmował wzmocnione brzegi,
by zdobyć przyczółek.
Na ostatnich metrach musieli uważać na miny i ostrzał.
Hitler przespał początek D-Day.
Poprzedni wieczór spędził wspinając dobre czasy ruchu.
Gdy obudził się i poinformowano go o inwazji,
czuł ulgę oraz optymizm.
Hitler był zbyt pewny siebie.
Przeceniał siłę i zasoby Niemiec,
mimo wszystko regionalnej potęgi europejskiej.
Do tego był radykalnym rasistą,
który sądził, że USA, jako mieszanka wielu ras,
nigdy mu nie zagrożą.
Nie docenił siły i determinacji Ameryki.
Dzisiejsze audycje w Niemczech
określają aktualną inwazję jako działania dywersyjne.
Wciąż czekają na główny cios.
Czeka nas wiele niespodzianek, komplikacji i zmian planów.
Mimo ekscytacji, jaka zapanowała dziś w prasie,
pamiętajmy, że bitwa dopiero się zaczęła.
Czeka nas wiele mrocznych dni,
chyba że Niemcy upadną.
Nasze dowództwo z pewnością na to nie liczy.
Po inwazji aliantów na Francję
Niemcy nie mogli już pomijać frontu zachodniego.
Stanowił równie wielkie zagrożenie co wojna na terenie Rosji.
Niemcy stanęły w obliczu wojny na dwóch frontach.
Pełnoskalowej wojny.
Gdyby Hitler był realistą, siedziałby w Wilczym Szańcu,
obserwując kurczącą się mapę.
Armie wroga zbliżały się w stronę granic Niemiec.
Hitler żył w świecie fantazji.
Grupa oficerów Wehrmachtu, która lojalnie służyła reżimowi,
postanowiła zaplanować zamach na Hitlera.
Wiedzieli, że Hitler będzie walczył do końca,
a to oznaczało zniszczenie Niemiec.
Kochali Niemcy, więc nie chcieli ich niszczenia.
Nie chcieli rzezi cywilów.
Osobą, która zgłosiła się
i którą wybrano do przeprowadzenia zamachu,
był pułkownik Graf Schenk von Stauffenberg.
Hrabia i arystokrata służący w armii.
Stauffenberg doznał poważnego urazu w Afryce Północnej.
Stracił oko, prawą rękę oraz dwa palce u lewej ręki.
Stauffenberg zwietrzył szansę na przeprowadzenie zamachu,
gdy wezwano go do Wilczego Szańca
na spotkanie 20 lipca 1944 roku.
Wylądował na lotnisku.
Bombę miał w walizce.
Przetransportowano go na teren Wilczego Szańca,
a potem do pomieszczenia, z którego dowodził Hitler.
By plan mógł się powieść,
spotkanie powinno się odbyć w jednym z betonowych bunkrów.
Zaplanowano je jednak w drewnianym budynku.
To znacznie zmniejszało potencjalną moc rażenia wybuchu.
Po dotarciu Stauffenberg udał się do toalety.
Udało mu się uzbroić tylko jedną z dwóch bomb.
Działał w pośpiechu. Ludzie wypytywali, gdzie jest.
Był przerażony,
bo w każdej chwili coś mogło się posypać.
Napięcie rosło z każdym krokiem w kierunku Hitlera.
Wszedł do pokoju z mapą. Byli w nim już generałowie.
Hitler zaczął omawiać plany oraz rozkazy.
Pod pretekstem uszkodzenia słuchu z powodu urazu w Afryce
Stauffenberg podszedł bardzo blisko Hitlera.
Umieścił walizkę jak najbliżej Hitlera.
Powiedział, że musi zadzwonić, po czym opuścił pokój.
Ktoś przeniósł walizkę
za nogę dębowego stołu, przy którym odbywało się spotkanie.
Stauffenberg pospiesznie wyszedł. Bomba miała zaraz wybuchnąć.
Pędził w stronę auta i usłyszał eksplozję.
Był przekonany, że się udało.
Nie wierzył, by Hitler mógł przeżyć.
Poleciał do biura spiskowców w Berlinie.
Stauffenberg nie wiedział, że ktoś przestawił walizkę.
Ograniczona moc rażenia sprawiła,
że Hitler zdołał przeżyć zamach.
Hitler był wściekły.
Zażądał, by natychmiast pojmano każdego spiskowca.
Kazał stracić za zdradę nie tylko winnych,
ale też ich rodziny oraz współpracowników.
Hitler cudem uniknął śmierci,
ale po 20 lipca 1944 roku nie był już taki sam.
Tendencja do blefowania przerodziła się w nieuczciwość.
Kłamał bez wahania i zakładał, że inni robią to samo.
Nie wierzył nikomu.
Często tracił nad sobą panowanie.
Używał języka pełnego przemocy.
Nikt z jego wewnętrznego kręgu nie hamował go od tego.
Znalazł się na skraju szaleństwa i rozpaczy,
ale niemal w pojedynkę sprawił,
że agonia wojny wydłużyła się o cały rok.
Był to jednak początek końca.
Napisy: Krzysztof Zając