Noong 1999, may Italian na researcher na di kilala
sa international longevity conference
na nag-report ng kakaibang dami ng edad 100.
Pambihira ito
kaya marami sa komunidad ng siyensiya
ay duda sa kanya.
Siya si Dr. Gianni Pes.
Sa report niya, nakita niya sa Sardinia sa Italy
ang lugar na sampung beses ang dami ng edad 100 kaysa sa mahahanap
sa parehong populasyon sa US.
Mas nakakabilib ang mapa niya.
Tuwing makakadiskubre siya ng lugar na maraming edad 100,
tutuldukan niya ng asul.
Sa isang lugar, sobrang dami ng tuldok at nagmukhang asul na kumpol.
Dito galing ang tinatawag na Blue Zone.
Galing na akong Okinawa
kung saan una kong tinuklas ang haba ng buhay ng tagaroon.
Nang narinig ko ang Blue Zone na mga anim na bayan sa nayon,
naisip kong baka may bagong clue rito.
At para tiyak kong malaman,
dapat mapuntahan at imbestigahan.
Ang Baunei ay isang magandang lokasyon
sa lugar na matitigas ang bato
sa itaas ng kapatagan,
sa ilalim ng bundok at gitna ng baybayin.
Lahat ng dumadaan ay natitigil sa kagandahan nito.
Mukhang maganda!
Ang dumadaan ay nananabik
sa kagandahan at tanawin nito.
Kadalasan, ang haba ng buhay sa Blue Zone ay sa mabubundok.
-May napansin ka? -Mismo.
Altitude ang una naming hypothesis.
Aktibong hypothesis ito.
Ang mga bayan ay mas mataas sa 700 metro.
-Metro, mga 2,200 feet. -Tama.
Pero di talaga altitude ang sagot.
Gandang umaga.
Ba't ngayon ka lang? Nakapagluto na kami!
Munting piyesta!
Gandang umaga.
Ano'ng ginagawa n'yo?
Gathulis.
Matamis?
Hindi. Di ito matamis.
Patatas at keso.
Ang kalusugan ba niya ay mabuti, napakabuti, o napakahusay?
Report sa sarili.
Mabuti, di mahusay.
Di pwedeng sobrang husay.
Sa tingin niya, ba't humaba ang buhay niyang malusog?
Tulad ng sabi ko, pananampalataya at pag-asa.
'Yon na. Di dahil sa gawa ko.
Gaano ka kadalas magsimba?
-Araw-araw. -Pag mabagal ang lakad, sampung minuto.
Ang galing no'n kasi sa labas ng bahay niya,
pataas 'yon.
Noong bata ako, taniman lang ng wheat ito.
-Tanda mong post office dito dati? -Oo.
-Trabaho noon ni Mrs. Lavinia. -Oo, tanda ko.
Gandang gabi!
Hello!
Saan punta mo? Papasyal?
Parang 99% ng lahat ng biyahe sa Blue Zone
ay pataas o pababa.
Marami pang nayon sa baba ng bundok.
Di gaanong mahahaba ang buhay doon.
Ito ang inaral ni Gianni.
Nag-interview siya ng 300 na edad 100.
Kinumpara niya ito sa porma ng nayon nila.
Malinaw niyang nalamang
malaking dahilan ng mahabang buhay
ay ang tarik ng nayon.
Napakahalaga sa amin ng tarik. Makikita mo rito.
Sa paglalakad lang, dagdag ang enerhiyang ilalabas.
Maraming bahay na dalawa, tatlo, o may apat na palapag.
Araw-araw, 30 hakbang ang taas-babang nilalakad.
Sino'ng mag-aakalang konektado ang tarik ng bayan sa haba ng buhay?
Walang malaking muscle o nag-triathlon. Naglalakad lang.
Naaalala ko sa Okinawa ang araw-araw na paghahardin
at ang pagtayo-upo sa sahig. May pareho.
Di nila alam na nag-eehersisyo sila.
Natural ang galaw nila buong araw.
Maraming nakaupo nang halos kalahati ng araw.
Nakaupo mula sa kotse papuntang silya at sofa.
Ang matagal na di paggalaw
ay nilalapit tayo sa diabetes at sakit sa puso.
Mga pampaikli ng buhay.
