1
00:00:06,297 --> 00:00:10,176
W ODCINKU UKAZANE SĄ DRASTYCZNE TREŚCI.
2
00:00:13,847 --> 00:00:18,101
HAWAJE
7 GRUDNIA 1941
3
00:00:25,191 --> 00:00:27,068
O godzinie 7.55
4
00:00:27,152 --> 00:00:30,488
pierwsza fala samolotów Japonii
zaatakowała Hickam Field,
5
00:00:30,572 --> 00:00:33,783
by uniemożliwić kontratak armii USA.
6
00:00:34,534 --> 00:00:38,872
Flota stacjonująca na Hawajach
została zniszczona w 20 minut.
7
00:00:41,666 --> 00:00:47,047
O godzinie 7.57 rozpoczął się
atak na główny cel.
8
00:00:47,130 --> 00:00:50,425
Rząd Pancerników,
kręgosłup floty pacyficznej.
9
00:00:53,386 --> 00:00:56,139
Poważnie uszkodzono
siedem z ośmiu pancerników.
10
00:01:00,143 --> 00:01:02,979
Atak na Pearl Harbor ukrócił debatę
11
00:01:03,063 --> 00:01:05,899
dotyczącą uczestnictwa USA w II wojnie.
12
00:01:09,110 --> 00:01:13,156
Atak Japonii na Pearl Harbor
był wielkim ciosem dla USA,
13
00:01:13,239 --> 00:01:17,911
bo zniszczył znaczną część
ich floty pacyficznej
14
00:01:17,994 --> 00:01:20,455
i zginęło w nim wielu Amerykanów.
15
00:01:21,956 --> 00:01:26,920
Reakcja Hitlera była dość zaskakująca.
16
00:01:28,213 --> 00:01:31,925
Nie czekał na Amerykanów.
17
00:01:32,008 --> 00:01:34,677
Sam wypowiedział wojnę USA.
18
00:01:37,972 --> 00:01:39,599
Niemcy, Włochy i Japonia
19
00:01:40,308 --> 00:01:44,938
będą prowadzić wojnę
narzuconą przez USA oraz Anglię
20
00:01:45,021 --> 00:01:48,274
i wykorzystają wszelkie możliwe środki,
21
00:01:48,358 --> 00:01:50,401
by odnieść w niej zwycięstwo.
22
00:01:57,659 --> 00:02:00,954
Hitler i tak sądził,
że wojna z USA jest nieunikniona.
23
00:02:01,037 --> 00:02:07,836
Był przekonany, że USA i Rosja
to serce światowego żydostwa.
24
00:02:10,046 --> 00:02:16,636
Uważał, że w Ameryce
tworzą się żydowskie spiski
25
00:02:16,719 --> 00:02:18,346
dotyczące kapitalizmu,
26
00:02:18,429 --> 00:02:23,935
zaś w Moskwie tworzą się spiski
dotyczące komunizmu.
27
00:02:24,018 --> 00:02:25,770
To jasny absurd.
28
00:02:26,563 --> 00:02:31,568
Zaczął myśleć w apokaliptyczny sposób.
29
00:02:31,651 --> 00:02:35,822
Wojna światowa
miała być walką o przetrwanie.
30
00:02:36,322 --> 00:02:39,993
Wyzwoliło to w nim
31
00:02:40,076 --> 00:02:43,538
wszystkie fantazje
o zagładzie i zniszczeniu.
32
00:02:45,206 --> 00:02:48,835
O nazistowskich Niemcach
należy wiedzieć dwie rzeczy.
33
00:02:50,003 --> 00:02:53,965
Po pierwsze: chcą nie tylko podbić,
ale i zniszczyć cały świat.
34
00:02:54,048 --> 00:02:55,383
ORYGINALNE NAGRANIE
35
00:02:55,466 --> 00:03:00,138
Po drugie: nic ich nie powstrzyma
przed osiągnięciem tego celu.
36
00:03:00,221 --> 00:03:03,266
Według Hitlera jego wrogów czeka zagłada.
37
00:03:04,100 --> 00:03:06,352
Nie tylko podbój, ale i unicestwienie.
38
00:03:07,020 --> 00:03:09,022
Wymazanie z kart historii.
39
00:03:09,939 --> 00:03:13,109
Walczymy o uniknięcie tego losu.
40
00:03:13,193 --> 00:03:16,029
O uniknięcie zagłady.
41
00:03:26,039 --> 00:03:27,624
EKSTERMINACJA ŻYDÓW
42
00:03:32,962 --> 00:03:34,839
ZBRODNIE PRZECIWKO LUDZKOŚCI
43
00:03:36,966 --> 00:03:40,553
HITLER I NAZIŚCI: SĄD NAD ZŁEM
44
00:03:41,846 --> 00:03:43,723
NA ANTENIE
45
00:03:56,152 --> 00:03:59,447
Po powrocie do Nowego Jorku
w grudniu 1940 roku
46
00:03:59,530 --> 00:04:01,991
wydał Dziennik berliński,
47
00:04:02,909 --> 00:04:06,120
relację naocznego świadka
wydarzeń w Niemczech.
48
00:04:06,829 --> 00:04:10,375
Dalej pracował dla CBS
i komentował ważne wydarzenia.
49
00:04:11,042 --> 00:04:14,587
Miał własną audycję.
Radio świętowało sukcesy.
50
00:04:14,671 --> 00:04:19,050
Było ulubionym źródłem
rozrywki oraz wiadomości
51
00:04:19,634 --> 00:04:22,220
w Stanach Zjednoczonych
i na całym świecie.
52
00:04:22,845 --> 00:04:27,100
Po kolacji włączało się radio
53
00:04:27,183 --> 00:04:30,728
i słuchało Shirera, relacjonującego wojnę.
54
00:04:32,355 --> 00:04:34,691
Nazistowskie Niemcy i sowiecka Rosja…
55
00:04:34,774 --> 00:04:35,942
ORYGINALNA AUDYCJA
56
00:04:36,025 --> 00:04:38,361
…walczą na 3000-kilometrowym froncie
57
00:04:38,444 --> 00:04:41,072
od Oceanu Arktycznego po Morze Czarne.
58
00:04:41,155 --> 00:04:44,450
Niemcy uderzyli dziś w byłego sojusznika
59
00:04:44,534 --> 00:04:49,330
z taką samą siłą,
z jaką rok temu zaatakowali Zachód.
60
00:04:49,831 --> 00:04:53,084
Starcia mogą się rozwinąć
w największą wojnę w dziejach.
61
00:04:57,380 --> 00:05:02,093
CZERWIEC 1941
62
00:05:04,721 --> 00:05:10,685
O wyjątkowości niemieckiej inwazji
na ZSRR w czerwcu 1941 r.
63
00:05:11,269 --> 00:05:12,854
stanowiła jej skala.
64
00:05:14,897 --> 00:05:20,987
Trzymilionowa armia o wielkim
potencjale lotniczym i militarnym.
65
00:05:23,990 --> 00:05:26,909
Stalin był zadziwiająco nieświadomy,
66
00:05:26,993 --> 00:05:33,791
choć otrzymał ponad 100 raportów
o nieuchronności inwazji.
67
00:05:33,875 --> 00:05:36,794
Uznał je jednak za fałszywe.
68
00:05:37,795 --> 00:05:41,507
Armia niemiecka miała czołgi,
pojazdy opancerzone i broń.
69
00:05:41,591 --> 00:05:44,844
Luftwaffe miało tysiące myśliwców.
70
00:05:45,428 --> 00:05:49,098
To była największa kampania w dziejach.
71
00:05:56,189 --> 00:06:01,861
Według Hitlera był to
zupełnie inny rodzaj wojny,
72
00:06:01,944 --> 00:06:04,989
niż ta, którą prowadził
na froncie zachodnim.
73
00:06:07,784 --> 00:06:12,705
Jasno określał jako starcie
narodowego socjalizmu z marksizmem.
74
00:06:13,373 --> 00:06:15,458
Również w sensie rasowym.
75
00:06:16,042 --> 00:06:18,836
To był ideologiczny obłęd.
76
00:06:19,629 --> 00:06:23,716
Uważał, że ideologia globalnego komunizmu
77
00:06:24,217 --> 00:06:28,679
to uosobienie światowego żydostwa.
78
00:06:29,472 --> 00:06:33,768
Walka ideologiczna oraz rasowa
79
00:06:33,851 --> 00:06:37,063
to dla niego ściśle powiązane tematy.
80
00:06:38,439 --> 00:06:41,067
W odezwie do generałów
81
00:06:41,150 --> 00:06:45,321
Hitler określił to starcie
jako vernichtungskrieg,
82
00:06:45,405 --> 00:06:48,825
wojnę ludobójczą. To jego słowa.
83
00:06:50,618 --> 00:06:56,749
Chciał wyeliminować wszystkich,
których uważali za wrogów,
84
00:06:56,833 --> 00:06:58,793
niezależnie od stawianego oporu.
85
00:07:06,801 --> 00:07:11,389
Operacja „Barbarossa”,
niemiecka inwazja na ZSRR,
86
00:07:11,472 --> 00:07:13,599
od początku była ludobójstwem.
87
00:07:14,600 --> 00:07:18,062
Jej celem było zabicie
jak największej ilości osób,
88
00:07:18,146 --> 00:07:23,568
a z ocalałych utworzenie niższej klasy,
która służyłaby Niemcom.
89
00:07:28,698 --> 00:07:34,495
Jeden człon armii ruszył wzdłuż Bałtyku
w kierunku Leningradu.
90
00:07:35,580 --> 00:07:38,875
Drugi człon ruszył przez Białoruś,
91
00:07:39,542 --> 00:07:41,544
a później do Moskwy.
92
00:07:42,128 --> 00:07:44,589
Trzeci człon ruszył przez Ukrainę,
93
00:07:45,882 --> 00:07:48,301
by dotrzeć do Morza Czarnego.
