1 00:00:12,470 --> 00:00:17,142 Γύρω στο 1999, ένας σχεδόν άγνωστος Ιταλός ερευνητής 2 00:00:17,225 --> 00:00:19,894 μίλησε σε ένα διεθνές συνέδριο μακροζωίας 3 00:00:19,978 --> 00:00:23,857 κι ανέφερε μια ασυνήθιστη συγκέντρωση αιωνόβιων. 4 00:00:24,649 --> 00:00:26,026 Ήταν τόσο αξιοθαύμαστη, 5 00:00:26,109 --> 00:00:29,112 που πολλά μέλη της επιστημονικής κοινότητας 6 00:00:29,195 --> 00:00:30,655 δεν τον πίστεψαν. 7 00:00:32,657 --> 00:00:35,493 Αυτός ο άντρας ήταν ο δρ Τζιάνι Πες. 8 00:00:35,577 --> 00:00:36,828 ΑΝΩΤΕΡΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ 9 00:00:36,911 --> 00:00:40,749 Ανέφερε ότι βρήκε μια περιοχή στη Σαρδηνία της Ιταλίας 10 00:00:40,832 --> 00:00:44,919 με σχεδόν δέκα φορές πιο πολλούς αιωνόβιους από όσους συναντάμε 11 00:00:45,003 --> 00:00:47,881 σε έναν παρόμοιο πληθυσμό στις ΗΠΑ. 12 00:00:50,800 --> 00:00:53,636 Το συναρπαστικότερο είναι ότι είχε έναν χάρτη, 13 00:00:54,137 --> 00:00:59,184 κι όποτε ανακάλυπτε μια περιοχή με ασυνήθιστα υψηλή συγκέντρωση αιωνόβιων, 14 00:00:59,267 --> 00:01:01,227 τη σημάδευε με μια μπλε κουκκίδα. 15 00:01:03,146 --> 00:01:08,359 Σε μια περιοχή, υπήρχαν τόσες κουκκίδες που σχημάτιζαν μια μπλε κηλίδα, 16 00:01:08,443 --> 00:01:12,238 κι έτσι προέκυψε το όνομα Μπλε Ζώνη. 17 00:01:14,449 --> 00:01:16,242 Νωρίτερα πήγα στην Οκινάουα, 18 00:01:16,326 --> 00:01:19,871 όπου μελέτησα γιατί οι άνθρωποι εκεί ζούσαν τόσο πολύ. 19 00:01:19,954 --> 00:01:24,417 Όταν έμαθα για αυτήν την Μπλε Ζώνη, έξι ή εφτά αγροτικά χωριά, 20 00:01:24,501 --> 00:01:27,670 υποψιάστηκα ότι ίσως προσφέρει καινούρια στοιχεία. 21 00:01:27,754 --> 00:01:31,132 Ήξερα ότι ο μόνος τρόπος να σιγουρευτώ 22 00:01:31,216 --> 00:01:33,635 ήταν να ταξιδέψω εκεί και να το ερευνήσω. 23 00:01:36,846 --> 00:01:39,599 ΣΑΡΔΗΝΙΑ, ΙΤΑΛΙΑ 24 00:01:45,438 --> 00:01:49,651 ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ: ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΠΛΕ ΖΩΝΩΝ 25 00:01:53,279 --> 00:01:57,075 ΣΑΡΔΗΝΙΑ, ΙΤΑΛΙΑ 26 00:01:57,575 --> 00:02:01,871 Το Μπαουνέι είναι ένα χωριό Σε καλή τοποθεσία 27 00:02:02,497 --> 00:02:08,461 Σε ένα πετρώδες μέρος 28 00:02:08,545 --> 00:02:11,464 Πάνω από την πεδιάδα 29 00:02:11,548 --> 00:02:15,051 Κάτω από το βουνό και στη μέση της ακτής 30 00:02:16,427 --> 00:02:20,640 Όποιος περνάει Σταματάει να δει την ομορφιά του 31 00:02:20,723 --> 00:02:22,183 Τι ωραίο που είναι 32 00:02:22,267 --> 00:02:24,561 Όσοι περνούν, το λαχταρούν 33 00:02:24,644 --> 00:02:30,775 Για την ομορφιά Και την πανοραμική του θέα 34 00:02:31,860 --> 00:02:33,278 ΠΙΕΤΡΟ ΚΑΜΠΡΑΣ 35 00:02:33,361 --> 00:02:35,947 ΕΤΩΝ 96 36 00:02:39,033 --> 00:02:44,747 Η μακροζωία στην Μπλε Ζώνη εντοπίζεται, κυρίως, στις ορεινές περιοχές. 37 00:02:44,831 --> 00:02:46,374 -Τι βλέπεις; -Ακριβώς. 38 00:02:46,958 --> 00:02:50,003 Το υψόμετρο ήταν η πρώτη μας πιθανότητα, σωστά; 39 00:02:50,086 --> 00:02:52,714 Άρα ήταν μια λογική πιθανότητα. 40 00:02:52,797 --> 00:02:56,801 Είδαμε ότι τα χωριά βρίσκονταν πάνω από τα 700 μέτρα. 41 00:02:56,885 --> 00:02:59,429 -Ναι, μέτρα, 2.200 πόδια. -Ακριβώς. 42 00:02:59,512 --> 00:03:03,933 Η εξήγηση δεν βρίσκεται απαραίτητα στο υψόμετρο. 43 00:03:04,017 --> 00:03:05,268 ΝΤΑΝ ΜΠΟΥΤΝΕΡ 44 00:03:16,404 --> 00:03:17,238 Καλημέρα. 45 00:03:17,322 --> 00:03:18,448 Καλημέρα. 46 00:03:18,531 --> 00:03:21,409 Τώρα έρχεσαι; Τελειώσαμε το μαγείρεμα! 47 00:03:21,492 --> 00:03:22,535 Μια μικρή γιορτή! 48 00:03:22,619 --> 00:03:23,661 Καλημέρα, κυρία. 49 00:03:23,745 --> 00:03:25,872 -Καλημέρα. -Καλημέρα. 50 00:03:25,955 --> 00:03:27,415 Τι φτιάχνετε; 51 00:03:27,498 --> 00:03:28,833 Γκάθουλι. 52 00:03:28,917 --> 00:03:30,210 Είναι γλυκό; 53 00:03:30,293 --> 00:03:33,504 Όχι, δεν είναι γλυκό. 54 00:03:33,588 --> 00:03:35,965 Είναι από πατάτα και τυρί. 55 00:03:37,967 --> 00:03:41,596 Θα χαρακτήριζε την υγεία της καλή, πολύ καλή ή θαυμάσια; 56 00:03:41,679 --> 00:03:42,639 Αυτοαξιολόγηση. 57 00:03:55,693 --> 00:03:57,612 Είναι καλή, όχι θαυμάσια. 58 00:03:57,695 --> 00:03:59,405 Δεν μπορεί να είναι θαυμάσια. 59 00:03:59,489 --> 00:04:00,782 ΒΙΤΟΡΙΑ ΜΕΡΕΟΥ, 94 ΕΤΩΝ 60 00:04:00,865 --> 00:04:04,994 Γιατί πιστεύει ότι έχει ζήσει τόσο καιρό κι είναι τόσο υγιής; 61 00:04:05,078 --> 00:04:09,457 Για μένα, όπως είπα πριν, η πίστη κι η ελπίδα είναι οι δύο λόγοι. 62 00:04:09,540 --> 00:04:13,044 Αυτά. Δεν έχει σχέση με εμένα. 63 00:04:13,127 --> 00:04:14,921 Πόσο συχνά πας στην εκκλησία; 64 00:04:17,590 --> 00:04:20,760 -Κάθε μέρα. -Αν περπατήσω αργά, κάνω δέκα λεπτά 65 00:04:20,843 --> 00:04:24,555 Το βρίσκω απίστευτο γιατί έξω από το σπίτι της 66 00:04:25,473 --> 00:04:26,724 υπάρχει μια ανηφόρα. 67 00:04:31,104 --> 00:04:33,940 Όταν ήμουν μικρός, υπήρχαν μόνο χωράφια με σιτάρι. 68 00:04:34,941 --> 00:04:37,110 Θυμάσαι ότι εδώ ήταν το ταχυδρομείο; 69 00:04:37,193 --> 00:04:38,903 -Ναι. -Η Λαβίνια δούλευε εκεί. 70 00:04:38,987 --> 00:04:41,197 Ναι, το θυμάμαι. 71 00:04:42,699 --> 00:04:43,574 Καλησπέρα. 72 00:04:43,658 --> 00:04:44,659 Γεια. 73 00:04:44,742 --> 00:04:46,744 Πού πας; Βγαίνεις βόλτα; 74 00:04:48,579 --> 00:04:52,041 Νιώθω ότι το 99% των διαδρομών στην Μπλε Ζώνη 75 00:04:52,125 --> 00:04:54,210 είναι ή ανηφόρες ή κατηφόρες. 76 00:04:54,877 --> 00:04:57,755 Υπάρχουν πολλά άλλα χωριά χαμηλότερα στο βουνό, 77 00:04:57,839 --> 00:05:00,174 αλλά δεν έχουν αιωνόβιους, 78 00:05:00,258 --> 00:05:03,052 οπότε ο Τζιάνι το ερεύνησε αυτό. 79 00:05:04,262 --> 00:05:07,307 Πήρε συνέντευξη από περίπου 300 αιωνόβιους 80 00:05:07,390 --> 00:05:11,185 και συσχέτισε τη μακροζωία με το υψόμετρο του χωριού τους 81 00:05:11,269 --> 00:05:13,354 κι ανακάλυψε ότι ξεκάθαρα 82 00:05:13,438 --> 00:05:17,608 ένα από τα προγνωστικά της μακροζωίας ήταν η κλίση του χωριού. 83 00:05:20,737 --> 00:05:23,823 Η κλίση για εμάς είναι πολύ σημαντική. Βλέπεις, 84 00:05:24,782 --> 00:05:25,908 απλώς περπατάς 85 00:05:25,992 --> 00:05:28,828 και δαπανάς περισσότερη ενέργεια. 86 00:05:31,539 --> 00:05:34,709 Πολλά σπίτια έχουν δύο, τρεις ή τέσσερις ορόφους. 87 00:05:35,501 --> 00:05:39,130 Κάθε μέρα, πρέπει να ανεβοκατεβαίνεις 30 σκαλιά. 