Pero sa Sardinia,
bibihira ang may ganitong mga sakit
kaya mas mahaba ang buhay nila.
Interesanteng clue ito.
Para humaba ang buhay, wag bumili ng mahal na membership sa gym.
Wag nang mag-elevator. Maghagdan na lang.
PAGKATARIK
Ang Blue Zone sa Sardinia ay ang rehiyon ng Barbagia
mula sa parehong salita ng "barbarian."
Mga 13,000 taon ang nakaraan, sinakop ang buong isla.
Dumating ang mga Phoenician,
tapos mga Romano,
tapos mga Arabo.
Bawat mananakop ay sinubukang alilain ang mga tao.
Kaya lumikas ang tao papuntang bundok.
Walang lumalapit sa kanila kasi may matindi silang reputasyon.
Gulo ang dulot ng dayuhan. Kung may napadaang dayuhan,
talim ng espada ang humaharap sa kanila.
Sa 2,000 taon, naging tradisyon ang ganitong uri ng pamumuhay.
Gabay ng pag-uugali.
May partikular na values at diyeta.
Di iba ang nakikita ngayon
sa pwedeng makita libong taon ang nakaraan.
Uminit?
Di agad iinit 'yan.
Dapat haluin mo tapos iwanan saglit.
Di ka magaling dito!
Asan ang asin?
Ang sibuyas?
Para malaman ang kinakain ng taga-Sardinia para umabot sa 100,
magandang tingnan ang kusina ng matatandang babae.
Ilang henerasyon na ang niluluto nila.
Pero ang ikinagulat ko ay ang pasta at tinapay.
Bilang mula sa US, napahinto ako.
Carbs ang kalaban, di ba?
Mga tinapay, pasta,
walang takas sa konseptong simpleng carbs ito.
Ang punto rito, ang paghanda sa simpleng carbs.
Halimbawa, sa paggawa ng sourdough bread,
ibang-iba ang proseso sa karaniwang puting tinapay
kasi pampaalsa ang sourdough na may bacteria na lactobacillus
na nagpapababa ng glycemic load ng pagkain.
Binababaan ng sourdough ang pagpasok ng asukal.
Kaya siguro bibihira ang may diabetes
kaya mas humahaba ang buhay.
Pero mas makikita rito ang complex carbohydrates
tulad ng wholegrain, berdeng gulay, at beans.
Maraming siglo nang kinakain ang minestrone rito.
Ano ang minestrone? May beans, minsan pasta,
anumang merong gulay
na nakatanim sa hardin.
Lahat ng sangkap ay may iba-ibang uri ng fiber.
Bantay ito sa pamamaga at pampalakas ng resistensiya.
Pwede akong…
Tingnan mo!
Araw-araw nilang kinakain.
Karamihan ito ng calories nila,
ang magandang sopas na gulay.
Tulad ng purple na kamote sa Okinawa,
mataas ang carbs sa Sardinia.
Napaisip ako.
Baka di masama ang carbs kung tama ang pagkakaluto.
MABUTING CARBS
Ilang edad 100 sa sementeryong ito?
Mga 30 ang bilang ko.
-Edad 100, 30? -Oo, 30.
Teka, 103 'yan?
Mula 1880…
Mismo.
-Mga 103. -Oo, 103.
Tabi-tabing nakalibing na edad 103.
Wala lang kay Gianni.
Minsan, may mag-asawang nakalibing na parehong edad 100.
Kahit di ako tumambay sa sementeryo ng Sardinia,
alam kong matagal silang nabuhay.
Kung lalaliman ang pagsuri, may interesanteng mangingibabaw.
Mas mahaba ang buhay ng mga babae kaysa lalaki.
Sa US, kada edad 100 na lalaki,
may limang katumbas na babae.
Pero dito sa Sardinia, pantay lang.
Dito pinakamaraming lalaking edad 100 sa mundo.
May dalawa akong tita. Namatay ng 103 ang isa, 102 ang isa.
Ilang taon na kayo?
Tanda na 'yan!
Wag kang maniwala riyan.
Ano'ng meron dito?
Ano'ng espesyal na ginagawa ng kalalakihan?
Di sila magsasaka o manggagawa.
Wala silang mga bar at restaurant.
Tradisyonal palang mga pastol ang kalalakihan.