94
00:07:48,384 --> 00:07:50,678
KAUKAZ
95
00:07:51,888 --> 00:07:52,763
23,3 MLN KM2
96
00:07:52,847 --> 00:07:56,350
W pierwszych kilku miesiącach
Niemcy odnieśli spore straty.
97
00:07:56,434 --> 00:08:00,396
Nigdy wcześniej Wehrmacht
nie stracił tylu żołnierzy.
98
00:08:01,606 --> 00:08:06,486
Armia Czerwona broniła się z całych sił.
99
00:08:13,367 --> 00:08:18,915
Stalin postawił na sprawdzony
rosyjski sposób walki.
100
00:08:18,998 --> 00:08:22,168
Jak najwięcej ludzi i dostaw.
101
00:08:22,251 --> 00:08:27,131
ZSRR był dostatecznie zaludniony,
by taka taktyka działała.
102
00:08:30,593 --> 00:08:34,597
Ogrom terenu, jaki trzeba było pokonać,
103
00:08:34,680 --> 00:08:36,933
okazał się dla Niemców przytłaczający.
104
00:08:37,934 --> 00:08:43,231
Nowoczesne czołgi miały problem,
by jeździć po koszmarnych drogach.
105
00:08:44,857 --> 00:08:47,985
We wrześniu do gry weszła natura.
106
00:08:51,739 --> 00:08:53,366
Nastał okres roztopów,
107
00:08:54,033 --> 00:08:57,286
tak zwany schlammperiode lub rasputica.
108
00:08:59,288 --> 00:09:00,623
A potem nadeszła zima.
109
00:09:05,670 --> 00:09:09,382
Często w trakcie tego roku
drogi były nieprzejezdne.
110
00:09:10,007 --> 00:09:13,135
Zima 1941 roku była rekordowo mroźna.
111
00:09:13,678 --> 00:09:18,224
Zaspy miały powyżej metra,
temperatury były bardzo niskie.
112
00:09:19,475 --> 00:09:22,478
Hitler i dowództwo armii
zaapelowali do Niemców,
113
00:09:22,562 --> 00:09:24,897
by pomogli w wojnie,
114
00:09:24,981 --> 00:09:29,860
przekazując odzież zimową,
która zostanie wysłana na front.
115
00:09:30,695 --> 00:09:36,158
Zdarzały się damskie futra
i inna odzież niemilitarna.
116
00:09:36,242 --> 00:09:38,077
Wszystko, co zapewniało ciepło.
117
00:09:41,872 --> 00:09:46,502
W grudniu 1941 roku wszystko się zmieniło.
118
00:09:47,003 --> 00:09:52,758
Z perspektywy czasu można powiedzieć,
że fortuna się odmieniła.
119
00:10:00,808 --> 00:10:04,186
W rosyjskim komunikacie
znalazła się ukryta wskazówka,
120
00:10:04,270 --> 00:10:07,690
że Armia Czerwona
rozpocznie ofensywę na froncie.
121
00:10:08,524 --> 00:10:11,652
Hitlerowi nie udało się
podbić Rosji do zimy,
122
00:10:11,736 --> 00:10:16,073
co stanowi jego największą porażkę
w dotychczasowej wojnie.
123
00:10:16,157 --> 00:10:18,701
Przegrał tę wielką bitwę z czasem.
124
00:10:24,290 --> 00:10:27,418
Niemcy nie tylko nie zajęli Moskwy,
125
00:10:28,919 --> 00:10:31,505
ale po kontrataku Armii Czerwonej
126
00:10:31,589 --> 00:10:36,636
Wehrmacht wycofał się
około 100 kilometrów na zachód.
127
00:10:37,303 --> 00:10:42,433
Niemcy utknęli,
stracili niemal milion ludzi.
128
00:10:42,516 --> 00:10:47,605
To niemal jedna trzecia armii,
która ruszyła na Związek Radziecki.
129
00:10:50,232 --> 00:10:55,071
Niemiecki blitzkrieg dobiegł końca.
130
00:10:56,280 --> 00:11:01,827
Operacja została wstrzymana.
Generałowie byli w kropce.
131
00:11:01,911 --> 00:11:04,955
Przechodzili zawały, załamania nerwowe.
132
00:11:05,456 --> 00:11:07,792
Czekali na decyzję Hitlera.
133
00:11:10,544 --> 00:11:14,674
Część dowództwa optowała
za strategicznym odwrotem
134
00:11:14,757 --> 00:11:18,427
i skróceniem długości bronionego frontu.
135
00:11:19,387 --> 00:11:23,641
Hitler rozkazał utrzymanie pozycji.
136
00:11:24,266 --> 00:11:29,855
Wierzył, że dzięki temu
Sowieci nie posunęli się dalej.
137
00:11:31,440 --> 00:11:37,071
Zaczął uznawać swoich generałów
za tchórzy, a nawet zdrajców.
138
00:11:38,155 --> 00:11:42,201
Ogłosił się naczelnym dowódcą Wehrmachtu.
139
00:11:43,077 --> 00:11:48,457
Stawka była dla niego zbyt wysoka,
a uważał się za wielkiego stratega,
140
00:11:48,541 --> 00:11:51,544
więc uznał, że tylko on się do tego nada.
141
00:11:57,091 --> 00:12:02,096
PROCESY NORYMBERSKIE
10 SIERPNIA 1946
142
00:12:04,515 --> 00:12:10,563
Wie feldmarszałek,
czy inni dowódcy mieli spór z Hitlerem?
143
00:12:10,646 --> 00:12:13,649
ORYGINALNE NAGRANIE AUDIO
144
00:12:13,733 --> 00:12:16,944
ŚWIADEK
FELDMARSZAŁEK WEHRMACHTU
145
00:12:17,027 --> 00:12:20,656
Z 14 feldmarszałków we Wehrmachcie
146
00:12:21,490 --> 00:12:23,200
tylko jeden z nich
147
00:12:23,993 --> 00:12:28,914
przetrwał przez całą wojnę,
148
00:12:28,998 --> 00:12:31,417
utrzymując swoje stanowisko.
149
00:12:32,793 --> 00:12:37,882
Wszyscy byli wyszkolonymi
dowódcami wojskowymi,
150
00:12:38,799 --> 00:12:42,636
ale zostali zdegradowani
z powodu spadku zaufania u Hitlera.
151
00:12:44,597 --> 00:12:48,893
Czy uważał pan,
że z powodu nakazu subordynacji
152
00:12:49,518 --> 00:12:53,230
musiał pan tolerować
i godzić się na wszystko?
153
00:12:54,064 --> 00:13:00,738
Wojskowy nakaz posłuszeństwa
jest wiążący i niepodważalny.
154
00:13:02,615 --> 00:13:07,369
Prawo lub obowiązek niesubordynacji
155
00:13:08,370 --> 00:13:11,582
to dla wojskowego abstrakcja.
156
00:13:13,834 --> 00:13:16,378
Wiele osób sądziło,
że wypełnianie rozkazów
157
00:13:16,462 --> 00:13:18,756
to uzasadniona linia obrony,
158
00:13:18,839 --> 00:13:22,968
ale strona oskarżenia
w przekonujący sposób dowiodła,
159
00:13:23,052 --> 00:13:27,473
że w ludobójczej wojnie,
160
00:13:27,556 --> 00:13:33,604
w której rozkazy zalecały
masowe morderstwa ludności,
161
00:13:33,687 --> 00:13:37,983
wypełnianie rozkazów
nie może być linią obrony.
162
00:13:39,568 --> 00:13:44,698
Hitler nie przejmował się zbytnio
frontem zachodnim.
163
00:13:44,782 --> 00:13:49,286
Od inwazji na Związek Radziecki
aż do końca wojny
164
00:13:49,370 --> 00:13:55,167
dwie trzecie Wehrmachtu
znajdowały się na froncie wschodnim.
165
00:13:55,251 --> 00:13:59,046
To tam koncentrował swoje wysiłki.
166
00:14:02,174 --> 00:14:04,385
Oprócz wojny na zachodzie
167
00:14:05,010 --> 00:14:09,181
po inwazji na ZSRR
Niemcy brały udział w dwóch wojnach.
168
00:14:10,391 --> 00:14:15,563
W wojnie militarnej
i wojnie przeciwko Żydom.
169
00:14:16,480 --> 00:14:23,153
Hitler od początku popierał
ideę oczyszczenia rasowego.
170
00:14:23,904 --> 00:14:28,242
Z tego powodu utworzył Grupy Operacyjne.
171
00:14:28,325 --> 00:14:30,995
To specjalne oddziały zabójców,
172
00:14:31,078 --> 00:14:35,875
których jedynym celem
było ściganie i mordowanie cywilów.
173
00:14:36,417 --> 00:14:38,502
Po to powstali.
174
00:14:39,712 --> 00:14:43,215
Dowódcy tych szwadronów śmierci
175
00:14:43,299 --> 00:14:48,429
wcale nie pochodzili
z marginesu społeczeństwa.
176
00:14:48,512 --> 00:14:51,724
To byli ludzie z wykształceniem wyższym.
177
00:14:51,807 --> 00:14:56,687
Młode osoby oddane swojemu zadaniu.
178
00:14:56,770 --> 00:15:01,442
Celem grup było uzasadnione zabijanie
179
00:15:01,525 --> 00:15:06,322
osób uznawanych za wrogów ludzi,
180
00:15:06,405 --> 00:15:09,283
volk, narodu oraz rasy.
181
00:15:18,334 --> 00:15:22,504
W Polsce zabijali inteligencję oraz elity.
182
00:15:24,089 --> 00:15:27,635
Wykorzystywano ich też
do mordowania Żydów.
183
00:15:28,177 --> 00:15:31,096
Niektórzy określali to
„Holocaustem przez kule”.
184
00:15:33,265 --> 00:15:35,726
Działo się to w całej Polsce.
185
00:15:35,809 --> 00:15:39,813
W niemal każdym mieście
z populacją żydowską.
186
00:15:51,784 --> 00:15:55,329
Na początku zabijano głównie mężczyzn,
187
00:15:55,412 --> 00:15:58,040
ale później mordowano wszystkich Żydów.