88 00:05:41,090 --> 00:05:45,762 Ποιος θα πίστευε ότι η κλίση ενός χωριού θα αντιστοιχούσε σε μακροζωία; 89 00:05:46,387 --> 00:05:50,933 Κανείς τους δεν έχει μπράτσα ούτε κάνει τρίαθλο. Περπατάνε. 90 00:05:53,936 --> 00:05:56,105 Σκέφτομαι ότι στην Οκινάουα 91 00:05:56,189 --> 00:05:58,691 σχεδόν κάθε μέρα κάνουν κηπουρική, 92 00:05:58,775 --> 00:06:02,653 σηκώνονται και κάθονται στο πάτωμα και βλέπω κοινά στοιχεία. 93 00:06:02,737 --> 00:06:05,782 Κάνουν γυμναστική, χωρίς καν να το καταλάβουν. 94 00:06:05,865 --> 00:06:09,202 Είναι σε κίνηση όλη μέρα, με φυσικό τρόπο. 95 00:06:10,703 --> 00:06:13,915 Οι περισσότεροι περνούν τη μισή μέρα τους καθιστοί. 96 00:06:15,416 --> 00:06:19,712 Πάμε από τα αυτοκίνητα, στα γραφεία μας και στους καναπέδες μας. 97 00:06:20,380 --> 00:06:24,926 Αυτή η παρατεταμένη σωματική αδράνεια αυξάνει τον κίνδυνο για διαβήτη 98 00:06:25,009 --> 00:06:28,429 και καρδιακά νοσήματα, που μειώνουν το προσδόκιμό μας. 99 00:06:28,930 --> 00:06:30,181 Όμως, στη Σαρδηνία, 100 00:06:30,264 --> 00:06:33,226 έχουν πολύ μικρό ποσοστό αυτών των ασθενειών 101 00:06:33,309 --> 00:06:35,561 και, κατά συνέπεια, ζουν περισσότερο. 102 00:06:37,438 --> 00:06:39,440 Αυτό είναι ένα ενδιαφέρον στοιχείο. 103 00:06:40,233 --> 00:06:44,570 Για να ζήσουμε περισσότερο, αντί να πληρώνουμε ένα ακριβό γυμναστήριο, 104 00:06:44,654 --> 00:06:48,866 καλύτερα να αφήσουμε το ασανσέρ και να πάμε από τις σκάλες. 105 00:06:48,950 --> 00:06:54,622 ΣΑΡΔΗΝΙΑ ΚΛΙΣΗ 106 00:07:12,098 --> 00:07:15,893 Η Μπλε Ζώνη της Σαρδηνίας είναι η περιοχή της Μπαρμπάτζα, 107 00:07:17,937 --> 00:07:21,441 το όνομα της οποίας έχει ίδια ρίζα με τη λέξη "βάρβαρος". 108 00:07:22,942 --> 00:07:28,030 Περίπου 13.000 χρόνια πριν, ένας πληθυσμός αποίκησε ολόκληρο το νησί. 109 00:07:28,614 --> 00:07:30,783 Μετά ήρθαν οι Φοίνικες, 110 00:07:30,867 --> 00:07:32,243 μετά οι Ρωμαίοι 111 00:07:32,326 --> 00:07:33,870 και μετά οι Άραβες. 112 00:07:33,953 --> 00:07:38,791 Κάθε κατακτητής που ερχόταν, προσπαθούσε να υποτάξει τους ιδρυτές. 113 00:07:41,544 --> 00:07:44,589 Τελικά, ο κόσμος μετακόμισε στα υψίπεδα. 114 00:07:46,466 --> 00:07:51,179 Οι άνθρωποι βρήκαν την ησυχία τους, επειδή είχαν τη φήμη ότι είναι αδίστακτοι. 115 00:07:52,054 --> 00:07:55,475 Ξένοι ίσον μπελάδες, οπότε όταν εμφανίζονταν στα υψίπεδα, 116 00:07:55,558 --> 00:07:58,561 συχνά δοκίμαζαν τη λεπίδα κάποιου σπαθιού. 117 00:07:58,644 --> 00:08:02,607 Για 2.000 χρόνια, αυτός ο τρόπος ζωής εκκόλαψε 118 00:08:02,690 --> 00:08:05,776 ένα σύνολο παραδόσεων, έναν κώδικα συμπεριφοράς, 119 00:08:06,360 --> 00:08:09,197 ένα σύνολο αξιών και μια συγκεκριμένη διατροφή. 120 00:08:11,240 --> 00:08:14,202 Ό,τι βλέπουμε τώρα εδώ, δεν διαφέρει και πολύ 121 00:08:14,285 --> 00:08:16,370 από ό,τι θα βλέπαμε πριν 1.000 χρόνια. 122 00:08:27,798 --> 00:08:28,716 Ζεστάθηκε; 123 00:08:30,426 --> 00:08:32,720 Δεν είναι εύκολο να ζεσταθεί γρήγορα. 124 00:08:32,803 --> 00:08:37,517 Πρέπει να το ανακατέψεις και να το αφήσεις να ησυχάσει λίγο. 125 00:08:37,600 --> 00:08:39,018 Είσαι καλή σε αυτό. 126 00:08:41,020 --> 00:08:42,688 Πού είναι το αλάτι; 127 00:08:44,273 --> 00:08:45,149 Το κρεμμύδι; 128 00:08:45,816 --> 00:08:48,736 Αν θέλετε να μάθετε τι τρώνε οι Σαρδήνιοι 129 00:08:48,819 --> 00:08:50,696 και ζουν ως τα 100, 130 00:08:50,780 --> 00:08:54,659 ένα από τα καλύτερα μέρη είναι οι κουζίνες των ηλικιωμένων. 131 00:08:57,286 --> 00:09:00,873 Μαγειρεύουν τα ίδια πράγματα εδώ και πολλές γενιές. 132 00:09:04,001 --> 00:09:07,672 Αλλά αυτό που με σόκαρε ήταν τα ζυμαρικά και το ψωμί. 133 00:09:08,339 --> 00:09:10,424 Είμαι Αμερικανός και σκέφτομαι 134 00:09:10,508 --> 00:09:12,760 "Οι υδατάνθρακες δεν είναι εχθρός;" 135 00:09:13,636 --> 00:09:15,388 Τα ψωμιά και τα ζυμαρικά 136 00:09:15,471 --> 00:09:18,599 είναι το δίχως άλλο απλοί υδατάνθρακες. 137 00:09:21,227 --> 00:09:25,565 Αλλά το θέμα είναι πώς παρασκευάζονται αυτοί οι απλοί υδατάνθρακες. 138 00:09:26,440 --> 00:09:28,025 Όπως το ψωμί με προζύμι. 139 00:09:28,901 --> 00:09:30,194 Η παρασκευή του 140 00:09:30,278 --> 00:09:34,365 είναι πολύ διαφορετική από αυτή του λευκού ψωμιού, 141 00:09:34,448 --> 00:09:39,495 γιατί το ψωμί με προζύμι περιέχει βακτήρια που λέγονται λακτοβάκιλλοι 142 00:09:39,579 --> 00:09:43,040 και μειώνουν το γλυκαιμικό φορτίο ενός ολόκληρου γεύματος. 143 00:09:43,833 --> 00:09:48,254 Άρα αυτό το προζυμένιο ψωμί μειώνει την απορρόφηση σακχάρων 144 00:09:49,171 --> 00:09:52,633 κι αυτό ίσως εξηγεί τα χαμηλά ποσοστά διαβήτη 145 00:09:52,717 --> 00:09:54,802 και, κατά συνέπεια, τη μακροζωία. 146 00:09:55,386 --> 00:09:59,015 Αλλά εδώ συναντάμε, κατά κύριο λόγο, σύνθετους υδατάνθρακες, 147 00:09:59,890 --> 00:10:03,144 όπως δημητριακά ολικής άλεσης, λαχανικά και φασόλια. 148 00:10:03,227 --> 00:10:07,690 Η μινεστρόνε είναι χαρακτηριστικό αυτής της διατροφής εδώ και αιώνες. 149 00:10:08,316 --> 00:10:12,612 Τι είναι η μινεστρόνε; Κυρίως φασόλια, μερικές φορές ζυμαρικά 150 00:10:12,695 --> 00:10:14,488 και τα διαθέσιμα λαχανικά, 151 00:10:14,572 --> 00:10:16,824 ό,τι καλλιεργούν στον κήπο. 152 00:10:16,907 --> 00:10:20,244 Όλα τα συστατικά περιέχουν μεγάλη ποικιλία ινών 153 00:10:20,328 --> 00:10:24,832 κι έτσι οι φλεγμονές είναι υπό έλεγχο και το ανοσοποιητικό δυνατό. 154 00:10:24,915 --> 00:10:26,417 Μπορώ να… 155 00:10:26,500 --> 00:10:27,710 Κοίτα. 156 00:10:30,087 --> 00:10:34,342 Είναι η καθημερινή τροφή τους και πηγή πρόσληψης των θερμίδων τους 157 00:10:34,425 --> 00:10:36,594 αυτή η υπέροχη σούπα με λαχανικά. 158 00:10:40,306 --> 00:10:43,893 Όπως στην Οκινάουα, με τις μοβ γλυκοπατάτες, 159 00:10:44,560 --> 00:10:47,563 και στη Σαρδηνία καταναλώνουν πολλούς υδατάνθρακες. 160 00:10:51,525 --> 00:10:55,446 Άρχισα να σκέφτομαι ότι ίσως οι υδατάνθρακες δεν είναι κακοί, 161 00:10:55,529 --> 00:10:57,531 αν μαγειρευτούν σωστά. 162 00:11:00,701 --> 00:11:06,624 ΣΑΡΔΗΝΙΑ ΚΑΛΟΙ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ 163 00:11:11,629 --> 00:11:13,964 Πόσοι αιωνόβιοι είναι στο νεκροταφείο; 164 00:11:14,048 --> 00:11:16,676 Έχω μετρήσει 30 αιωνόβιους. 165 00:11:16,759 --> 00:11:19,428 -Τριάντα αιωνόβιους; -Ναι, τριάντα. 166 00:11:20,096 --> 00:11:21,555 Περίμενε, ήταν 103; 167 00:11:22,431 --> 00:11:24,433 -Από το 1880 ως… -Ακριβώς. 