Ginagatasan muna ang mga hayop.
Maaga bago magliwanag.
Wala pang pader noon.
Dapat laging sundan ang mga hayop.
Bakit pagpapastol
ang nagpapahaba ng buhay ng kalalakihan?
Kasama ang mga hayop. Naglalakad lagi sa bundok.
Umiidlip sila.
Pag happy hour, nakabalik na sila sa bayan.
Nakikipag-inuman sa mga kaibigan.
Nagtatrabaho ang mga lalaki rito
pero parang di sila naii-stress sa trabaho.
Ang stress ay pinipindot na buton ng utak
para gumana ang mekanismong naghahanda sa atin sa malala.
Pag na-stress tayo, tumataas ang glucose sa dugo.
Wow.
Tataas din ang inflammatory markers.
Ebolusyon natin ang dahilan.
Pag tumatakas sa hayop at nasugatan ka,
protektado ka sa inflammation.
-Pag na-stress tayo? -Oo.
Pakinabang pala.
Kung saglit lang ito.
Problema pag matagal nakapindot ang buton.
Negatibo na ang epekto.
Ang matagalang stress
ay pwedeng magdulot ng mga sakit sa puso.
Hindi sa walang stress ang mga pastol.
Bibihira lang ang malalang stress.
Sa survey ng araw-araw na stress sa buong mundo,
kabaligtaran ang resulta sa US.
Lampas ng 20% ang US sa average.
Ang isang benepisyo ng stress
ay pag aktibo nating kinakaya ito.
Ngayon, sa mundong urban,
sa social media, sa balita,
abot tayo ng lahat ng problema sa mundo.
Mga problemang di pisikal na makokontrol.
Pero makokontrol mo ang paggamot sa kambing
para malusog ang mga alaga mo.
Itong aktibo nating kinakaya,
naaayos mo ang mga problema mo.
Napakahalaga nito sa mental health,
cognitive longevity, at tatag sa stress.
Sa karamihan ng mundo, tutok tayo sa pagtatrabaho para umunlad.
Araw-araw.
Sa Sardinia, di ito tungkol sa ginagawa nila
kundi kung paano.
PAGKONTROL NG STRESS
Isa pang clue. Pag nakakita ka ng matatanda,
marami ring nursing home.
Iba rito.
Wala akong nakitang nursing home sa Blue Zone na ito.
Kung walang nag-aalagang pasilidad sa mga matatanda,
paano sila inaalagaan?
Ayoko sa eskuwela noon kasi may isusulat.
Ngayon, ayaw isoli ang pen mo.
Nasa huli na siya.
Kaka-101 mo lang?
Noong 80 ako,
may nagtanong sa pensiyon ko pagretiro.
Namamatay ang kapamilya ko ng mga edad 80.
Naisip kong walang silbi ang pensiyon.
Kaya 21 taon akong walang bayad na pensiyon.
Pero tumanda ka na.
Lagi siyang single?
Oo.
Lagi ka bang single, Tita Gio?
-Oo. -Totoo, lagi siyang single.
Nanatiling single.
Salitan kami sa pag-aalaga sa kanya araw-araw.
Pinapasyal namin siya, pinagluluto.
Kahit noon pa, kasama siya sa kainan ng mga pamangkin.
Di namin siya iniiwan tuwing Linggo
kahit abala kami sa anak namin.
Ina ang turing namin sa kanya.
Wala siyang sariling anak pero inalagaan niya kami.
Minsan, may matinding sakit siya.
Inospital namin siya.
Sa ospital,
lagi siyang nakaharap sa pader.
Di nakikipag-usap sa iba.
Di siya nagsasalita. Alam naming mawawala na siya.
Kaya salitan kaming grupo.
Pinapakain siya.
Tinataas ang ulo niya
kasi di siya makatayo.
Baka namatay na siya kung inabandona siya noon.
Malinaw na ang taga-Blue Zone ay malapit sa matatandang kamag-anak
para mas maalagaan sila.
Isang mabilis na pampaikli ng buhay ng isang magulang
ay ilagay sila sa retirement home.
Pagpasok doon,
bawas na ng dalawa hanggang anim na taon, depende sa sitwasyon.
Tinataya ng isang pag-aaral na ngayon, ang edad 50 sa US
ay may 53% na tsansang
ipapasok siya sa nursing home sa buhay niya.