188
00:15:59,500 --> 00:16:05,965
Najbardziej wyrazistym przykładem
są wydarzenia z września 1941 w Kijowie.
189
00:16:07,216 --> 00:16:11,595
KIJÓW, UKRAINA
29 WRZEŚNIA 1931
190
00:16:13,514 --> 00:16:15,349
Niemcy podbili Kijów.
191
00:16:17,518 --> 00:16:20,396
Sowieci ewakuowali miasto.
192
00:16:21,522 --> 00:16:26,235
Sowieci zostawili po sobie
bomby z opóźnionym zapłonem.
193
00:16:26,318 --> 00:16:30,197
Zaczęły wybuchać,
gdy Niemcy przejęli budynki.
194
00:16:30,280 --> 00:16:32,199
Ci wzięli odwet,
195
00:16:32,783 --> 00:16:35,285
ale nie na Armii Czerwonej.
196
00:16:35,369 --> 00:16:41,458
Zebrali całą pozostałą populację żydowską,
197
00:16:42,084 --> 00:16:46,588
33 tysiące mężczyzn, kobiet i dzieci,
198
00:16:46,672 --> 00:16:49,675
i zaciągnęli ich do wąwozu.
199
00:17:00,894 --> 00:17:02,312
Zabrali nas.
200
00:17:03,397 --> 00:17:06,817
OCALAŁA Z BABIEGO JARU
201
00:17:06,900 --> 00:17:10,904
Zrozumiałam, że chcą nas zastrzelić.
202
00:17:11,780 --> 00:17:15,075
Mogli to zrobić w każdej chwili.
203
00:17:16,660 --> 00:17:18,245
Bili mnie pałkami.
204
00:17:19,371 --> 00:17:21,373
Bili wszystkich.
205
00:17:22,249 --> 00:17:25,335
Zachowałam godność. Nie upadłam.
206
00:17:27,713 --> 00:17:30,382
Ustawili nas wzdłuż wąskiej krawędzi.
207
00:17:30,924 --> 00:17:33,093
Trudno było ustać na nogach.
208
00:17:34,845 --> 00:17:36,722
Zobaczyłam ogrom ludzi
209
00:17:38,098 --> 00:17:41,351
ustawionych w jednej, długiej linii.
210
00:17:53,655 --> 00:17:54,990
Patrzyłam w dół.
211
00:17:55,824 --> 00:17:59,620
Nie odważyłam się spojrzeć
na barbarzyństwo wokół mnie.
212
00:18:02,581 --> 00:18:04,083
Wtedy zaczęli strzelać.
213
00:18:31,026 --> 00:18:33,487
Zamknęłam oczy, zacisnęłam pięści,
214
00:18:33,570 --> 00:18:37,241
napięłam mięśnie i skoczyłam.
215
00:18:39,660 --> 00:18:43,747
Wylądowałam na zwłokach.
Nie postrzelili mnie.
216
00:18:46,166 --> 00:18:52,464
W Babim Jarze zamordowano
ponad 30 tysięcy osób.
217
00:18:53,674 --> 00:18:56,802
To niewyobrażalny horror.
218
00:18:59,012 --> 00:19:04,143
Po jakimś czasie strzały ustały.
219
00:19:05,018 --> 00:19:07,938
Niemcy zaczęli schodzić do wąwozu.
220
00:19:10,607 --> 00:19:13,694
Chcieli dobić tych, którzy przeżyli.
221
00:19:15,696 --> 00:19:18,490
Leżałam cicho.
222
00:19:21,160 --> 00:19:24,746
Wzięłam wdech, spięłam się
223
00:19:25,622 --> 00:19:27,040
i odkopałam się.
224
00:19:35,048 --> 00:19:39,344
PROCESY NORYMBERSKIE
3 STYCZNIA 1946
225
00:19:42,681 --> 00:19:47,936
Wzywam na świadka pana Otto Ohlendorfa.
226
00:19:49,438 --> 00:19:50,856
Otto Ohlendorfa.
227
00:19:53,192 --> 00:19:56,904
Otto Ohlendorf był dowódcą
grupy operacyjnej D.
228
00:19:57,487 --> 00:20:01,408
Jak wielu funkcjonariuszy SS Himmlera,
229
00:20:01,491 --> 00:20:04,828
miał wykształcenie wyższe,
doktorat z prawoznawstwa.
230
00:20:04,912 --> 00:20:07,414
Był intelektualistą i świetnym ekonomem.
231
00:20:07,497 --> 00:20:12,085
Przez większość wojny nadzorował wywiad
dla Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy,
232
00:20:12,628 --> 00:20:16,965
ale przez rok podjął się
przydziału poza stolicą.
233
00:20:19,509 --> 00:20:25,432
Ile osób zlikwidowała grupa operacyjna D
234
00:20:25,515 --> 00:20:27,351
pod pańskim dowództwem?
235
00:20:27,434 --> 00:20:32,022
Od lipca 1941 do czerwca 1942 roku
236
00:20:32,564 --> 00:20:37,110
oddziały grup operacyjnych
zlikwidowały 90 000 osób.
237
00:20:38,695 --> 00:20:41,907
Obejmuje to mężczyzn, kobiety i dzieci?
238
00:20:42,741 --> 00:20:43,825
Tak.
239
00:20:43,909 --> 00:20:49,289
Osobiście nadzorował pan
masowe egzekucje tych osób?
240
00:20:50,249 --> 00:20:55,712
W ramach kontroli byłem obecny
podczas dwóch masowych egzekucji.
241
00:20:56,672 --> 00:20:59,883
Do jakiej kategorii zaliczał pan dzieci?
242
00:21:01,468 --> 00:21:03,262
Dlaczego je mordowano?
243
00:21:04,179 --> 00:21:08,517
Rozkazano całkowitą eksterminację
ludności żydowskiej.
244
00:21:09,017 --> 00:21:12,104
Zabiliście wszystkie żydowskie dzieci?
245
00:21:13,146 --> 00:21:14,982
Tak.
246
00:21:26,493 --> 00:21:32,165
Masowe egzekucje
były przerażające i okrutne.
247
00:21:34,251 --> 00:21:36,503
Sięgali więc po alkohol.
248
00:21:37,879 --> 00:21:40,674
Niemcy często byli pijani
w czasie egzekucji
249
00:21:40,757 --> 00:21:44,094
i niemal zawsze po egzekucjach.
250
00:21:44,594 --> 00:21:46,680
Tak sobie radzili.
251
00:21:48,307 --> 00:21:53,103
Dowództwo nazistów,
zwłaszcza Himmler, obawiało się
252
00:21:53,186 --> 00:21:58,859
o zdrowie psychiczne członków SS,
którzy odpowiadali za morderstwa.
253
00:22:01,445 --> 00:22:06,783
To dowód przewrotności
moralnych priorytetów nazistów.
254
00:22:06,867 --> 00:22:11,997
Uznawali, że jest to traumatyczne,
ale tylko dla zabójców.
255
00:22:15,751 --> 00:22:20,422
To było masowe morderstwo
na niespotykaną dotąd skalę.
256
00:22:21,965 --> 00:22:25,052
Liczba ofiar była ogromna.
257
00:22:27,304 --> 00:22:33,477
Zabito w ten sposób
około 1,5 miliona osób.
258
00:22:39,483 --> 00:22:44,821
Heinrich Himmler był świadkiem
egzekucji setki Żydów.
259
00:22:47,199 --> 00:22:52,788
Podobno nagle cały pobladł,
bo mózg rozprysł się na jego mundurze.
260
00:22:52,871 --> 00:22:55,540
Po pokazie miał nudności.
261
00:22:55,624 --> 00:23:00,379
Później udał się na rozmowę
z grupą operacyjną.
262
00:23:00,462 --> 00:23:01,963
Powiedzieli mu:
263
00:23:02,047 --> 00:23:06,134
„To była tylko setka osób,
a było panu bardzo ciężko”.
264
00:23:06,218 --> 00:23:10,055
To skłoniło Niemców
265
00:23:10,138 --> 00:23:15,894
do odejścia od mordowania Żydów
poprzez masowe egzekucje.
266
00:23:15,977 --> 00:23:21,024
Zaczęli szukać bardziej wydajnego sposobu,
267
00:23:21,108 --> 00:23:23,193
by przeprowadzać masowe morderstwa.
268
00:23:39,501 --> 00:23:42,087
Około Bożego Narodzenia 1941 roku
269
00:23:42,879 --> 00:23:48,135
pojawiły się rozmowy
na temat „ostatecznego rozwiązania”,
270
00:23:48,218 --> 00:23:51,638
masowej eksterminacji Żydów.
271
00:23:56,476 --> 00:23:59,855
Styl dowództwa Hitlera
wpasował się w sposób,
272
00:23:59,938 --> 00:24:03,692
w jaki określił on kierunek Holocaustu.
273
00:24:03,775 --> 00:24:08,572
Unikał dokumentowania rozkazów,
by nie można było go oskarżyć,
274
00:24:08,655 --> 00:24:11,908
gdyby jakaś z decyzji
okazała się niepopularna.
275
00:24:11,992 --> 00:24:15,120
Wydawał rozkazy podczas rozmów.
276
00:24:15,203 --> 00:24:20,167
Nie zostawił żadnego pisemnego śladu,
na którym mogliby oprzeć się historycy.
277
00:24:21,001 --> 00:24:24,296
Wiemy jednak, że ludobójcza machina
278
00:24:24,379 --> 00:24:27,132
nie mogła działać bez zgody Hitlera.
279
00:24:28,133 --> 00:24:31,511
Hitler powierzył Reinhardowi Heydrichowi
280
00:24:31,595 --> 00:24:35,932
zaplanowanie i wdrożenie
systemu masowych morderstw.
281
00:24:36,516 --> 00:24:38,852
Był geniuszem zła.
282
00:24:38,935 --> 00:24:42,856
Stoi za wieloma koncepcjami
dotyczącymi Holocaustu.
283
00:24:43,440 --> 00:24:46,860
Reinhard Heydrich był zastępcą Himmlera.