168 00:11:24,517 --> 00:11:26,227 -Εκατόν τριών -Εκατόν τριών. 169 00:11:26,310 --> 00:11:28,854 Θαμμένοι ο ένας πάνω από τον άλλο. 170 00:11:29,563 --> 00:11:31,107 Ο Τζιάνι λέει "Σιγά!" 171 00:11:32,483 --> 00:11:36,153 Καμιά φορά βρίσκεις τάφους όπου κι ο σύζυγος κι η σύζυγος 172 00:11:36,237 --> 00:11:37,571 ήταν αιωνόβιοι. 173 00:11:38,364 --> 00:11:41,367 Δεν πήρε πολλή ώρα στο νεκροταφείο της Σαρδηνίας 174 00:11:41,450 --> 00:11:43,994 για να καταλάβω ότι ζουν πολύ καιρό. 175 00:11:44,078 --> 00:11:48,416 Αλλά όταν κοίταξα καλύτερα, παρατήρησα κάτι πολύ ενδιαφέρον. 176 00:11:48,499 --> 00:11:52,628 Βλέπετε, στατιστικά, οι γυναίκες ζουν πιο πολύ από τους άντρες. 177 00:11:53,671 --> 00:11:56,215 Στην Αμερική, για κάθε αιωνόβιο άντρα, 178 00:11:56,298 --> 00:11:59,135 έχουμε πέντε αιωνόβιες γυναίκες. 179 00:11:59,218 --> 00:12:01,929 Αλλά στη Σαρδηνία το ποσοστό ήταν ένα προς ένα. 180 00:12:02,012 --> 00:12:05,975 Έχουν την υψηλότερη συγκέντρωση αιωνόβιων αντρών στον κόσμο. 181 00:12:07,435 --> 00:12:13,190 Είχα δύο θείες. Η μία πέθανε στα 103, η άλλη στα 102. 182 00:12:13,858 --> 00:12:15,317 Πόσων χρονών είστε; 183 00:12:16,318 --> 00:12:17,445 Αυτός είναι γέρος. 184 00:12:18,738 --> 00:12:21,157 Δεν είμαι τόσο μεγάλος όσο λέει. 185 00:12:24,076 --> 00:12:25,369 Τι συμβαίνει εδώ; 186 00:12:25,453 --> 00:12:28,956 Τι το ιδιαίτερο κάνουν αυτοί οι άντρες; 187 00:12:29,039 --> 00:12:31,041 Δεν ήταν αγρότες. Ούτε τεχνίτες. 188 00:12:31,125 --> 00:12:33,836 Δεν είχαν μπαρ ή εστιατόρια. 189 00:12:34,336 --> 00:12:38,257 Από ό,τι φαίνεται, οι άντρες ήταν πάντα βοσκοί κατά παράδοση. 190 00:12:56,150 --> 00:12:58,027 ΤΖΙΝΟ ΛΟΤΣΙ, 93 ΕΤΩΝ 191 00:12:58,110 --> 00:13:01,614 Παλιά αρμέγαμε τα ζώα 192 00:13:02,573 --> 00:13:04,658 νωρίς, όταν άρχιζε να ξημερώνει. 193 00:13:16,212 --> 00:13:17,838 Ο τοίχος δεν υπήρχε, 194 00:13:18,923 --> 00:13:21,425 οπότε ακολουθούσαμε τα ζώα παντού. 195 00:13:26,514 --> 00:13:29,141 Τι κάνουν οι βοσκοί που μπορεί να συμβάλλει 196 00:13:29,225 --> 00:13:31,519 στη μακροζωία των ανθρώπων εδώ; 197 00:13:34,396 --> 00:13:38,359 Περνούν χρόνο με τα ζώα τους. Περπατούν πάνω στους λόφους. 198 00:13:38,442 --> 00:13:42,154 Παίρνουν υπνάκους και μετά το μεσημέρι είναι πίσω στα χωριά τους 199 00:13:42,238 --> 00:13:44,532 και πίνουν κρασί με τους φίλους τους. 200 00:13:47,368 --> 00:13:49,829 Άρα οι άντρες στη Σαρδηνία δουλεύουν, 201 00:13:49,912 --> 00:13:53,958 αλλά δεν φαίνεται να αγχώνονται πολύ στη δουλειά τους. 202 00:13:55,125 --> 00:13:58,254 Το άγχος είναι ένα κουμπί που πιέζει ο εγκέφαλος 203 00:13:58,337 --> 00:14:03,926 ως προεπιλεγμένο μηχανισμό για να προσαρμοστεί στο χειρότερο σενάριο. 204 00:14:04,009 --> 00:14:06,136 Όταν αγχωνόμαστε πολύ, 205 00:14:06,220 --> 00:14:08,138 αυξάνει η γλυκόζη στο αίμα μας. 206 00:14:09,223 --> 00:14:12,059 Επίσης εκτοξεύονται οι δείκτες φλεγμονής. 207 00:14:12,142 --> 00:14:13,936 Ξέρουμε τον εξελικτικό λόγο. 208 00:14:14,019 --> 00:14:18,148 Αν τρέχεις να ξεφύγεις από ένα ζώο κι έχεις μια ανοιχτή πληγή, 209 00:14:18,232 --> 00:14:20,276 η κατάσταση φλεγμονής σε προστατεύει. 210 00:14:20,901 --> 00:14:22,611 -Όταν αγχωνόμαστε; -Ναι. 211 00:14:22,695 --> 00:14:23,779 Πλεονέκτημα φαίνεται. 212 00:14:23,863 --> 00:14:26,031 Είναι όφελος αν είναι βραχυπρόθεσμη. 213 00:14:26,115 --> 00:14:29,952 Το πρόβλημα είναι ότι, αν κρατήσετε το κουμπί πατημένο για πολύ, 214 00:14:30,536 --> 00:14:32,913 η επίδραση γίνεται αρνητική. 215 00:14:35,499 --> 00:14:37,042 Το συνεχές ή χρόνιο στρες 216 00:14:37,126 --> 00:14:40,212 προκαλεί καρδιαγγειακή νόσο και προάγει την ασθένεια. 217 00:14:41,881 --> 00:14:45,843 Δεν είναι ότι οι βοσκοί εδώ δεν έχουν καθόλου άγχος. 218 00:14:45,926 --> 00:14:49,597 Απλώς δεν έχουν πολύ χρόνιο στρες. 219 00:14:51,432 --> 00:14:54,560 Σε μια παγκόσμια έρευνα για το καθημερινό άγχος ανά χώρα, 220 00:14:54,643 --> 00:14:56,729 οι Αμερικανοί δείχνουν το αντίθετο. 221 00:14:57,229 --> 00:15:00,482 Οι Αμερικανοί ξεπερνούν τον παγκόσμιο μέσο όρο κατά 20%. 222 00:15:01,150 --> 00:15:05,779 Μια περίπτωση όπου το άγχος είναι ευεργετικό 223 00:15:05,863 --> 00:15:08,991 είναι όταν το ξεπερνάμε με ενεργή αντιμετώπιση. 224 00:15:09,074 --> 00:15:11,076 Σήμερα, στον αστικό κόσμο, 225 00:15:11,160 --> 00:15:13,704 μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των ΜΜΕ, 226 00:15:13,787 --> 00:15:16,999 μαθαίνουμε όλα τα προβλήματα όλου του κόσμου. 227 00:15:17,082 --> 00:15:20,252 Αυτά είναι προβλήματα που δεν είναι στον έλεγχό σου. 228 00:15:21,587 --> 00:15:23,547 Αλλά είναι στον έλεγχό σου 229 00:15:23,631 --> 00:15:27,551 το πώς φέρεσαι στην κατσίκα σου για να έχεις ένα υγιές κοπάδι. 230 00:15:27,635 --> 00:15:30,888 Κι αυτή η αίσθηση ενεργούς αντιμετώπισης 231 00:15:30,971 --> 00:15:34,058 όπου εσύ λύνεις τα προβλήματα που σου προκύπτουν 232 00:15:34,141 --> 00:15:37,353 είναι πολύ σημαντικό κομμάτι της ψυχικής υγείας, 233 00:15:38,062 --> 00:15:40,940 της γνωστικής μακροζωίας και της αντοχής στο στρες. 234 00:15:42,816 --> 00:15:47,112 Ο κόσμος μάς έχει κάνει να πιστεύουμε ότι προοδεύουμε δουλεύοντας σκληρά, 235 00:15:47,196 --> 00:15:48,989 σε καθημερινή βάση. 236 00:15:49,073 --> 00:15:52,701 Στη Σαρδηνία, δεν έχει σημασία τι κάνουν, 237 00:15:52,785 --> 00:15:53,994 αλλά πώς το κάνουν. 238 00:15:54,662 --> 00:16:00,668 ΣΑΡΔΗΝΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ 239 00:16:06,757 --> 00:16:08,175 Να και κάτι ακόμα. 240 00:16:08,258 --> 00:16:13,222 Συνήθως όταν βλέπεις πολλούς ηλικιωμένους, βλέπεις και πολλά γηροκομεία. 241 00:16:13,722 --> 00:16:14,974 Εδώ όχι. 242 00:16:15,057 --> 00:16:19,269 Για την ακρίβεια, δεν είδα γηροκομείο σε όλη αυτήν την Μπλε Ζώνη. 243 00:16:20,980 --> 00:16:25,442 Οπότε, αν δεν φροντίζουν τους ηλικιωμένους οι μονάδες ηλικιωμένων, 244 00:16:25,526 --> 00:16:27,194 ποιος τους φροντίζει; 245 00:16:32,491 --> 00:16:36,495 ΤΖΟΥΛΙΑ ΠΙΣΑΝΟΥ, 101 ΕΤΩΝ 246 00:16:37,413 --> 00:16:40,541 Δεν μου άρεσε το γράψιμο όταν πήγαινα σχολείο. 247 00:16:41,166 --> 00:16:43,377 Τώρα δεν σου δίνει πίσω το στυλό σου. 248 00:16:44,378 --> 00:16:47,006 Είναι στο τελευταίο. 