Pero sa Sardinia, wala ito.
Napakahalaga ng komunidad sa kanila.
Nagsama-samang komunidad na pamilya ang pundasyon.
Nasa bahay sila. Di lang sila inaalagaan,
nakokonsulta pa sa dunong nila.
Mas mauunawaan ito
sa abandonadong bayan ng Gairo Vecchio.
May lumang kuwento na noong unang panahon,
pag pabigat na ang matatanda,
dadalhin ka ng panganay sa tuktok ng bangin para itulak.
Tahimik na tumanggi ang isang anak.
Tinago niya ang edad 70 niyang ama.
Paglipas ng panahon, naging matagumpay itong anak.
Nang tanungin sa sekreto ng tagumpay niya,
binunyag niyang buhay pa ang ama niya
at nagtagumpay siya sa nakuhang dunong sa ama.
Ang koneksiyon natin sa nakatatanda
ay kayamanang pahahalagahan.
Sila kasi ang dahilan kaya humuhusay tayo sa buhay.
Masaya ka rito o trabaho lang ito?
Alam mo,
pag pupunta kami rito,
nare-relax kami.
Nare-relax kami.
Hinahon ang dulot niya.
Parang nakaka-relax ang pag-aalaga kay Giulia.
Nang una kong inimbestiga ang Blue Zone dito,
tutok ako sa sourdough at minestrone.
Iyon pala,
mas malakas na pampahaba ng buhay dito
ang mga tradisyon at kaugalian.
Ang labis na respeto sa pamilya.
PANGANGALAGA SA MGA MATATANDA
Nakabukod ang Sardinia at Okinawa.
Nasa liblib na lugar
na tradisyonal na naiwasan ang nakakasirang modernisasyon.
Ito ang nakakapagpatuwa sa susunod kong hakbang.
Nang simulan ko ang paghahanap ng mga Blue Zone,
gusto kong malaman kung may ganito rin sa US.
Nagsimula ako sa CDC. Wala masyado.
May datos ng inaasahang haba ng buhay kada county.
Di nakatulong.
Nakita ko itong pag-aaral sa kalusugan ng Adventist.
Inaral ang Sabadista. Di pamilyar sa akin.
Sinundan sa pag-aaral ang 96,000 na Sabadista.
Inalam kung gaano katagal silang nabuhay.
Tinanong sila tungkol sa gawi at pamumuhay.
Makikita ang pag-uugaling pwedeng nagpapahaba ng buhay.
Nakakagulat lang ang natuklasan sa isang komunidad.
Sadyang humahaba ang buhay ng mga Sabadista.
Di kakaibang lokasyon sa kabilang panig ng mundo.
Blue Zone ito sa mismong suburb sa US.
Tanda ko pa ang una kong dalaw sa Loma Linda.
Dumating ako sa airport ng Los Angeles,
nagrenta ng kotse, halos dalawang oras sa San Bernardino Freeway.
Anim na lane ang traffic.
Tapos lumiko ako pa-Loma Linda.
Una kong nakita ay Del Taco.
Nagtaka akong Blue Zone ito.
Mahirap paniwalaan pero ayon sa pag-aaral,
mas mahaba ang buhay ng Adventist sa ibang taga-California.
Sa lalaki, 7.3 taon. Sa babae, 4.4 na taon ang haba.
Di nakabukod itong pangkaraniwang komunidad.
Paano nakamit ng Loma Linda ang resulta ng ibang Blue Zone?
Sige, tara na. Taas at baba!
Tulak, hila!
Taas at baba!
Huminga pagtaas.
Sa siko rito.
Sa US, bilyon ang ginagasta sa membership sa gym na di nagagamit.
Magandang balak.
Di lang natin matutukan ang ehersisyong
magpapabago sa atin.
Kahit papaano, ang Adventist ng Loma Linda
ay tutok sa gawaing pisikal at ibang malusog na pag-uugali.
Wow, ang galing!
Okay. Dalawa-lima-isa.
Ikaw daw ang nagdala ng pickleball sa Loma Linda.
Kasi 2016 pa ako naglalaro nito.
Ang ina ng pickleball sa Loma Linda.
Mukhang ganito ang pangkaraniwang Biyernes dito.