284
00:24:48,195 --> 00:24:53,116
Miał najbardziej aryjski wygląd
wśród dowództwa nazistów.
285
00:24:53,200 --> 00:24:57,829
Bardziej niż Himmler, Eichmann,
Hitler, Göring czy Goebbels.
286
00:24:58,622 --> 00:25:02,459
Był bezwzględny, zorganizowany
287
00:25:02,542 --> 00:25:05,962
i bardzo lojalny wobec Himmlera.
288
00:25:07,506 --> 00:25:11,510
Żydzi mieli zniknąć nie w wyniku
wygnania lub zdziesiątkowania,
289
00:25:11,593 --> 00:25:13,970
a wyniku systemowej anihilacji.
290
00:25:15,096 --> 00:25:19,976
Trzeba było jeszcze
przedstawić to rządowi.
291
00:25:20,060 --> 00:25:22,312
Zrobiono to na konferencji w Wannsee.
292
00:25:24,147 --> 00:25:28,485
20 STYCZNIA 1942
293
00:25:33,448 --> 00:25:38,286
Konferencja w Wannsee została
zwołana przez Reinharda Heydricha
294
00:25:39,579 --> 00:25:42,541
oraz jego zastępcę, Adolfa Eichmanna.
295
00:25:42,624 --> 00:25:45,919
Zebrali wysokich urzędników Rzeszy,
296
00:25:46,002 --> 00:25:49,714
by namówić ich do współpracy.
297
00:25:51,508 --> 00:25:54,302
Konferencja odbyła się w willi
298
00:25:54,386 --> 00:25:58,348
nad pięknym jeziorem Wanssee w Berlinie.
299
00:25:59,349 --> 00:26:05,564
Z pięknym kominkiem,
żyrandolami i suto zastawionym stołem.
300
00:26:05,647 --> 00:26:11,695
Heydrich i Eichmann zadbali
o dobry wybór win i koniaków.
301
00:26:11,778 --> 00:26:14,948
Atmosfera była radosna i swobodna,
302
00:26:15,031 --> 00:26:21,621
choć sam temat rozmów
był absolutnie przerażający.
303
00:26:22,831 --> 00:26:25,792
Zaczęło się od monologu Heydricha:
304
00:26:25,875 --> 00:26:29,504
„Do zeszłej jesieni
radziliśmy sobie z kwestią żydowską
305
00:26:29,588 --> 00:26:31,047
poprzez imigrację”.
306
00:26:31,131 --> 00:26:33,842
Czyli wygnania i morderstwa.
307
00:26:34,634 --> 00:26:39,264
Heydrich powiedział: „Od tego momentu
308
00:26:39,347 --> 00:26:43,476
przeczeszemy całą Europę
od zachodu po wschód,
309
00:26:43,560 --> 00:26:46,563
by znaleźć żydowskich
mężczyzn, kobiety oraz dzieci.
310
00:26:46,646 --> 00:26:50,609
Przetransportujemy ich do obozów,
gdzie zostaną zabici”.
311
00:26:52,068 --> 00:26:55,030
Hitler podjął decyzję,
by wysłać Żydów na wschód.
312
00:26:55,113 --> 00:26:56,865
Operacja trwała.
313
00:26:56,948 --> 00:27:00,744
Mieli przyjąć dowództwo Heydricha
i współpracować z nim.
314
00:27:01,453 --> 00:27:07,208
By wprowadzić projekt w życie,
SS potrzebowało współpracy
315
00:27:07,292 --> 00:27:10,128
ze strony wielu ministerstw i urzędników.
316
00:27:10,211 --> 00:27:11,630
Sami nie daliby rady.
317
00:27:11,713 --> 00:27:15,258
Potrzebowali pomocy kolei
oraz ministerstwa finansów.
318
00:27:15,342 --> 00:27:18,219
Heydrich nie wiedział,
czy na to przystaną.
319
00:27:19,721 --> 00:27:22,432
Okazało się jednak, że przyjęli to chętnie
320
00:27:23,141 --> 00:27:26,686
i rywalizowali o to,
kto będzie bardziej pomocny.
321
00:27:32,192 --> 00:27:34,944
Po zatwierdzeniu
morderstwa 11 milionów Żydów
322
00:27:35,028 --> 00:27:39,407
wstali od stołów,
by dołożyć sobie jedzenia.
323
00:27:40,575 --> 00:27:43,703
Heydrich był tak zadowolony,
że pozwolił sobie na to,
324
00:27:43,787 --> 00:27:45,914
by uraczyć się koniakiem i cygarem.
325
00:27:45,997 --> 00:27:51,461
Świętował z Eichmannem,
że wszyscy przyjęli ich plan.
326
00:27:55,757 --> 00:27:57,592
OKUPOWANA POLSKA
327
00:27:57,676 --> 00:28:04,349
Władze w okupowanej Polsce
zaczęły budowę sześciu obozów zagłady.
328
00:28:07,602 --> 00:28:11,648
Obozy stały się większe
i bardziej zaawansowane.
329
00:28:11,731 --> 00:28:16,611
Auschwitz pod względem technologii
było szczytem ewolucji obozów zagłady.
330
00:28:20,615 --> 00:28:23,993
Auschwitz I to obóz z ceglanymi budynkami
331
00:28:24,077 --> 00:28:26,621
oraz barakami z piecami.
332
00:28:32,752 --> 00:28:36,548
Auschwitz-Birkenau
znajdował się trzy kilometry
333
00:28:36,631 --> 00:28:39,050
od głównego kompleksu obozów.
334
00:28:39,134 --> 00:28:44,222
Był to olbrzymi teren
z prymitywnymi barakami.
335
00:28:47,684 --> 00:28:50,937
Nie było tam toalet ani kanalizacji.
336
00:28:51,438 --> 00:28:56,568
Żadnej infrastruktury
poza obiektem do odwszenia.
337
00:28:56,651 --> 00:28:59,863
Później zbudowano krematoria,
338
00:28:59,946 --> 00:29:05,910
w których zabijano Żydów
zwożonych z całej Europy.
339
00:29:09,998 --> 00:29:11,499
Po internowaniu
340
00:29:11,583 --> 00:29:16,379
wszelka moralność stawała na głowie.
341
00:29:18,882 --> 00:29:21,134
Warunki były nie do opisania.
342
00:29:21,217 --> 00:29:25,889
Ludzi stłoczono w barakach
bez wentylacji ani ogrzewania.
343
00:29:26,389 --> 00:29:29,100
Latem panował w nich upał.
344
00:29:29,184 --> 00:29:32,353
Osadzeni musieli spać
we własnych odchodach.
345
00:29:41,654 --> 00:29:45,700
Ludzie wciąż byli zmuszani do pracy.
346
00:29:46,451 --> 00:29:48,828
Panował ogromny strach,
347
00:29:48,912 --> 00:29:52,749
bo ci, którzy nie byli w stanie
wykonać przydzielonej im pracy,
348
00:29:53,249 --> 00:29:56,795
mogli zostać poddani selekcji,
349
00:29:56,878 --> 00:30:02,133
a w Auschwitz-Birkenau oznaczało to
śmierć poprzez zagazowanie.
350
00:30:04,761 --> 00:30:09,808
Przed Auschwitz Niemcy
eksperymentowali z zagazowywaniem.
351
00:30:10,308 --> 00:30:11,768
Mieli wozy do gazowania.
352
00:30:22,695 --> 00:30:25,657
W końcu postawili na komory gazowe.
353
00:30:27,283 --> 00:30:31,871
Auschwitz posiadało cztery komory gazowe.
354
00:30:32,789 --> 00:30:36,334
Żydów zabijano
za pomocą granulek z cyjankiem,
355
00:30:36,960 --> 00:30:40,296
które wrzucano do komór od góry.
356
00:30:40,380 --> 00:30:45,093
Granulki rozpuszczały się
i tworzyły śmiertelny gaz.
357
00:30:47,595 --> 00:30:52,725
Ludzie szarpali się,
by wspiąć się jak najwyżej
358
00:30:52,809 --> 00:30:58,064
i zaczerpnąć świeżego powietrza,
bo na dole był tylko śmiertelny gaz.
359
00:30:58,565 --> 00:31:01,860
Umierali po około 20 minutach.
360
00:31:03,152 --> 00:31:06,990
Powoli się dusili. Płakali, wymiotowali.
361
00:31:07,073 --> 00:31:09,826
To było coś niewyobrażalnego.
362
00:31:37,979 --> 00:31:42,191
Z SZEŚCIU MILIONÓW ŻYDÓW
ZAMORDOWANYCH W HOLOCAUŚCIE
363
00:31:42,275 --> 00:31:45,570
OKOŁO MILION ZGINAŁ W AUSCHWITZ.
364
00:31:46,321 --> 00:31:50,783
Do masowych morderstw
dochodziło częściej, niż sądzimy.
365
00:31:51,576 --> 00:31:53,453
Przed i po Holocauście.
366
00:31:54,746 --> 00:31:58,499
Ale uprzemysłowione zabójstwa w fabrykach,
367
00:31:58,583 --> 00:32:04,172
do których koleją zwożono ludzi
z całego kontynentu,
368
00:32:04,255 --> 00:32:10,470
by zagazować ich i skremować,
aby zniknęli z powierzchni ziemi,
369
00:32:10,553 --> 00:32:15,099
jest unikalny dla Holocaustu.
370
00:32:29,781 --> 00:32:35,078
Dopiero podczas procesu norymberskiego
usłyszałem o ostatecznym rozwiązaniu,
371
00:32:35,161 --> 00:32:37,413
diabolicznym planie Hitlera,
372
00:32:37,497 --> 00:32:40,583
bezwzględnie wykonanym
przez Heydricha i Himmlera.
373
00:32:42,835 --> 00:32:47,757
Prawda stopniowo docierała
do aliantów w trakcie wojny,
374
00:32:47,840 --> 00:32:49,258
ale nie do cywilów.
375
00:32:50,134 --> 00:32:53,972
Moja naiwność co do jego planów
była większa, niż sądziłem.