249 00:16:48,132 --> 00:16:51,010 Άρα μόλις γιόρτασες τα 101α γενέθλιά σου; 250 00:16:51,093 --> 00:16:55,848 Όταν ήμουν 80, μια γυναίκα με ρώτησε για τη σύνταξη. 251 00:16:55,931 --> 00:16:59,977 Όλοι στην οικογένειά μου πέθαιναν στα 80 τους, 252 00:17:00,060 --> 00:17:02,479 οπότε είπα "Τι να την κάνω τη σύνταξη;" 253 00:17:02,563 --> 00:17:07,276 Και τώρα έχω χάσει 21 χρόνια σύνταξης. 254 00:17:07,359 --> 00:17:09,778 Αλλά έχεις κερδίσει σε χρόνια. 255 00:17:11,238 --> 00:17:12,823 Πάντα ήταν εργένισσα; 256 00:17:12,906 --> 00:17:13,907 Ναι. 257 00:17:13,991 --> 00:17:16,285 Πάντα ήσουν ελεύθερη, θεία Τζο; 258 00:17:16,368 --> 00:17:19,455 -Ναι. -Αλήθεια, πάντα εργένισσα ήταν. 259 00:17:19,538 --> 00:17:20,831 Έμεινε εργένισσα. 260 00:17:21,665 --> 00:17:25,502 Τη φροντίζουμε κάθε μέρα εκ περιτροπής. 261 00:17:25,586 --> 00:17:28,672 Την πάμε βόλτα. Της μαγειρεύουμε. 262 00:17:29,339 --> 00:17:32,926 Και νέα όταν ήταν, την καλούσαν οι ανιψιές της για φαγητό. 263 00:17:33,010 --> 00:17:36,221 Δεν την αφήσαμε ποτέ μόνη τις Κυριακές, 264 00:17:36,305 --> 00:17:40,059 παρ' όλο που ήμαστε απασχολημένες με τα παιδιά μας. 265 00:17:40,142 --> 00:17:43,979 Πάντα τη θεωρούσαμε μητέρα μας. 266 00:17:45,105 --> 00:17:49,026 Δεν έχει δικά της παιδιά, αλλά μας φρόντισε όλες. 267 00:17:49,818 --> 00:17:52,237 Μια φορά, είχε αρρωστήσει πάρα πολύ. 268 00:17:53,697 --> 00:17:55,199 Τη βάλαμε στο νοσοκομείο 269 00:17:55,699 --> 00:17:57,159 κι εκεί 270 00:17:57,785 --> 00:18:00,579 πάντα στρέφονταν προς τον τοίχο 271 00:18:00,662 --> 00:18:02,915 και δεν μιλούσε σε κανέναν. 272 00:18:02,998 --> 00:18:06,668 Δεν έλεγε τίποτα και ξέραμε ότι τη χάνουμε. 273 00:18:06,752 --> 00:18:10,589 Οπότε, αρχίσαμε να παίρνουμε σειρά ανά ομάδες, 274 00:18:10,672 --> 00:18:12,216 και την ταΐζαμε. 275 00:18:12,299 --> 00:18:15,844 Της κρατούσαμε το κεφάλι γιατί δεν μπορούσε να σηκωθεί. 276 00:18:20,349 --> 00:18:23,936 Θα είχε πεθάνει αν την είχαν εγκαταλείψει τότε. 277 00:18:24,728 --> 00:18:27,314 Ξεκάθαρα οι κάτοικοι των Μπλε Ζωνών 278 00:18:27,397 --> 00:18:30,317 κρατούν τους γηραιούς συγγενείς κοντά τους, 279 00:18:30,400 --> 00:18:32,986 όπου μπορούν να έχουν καλύτερη φροντίδα. 280 00:18:33,821 --> 00:18:36,406 Ένας από τους πιο γρήγορους τρόπους 281 00:18:36,490 --> 00:18:40,494 να μειώσεις το προσδόκιμο ζωής ενός γονέα είναι να τον βάλεις σε γηροκομείο. 282 00:18:40,994 --> 00:18:44,206 Μόλις μπουν στο γηροκομείο, χάνουν δύο με έξι χρόνια, 283 00:18:44,289 --> 00:18:46,416 ανάλογα με τις περιστάσεις. 284 00:18:46,500 --> 00:18:48,919 Μια μελέτη υπολόγισε ότι σήμερα 285 00:18:49,002 --> 00:18:53,632 ένας 50άχρονος στην Αμερική έχει τουλάχιστον 53% πιθανότητα 286 00:18:53,715 --> 00:18:56,885 να μπει σε γηροκομείο κατά τη διάρκεια της ζωής του. 287 00:18:56,969 --> 00:18:59,429 Αλλά στη Σαρδηνία αυτό δεν συμβαίνει. 288 00:18:59,513 --> 00:19:02,432 Έχουν κάνει την κοινότητα θεμελιώδη αξία. 289 00:19:02,516 --> 00:19:06,311 Μένουν ενωμένοι ως κοινότητα, με θεμέλιο λίθο την οικογένεια. 290 00:19:06,395 --> 00:19:09,439 Όλοι είναι σπίτι τους, έχουν καλύτερη φροντίδα 291 00:19:09,523 --> 00:19:12,151 αλλά κι εκτιμώνται για τη σοφία τους. 292 00:19:21,869 --> 00:19:24,746 Αυτή η συμφωνία αντικατοπτρίζεται σε μια ιστορία 293 00:19:24,830 --> 00:19:27,583 του εγκαταλελειμμένου χωριού Γκάιρο Βέκιο. 294 00:19:33,797 --> 00:19:37,009 Ένα παλιό παραμύθι λέει ότι μια φορά κι έναν καιρό, 295 00:19:37,593 --> 00:19:39,678 όταν οι ηλικιωμένοι γίνονταν βάρος, 296 00:19:40,220 --> 00:19:43,390 ο μεγαλύτερος γιος τούς πήγαινε σε έναν γκρεμό 297 00:19:43,473 --> 00:19:45,267 και τους πετούσε κάτω. 298 00:19:47,603 --> 00:19:50,564 Αλλά ένας γιος αρνήθηκε κρυφά. 299 00:19:51,815 --> 00:19:54,526 Έκρυψε τον 70άχρονο πατέρα του 300 00:19:54,610 --> 00:19:57,613 και με τον καιρό ο γιος έγινε πολύ επιτυχημένος. 301 00:19:59,114 --> 00:20:01,783 Όταν τον ρώτησαν το μυστικό της επιτυχίας του, 302 00:20:01,867 --> 00:20:04,536 αποκάλυψε ότι ο πατέρας του ζούσε ακόμα 303 00:20:04,620 --> 00:20:08,790 κι η επιτυχία του οφειλόταν στη σοφία που απέκτησε από τον πατέρα του. 304 00:20:09,625 --> 00:20:13,086 Το ηθικό δίδαγμα είναι ότι η σχέση μας με τους ηλικιωμένους 305 00:20:13,170 --> 00:20:15,339 είναι θησαυρός μεγάλης αξίας 306 00:20:15,422 --> 00:20:19,718 και, τελικά, εκείνοι μας επιτρέπουν να διαπρέψουμε στη ζωή μας. 307 00:20:20,761 --> 00:20:23,722 Σας αρέσει να είστε εδώ ή είναι αγγαρεία; 308 00:20:23,805 --> 00:20:25,182 Να σου πω κάτι; 309 00:20:25,265 --> 00:20:26,975 Όταν ερχόμαστε εδώ, 310 00:20:27,059 --> 00:20:28,060 χαλαρώνουμε. 311 00:20:28,143 --> 00:20:29,019 Χαλαρώνουμε. 312 00:20:29,102 --> 00:20:34,024 Χαλαρώνουμε γιατί μεταδίδει γαλήνη. 313 00:20:34,107 --> 00:20:36,818 Η φροντίδα της Τζούλια είναι χαλαρωτική. 314 00:20:41,240 --> 00:20:44,493 Όταν άρχισα να ερευνώ την Μπλε Ζώνη εδώ 315 00:20:44,576 --> 00:20:48,538 έδωσα έμφαση στο ψωμί και τη μινεστρόνε. 316 00:20:48,622 --> 00:20:50,457 Αλλά κατέληξα στο συμπέρασμα 317 00:20:50,540 --> 00:20:54,503 ότι πολύ πιο καθοριστικές για τη μακροζωία εδώ 318 00:20:55,462 --> 00:20:58,090 είναι οι παραδόσεις κι οι κοινωνικοί κανόνες. 319 00:20:59,216 --> 00:21:02,177 Αυτός ο τεράστιος σεβασμός για την οικογένεια. 320 00:21:05,430 --> 00:21:11,895 ΣΑΡΔΗΝΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ 321 00:21:17,109 --> 00:21:19,695 Η Σαρδηνία κι η Οκινάουα είναι απομονωμένες. 322 00:21:20,320 --> 00:21:23,991 Είναι γεωγραφικά απομακρυσμένες περιοχές που κατά παράδοση 323 00:21:24,074 --> 00:21:28,870 κράτησαν μακριά τις διαβρωτικές δυνάμεις του εκσυγχρονισμού. 324 00:21:31,707 --> 00:21:35,919 Και αυτό κάνει το επόμενο βήμα του ταξιδιού μου τόσο συναρπαστικό. 325 00:21:36,003 --> 00:21:39,548 Όταν ξεκίνησα την έρευνα για τις Μπλε Ζώνες, 326 00:21:39,631 --> 00:21:45,178 έπρεπε απλώς να μάθω αν υπήρχε κάποια περιοχή με μακροζωούντες στις ΗΠΑ. 327 00:21:46,096 --> 00:21:49,433 Ξεκίνησα από το Κέντρο Νοσημάτων, αλλά δεν βρήκα κάτι. 328 00:21:49,516 --> 00:21:53,603 Μετά βρήκα στοιχεία για το προσδόκιμο ζωής ανά κομητεία, 329 00:21:53,687 --> 00:21:55,105 ούτε αυτό βοήθησε πολύ. 330 00:21:56,565 --> 00:22:01,486 Ώσπου μου πρότειναν να δω μια μελέτη για Αντβεντιστές… 331 00:22:01,570 --> 00:22:03,530 ΓΑΛΑΚΤΟ-ΧΟΡΤΟΦΑΓΟΙ 28% 13 ΚΙΛΑ ΛΕΠΤΟΤΕΡΟΙ 332 00:22:03,613 --> 00:22:07,784 …της θρησκευτικής ομάδας Αντβεντιστές της Έβδομης μέρας. Δεν την ήξερα. 