May edad 82, kanina may edad 87.
Tama.
Ikaw, 84. Ilang oras ka naglalaro?
-Tatlong oras. -Tatlo!
Oo.
Doktor ka.
Tingin mo, pickleball ang sekretong pampahaba ng buhay?
-Tingin ko, bahagi ito. -Bahagi?
Tutulong ang gawain sa araw-araw. Una 'yon.
Pampahaba ng buhay ang ehersisyo at komunidad.
Ang may depression, iikli ang buhay.
Komunidad ito. Sumisigaw ka. Masaya ka.
Para kaming nasa high school.
-Oo. -"Tara, laro tayo."
Kahit ang mga unang beses sumasali rito,
nagiging magkakaibigan.
Kung alam mong kailangan ka at gusto kang
kasama sa buhay,
pampahaba 'yon ng buhay.
Dahilan para mabuhay.
Kung walang nagmamalasakit, eh ano kung buhay o patay ka na?
May nangangailangan sa 'yo.
Mababawasan nang malaki ang tsansang mamamatay ka
kung lagi kang aktibo. Pero di ganito ang karamihan sa US.
Dito sa Loma Linda, parang may epektibo.
Baka ang sekreto
ay hindi disiplina o talas ng isip.
Baka nasa pagbuo ng komunidad sa isang aktibidad.
Ang Sabadista ay konserbatibong Methodist.
Iba sila sa ibang Kristiyano kasi kasama sa ebanghelyo ang kalusugan.
Mga 120 taon ang nakaraan, puro taniman ito ng orange.
Nang unang dumating ang Adventist, dalawa ang tinayo nila,
simbahan at ospital.
Sa sumunod na siglo, pareho itong dumami.
Nasa Loma Linda University ang isa sa mahusay na ospital sa US.
Lumago na ang simbahan ng Adventist sa buong mundo.
Di naman liblib ang Loma Linda.
Sa nakita ko, mas kakaiba ang kultura nila.
Pinaninindigan nila ang doktrina ng kalusugan.
Di lang pisikal na kapaligiran
kasi pinagsama rin ang relihiyon at lipunan.
Ang Adventist ay may gabay sa pag-uugali
na nilalapit daw sila sa Diyos. Isa rito ang pisikal kang aktibo.
Kitang-kita natin ito. Ang isa ay pagboboluntaryo.
Ano'ng ganap dito?
Ito ang nugget.
-Magandang nugget ito. -Ang sentro.
Mismo.
Dito unang lalago ang adrenaline sa umaga.
Parang, "Panginoon, tulungan kaming maging paa mo."
May ramdam ka nang benepisyo sa gawaing ito?
Lubos na kagalakan.
Pumipili tayo araw-araw.
Gusto ba nating maging tambay
o gusto nating maging produktibo?
Ang mamuhay nang produktibo at laging magsilbi sa sangkatauhan.
Di lang ako pang-literatura.
Nagpapakain ng tao. Nakikipag-usap. Dadalaw sa maysakit.
Maraming maibibigay!
Parang taliwas na ruta sa kalusugan.
Pero ang nagboluntaryo ay mas maganda ang alaala,
mas mahusay sa tao.
Mas mataas daw ang kasayahan.
Laging may pisikal na aktibidad,
gawaing may kahulugan
kasi tutok ka sa iba, di lang sa sarili mo.
Makapangyarihan ito pero di napapansin
pagdating sa formula sa mahabang buhay.
Pero may isang gabay na angat sa lahat,
ang pagtutok ng Adventist sa nutrisyon.
Si Ellen White ay isa sa nagtatag at lider ng simbahang Adventist.
Sa kalagitnaan ng 19th century,
may pangitain daw siya
sa kahalagahan ng magandang pamumuhay.
Di lang pangkalusugan kundi para sa linaw ng isip
para mas makakonekta sa Diyos.
Gumawa siya ng diyetang walang karne, parang vegetarian.
Di lang basta alisin ang karne.
Dapat tiyaking balanse ang pagkain
kaya may prutas,
mga legume,
cereal,
mga gulay,
at nuts.
Ano ang recipe mo para manatiling masigla sa edad na 84?
Diyeta.
-Diyeta? -Pinakamahalaga.