376
00:32:54,889 --> 00:32:57,517
Zeznania dotyczące ich planów
377
00:32:57,600 --> 00:33:00,770
były tak szokujące,
że niemal niewiarygodne.
378
00:33:01,646 --> 00:33:06,150
Hitler chciał wyzwolić Europę od Żydów.
379
00:33:06,234 --> 00:33:08,069
Prawie mu się udało.
380
00:33:08,820 --> 00:33:12,949
PROCESY NORYMBERSKIE
29 LISTOPADA 1945
381
00:33:13,032 --> 00:33:15,326
Oskarżyciel z ramienia USA
382
00:33:16,452 --> 00:33:21,833
przedstawi film dokumentalny
na temat obozów zagłady.
383
00:33:24,752 --> 00:33:31,259
Procesy norymberskie miały też
być lekcją historii dla całego świata.
384
00:33:31,342 --> 00:33:33,928
Oskarżyciele uznali,
385
00:33:34,012 --> 00:33:39,100
że nic nie sprawdzi się lepiej
od prawdziwego nagrania.
386
00:33:40,768 --> 00:33:44,856
Rosjanie zwerbowali
znanego reżysera, Romana Karmena.
387
00:33:44,939 --> 00:33:48,651
USA współpracowały z braćmi Schulberg,
388
00:33:48,735 --> 00:33:49,861
Buddem i Stuartem,
389
00:33:49,944 --> 00:33:52,155
oraz Johnem Fordem z Hollywood.
390
00:33:53,156 --> 00:33:55,533
Bracia przeczesali Europę,
391
00:33:55,616 --> 00:33:59,162
by odnaleźć
dowody popełnionych okropieństw,
392
00:33:59,245 --> 00:34:02,915
których Niemcy
nie zdążyli zniszczyć lub ukryć.
393
00:34:04,459 --> 00:34:06,753
Odtworzono te nagrania
394
00:34:06,836 --> 00:34:09,589
wraz z nagraniem wyzwolenia obozu.
395
00:34:10,173 --> 00:34:14,719
Był to jeden z najbardziej
dramatycznych momentów procesu.
396
00:34:16,554 --> 00:34:18,639
Prezentowany film…
397
00:34:18,723 --> 00:34:20,266
OSKARŻYCIEL Z RAMIENIA USA
398
00:34:20,349 --> 00:34:24,062
…daje wgląd w nieopisywalną grozę
399
00:34:25,063 --> 00:34:31,360
i wyjaśnia, co oznacza
termin „obóz koncentracyjny”.
400
00:34:36,115 --> 00:34:38,159
Atmosfera całkiem się zmieniła.
401
00:34:38,826 --> 00:34:40,828
Zapanowała cisza.
402
00:34:42,288 --> 00:34:44,707
Było słychać szum projektora.
403
00:34:54,008 --> 00:34:57,595
Na ekranie pojawiły się ujęcia.
404
00:34:59,180 --> 00:35:02,433
Wprost z koszmarów.
405
00:35:04,769 --> 00:35:08,356
Ludzie nie byli na to gotowi.
406
00:35:33,256 --> 00:35:37,385
Niektórzy oskarżeni
zwiesili głowy z poczuciem winy.
407
00:35:38,678 --> 00:35:40,638
Ale wielu zdawało się znudzonych.
408
00:35:42,390 --> 00:35:47,436
To szokujące, biorąc pod uwagę,
że byli za to odpowiedzialni.
409
00:36:07,248 --> 00:36:11,127
Wciąż, kiedy oglądam ten film,
410
00:36:11,210 --> 00:36:13,546
mimo że zajmuję się tym na co dzień,
411
00:36:13,629 --> 00:36:17,466
wciąż nie mogę uwierzyć,
że niektóre z tych scen są prawdziwe.
412
00:36:19,510 --> 00:36:22,138
Film ten pokazuje: „Widzicie?
413
00:36:23,764 --> 00:36:26,142
To dzieło nazistów.
414
00:36:28,019 --> 00:36:29,103
Przyjrzyjcie się.
415
00:36:30,605 --> 00:36:34,233
To nigdy nie może się powtórzyć”.
416
00:36:52,668 --> 00:36:56,214
30 STYCZNIA 1942
417
00:36:56,297 --> 00:37:02,762
Za kilka tygodni
zima odejdzie na południe,
418
00:37:02,845 --> 00:37:05,348
a na północy nastanie wiosna.
419
00:37:05,431 --> 00:37:06,891
Lód się stopi.
420
00:37:07,808 --> 00:37:12,104
Ziemia znów będzie przejezdna
421
00:37:12,188 --> 00:37:16,400
i żołnierze będą mogli
operować maszynerią.
422
00:37:16,484 --> 00:37:19,570
Sprowadzimy z ojczyzny nową broń
423
00:37:19,654 --> 00:37:21,906
i znów będziemy silni!
424
00:37:30,164 --> 00:37:34,502
WILCZY SZANIEC, OKUPOWANA POLSKA
WIOSNA 1942
425
00:37:35,378 --> 00:37:40,007
Wiosną 1942 r. Hitler był przekonany,
że po przetrwaniu zimy
426
00:37:40,091 --> 00:37:42,510
znów przejmie inicjatywę w wojnie.
427
00:37:43,386 --> 00:37:47,682
Główną misją było zdobycie południa,
gdzie znajdowały się pola naftowe,
428
00:37:47,765 --> 00:37:50,851
a także zdobycie głównych miast,
m.in. Stalingradu.
429
00:37:53,020 --> 00:37:57,108
Było to bardzo ważne miasto,
bo nazwano je po Stalinie.
430
00:37:57,191 --> 00:38:01,279
Jego utrata byłaby
wielkim ciosem dla Sowietów.
431
00:38:01,904 --> 00:38:07,410
Hitler nakazał Friedrichowi Paulusowi,
że zwycięstwo to jedyna opcja.
432
00:38:07,493 --> 00:38:10,371
Poddanie nie wchodziło w grę.
433
00:38:11,038 --> 00:38:13,624
Obie strony uważały tę bitwę
434
00:38:13,708 --> 00:38:17,128
za determinującą wynik wojny.
435
00:38:18,004 --> 00:38:21,382
Niemcy potrzebowały wielkiego zwycięstwa,
436
00:38:21,465 --> 00:38:27,722
by pokazać Zachodowi i obywatelom,
że inicjatywa jest po ich stronie.
437
00:38:27,805 --> 00:38:29,557
Stalingrad miał być dowodem.
438
00:38:32,101 --> 00:38:33,853
Ofensywa ruszyła w czerwcu.
439
00:38:34,562 --> 00:38:39,942
Wehrmacht szybko zdobywał
kolejne tereny na wschodzie Ukrainy.
440
00:38:40,818 --> 00:38:45,448
Na tyle szybko, że zyskiwał spory obszar,
441
00:38:45,531 --> 00:38:49,618
ale nikogo nie pokonywał,
bo Sowieci się wycofywali.
442
00:38:51,495 --> 00:38:55,541
Hitler dotarł do Stalingradu,
ale nie zdobył miasta od razu.
443
00:38:55,624 --> 00:38:57,960
Wszystko się posypało.
444
00:38:58,044 --> 00:39:02,715
Armia musiała stanąć do walki,
jakiej wcale miała nie toczyć.
445
00:39:03,299 --> 00:39:06,594
Przerodziło się to w śródmiejską bitwę,
446
00:39:06,677 --> 00:39:10,389
w której pojazdy opancerzone
nie sprawdzały się najlepiej.
447
00:39:11,349 --> 00:39:13,559
To były walki uliczne.
448
00:39:13,642 --> 00:39:16,604
Żołnierze obu stron
walczyli twarzą w twarz.
449
00:39:17,688 --> 00:39:22,026
Żołnierze Armii Czerwonej
obmyślali kreatywne taktyki,
450
00:39:22,109 --> 00:39:25,029
by napadać Niemców,
strzelać do nich z okien,
451
00:39:25,112 --> 00:39:27,615
rzucać bombami i podkładać miny.
452
00:39:29,700 --> 00:39:32,536
Niemcy utknęli w Stalingradzie,
453
00:39:32,620 --> 00:39:36,457
a Stalin ruszył z odwetem
i otoczył miasto.
454
00:39:40,711 --> 00:39:42,671
Armia Hitlera była w potrzasku.
455
00:39:42,755 --> 00:39:46,300
Byli wyczerpani.
Nie mieli amunicji ani jedzenia.
456
00:39:51,889 --> 00:39:54,934
Feldmarszałek Friedrich Paulus
chciał się poddać.
457
00:39:55,684 --> 00:39:58,646
Był dowódcą szóstej armii niemieckiej.
458
00:39:59,605 --> 00:40:01,357
Hitler odmówił.
459
00:40:01,440 --> 00:40:05,111
Oczekiwał, że w przypadku porażki
Paulus popełni samobójstwo.
460
00:40:06,112 --> 00:40:10,408
Odwrót nie był dla Hitlera opcją,
którą mógł rozważyć,
461
00:40:10,491 --> 00:40:16,705
bo nie dopuszczał negocjacji
z punktu widzenia słabszej strony.
462
00:40:16,789 --> 00:40:19,250
Jedynie z pozycji siły.
463
00:40:22,795 --> 00:40:26,424
Feldmarszałek Friedrich von Paulus
poddał się.
464
00:40:26,507 --> 00:40:30,803
Hitler był wściekły.
465
00:40:37,101 --> 00:40:40,563
To była wielka porażka.
Zniszczona została cała armia.
466
00:40:45,234 --> 00:40:47,945
Straty były bezprecedensowe.
467
00:40:48,028 --> 00:40:51,991
Armia liczyła niemal 300 000 osób,
468
00:40:52,074 --> 00:40:56,120
a zginęło ponad 150 000 Niemców.