333 00:22:07,868 --> 00:22:12,039 Η μελέτη εστίασε σε 96.000 Αντβεντιστές 334 00:22:12,122 --> 00:22:15,250 κι αποκάλυπτε όχι μόνο πόσο έζησαν, 335 00:22:15,334 --> 00:22:19,087 αλλά επειδή ερεύνησε τις συνήθειες και τον τρόπο ζωής τους, 336 00:22:19,171 --> 00:22:25,135 αποκάλυπτε και ποιες συμπεριφορές συνδέονται με τη μακροζωία. 337 00:22:26,094 --> 00:22:29,556 Το σοκαριστικότερο ανακαλύφθηκε σε μια κοινότητα Αντβεντιστών 338 00:22:29,639 --> 00:22:32,601 όπου οι ακόλουθοι αψηφούν τις πιθανότητες μακροζωίας. 339 00:22:32,684 --> 00:22:33,769 ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ, ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ 340 00:22:33,852 --> 00:22:37,105 Δεν είναι μια εξωτική τοποθεσία στην άκρη του κόσμου. 341 00:22:37,189 --> 00:22:40,859 Είναι μια Μπλε Ζώνη σε ένα αμερικανικό προάστιο. 342 00:22:42,527 --> 00:22:47,449 Θυμάμαι να οδηγώ προς τη Λόμα Λίντα για πρώτη φορά. 343 00:22:48,158 --> 00:22:50,952 Πέταξα στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Λος Άντζελες, 344 00:22:51,036 --> 00:22:52,037 νοίκιασα αμάξι, 345 00:22:52,120 --> 00:22:55,707 οδήγησα δύο ώρες στον αυτοκινητόδρομο Σαν Μπερναντίνο, 346 00:22:55,791 --> 00:22:57,542 με έξι λωρίδες κυκλοφορίας. 347 00:22:58,585 --> 00:23:00,962 Βγήκα στην έξοδο της Λόμα Λίντα 348 00:23:01,046 --> 00:23:03,924 και το πρώτο που είδα ήταν ένα Ντελ Τάκο 349 00:23:04,007 --> 00:23:06,259 κι αναρωτήθηκα "Είναι Μπλε Ζώνη;" 350 00:23:08,261 --> 00:23:13,141 ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ, ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ 351 00:23:31,660 --> 00:23:32,619 ΡΕΤ ΝΕΛΣΟΝ, 80 ΕΤΩΝ 352 00:23:32,702 --> 00:23:35,705 Ακούγεται απίστευτο, αλλά σύμφωνα με τη μελέτη, 353 00:23:35,789 --> 00:23:39,084 αυτοί οι Αντβεντιστές ζουν περισσότερο από τους Καλιφορνέζους, 354 00:23:39,167 --> 00:23:44,714 οι άντρες 7,3 χρόνια κι οι γυναίκες 4,4 χρόνια. 355 00:23:44,798 --> 00:23:47,717 Αυτή η κοινότητα δεν είναι απομονωμένη. 356 00:23:48,635 --> 00:23:54,182 Πώς, λοιπόν, η Λόμα Λίντα έχει τα ίδια αποτελέσματα με άλλες Ζώνες; 357 00:23:54,266 --> 00:23:59,020 ΚΕΝΤΡΟ ΝΤΡΕΪΣΟΝ 358 00:24:04,025 --> 00:24:07,571 Πάμε. Πάνω και κάτω. 359 00:24:07,654 --> 00:24:09,865 Σπρώξτε, τραβήξτε. 360 00:24:09,948 --> 00:24:12,033 Πάνω και κάτω. 361 00:24:12,868 --> 00:24:13,994 Εκπνοή όταν σπρώχνετε. 362 00:24:19,958 --> 00:24:21,585 Στον αγκώνα. 363 00:24:34,973 --> 00:24:38,643 Στις ΗΠΑ, ξοδεύουμε δισεκατομμύρια σε συνδρομές γυμναστηρίων 364 00:24:38,727 --> 00:24:40,604 που συνήθως δεν χρησιμοποιούμε. 365 00:24:40,687 --> 00:24:42,647 Έχουμε καλή πρόθεση. 366 00:24:42,731 --> 00:24:45,901 Απλά δεν συνεχίζουμε τις προπονήσεις 367 00:24:45,984 --> 00:24:48,487 για αρκετό καιρό ώστε να δούμε αποτέλεσμα. 368 00:24:49,029 --> 00:24:51,823 Αλλά με κάποιο τρόπο, οι Αντβεντιστές εδώ 369 00:24:51,907 --> 00:24:57,370 μένουν συνεπείς στη σωματική δραστηριότητα και σε άλλες υγιεινές συνήθειες. 370 00:25:00,457 --> 00:25:02,000 Ωραία το έσωσες. 371 00:25:05,045 --> 00:25:07,130 Εντάξει. Δύο-πέντε-ένα. 372 00:25:08,298 --> 00:25:10,842 Οι φήμες λένε ότι εσύ έφερες το πίκλμπολ εδώ. 373 00:25:10,926 --> 00:25:12,093 ΛΟΪΝΤΑ ΜΕΝΤΙΝΑ, 84 ΕΤΩΝ 374 00:25:12,177 --> 00:25:14,721 Λοιπόν, παίζω από το 2016. 375 00:25:14,804 --> 00:25:16,973 Η νονά του πίκλμπολ στη Λόμα Λίντα. 376 00:25:17,933 --> 00:25:20,894 Παρακολουθώ. Μάλλον έτσι είναι οι Παρασκευές. 377 00:25:20,977 --> 00:25:25,065 Ξέρω ότι παίζει ένας 82άχρονος. Πριν ήταν εδώ ένας 87άχρονος. 378 00:25:25,148 --> 00:25:25,982 Ναι. 379 00:25:26,066 --> 00:25:29,653 Είσαι 84. Πόσες ώρες παίζεις κάθε φορά; 380 00:25:29,736 --> 00:25:31,321 -Τρεις ώρες. -Τρεις ώρες! 381 00:25:31,404 --> 00:25:32,239 Ναι. 382 00:25:32,322 --> 00:25:33,490 Ώστε είσαι γιατρός. 383 00:25:33,573 --> 00:25:37,827 Πιστεύεις ότι ίσως το πίκλμπολ είναι το μυστικό της μακροζωίας; 384 00:25:38,787 --> 00:25:40,914 Εν μέρει. 385 00:25:40,997 --> 00:25:44,459 -Εν μέρει; -Αλλά κι η καθημερινότητα βοηθάει. 386 00:25:44,543 --> 00:25:45,669 Είναι το βασικό. 387 00:25:45,752 --> 00:25:50,257 -Μακροζωία ίσον άσκηση και κοινωνικότητα. -Ναι. 388 00:25:50,340 --> 00:25:52,842 Αν έχεις κατάθλιψη, δεν θα ζήσεις πολύ. 389 00:25:52,926 --> 00:25:56,388 Αυτή είναι η κοινωνικότητα. Εδώ φωνάζεις. Είσαι χαρούμενος. 390 00:25:56,471 --> 00:25:58,932 Μιλάμε μεταξύ μας όπως τα παιδιά. 391 00:25:59,015 --> 00:26:00,559 -Ναι. -"Έλα να παίξουμε". 392 00:26:00,642 --> 00:26:03,520 Αυτοί οι άνθρωποι, ακόμα κι αν έρχονται πρώτη φορά, 393 00:26:03,603 --> 00:26:05,105 γίνονται φίλοι. 394 00:26:05,188 --> 00:26:09,693 Κι όταν ξέρεις ότι κάποιος σε χρειάζεται και σε θέλει στη ζωή του… 395 00:26:09,776 --> 00:26:10,986 Σε θέλει εκεί. 396 00:26:11,861 --> 00:26:13,863 Αυτό σου δίνει μακροζωία. 397 00:26:13,947 --> 00:26:16,408 Έχεις έναν λόγο να ζεις. Το χρειάζεσαι. 398 00:26:16,491 --> 00:26:21,371 Αν δεν σε νοιάζεται κανείς, ποιος θα νοιαστεί αν ζω ή αν πέθανα; 399 00:26:21,454 --> 00:26:23,164 Θες κάποιον να σε χρειάζεται. 400 00:26:24,749 --> 00:26:29,462 Μειώνεις την πιθανότητα να πεθάνεις κατά το ένα τρίτο παραμένοντας δραστήριος, 401 00:26:29,546 --> 00:26:32,132 αλλά οι πιο πολλοί Αμερικανοί δεν το κάνουν. 402 00:26:32,757 --> 00:26:36,219 Εδώ στη Λόμα Λίντα βλέπω να γίνεται κάτι. 403 00:26:36,845 --> 00:26:38,221 Το πιθανό μυστικό 404 00:26:38,305 --> 00:26:41,308 δεν είναι η πειθαρχία ή η διαύγεια μυαλού. 405 00:26:41,933 --> 00:26:45,186 Αλλά ότι η κοινότητα χτίζεται γύρω από τη δραστηριότητα. 406 00:26:46,313 --> 00:26:48,857 Οι Αντβεντιστές είναι συντηρητικοί Μεθοδιστές 407 00:26:48,940 --> 00:26:52,527 που διαφέρουν από άλλους Χριστιανούς γιατί προσηλυτίζονται στην υγεία. 408 00:26:52,611 --> 00:26:54,070 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ ΥΓΕΙΑ 409 00:26:54,154 --> 00:26:58,575 Πριν από 120 χρόνια, αυτό το μέρος ήταν πορτοκαλεώνες 410 00:26:58,658 --> 00:27:02,412 κι όταν ήρθαν οι Αντβεντιστές έχτισαν δύο πράγματα, 411 00:27:02,495 --> 00:27:04,080 εκκλησία και νοσοκομείο. 