Dito galing ang enerhiya,
ang nagpapakain sa utak.
Vegetarian ka?
Hindi noong una.
Mahilig kami sa isda at sa karne.
Tumaas ang kolesterol ko. Ayoko namang maggamot.
Unti-unti kaming naging vegetarian.
May napansin ka?
Mas nagtatagal ka.
Umayos ang kolesterol
kaya nakumbinsi ako sa ganitong paraan ng pagkain.
Ayon sa tantiya, 35% ng Adventist ay vegan o vegetarian.
Sa research ko, prutas at gulay ang karamihang kinakain ng Adventist.
Ang 5% ng calories nila
ay mula sa karne, manok, at isda.
Pero sa karaniwang Amerikano, triple ito.
Sa Loma Linda,
mahalaga sa relihiyon ang pagkaing plant-based.
Noong 1905, nagtatag sila ng kompanyang vegetarian.
Kahit ngayon, sa tindahan sa Loma Linda,
puro plant-based pa rin.
Maraming nuts at seeds,
malaking bilihan ng gulay.
May tinda ring puro pekeng karne
pero iba ang dating kumpara sa karaniwang grocery.
Parang sa kasaysayan,
konektado ang karne sa mabuting kalusugan.
Ang karne mismo ay may dulot na ilang sakit.
Labis na katabaan, sakit sa puso,
ilang cancer, diabetes.
Nitong nakalipas na 20 taon,
nalaman sa research na may elemento sa pagkaing halaman
na wala sa pagkaing hayop
na kailangan sa mabuting kalusugan at pampahaba ng buhay.
Nalamang nababawasan ng prutas ang pagkakaroon ng cancer sa baga.
Alam nating ang regular na kumakain ng nuts
ay may dagdag na tatlong taon.
Diyos ko.
Bababa ang tsansa ng sakit sa puso.
Nakakabawas ang beans sa tsansa ng colon cancer.
Di lang benepisyo ang walang karne.
Dapat lagi ring kinakain
ang wholewheat na grains, legumes,
mga prutas, gulay, at nuts.
Madalas negatibo ang mensahe sa pagkain.
Pero batay sa research nila,
di lang 'yon pag-iwas sa produkto ng hayop.
Pag kumain ka ng prutas, gulay, nuts, at beans,
tutulong ito sa pagbawas ng timbang, napapahusay ang resistensiya.
-Gandang umaga. -Kumusta?
Mabuti.
Nasa pagpaparating ng mensahe sa kalusugan
na positibo
imbes na laging pagbabawal.
Ang Adventist na plant-based ay mas mahaba ang buhay.
Mas magaang ng 20 pounds kumpara sa makarne.
Malinaw ang pinapagawa ng pag-aaral ng Adventist.
Maging plant-based sa pagkain.
Pwede ito sa lahat.
PLANT-BASED NA PAGKAIN
-Dito tayo. -Sige.
Ipapakita ko ang pinanggalingan ko sa buhay.
-Taga-China ang ninuno mo? -Oo.
Tama? Saan doon?
Sa Canton.
Sa may south?
Oo.
Alin sa mga litratong ito ang pinakamahalaga sa 'yo?
Sa anak ko.
Bakit itong sa anak mo ang pinakamahalaga?
Ito lang ang meron ako.
Mas mahaba na ng 30 taon ang buhay mo kaysa sa ama mo.
Tama.
Adventist ka pero ang ama mo, hindi?
Wala siyang alam sa kalusugan.
Alak, sigarilyo.
Kung ginaya ko ang ama ko sa pamumuhay ko,
patay na ako.
May susubukan akong teorya.
Mahilig ang Amerikano sa madaliang lunas sa kalusugan.
Diyeta, supplement.
Pero sa tingin ko,
kung mga tama ang ginagawa mo noon pa
at umiiwas sa mga mali,
di lang ilang buwan kundi taon, dekada, o habambuhay,
tingnan ang Adventist at Sabadong Sabbath,
kada linggo, nagagawa mo ang gawing ito.
Pakibahagi nang mabilis lang
mula Biyernes ng gabi sa simula ng Sabbath hanggang Sabado.
Ano'ng ganap at ginagawa?
Di kami namimili. Di kami naglalaro ng sports, halimbawa.
-May ganap sa Biyernes ng gabi? -Ako, choir practice.