469
00:41:02,460 --> 00:41:06,630
PROCESY NORYMBERSKIE
11 LUTEGO 1946
470
00:41:08,048 --> 00:41:10,634
ORYGINALNE NAGRANIE AUDIO
471
00:41:11,135 --> 00:41:13,387
ZASTĘPCA OSKARŻYCIELA Z RAMIENIA ZSRR
472
00:41:13,471 --> 00:41:19,310
Proszę o pozwolenie
na postawienie przed trybunałem
473
00:41:20,978 --> 00:41:24,315
feldmarszałka byłej armii niemieckiej,
474
00:41:25,149 --> 00:41:26,400
Friedricha Paulusa.
475
00:41:28,527 --> 00:41:33,407
Rosjanie zaskoczyli wszystkich
tym świadkiem.
476
00:41:34,158 --> 00:41:36,285
Na salę wszedł Paulus.
477
00:41:38,871 --> 00:41:42,333
To był bardzo ważny moment.
478
00:41:43,459 --> 00:41:45,961
Sądzono, że nie żyje.
479
00:41:48,130 --> 00:41:50,132
Göring był wściekły.
480
00:41:52,968 --> 00:41:56,263
Paulus był dla niego wielkim zdrajcą.
481
00:41:57,848 --> 00:42:00,392
OSKARŻYCIEL Z RAMIENIA ZSRR
482
00:42:00,476 --> 00:42:06,190
Czy pańskie ostatnie stanowisko
to dowódca 6. armii pod Stalingradem?
483
00:42:08,567 --> 00:42:09,443
Tak.
484
00:42:10,152 --> 00:42:15,157
Pojawienie się Paulusa
wprawiło oskarżonych w popłoch,
485
00:42:15,241 --> 00:42:17,993
bo wiedzieli, że obciąży ich winą.
486
00:42:18,077 --> 00:42:20,955
Kogo uważa pan za winnego
487
00:42:21,038 --> 00:42:25,501
bezprawnego wszczęcia wojny z Rosją?
488
00:42:27,670 --> 00:42:30,422
Doradców wojskowych Hitlera.
489
00:42:30,506 --> 00:42:33,342
Dowódcę sił zbrojnych, Keitela,
490
00:42:33,425 --> 00:42:36,554
szefa oddziału operacyjnego, Jodla,
491
00:42:37,137 --> 00:42:40,224
oraz Göringa, marszałka Rzeszy.
492
00:42:41,433 --> 00:42:44,144
Zeznania Paulusa były bardzo ważne
493
00:42:44,228 --> 00:42:47,565
dla potwierdzenia zarzutów
o planowaniu wszczęcia wojny
494
00:42:47,648 --> 00:42:50,109
i zbrodni przeciwko pokojowi.
495
00:42:50,609 --> 00:42:53,988
Obserwatorzy procesu określali Paulusa
496
00:42:54,071 --> 00:42:57,866
jako swoistego Upiora ze Stalingradu,
497
00:42:57,950 --> 00:43:00,494
który wrócił, by powiedzieć prawdę.
498
00:43:05,040 --> 00:43:08,252
Hitler nie wyraził ani słowa
współczucia czy żalu
499
00:43:08,335 --> 00:43:11,505
z powodu ponad 100 tysięcy żołnierzy,
500
00:43:11,589 --> 00:43:14,633
którzy zginęli w stalingradzkiej rzezi.
501
00:43:14,717 --> 00:43:19,096
Nie wspomniał też
o własnej odpowiedzialności
502
00:43:19,179 --> 00:43:22,141
za największą porażkę militarną
w dziejach Niemiec.
503
00:43:23,225 --> 00:43:27,354
Skazał się na zagładę
z powodu własnej głupoty.
504
00:43:30,399 --> 00:43:33,694
Po Stalingradzie Hitler był skończony.
505
00:43:33,777 --> 00:43:36,947
Wiedział to, ale nie chciał tego przyznać.
506
00:43:37,448 --> 00:43:40,409
Wynik wojny był jasny już w 1942 roku,
507
00:43:40,492 --> 00:43:43,704
choć na jej koniec
przyszło jeszcze poczekać.
508
00:43:44,288 --> 00:43:48,250
Hitler coraz rzadziej
pojawiał się publicznie.
509
00:43:48,334 --> 00:43:52,755
Wiedział, że więź ludzi z Führerem
znacznie osłabła
510
00:43:52,838 --> 00:43:57,092
i uratują ją jedynie triumfy militarne.
511
00:43:59,720 --> 00:44:03,641
Joseph Goebbels, minister propagandy,
512
00:44:03,724 --> 00:44:06,310
zajął się tym, co potrafił najlepiej.
513
00:44:06,393 --> 00:44:09,104
Próbował sprzedać tę porażkę jako triumf.
514
00:44:09,188 --> 00:44:12,900
Wygłosił słynne przemówienie
w Pałacu Sportu.
515
00:44:12,983 --> 00:44:14,068
18 LUTEGO 1943
516
00:44:14,568 --> 00:44:19,948
Według Anglików Niemcy
sprzeciwiają się planom wojny totalnej.
517
00:44:21,867 --> 00:44:26,705
Twierdzą, że obywatele Niemiec
woleliby kapitulację.
518
00:44:26,789 --> 00:44:28,207
Nigdy!
519
00:44:29,875 --> 00:44:35,589
Totalna wojna zakładała,
że cała krajowa gospodarka Niemiec
520
00:44:35,673 --> 00:44:37,758
służyłaby celom wojennym.
521
00:44:38,801 --> 00:44:41,679
Chcemy wojny totalnej?
522
00:44:41,762 --> 00:44:43,472
Tak!
523
00:44:47,810 --> 00:44:52,231
Próbował wzbudzić w Niemcach sentyment.
524
00:44:52,314 --> 00:44:56,318
„Teraz nas pokonali,
525
00:44:57,361 --> 00:45:00,698
ale musimy walczyć do końca.
526
00:45:00,781 --> 00:45:03,117
Musimy być bezlitośni”.
527
00:45:03,951 --> 00:45:08,330
Do kraju docierały jednak raporty
528
00:45:08,414 --> 00:45:12,042
o wysokich liczbach zabitych oraz rannych.
529
00:45:12,126 --> 00:45:18,549
Reżim uznał, że jedyny sposób,
by utrzymać morale społeczeństwa,
530
00:45:18,632 --> 00:45:21,593
to ogłoszenie wojny totalnej.
531
00:45:27,641 --> 00:45:31,395
W 1943 roku alianci
rozpoczęli naloty bombowe.
532
00:45:31,478 --> 00:45:33,814
Skala wojny powietrznej była wielka.
533
00:45:33,897 --> 00:45:37,526
Alianci niszczyli całe niemieckie miasta
534
00:45:37,609 --> 00:45:40,446
i demonstrowali to noc za nocą.
535
00:45:42,406 --> 00:45:44,616
W Hamburgu zabili 40 000 osób.
536
00:45:45,951 --> 00:45:49,913
Zniszczono też Nadrenię,
Kolonię oraz inne miasta,
537
00:45:49,997 --> 00:45:52,958
bo znajdowały się
stosunkowo niedaleko od Anglii.
538
00:45:54,084 --> 00:45:56,044
W nocy brytyjskie siły powietrzne
539
00:45:56,128 --> 00:45:59,757
zrzuciły na Kolonię bomby
o wadze trzech milionów kilogramów.
540
00:45:59,840 --> 00:46:02,092
To największy atak bombowy w dziejach.
541
00:46:02,176 --> 00:46:03,969
1000 BOMBOWCÓW NISZCZY KOLONIĘ
542
00:46:04,052 --> 00:46:07,723
Dym oraz ogień są widoczne
nawet z wybrzeża Holandii.
543
00:46:11,810 --> 00:46:15,022
Trzy lata temu wojna trwała od 36 godzin.
544
00:46:15,731 --> 00:46:20,611
Była krwawa, okrutna i straszna
jak wszystkie inne wojny,
545
00:46:20,694 --> 00:46:26,241
jednak większość berlińczyków
zdawała się tego nie dostrzegać.
546
00:46:26,784 --> 00:46:29,203
Dziś mają gorsze nastroje.
547
00:46:29,286 --> 00:46:31,121
Ich brzuchy są puste.
548
00:46:31,205 --> 00:46:33,791
Nadzieja umarła.
549
00:46:33,874 --> 00:46:37,377
W zasięgu wzroku nie widać końca,
zwycięstwa ani pokoju.
550
00:46:43,675 --> 00:46:47,012
Gdy sytuacja nazistów się pogorszyła,
551
00:46:48,013 --> 00:46:50,849
Heinrich Himmler,
szef SS i główny architekt
552
00:46:51,892 --> 00:46:54,728
oraz wykonawca Holocaustu,
553
00:46:54,812 --> 00:46:58,524
zwołał całe dowództwo nazistów
554
00:46:58,607 --> 00:47:01,485
i wygłosił przemowę w Poznaniu.
555
00:47:02,861 --> 00:47:06,740
POZNAŃ, OKUPOWANA POLSKA
PAŹDZIERNIK 1943
556
00:47:07,699 --> 00:47:10,661
Chcę pomówić z wami szczerze
557
00:47:11,411 --> 00:47:13,413
na bardzo ważny temat.
558
00:47:14,498 --> 00:47:16,166
Mam na myśli ewakuację…
559
00:47:16,250 --> 00:47:18,836
PRZEMOWĘ NAGRANO TYLKO W FORMIE AUDIO.
560
00:47:19,545 --> 00:47:23,882
…i unicestwienie narodu żydowskiego.
561
00:47:25,008 --> 00:47:28,846
To jeden z nielicznych przypadków,
kiedy dowództwo nazistów
562
00:47:29,429 --> 00:47:33,267
przyznało się do zabijania
wszystkich Żydów w Europie.
563
00:47:34,476 --> 00:47:40,649
Większość z was widziała już
kilkaset ciał leżących w rzędzie.
564
00:47:41,817 --> 00:47:43,360
Przetrwanie tego widoku
565
00:47:43,443 --> 00:47:48,907
oraz, poza chwilami ludzkiej słabości,
566
00:47:50,242 --> 00:47:53,495
zachowanie godności,
uczyniło nas silniejszymi.