412 00:27:04,664 --> 00:27:07,334 Και τα δύο άκμασαν στον επόμενο αιώνα. 413 00:27:07,417 --> 00:27:08,627 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ 414 00:27:08,710 --> 00:27:12,422 Το πανεπιστήμιό τους έχει ένα από τα καλύτερα νοσοκομεία της χώρας, 415 00:27:12,505 --> 00:27:15,759 και οι Αντβεντιστές έχουν επεκταθεί σε όλο τον κόσμο. 416 00:27:15,842 --> 00:27:18,595 Η Λόμα Λίντα δεν είναι απομακρυσμένη γεωγραφικά, 417 00:27:18,678 --> 00:27:23,099 αλλά από ό,τι είδα, είναι λίγο απομακρυσμένη πολιτιστικά. 418 00:27:23,183 --> 00:27:28,146 Παραμένουν πιστοί κι ενωμένοι σε αυτό το δόγμα της υγείας 419 00:27:28,229 --> 00:27:32,192 και δεν παίζει ρόλο το φυσικό περιβάλλον, 420 00:27:32,275 --> 00:27:35,278 αλλά το θρησκευτικό και κοινωνικό περιβάλλον. 421 00:27:36,321 --> 00:27:41,368 Οι Αντβεντιστές έχουν πυλώνες συμπεριφοράς που πιστεύουν ότι οδηγούν στην ευλάβεια. 422 00:27:41,451 --> 00:27:45,330 Ένας από αυτούς είναι η σωματική άσκηση και το βλέπουμε ξεκάθαρα. 423 00:27:45,413 --> 00:27:48,958 Ένας άλλος είναι ο εθελοντισμός. 424 00:27:54,506 --> 00:27:56,007 Πες μου τι συμβαίνει. 425 00:27:56,091 --> 00:27:57,676 Αυτό είναι το ψήγμα. 426 00:27:58,259 --> 00:28:00,720 -Ένα καλό ψήγμα. -Το νευρικό κέντρο. 427 00:28:00,804 --> 00:28:01,638 Ακριβώς. 428 00:28:01,721 --> 00:28:04,849 Εδώ αρχίζει να εκκρίνεται η αδρεναλίνη το πρωί. 429 00:28:04,933 --> 00:28:06,267 ΔΩΡΕΑΝ! ΠΑΡΤΕ ΕΝΑ 430 00:28:06,351 --> 00:28:10,063 Νιώθουμε σαν να είμαστε το χέρι του Θεού. 431 00:28:10,146 --> 00:28:14,526 Νιώθεις οφέλη τώρα; Εδώ, τώρα, κάνοντας αυτήν τη δουλειά; 432 00:28:14,609 --> 00:28:16,820 Φέρνει απέραντη χαρά 433 00:28:16,903 --> 00:28:19,406 κι όλοι κάνουμε επιλογές κάθε μέρα. 434 00:28:19,489 --> 00:28:22,283 Θέλουμε να είμαστε αδρανείς 435 00:28:22,367 --> 00:28:24,911 ή να είμαστε παραγωγικοί; 436 00:28:24,994 --> 00:28:29,749 Ζούμε μια παραγωγική ζωή και υπηρετούμε την ανθρωπότητα. 437 00:28:29,833 --> 00:28:32,043 Δεν ασχολούμαι μόνο με τα βιβλία. 438 00:28:32,127 --> 00:28:36,339 Ταΐζουμε ανθρώπους. Επικοινωνούμε. Επισκεπτόμαστε τους άρρωστους. 439 00:28:38,091 --> 00:28:40,135 Υπάρχουν τόσα πολλά να προσφέρεις. 440 00:28:45,390 --> 00:28:48,143 Ο εθελοντισμός ίσως δεν οδηγεί στην υγεία, 441 00:28:48,226 --> 00:28:52,313 αλλά ξέρουμε ότι όσοι είναι εθελοντές έχουν καλύτερες αναμνήσεις 442 00:28:52,397 --> 00:28:53,815 και κοινωνικές επαφές. 443 00:28:53,898 --> 00:28:55,942 Έχουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας. 444 00:28:56,025 --> 00:28:58,611 Επειδή περιλαμβάνει σωματική άσκηση, 445 00:28:58,695 --> 00:29:00,613 έχει κάποιο νόημα 446 00:29:00,697 --> 00:29:04,909 γιατί εστιάζεις σε κάποιον άλλον, εκτός από τον εαυτό σου. 447 00:29:05,493 --> 00:29:06,619 ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ 448 00:29:06,703 --> 00:29:09,831 Είναι κάτι ανεπαίσθητα ισχυρό που συνήθως παραβλέπουμε 449 00:29:09,914 --> 00:29:12,333 σε ό,τι αφορά τη συνταγή της μακροζωίας. 450 00:29:16,254 --> 00:29:17,756 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ ΥΓΕΙΑ 451 00:29:17,839 --> 00:29:21,092 Υπάρχει ένας πυλώνας που ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους. 452 00:29:21,176 --> 00:29:25,472 Οι Αντβεντιστές δίνουν έμφαση στη διατροφή. 453 00:29:26,723 --> 00:29:30,935 Η Έλεν Γουάιτ είναι ιδρύτρια και ηγέτιδα της Εκκλησίας των Αντβεντιστών. 454 00:29:31,019 --> 00:29:33,521 Στα μέσα του 19ου αιώνα, 455 00:29:34,022 --> 00:29:38,651 ισχυρίζεται ότι είχε ένα όραμα για τη σημασία του καλού τρόπου ζωής… 456 00:29:38,735 --> 00:29:41,279 ΔΡ ΤΖΟΑΝ ΣΑΜΠΑΤΕ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ 457 00:29:41,362 --> 00:29:44,866 …όχι μόνο για την καλή υγεία, αλλά και την καθαρότητα του μυαλού, 458 00:29:44,949 --> 00:29:47,035 για μια καλύτερη σχέση με τον Θεό. 459 00:29:47,535 --> 00:29:52,749 Πρότεινε μια δίαιτα χωρίς κρέας, κάτι σαν χορτοφαγική δίαιτα. 460 00:29:52,832 --> 00:29:55,251 Δεν αφαιρούσε απλά το κρέας. 461 00:29:55,335 --> 00:29:59,172 Υποστήριζε ότι μια ισορροπημένη διατροφή 462 00:29:59,255 --> 00:30:01,633 πρέπει να περιλαμβάνει φρούτα, 463 00:30:01,716 --> 00:30:02,842 όσπρια, 464 00:30:02,926 --> 00:30:03,927 δημητριακά, 465 00:30:04,469 --> 00:30:05,678 λαχανικά 466 00:30:05,762 --> 00:30:06,805 και καρπούς. 467 00:30:07,472 --> 00:30:11,935 Ποια είναι η συνταγή σου για να παραμένεις σε εγρήγορση στα 84; 468 00:30:12,018 --> 00:30:12,977 Η διατροφή. 469 00:30:13,478 --> 00:30:15,438 -Η διατροφή; -Είναι το πιο σημαντικό. 470 00:30:15,522 --> 00:30:17,816 Γιατί αυτή σου δίνει ενέργεια. 471 00:30:17,899 --> 00:30:19,609 Αυτή τρέφει τον εγκέφαλό σου. 472 00:30:20,527 --> 00:30:21,945 Είσαι χορτοφάγος; 473 00:30:22,028 --> 00:30:24,572 Αρχικά δεν ήμουν. Λατρεύαμε τα ψάρια. 474 00:30:24,656 --> 00:30:27,116 Λατρεύαμε το κρέας. 475 00:30:27,200 --> 00:30:31,704 Η χοληστερίνη μου ανέβαινε και δεν ήθελα να πάρω φάρμακα. 476 00:30:31,788 --> 00:30:35,792 Έτσι, σιγά σιγά στραφήκαμε στη χορτοφαγία. 477 00:30:35,875 --> 00:30:37,210 Τι παρατήρησες; 478 00:30:37,293 --> 00:30:40,713 Η αντοχή σου είναι καλύτερη. 479 00:30:41,381 --> 00:30:44,425 Τα ποσοστά της χοληστερίνης είναι καλύτερα, 480 00:30:44,509 --> 00:30:47,887 για αυτό με έπεισε τόσο αυτός ο τρόπος διατροφής. 481 00:30:50,223 --> 00:30:52,475 ΑΓΟΡΑ ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ 482 00:30:52,559 --> 00:30:53,935 Οι εκτιμήσεις δείχνουν 483 00:30:54,018 --> 00:30:58,690 ότι το περίπου 35% των Αντβεντιστών είναι είτε βίγκαν είτε χορτοφάγοι. 484 00:30:58,773 --> 00:31:00,400 Στην έρευνά μου διαπίστωσα 485 00:31:00,483 --> 00:31:03,278 ότι οι Αντβεντιστές τρώνε πολλά φρούτα και λαχανικά 486 00:31:03,361 --> 00:31:08,074 και μόνο 5% των θερμίδων τους προέρχεται από κρέας, πουλερικά και ψάρια. 487 00:31:08,157 --> 00:31:11,661 Αλλά ο μέσος Αμερικανός καταναλώνει τουλάχιστον τα τριπλά. 488 00:31:11,744 --> 00:31:12,829 Στη Λόμα Λίντα, 489 00:31:12,912 --> 00:31:15,707 η φυτική διατροφή είναι τόσο βασική για τη θρησκεία 490 00:31:15,790 --> 00:31:20,003 που το 1905 έφτιαξαν μια χορτοφαγική εταιρεία. 