Ang kondisyon ng US ay puro stress.
Pag-aalala. Pagmamadali. Patalon-talon. Puno lagi ang schedule.
Santuwaryo ng Adventist ang oras
na 24 na oras mula sunset sa Biyernes hanggang Sabado.
Titigil lang sila.
Bilang preacher na Adventist,
ano'ng meron sa Adventist Sabbath
na tingin mo ay nagpapahaba ng buhay?
Sa ikapitong araw, nagpahinga ang Diyos.
Kung papakinggan ang habilin doon,
makakapagpahinga ako sa piling Niya.
Di lang paghiga o pagtulog ang pahingang 'yon.
Tunay itong pahinga, kontento,
iba ang nadudulot.
Madalas ka bang mag-alala o mapayapa ka?
Masasabi kong mapayapa ako.
Walang magagawa ang pag-aalala.
Aagawan ka ng lakas.
Pangit ang emosyonal na kalusugan pag nag-aalala ka.
Nag-aalala ka sa kakainin, iinumin, isusuot.
Ganyan ang iba.
Malinaw ang lumalabas sa mga Blue Zone na may pananampalataya.
Sobrang relihiyoso at masunurin ang mga Adventist.
Sa Sardinia, istriktong Katoliko roon.
Sa Okinawa,
may pagsamba sa mga ninuno.
Pag nagdarasal sa ninuno, ano'ng hiling niya?
Pakiprotektahan n'yo kami.
Pakibantayan n'yo kami.
Ito ang dasal ko.
Maging malusog.
Para sa mga apo ko.
Maging ligtas.
Lumilitaw na ang madalas dumalo sa mga spiritual service kada linggo
ay may dagdag na pitong taon sa buhay.
Di mahalaga kung anong relihiyon.
Ang mahalaga, meron kang pananampalatayang komunidad.
Nagpapakita ka.
Pwede ito sa ating lahat.
PANANAMPALATAYA
Ama at Diyos namin, mataas ang upo, tanaw sa baba.
Tingnan ang likha mo,
ang mga anak mo.
Salamat sa pagtitipong ito,
ang kabataan, and di na bata.
Nagpapasalamat kami sa service ngayon
na bigay namin.
Salamat.
Sa Adventist, ito yata ang nakakapagpatutok sa kanila.
Ang paalalang kumonekta sa tao.
Pinapaalala ang pakay mo,
na kumain ng whole food at plant-based
kasi ang problema sa mga programang pangkalusugan
ay di nagtatagal.
Pero alam din nating nakakahawa ang ugali sa kalusugan.
Ayon sa pag-aaral, pag may tatlo kang kaibigang mataba,
mas malaki ang tsansang tataba ka rin.
Nakakahawa rin ang paninigarilyo at kahit kalungkutan.
Ang aral na pwedeng gawin ay hanapin ang tamang grupo mo.
Ang palibutan ka ng mga taong natutuwa
sa paghahardin o paglalakad
ay malaki ang epekto sa mga gawi mo.
Di rin masamang
may vegetarian o vegan sa malapit mong sirkulo
na magtuturo sa 'yo ng pagkaing plant-based.
Baka lang gumana o hindi para makapasok ka sa langit.
Pero gumagana ito para maging mabait at tapat ang tao
pagdating sa malusog na gawi at pag-uugali.
'Yon ang kapangyarihan.
Nakakabilib ang mahahaba ang buhay
sa Sardinia, Okinawa, at Loma Linda.
Sa bawat mapuntahan, may bagong natututunan.
Pero gusto ko pang maghanap ng marami.
Narinig ko ang lugar sa may baybayin ng Turkey,
nasa Greece banda.
Di nakakagulat na mahahaba ang buhay nila rito.
Sa 227 islang tinitirahan sa Greece,
iisa lang dito ang angat sa lahat
pagdating sa mahabang buhay.
Ano'ng ganap dito?
ANG SERYENG ITO AY PANG-ALIW LANG, HINDI PANG-ABISONG MEDIKAL.
IKONSULTA SA DOKTOR ANG KALUSUGAN MO
KUNG IIBAHIN ANG DIYETA, EHERSISYO O PAMUMUHAY.
Tagapagsalin ng Subtitle: Libay Linsangan Cantor