567
00:47:53,579 --> 00:47:58,834
To chwalebna karta historii,
która nigdy nie zostanie zapisana.
568
00:48:00,043 --> 00:48:06,300
Himmler nazwał to niezapisaną kartą,
bo wiedział, że to zbrodnia.
569
00:48:06,383 --> 00:48:09,344
Według wypaczonej logiki nazistów
570
00:48:09,428 --> 00:48:12,890
była ona konieczna
dla przyszłości Niemiec.
571
00:48:13,807 --> 00:48:15,267
Mieliśmy moralne prawo
572
00:48:15,976 --> 00:48:18,353
oraz obowiązek wobec rodaków,
573
00:48:19,229 --> 00:48:21,481
by zgładzić naszych wrogów.
574
00:48:22,065 --> 00:48:25,569
Nie będę stał biernie,
575
00:48:25,652 --> 00:48:29,781
gdy dostrzegę choć jeden zgniły owoc.
576
00:48:29,865 --> 00:48:35,203
Nieważne, co to będzie.
Razem spalimy to w pień.
577
00:48:36,830 --> 00:48:41,126
Wykonaliśmy jedno z najtrudniejszych zadań
578
00:48:41,209 --> 00:48:43,420
w imię miłości do narodu.
579
00:48:44,546 --> 00:48:47,549
Nie ucierpiały przy tym
580
00:48:48,175 --> 00:48:53,096
nasze wnętrza, dusze i charaktery.
581
00:48:54,640 --> 00:48:59,603
Ciężko pojąć skalę spaczenia tych ludzi.
582
00:49:00,187 --> 00:49:04,399
Przekonywał oficerów SS oraz siebie,
583
00:49:05,275 --> 00:49:08,737
że robili coś wspaniałego.
584
00:49:08,820 --> 00:49:10,697
Szlachetnego.
585
00:49:11,239 --> 00:49:14,826
Że masowe morderstwa
przeprowadzane przez SS
586
00:49:14,910 --> 00:49:17,788
wynosiły ich na wyższy poziom moralności.
587
00:49:17,871 --> 00:49:21,917
Że robili to dla ludzkości,
choć ta jeszcze tego nie rozumiała.
588
00:49:30,425 --> 00:49:32,761
SĄD
589
00:49:32,844 --> 00:49:37,683
PROCESY NORYMBERSKIE
4 CZERWCA 1946
590
00:49:38,475 --> 00:49:42,104
Jaka była pana wiedza
na temat eksterminacji Żydów?
591
00:49:43,146 --> 00:49:45,774
ORYGINALNE NAGRANIE AUDIO
592
00:49:46,525 --> 00:49:49,069
Zeznaje pan pod przysięgą.
593
00:49:50,237 --> 00:49:53,699
DOWÓDCA OPERACYJNY WEHRMACHTU
594
00:49:54,282 --> 00:50:00,163
Wyjaśnienia te zabrzmią niewiarygodnie,
595
00:50:00,956 --> 00:50:04,167
ale mogę tylko powiedzieć,
596
00:50:05,752 --> 00:50:11,425
że nigdy nie słyszałem
o eksterminacji Żydów.
597
00:50:14,511 --> 00:50:17,264
Tylko raz nabrałem podejrzeń.
598
00:50:19,850 --> 00:50:25,313
Podczas przemowy Himmlera
na temat buntu w getcie.
599
00:50:28,316 --> 00:50:30,736
Mówi pan o Warszawie?
600
00:50:31,653 --> 00:50:35,240
Mówię o powstaniu w getcie warszawskim.
601
00:50:38,452 --> 00:50:42,664
WARSZAWA, OKUPOWANA POLSKA
602
00:50:45,333 --> 00:50:50,630
W 1943 r. warunki
w żydowskich gettach w Polsce
603
00:50:50,714 --> 00:50:52,841
były coraz gorsze.
604
00:50:53,800 --> 00:50:57,179
Panował tyfus i głód.
605
00:50:57,262 --> 00:51:00,474
Ludzie umierali tysiącami.
606
00:51:05,103 --> 00:51:07,355
Ludzie byli stłoczeni.
607
00:51:07,939 --> 00:51:11,109
Do pracy zmuszano całe rodziny.
608
00:51:12,319 --> 00:51:17,449
Ludzie trzymali się nadziei,
że praca dla nazistów ich uratuje.
609
00:51:18,283 --> 00:51:21,286
Po wprowadzeniu ostatecznego rozwiązania
610
00:51:21,369 --> 00:51:24,456
powstały ruchy
zajmujące się likwidacją gett.
611
00:51:24,539 --> 00:51:28,335
Żydzi byli wysyłani do obozów,
w których ich gazowano.
612
00:51:32,672 --> 00:51:36,843
Niemcy okłamywali ich,
że trafią do obozów pracy.
613
00:51:38,512 --> 00:51:42,933
Ale żydowska i warszawska
społeczność podziemna widziała,
614
00:51:43,016 --> 00:51:46,686
że pełne pociągi zawsze wracają puste.
615
00:51:46,770 --> 00:51:50,899
Nie było w nich jedzenia,
więc działo się coś strasznego.
616
00:51:54,945 --> 00:52:00,075
Niektóre organizacje w getcie
zaczęły planować powstanie.
617
00:52:02,369 --> 00:52:05,664
Szukaliśmy miejsc…
618
00:52:05,747 --> 00:52:06,790
CZŁONKINI OPORU
619
00:52:06,873 --> 00:52:09,334
…by ukryć jak najwięcej dzieci.
620
00:52:10,919 --> 00:52:15,841
Chcieliśmy znaleźć i kupić broń,
621
00:52:16,550 --> 00:52:19,136
a potem przemycić ją do getta.
622
00:52:22,139 --> 00:52:29,062
Zgromadzono koktajle Młotowa,
trochę broni oraz amunicji.
623
00:52:31,565 --> 00:52:35,819
Niemcy sądzili,
że operacja przebiegnie szybko.
624
00:52:36,403 --> 00:52:41,658
Miał to być prezent dla Hitlera,
który 20 kwietnia obchodził urodziny.
625
00:52:41,741 --> 00:52:47,164
Warszawa stałaby się judenfrei,
czyli wolna od Żydów.
626
00:52:48,081 --> 00:52:53,670
Był to największy akt oporu Żydów
w całej okupowanej Europie.
627
00:52:56,965 --> 00:52:58,967
Niemcy byli w szoku.
628
00:53:04,347 --> 00:53:11,354
Nowy dowódca Niemców w Warszawie
obmyślił nową formę ataku,
629
00:53:11,438 --> 00:53:14,482
zniszczenie getta za pomocą ognia.
630
00:53:18,862 --> 00:53:23,283
Wzięli miotacze ognia
i niszczyli kolejne budynki.
631
00:53:26,119 --> 00:53:29,331
Pewne obrazy
na zawsze zapadły mi w pamięć.
632
00:53:29,414 --> 00:53:30,624
CZŁONKINI OPORU
633
00:53:30,707 --> 00:53:33,376
Żydzi skaczący z budynków.
634
00:53:39,049 --> 00:53:43,470
Żołnierze komentujący to: „Spójrzcie.
635
00:53:44,471 --> 00:53:46,848
Żydzi się smażą”.
636
00:53:49,142 --> 00:53:51,561
Nie mogliśmy im pomóc.
637
00:53:52,354 --> 00:53:54,564
To był koniec getta.
638
00:53:59,778 --> 00:54:02,572
Członkowie oporu byli bohaterami,
639
00:54:02,656 --> 00:54:08,286
bo byli skazani na porażkę
z liczniejszą armią Niemców.
640
00:54:08,370 --> 00:54:11,289
Wiedzieli, że zginą, i większość zginęła,
641
00:54:12,374 --> 00:54:15,085
ale ich odwaga była niebywała.
642
00:54:15,168 --> 00:54:20,632
Postanowili, że wolą umrzeć w walce,
643
00:54:20,715 --> 00:54:24,719
niż dać się wysłać pociągiem
na pewną śmierć.
644
00:54:35,355 --> 00:54:39,734
Ostatnie osiem lat spędziłem
głównie w krajach totalitarnych.
645
00:54:41,278 --> 00:54:45,782
Widziałem, co działo się
z krajami podbitymi przez Hitlera.
646
00:54:45,865 --> 00:54:50,996
Rzeź kobiet i dzieci
przewyższała wszelkie przeszłe wojny.
647
00:54:51,871 --> 00:54:56,126
W Warszawie podjęto decyzję o wymordowaniu
648
00:54:56,209 --> 00:54:59,254
nie wojsk wroga, a bezbronnych cywilów.
649
00:55:00,380 --> 00:55:02,173
Członkowie sił zbrojnych
650
00:55:02,924 --> 00:55:06,428
walczyli o przetrwanie i wolność.
651
00:55:11,182 --> 00:55:15,020
Jest 6 czerwca 1944 roku. D-Day.
652
00:55:16,021 --> 00:55:19,232
Największa flota w dziejach
zbliża się do Francji,
653
00:55:19,316 --> 00:55:20,692
by wyzwolić kontynent.
654
00:55:23,278 --> 00:55:27,574
Marynarka i siły powietrzne aliantów
pod dowództwem generała Eisenhowera
655
00:55:27,657 --> 00:55:30,785
rozpoczęły lądowanie
na południowym wybrzeżu Francji.
656
00:55:30,869 --> 00:55:33,538
Szóstego czerwca 1944 roku
657
00:55:33,621 --> 00:55:36,374
Amerykanie, Brytyjczycy i Kanadyjczycy
658
00:55:36,458 --> 00:55:40,628
rozpoczęli wyczekiwaną inwazję
na Europę Północną.
659
00:55:40,712 --> 00:55:44,466
Było to najlepsze miejsce
na wielką ofensywę.
660
00:55:44,549 --> 00:55:46,468
Droga do Niemiec.
661
00:55:48,178 --> 00:55:53,058
Pierwsze łodzie dotarły na brzeg
pod ciągłym ostrzałem wroga.