491 00:31:20,086 --> 00:31:22,881 Ακόμα και σήμερα στην αγορά της Λόμα Λίντα 492 00:31:22,964 --> 00:31:25,842 κυριαρχούν οι φυτικές τροφές. 493 00:31:25,925 --> 00:31:28,094 Τεράστια βαρέλια με καρπούς και σπόρους 494 00:31:28,177 --> 00:31:30,805 κι ένα τεράστιο τμήμα με οπωροκηπευτικά. 495 00:31:30,889 --> 00:31:33,516 Υπάρχει και τμήμα με απομιμήσεις κρέατος, 496 00:31:33,600 --> 00:31:37,061 αλλά είναι διαφορετική εμπειρία από τα κοινά καταστήματα. 497 00:31:37,562 --> 00:31:39,480 Ιστορικά, κατά ένα μεγάλο μέρος, 498 00:31:39,564 --> 00:31:42,066 η κατανάλωση κρέατος σήμαινε καλύτερη υγεία. 499 00:31:42,150 --> 00:31:45,528 Το κρέας είναι παράγοντας κινδύνου για κάποιες παθήσεις. 500 00:31:45,612 --> 00:31:47,739 Παχυσαρκία, καρδιαγγειακές παθήσεις, 501 00:31:47,822 --> 00:31:50,199 κάποιους καρκίνους, διαβήτη. 502 00:31:50,283 --> 00:31:52,619 Επιπλέον, τα τελευταία 20 χρόνια, 503 00:31:52,702 --> 00:31:56,831 η έρευνα έδειξε ότι υπάρχουν συστατικά στα φυτικά τρόφιμα 504 00:31:56,915 --> 00:32:00,084 που δεν υπάρχουν στις ζωικές τροφές 505 00:32:00,668 --> 00:32:05,214 κι είναι απαραίτητα για να έχουμε καλή υγεία και μακροζωία. 506 00:32:05,298 --> 00:32:10,219 Βρήκαμε ότι η συχνή κατανάλωση φρούτων μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα. 507 00:32:10,303 --> 00:32:13,890 Ξέρουμε ότι όσοι τρώνε τακτικά μια χούφτα ξηρούς καρπούς 508 00:32:13,973 --> 00:32:16,017 ζουν τρία χρόνια περισσότερο. 509 00:32:16,100 --> 00:32:17,393 Θεέ μου. 510 00:32:17,477 --> 00:32:19,562 Μειώνουν τις καρδιαγγειακές παθήσεις. 511 00:32:19,646 --> 00:32:23,816 Η συχνή κατανάλωση φασολιών μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του εντέρου. 512 00:32:24,484 --> 00:32:27,904 Οπότε ωφέλιμη δεν είναι μόνο η απουσία κρέατος. 513 00:32:27,987 --> 00:32:31,991 Είναι η τακτική παρουσία στη διατροφή 514 00:32:32,075 --> 00:32:37,830 δημητριακών ολικής άλεσης, οσπρίων, φρούτων, λαχανικών και ξηρών καρπών. 515 00:32:38,706 --> 00:32:41,876 Συχνά λαμβάνουμε αρνητικό μήνυμα για το φαγητό, 516 00:32:41,960 --> 00:32:44,420 αλλά η έρευνά τους δείχνει 517 00:32:44,504 --> 00:32:47,799 ότι όχι μόνο αποφεύγουν τα ζωικά προϊόντα, 518 00:32:47,882 --> 00:32:52,136 αλλά κι ότι προσθέτουν φρούτα, λαχανικά, καρπούς και φασόλια 519 00:32:52,220 --> 00:32:56,265 που βοηθούν στην απώλεια βάρους και βελτιώνουν το ανοσοποιητικό. 520 00:32:57,016 --> 00:32:58,434 -Καλημέρα. -Πώς είστε; 521 00:32:58,518 --> 00:32:59,352 Καλά. 522 00:32:59,435 --> 00:33:03,147 Άρα ο τρόπος που περνούν τα μηνύματα για την υγεία 523 00:33:03,231 --> 00:33:04,607 είναι θετικός, 524 00:33:04,691 --> 00:33:07,318 αντί να απαγορεύουν να κάνεις κάτι. 525 00:33:08,820 --> 00:33:12,156 Ξέρουμε ότι οι χορτοφάγοι Αντβεντιστές ζουν περισσότερο 526 00:33:12,240 --> 00:33:16,035 και ζυγίζουν περίπου 20 κιλά λιγότερο από τους κρεατοφάγους. 527 00:33:16,703 --> 00:33:21,582 Οπότε, η μελέτη των Αντβεντιστών δείχνει ξεκάθαρα μια δράση. 528 00:33:22,083 --> 00:33:23,876 Κάντε χορτοφαγική διατροφή. 529 00:33:24,794 --> 00:33:26,713 Είναι προσβάσιμη σε όλους. 530 00:33:28,923 --> 00:33:34,887 ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ ΧΟΡΤΟΦΑΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 531 00:33:37,765 --> 00:33:39,851 ΕΡΝΕΣΤ ΖΕΪΝ, 95 ΕΤΩΝ 532 00:33:39,934 --> 00:33:41,686 -Έλα από εδώ. -Εντάξει. 533 00:33:41,769 --> 00:33:45,356 Θα σου δείξω πού περάσαμε όλη μας τη ζωή. 534 00:33:45,440 --> 00:33:48,109 -Οι πρόγονοί σου ήταν από την Κίνα; -Ναι. 535 00:33:48,192 --> 00:33:49,944 Καλά κατάλαβα; Από πού; 536 00:33:50,028 --> 00:33:51,112 ΙΝΔΙΚΟΣ ΩΚΕΑΝΟΣ 537 00:33:51,195 --> 00:33:52,488 Από την Καντόνα. 538 00:33:52,572 --> 00:33:53,698 Από τον Νότο; 539 00:33:53,781 --> 00:33:54,782 Ναι. 540 00:33:54,866 --> 00:33:58,786 Ποια από αυτές τις φωτογραφίες είναι η πιο σημαντική για σένα; 541 00:33:58,870 --> 00:33:59,954 Της κόρης μου. 542 00:34:00,038 --> 00:34:03,166 Γιατί η πιο σημαντική είναι της κόρης σου; 543 00:34:03,750 --> 00:34:05,043 Είναι η μόνη που έχω. 544 00:34:06,044 --> 00:34:10,590 Είπες ότι έχεις ήδη ζήσει 30 χρόνια περισσότερα από τον πατέρα σου. 545 00:34:10,673 --> 00:34:11,674 Σωστά. 546 00:34:11,758 --> 00:34:14,761 Είσαι Αντβεντιστής, αλλά ο μπαμπάς σου δεν ήταν; 547 00:34:14,844 --> 00:34:17,221 Δεν είχε ιδέα από υγεία. 548 00:34:17,305 --> 00:34:18,222 Έπινε, κάπνιζε. 549 00:34:19,098 --> 00:34:23,811 Αν ακολουθούσα τα βήματα του μπαμπά, τον τρόπο ζωής του, θα είχα πεθάνει. 550 00:34:23,895 --> 00:34:25,229 ΕΡΝΕΣΤ Σ. ΖΕΪΝ ΤΑΞΗ ΤΟΥ 1956 551 00:34:25,313 --> 00:34:27,690 Θέλω να δοκιμάσω μια θεωρία. 552 00:34:27,774 --> 00:34:32,737 Οι Αμερικανοί έχουν εμμονή με τη γρήγορη λύση για την καλή υγεία. 553 00:34:32,820 --> 00:34:34,322 Μια δίαιτα, ένα συμπλήρωμα. 554 00:34:34,405 --> 00:34:36,324 Αλλά έχω παρατηρήσει 555 00:34:36,407 --> 00:34:40,787 ότι πρέπει να κάνεις τα σωστά πράγματα για πολύ καιρό 556 00:34:40,870 --> 00:34:42,663 και να αποφεύγεις τα λάθος, 557 00:34:42,747 --> 00:34:47,585 και δεν εννοώ για λίγους μόνο μήνες αλλά για χρόνια, δεκαετίες ή για μια ζωή. 558 00:34:48,127 --> 00:34:51,631 Βλέπεις τους Αντβεντιστές και το Σαμπάτ του Σαββάτου. 559 00:34:51,714 --> 00:34:56,177 Κάθε βδομάδα ακολουθείς αυτές τις συνήθειες. 560 00:34:56,260 --> 00:34:58,513 Μας περιγράφεις εν συντομία 561 00:34:58,596 --> 00:35:02,266 τι γίνεται από Παρασκευή βράδυ που αρχίζει το Σαμπάτ ως το Σάββατο; 562 00:35:02,350 --> 00:35:04,435 Τι συμβαίνει; Τι κάνετε; 563 00:35:04,519 --> 00:35:07,772 Δεν ψωνίζουμε. Δεν κάνουμε αθλητισμό, για παράδειγμα. 564 00:35:07,855 --> 00:35:08,856 ΝΤΟΡΟΘΙ ΖΕΪΝ, 89 ΕΤΩΝ 565 00:35:08,940 --> 00:35:11,692 -Τι κάνεις την Παρασκευή; -Πάω στη χορωδία. 566 00:35:36,843 --> 00:35:39,178 Οι Αμερικανοί είναι μέσα στο άγχος. 567 00:35:39,262 --> 00:35:40,930 ΤΙ ΓΛΥΚΟ ΝΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΕΣΑΙ ΤΟΝ ΙΗΣΟΥ 568 00:35:41,013 --> 00:35:42,181 Ανησυχούν. Τρέχουν. 569 00:35:42,265 --> 00:35:45,893 Όλο κάτι κάνουμε. Τα προγράμματά μας είναι γεμάτα. 570 00:35:47,478 --> 00:35:50,648 Οι Αντβεντιστές έχουν ένα καταφύγιο ηρεμίας, 571 00:35:50,731 --> 00:35:55,319 ένα 24ωρο από τη δύση της Παρασκευής ως τη δύση του Σαββάτου, 572 00:35:55,403 --> 00:35:56,946 όπου κλείνουν διακόπτες. 573 00:35:57,572 --> 00:35:59,365 Ως Αντβεντιστής ιεροκήρυκας, 574 00:35:59,448 --> 00:36:03,077 πες μου τι συμβαίνει με το Σαμπάτ των Αντβεντιστών 575 00:36:03,161 --> 00:36:06,164 και βοηθάει τον κόσμο να ζήσει περισσότερο. 576 00:36:06,247 --> 00:36:08,291 Την έβδομη μέρα, ο Θεός ξεκουράστηκε. 577 00:36:08,374 --> 00:36:09,500 ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΤΕΪΛΟΡ, 88 ΕΤΩΝ 578 00:36:09,584 --> 00:36:12,795 Οπότε, ακολουθώντας τις οδηγίες που έδωσε, 579 00:36:12,879 --> 00:36:16,966 μπορώ να βρω την ανάπαυση σε Αυτόν. 580 00:36:17,049 --> 00:36:21,095 Αυτή η ανάπαυση δεν σημαίνει μόνο ότι ξαπλώνω, ότι κοιμάμαι. 581 00:36:21,596 --> 00:36:24,724 Αυτή η πραγματική ξεκούραση, η ικανοποίηση, 582 00:36:24,807 --> 00:36:26,976 κάνει τη διαφορά. 583 00:36:27,059 --> 00:36:30,313 Ανησυχείς γενικά για τα πράγματα ή είσαι γαλήνιος; 584 00:36:30,396 --> 00:36:33,149 Λοιπόν, θα έλεγα ότι γενικά είμαι γαλήνιος. 585 00:36:33,232 --> 00:36:35,860 Η ανησυχία δεν προσφέρει τίποτα. 586 00:36:35,943 --> 00:36:37,987 Σου στερεί τη δύναμή σου. 587 00:36:38,070 --> 00:36:42,325 Η συναισθηματική σου υγεία δεν είναι καλή όταν ανησυχείς. 588 00:36:42,408 --> 00:36:46,913 Τι να φάω; Τι να πιω; Τι να φορέσω; 589 00:36:46,996 --> 00:36:48,831 Αυτό κάνουν οι άλλοι. 590 00:36:48,915 --> 00:36:50,374 ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ 591 00:36:50,458 --> 00:36:56,505 Οπότε, βλέπω μια ξεκάθαρη τάση σε αυτές τις Μπλε Ζώνες, την πίστη. 592 00:36:56,589 --> 00:37:00,176 Οι Αντβεντιστές είναι προφανώς πολύ θρησκευόμενοι. 593 00:37:00,259 --> 00:37:04,347 Στη Σαρδηνία είδαμε πολύ αυστηρούς Καθολικούς 594 00:37:04,430 --> 00:37:06,474 και στην Οκινάουα 595 00:37:06,557 --> 00:37:08,893 είδαμε την ευλάβεια στους προγόνους. 596 00:37:10,311 --> 00:37:13,814 Όταν προσεύχεται στους προγόνους τι ζητάει; 597 00:37:13,898 --> 00:37:16,442 Να μας προστατεύουν. Ζητώ προστασία. 598 00:37:16,525 --> 00:37:18,361 Σας παρακαλώ, προσέξτε μας. 599 00:37:18,444 --> 00:37:21,155 Γι' αυτά προσεύχομαι. Να είμαστε υγιείς. 600 00:37:21,739 --> 00:37:22,949 Για τα εγγόνια μου. 601 00:37:23,449 --> 00:37:24,659 Να είναι ασφαλή. 602 00:37:25,368 --> 00:37:28,704 Έρευνες δείχνουν ότι όσοι παρακολουθούν θρησκευτικές τελετές 603 00:37:28,788 --> 00:37:33,918 τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, κερδίζουν επτά επιπλέον χρόνια ζωής. 604 00:37:34,752 --> 00:37:37,255 Δεν έχει σημασία η θρησκεία σου. 605 00:37:37,338 --> 00:37:41,884 Έχει ότι ανήκεις σε μια κοινότητα που βασίζεται στην πίστη και εμφανίζεσαι. 606 00:37:41,968 --> 00:37:43,135 ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ ΠΙΣΤΗ 607 00:37:43,219 --> 00:37:46,180 Αυτό είναι κάτι στο οποίο όλοι έχουμε πρόσβαση. 608 00:37:57,900 --> 00:38:01,237 Πατέρα και Θεέ μας στα ψηλά, κοίτα χαμηλά. 609 00:38:02,405 --> 00:38:04,323 Κοίτα τη δημιουργία σου, 610 00:38:05,157 --> 00:38:07,618 τους γιους και τις κόρες σου. 611 00:38:07,702 --> 00:38:10,329 Σε ευχαριστούμε για αυτήν τη συγκέντρωση, 612 00:38:10,413 --> 00:38:12,915 οι νέοι κι οι όχι νέοι. 613 00:38:12,999 --> 00:38:17,461 Σε ευχαριστούμε για την υπηρεσία που παρέχουμε σήμερα. 614 00:38:17,545 --> 00:38:18,671 Ευχαριστούμε. 615 00:38:20,381 --> 00:38:24,969 Για αυτούς τους Αντβεντιστές, νομίζω ότι αυτό τους κρατάει στο πρόγραμμα. 616 00:38:25,052 --> 00:38:27,555 Σου υπενθυμίζει να συνδέεσαι κοινωνικά. 617 00:38:27,638 --> 00:38:30,683 Σου υπενθυμίζει τον σκοπό σου. 618 00:38:30,766 --> 00:38:33,561 Σου υπενθυμίζει να τρως χορτοφαγικά. 619 00:38:33,644 --> 00:38:37,273 Το πρόβλημα με τις περισσότερες παρεμβάσεις υγείας 620 00:38:37,356 --> 00:38:38,858 είναι ότι δεν διαρκούν πολύ. 621 00:38:39,608 --> 00:38:43,821 Ξέρουμε ότι οι συμπεριφορές υγείας είναι μεταδοτικές. 622 00:38:43,904 --> 00:38:47,074 Σύμφωνα με μελέτες, αν οι φίλοι σου είναι παχύσαρκοι, 623 00:38:47,158 --> 00:38:50,202 είναι πολύ πιθανό να γίνεις κι εσύ υπέρβαρος. 624 00:38:51,245 --> 00:38:55,207 Το κάπνισμα, ακόμα κι η μοναξιά, μπορεί να είναι μεταδοτικά. 625 00:38:57,418 --> 00:39:02,423 Το ουσιαστικότερο από αυτά τα μαθήματα είναι ότι πρέπει να μπεις στη σωστή ομάδα. 626 00:39:02,506 --> 00:39:03,549 ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ ΣΩΣΤΗ ΟΜΑΔΑ 627 00:39:03,632 --> 00:39:07,053 Αν περιτριγυρίζεσαι από ανθρώπους που θεωρούν αναψυχή 628 00:39:07,136 --> 00:39:09,347 την κηπουρική ή το περπάτημα, 629 00:39:09,430 --> 00:39:12,850 θα υπάρχει σοβαρός αντίκτυπος στις συνήθειές σου. 630 00:39:12,933 --> 00:39:16,937 Καλό είναι να έχεις χορτοφάγους ή βίγκαν στον κοινωνικό σου περίγυρο, 631 00:39:17,021 --> 00:39:20,232 γιατί θα σου μάθουν να τρως χορτοφαγικά. 632 00:39:20,316 --> 00:39:23,361 Ίσως έτσι πας στον Παράδεισο. Δεν ξέρω. 633 00:39:23,444 --> 00:39:27,531 Αλλά σίγουρα θα παραμείνεις στον σωστό δρόμο 634 00:39:27,615 --> 00:39:30,743 σε ό,τι αφορά τις υγιεινές συνήθειες και συμπεριφορές, 635 00:39:30,826 --> 00:39:32,495 και εκεί έγκειται η δύναμη. 636 00:39:38,709 --> 00:39:42,213 Βρήκαμε σπουδαία παραδείγματα μακροζωίας στη Σαρδηνία, 637 00:39:42,296 --> 00:39:44,840 στην Οκινάουα και στη Λόμα Λίντα. 638 00:39:45,966 --> 00:39:49,136 Όπου πήγαμε, μάθαμε και κάτι καινούριο. 639 00:39:50,388 --> 00:39:54,100 Αλλά ήθελα να βρω κι άλλα μέρη με μακροζωούντες. 640 00:39:57,395 --> 00:40:00,481 Έμαθα για ένα μέρος απέναντι από την Τουρκία, 641 00:40:00,564 --> 00:40:01,982 στην Ελλάδα. 642 00:40:04,235 --> 00:40:08,155 Δεν εκπλήσσομαι που οι άνθρωποι εδώ ζουν πολύ. 643 00:40:09,824 --> 00:40:13,202 Αλλά υπάρχουν 227 κατοικημένα νησιά στην Ελλάδα, 644 00:40:13,285 --> 00:40:15,371 και μόνο ένα από αυτά 645 00:40:15,454 --> 00:40:20,251 υπερέχει κατά πολύ από τα υπόλοιπα σε ό,τι αφορά τη μακροζωία. 646 00:40:28,634 --> 00:40:31,262 Τι συμβαίνει εδώ; 647 00:43:39,199 --> 00:43:42,745 Η σειρά ψυχαγωγεί κι ενημερώνει, 648 00:43:42,828 --> 00:43:45,664 δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές. 649 00:43:45,748 --> 00:43:50,044 Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας 650 00:43:50,127 --> 00:43:55,341 προτού αλλάξετε διατροφή, άσκηση ή τρόπο ζωής.