662
00:55:54,225 --> 00:55:57,979
Niekończący się strumień wojsk
szturmował wzmocnione brzegi,
663
00:55:58,063 --> 00:55:59,814
by zdobyć przyczółek.
664
00:55:59,898 --> 00:56:05,153
Na ostatnich metrach
musieli uważać na miny i ostrzał.
665
00:56:05,737 --> 00:56:08,740
Hitler przespał początek D-Day.
666
00:56:09,324 --> 00:56:15,580
Poprzedni wieczór spędził
wspinając dobre czasy ruchu.
667
00:56:15,663 --> 00:56:20,585
Gdy obudził się
i poinformowano go o inwazji,
668
00:56:20,668 --> 00:56:23,171
czuł ulgę oraz optymizm.
669
00:56:24,714 --> 00:56:27,592
Hitler był zbyt pewny siebie.
670
00:56:27,675 --> 00:56:31,763
Przeceniał siłę i zasoby Niemiec,
671
00:56:31,846 --> 00:56:34,724
mimo wszystko
regionalnej potęgi europejskiej.
672
00:56:34,808 --> 00:56:38,269
Do tego był radykalnym rasistą,
673
00:56:38,353 --> 00:56:43,191
który sądził, że USA,
jako mieszanka wielu ras,
674
00:56:43,274 --> 00:56:45,068
nigdy mu nie zagrożą.
675
00:56:45,151 --> 00:56:49,072
Nie docenił siły i determinacji Ameryki.
676
00:56:50,740 --> 00:56:52,992
Dzisiejsze audycje w Niemczech
677
00:56:53,076 --> 00:56:56,746
określają aktualną inwazję
jako działania dywersyjne.
678
00:56:57,497 --> 00:57:00,208
Wciąż czekają na główny cios.
679
00:57:01,709 --> 00:57:05,213
Czeka nas wiele niespodzianek,
komplikacji i zmian planów.
680
00:57:05,296 --> 00:57:09,551
Mimo ekscytacji,
jaka zapanowała dziś w prasie,
681
00:57:10,135 --> 00:57:13,221
pamiętajmy, że bitwa dopiero się zaczęła.
682
00:57:13,721 --> 00:57:15,807
Czeka nas wiele mrocznych dni,
683
00:57:15,890 --> 00:57:18,476
chyba że Niemcy upadną.
684
00:57:19,185 --> 00:57:23,773
Nasze dowództwo
z pewnością na to nie liczy.
685
00:57:25,066 --> 00:57:28,194
Po inwazji aliantów na Francję
686
00:57:28,278 --> 00:57:34,367
Niemcy nie mogli już
pomijać frontu zachodniego.
687
00:57:34,451 --> 00:57:40,748
Stanowił równie wielkie zagrożenie
co wojna na terenie Rosji.
688
00:57:42,333 --> 00:57:47,464
Niemcy stanęły w obliczu
wojny na dwóch frontach.
689
00:57:47,547 --> 00:57:49,757
Pełnoskalowej wojny.
690
00:57:57,265 --> 00:58:01,728
Gdyby Hitler był realistą,
siedziałby w Wilczym Szańcu,
691
00:58:01,811 --> 00:58:05,023
obserwując kurczącą się mapę.
692
00:58:05,106 --> 00:58:10,111
Armie wroga zbliżały się
w stronę granic Niemiec.
693
00:58:10,820 --> 00:58:13,531
Hitler żył w świecie fantazji.
694
00:58:14,240 --> 00:58:19,579
Grupa oficerów Wehrmachtu,
która lojalnie służyła reżimowi,
695
00:58:19,662 --> 00:58:25,877
postanowiła zaplanować zamach na Hitlera.
696
00:58:26,836 --> 00:58:29,964
Wiedzieli, że Hitler
będzie walczył do końca,
697
00:58:30,048 --> 00:58:33,551
a to oznaczało zniszczenie Niemiec.
698
00:58:34,260 --> 00:58:37,096
Kochali Niemcy,
więc nie chcieli ich niszczenia.
699
00:58:37,180 --> 00:58:39,891
Nie chcieli rzezi cywilów.
700
00:58:41,726 --> 00:58:43,228
Osobą, która zgłosiła się
701
00:58:43,311 --> 00:58:47,398
i którą wybrano
do przeprowadzenia zamachu,
702
00:58:48,107 --> 00:58:50,693
był pułkownik
Graf Schenk von Stauffenberg.
703
00:58:51,611 --> 00:58:55,240
Hrabia i arystokrata służący w armii.
704
00:58:56,574 --> 00:58:59,827
Stauffenberg doznał poważnego urazu
w Afryce Północnej.
705
00:58:59,911 --> 00:59:05,583
Stracił oko, prawą rękę
oraz dwa palce u lewej ręki.
706
00:59:07,877 --> 00:59:11,381
Stauffenberg zwietrzył szansę
na przeprowadzenie zamachu,
707
00:59:11,464 --> 00:59:13,841
gdy wezwano go do Wilczego Szańca
708
00:59:13,925 --> 00:59:18,137
na spotkanie 20 lipca 1944 roku.
709
00:59:18,930 --> 00:59:21,182
Wylądował na lotnisku.
710
00:59:21,266 --> 00:59:23,810
Bombę miał w walizce.
711
00:59:23,893 --> 00:59:28,147
Przetransportowano go
na teren Wilczego Szańca,
712
00:59:28,231 --> 00:59:32,610
a potem do pomieszczenia,
z którego dowodził Hitler.
713
00:59:35,238 --> 00:59:37,407
By plan mógł się powieść,
714
00:59:37,490 --> 00:59:43,079
spotkanie powinno się odbyć
w jednym z betonowych bunkrów.
715
00:59:43,162 --> 00:59:46,082
Zaplanowano je jednak
w drewnianym budynku.
716
00:59:46,165 --> 00:59:51,963
To znacznie zmniejszało
potencjalną moc rażenia wybuchu.
717
00:59:53,131 --> 00:59:56,175
Po dotarciu
Stauffenberg udał się do toalety.
718
01:00:16,946 --> 01:00:20,408
Udało mu się uzbroić
tylko jedną z dwóch bomb.
719
01:00:21,117 --> 01:00:25,288
Działał w pośpiechu.
Ludzie wypytywali, gdzie jest.
720
01:00:26,039 --> 01:00:27,707
Był przerażony,
721
01:00:27,790 --> 01:00:31,169
bo w każdej chwili coś mogło się posypać.
722
01:00:34,339 --> 01:00:37,925
Napięcie rosło
z każdym krokiem w kierunku Hitlera.
723
01:00:40,511 --> 01:00:44,682
Wszedł do pokoju z mapą.
Byli w nim już generałowie.
724
01:00:44,766 --> 01:00:47,894
Hitler zaczął omawiać plany oraz rozkazy.
725
01:00:48,770 --> 01:00:53,399
Pod pretekstem uszkodzenia słuchu
z powodu urazu w Afryce
726
01:00:53,483 --> 01:00:56,861
Stauffenberg podszedł
bardzo blisko Hitlera.
727
01:00:58,780 --> 01:01:02,575
Umieścił walizkę jak najbliżej Hitlera.
728
01:01:04,535 --> 01:01:09,582
Powiedział, że musi zadzwonić,
po czym opuścił pokój.
729
01:01:18,841 --> 01:01:20,968
Ktoś przeniósł walizkę
730
01:01:21,052 --> 01:01:24,764
za nogę dębowego stołu,
przy którym odbywało się spotkanie.
731
01:01:28,726 --> 01:01:32,438
Stauffenberg pospiesznie wyszedł.
Bomba miała zaraz wybuchnąć.
732
01:01:32,522 --> 01:01:36,359
Pędził w stronę auta i usłyszał eksplozję.
733
01:01:45,827 --> 01:01:47,829
Był przekonany, że się udało.
734
01:01:47,912 --> 01:01:51,958
Nie wierzył, by Hitler mógł przeżyć.
735
01:01:56,754 --> 01:02:01,801
Poleciał do biura spiskowców w Berlinie.
736
01:02:04,637 --> 01:02:08,850
Stauffenberg nie wiedział,
że ktoś przestawił walizkę.
737
01:02:08,933 --> 01:02:11,561
Ograniczona moc rażenia sprawiła,
738
01:02:12,311 --> 01:02:15,481
że Hitler zdołał przeżyć zamach.
739
01:02:36,836 --> 01:02:39,297
Hitler był wściekły.
740
01:02:40,131 --> 01:02:43,843
Zażądał, by natychmiast
pojmano każdego spiskowca.
741
01:02:46,763 --> 01:02:49,891
Kazał stracić za zdradę nie tylko winnych,
742
01:02:49,974 --> 01:02:54,228
ale też ich rodziny oraz współpracowników.
743
01:02:55,897 --> 01:02:58,065
Hitler cudem uniknął śmierci,
744
01:02:58,149 --> 01:03:02,487
ale po 20 lipca 1944 roku
nie był już taki sam.
745
01:03:05,782 --> 01:03:09,702
Tendencja do blefowania
przerodziła się w nieuczciwość.
746
01:03:10,620 --> 01:03:14,874
Kłamał bez wahania
i zakładał, że inni robią to samo.
747
01:03:16,292 --> 01:03:17,919
Nie wierzył nikomu.
748
01:03:18,544 --> 01:03:20,797
Często tracił nad sobą panowanie.
749
01:03:20,880 --> 01:03:23,382
Używał języka pełnego przemocy.
750
01:03:24,467 --> 01:03:27,887
Nikt z jego wewnętrznego kręgu
nie hamował go od tego.
751
01:03:28,679 --> 01:03:33,643
Znalazł się
na skraju szaleństwa i rozpaczy,
752
01:03:34,560 --> 01:03:36,896
ale niemal w pojedynkę sprawił,
753
01:03:36,979 --> 01:03:41,025
że agonia wojny wydłużyła się o cały rok.
754
01:03:42,443 --> 01:03:45,822
Był to jednak początek końca.
755
01:05:27,632 --> 01:05:30,801
Napisy: Krzysztof Zając