Rond 1999 sprak een vrijwel onbekende Italiaanse onderzoeker…
…op een congres over lange levensduur…
…over een uitzonderlijke concentratie van honderdjarigen.
Het was zo opmerkelijk…
…dat veel wetenschappers hem weigerden te geloven.
Die man was dr. Gianni Pes.
Hij meldde dat hij op Sardinië, Italië, een gebied vond…
…met bijna tien keer meer honderdjarigen dan je zou verwachten…
…in een vergelijkbare populatie in de VS.
Nog fascinerender, hij had een kaart, en elke keer dat hij een locatie ontdekte…
…met een ongewoon hoge concentratie van honderdjarigen…
…markeerde hij die met een blauwe stip.
Eén gebied had zoveel blauwe stippen dat het een soort blauwe vlek vormde…
…en daardoor ontstond de naam Blauwe Zone.
Ik was al in Okinawa geweest…
…waar ik onderzocht waarom mensen daar zo lang leefden.
Dus toen ik hoorde over deze Blauwe Zone, een zestal landelijke dorpjes…
…vermoedde ik dat het nieuwe aanwijzingen kon bieden.
En de enige manier om er zeker van te zijn…
…was om erheen te gaan en het te onderzoeken.
SARDINIË - ITALIË
SARDINIË ITALIË
Baunei is een goed gelegen dorp
op een plek met harde stenen
boven de vlakte
onder de berg en in het midden van de kust
iedereen die langskomt, stopt voor de schoonheid ervan
het ziet er zo goed uit
iedereen die langskomt, snakt ernaar
vanwege de schoonheid en het uitzicht
96 JAAR OUD
Je ziet de lange levensduur in de Blauwe Zone…
…vooral in de bergachtige gebieden.
Wat zie je? -Precies.
De hoogte was onze eerste hypothese, toch?
Het was een werkhypothese.
De dorpen liggen boven de 700 meter.
Meter, ja. 2200 voet. -Precies.
Maar de hoogte is niet per se de verklaring.
Goedemorgen.
Kom je nu opdagen? We zijn al klaar met koken.
Een feestje.
Goedemorgen, mevrouw. -Goedemorgen.
Wat maak je?
Gathulis.
Is het zoet?
Nee, het is niet zoet.
Aardappel en kaas.
Zou ze haar gezondheid goed, heel goed of uitstekend noemen?
Het zelfrapport.
Oké, het is goed, niet uitstekend.
Het kan niet uitstekend zijn.
94 JAAR OUD
Waarom denkt ze dat ze zo lang heeft geleefd en zo gezond is gebleven?
Voor mij, zoals ik al zei, zijn geloof en hoop de twee.
Dus dat is het. Het is niet mijn verdienste.
Hoe vaak ga je naar de kerk?
Iedere dag.
Als ik langzaam loop, tien minuten.
Dat vind ik ongelooflijk, want vlak voor haar huis…
…gaat het bergopwaarts.
Toen ik klein was, waren hier alleen korenvelden.
Weet je nog dat het postkantoor hier was? -Ja.
Mrs Lavinia werkte daar. -Ja, dat weet ik nog.
Goedenavond.
Hallo.
Waar ga je heen? Een wandeling maken?
Het voelt alsof 99% van alle reizen in de Blauwe Zone…
…bergopwaarts of bergafwaarts zijn.
Er zijn enkele andere dorpen lager op de berg…
…zonder die buitengewone lange levensduur, dus Gianni heeft dit bestudeerd.
Hij interviewde zo'n 300 honderdjarigen…
…en hij correleerde dat met de hoogte van hun dorp…
…en een van de grootste voorspellers van een lang leven…
…was hoe steil je dorp is.
De steilheid is erg belangrijk voor ons. Je kunt zien…
…dat je gewoon door te lopen extra energie verbruikt.
Veel huizen hebben twee, drie of vier verdiepingen.
Elke dag dertig treden op en af.
Wie had gedacht dat steilheid van een dorp zou correleren met een lang leven?
Geen van hen heeft grote biceps of kan een triatlon doen. Ze wandelen.
Ik denk terug aan Okinawa en hoe ze bijna elke dag tuinieren…
…en op en neer gaan van de vloer, en ik zie een overeenkomst.
Ze weten het niet eens, maar ze zijn aan het sporten.
Ze bewegen de hele dag op natuurlijke wijze.
De meeste mensen zitten ongeveer de helft van de dag.
We verhuizen van onze auto's naar onze bureaus naar onze banken…
…en die langdurige fysieke inactiviteit…
…verhoogt ons risico op diabetes en hartziekten…
…die beide ons leven inkorten.
Maar op Sardinië…
…komen deze ziekten amper voor…
…en daarom leven ze langer.
Dit biedt een interessante aanwijzing.
Als we langer willen leven, moeten we niet betalen voor de sportschool…
…maar kunnen we beter de lift overslaan en de trap nemen.
SARDINIË STEILHEID
De Blauwe Zone op Sardinië is eigenlijk de regio van Barbagia…
…wat van hetzelfde woord komt als ‘barbaar’.
Ongeveer 13.000 jaar geleden koloniseerde een volk het hele eiland.
En toen kwamen de Feniciërs…
…en toen de Romeinen…
…en toen de Arabieren.
En met elke volgende golf van mensen probeerden ze de stichters te onderwerpen.
Uiteindelijk trokken mensen naar de hooglanden.
De mensen hier werden met rust gelaten omdat ze een woeste reputatie hadden.
Vreemden betekende problemen, dus in deze hooglanden…
…werden ze vaak ontvangen met een zwaard.
En 2000 jaar lang heeft deze levensstijl een reeks tradities uitgebroed…
…een gedragscode…
…een bepaalde reeks waarden, een bepaald dieet.
Wat we nu zien, is niet zo anders…
…dan wat je hier duizend jaar geleden kon zien.
Is het opgewarmd?
Het zal niet snel opwarmen.
Je moet het even oppoken en dan even met rust laten.
Je bent hier niet goed in.
Waar is het zout?
En de ui?
Als je wilt weten wat Sardiniërs eten om 100 te worden…
…kun je het best kijken in de keukens van oudere dames.
Ze koken al generaties lang dezelfde dingen.
Maar wat me echt schokte, was de pasta en het brood.
Ik kom uit Amerika, dus ik denk: wacht, koolhydraten zijn de vijand, toch?
Brood, pasta's…
…dit zijn simpele koolhydraten.
Maar het gaat erom hoe je deze simpele koolhydraten bereidt.
Neem bijvoorbeeld zuurdesembrood. Als je zuurdesembrood maakt…
…is het proces heel anders dan het gemiddelde witte brood…
…want zuurdesembrood is gezuurd met een bacterie, lactobacillus…
…die de glykemische lading van een hele maaltijd verlaagt.
Dat betekent dat dit zuurdesembrood de opname van suiker vermindert…
…en dat kan verklaren waarom mensen minder diabetes hebben…
…en dus langer leven.
Maar meestal zie je hier complexe koolhydraten…
…zoals volkorengranen, groenten en bonen.
Minestrone is al eeuwen een onderdeel van dit dieet.
Wat is minestrone? Het zijn bonen, soms pasta…
…en de beschikbare groenten…
…wat er maar in de tuin groeit.
Alle ingrediënten bevatten veel vezels…
…en dat houdt je ontstekingen in toom en je immuunsysteem sterk.
Is het oké als ik…
Moet je dit zien.
Iets wat ze elke dag eten…
…en het grootste deel van de calorie-inname…
…is deze prachtige groentesoep.
Dus net als Okinawa met hun paarse zoete aardappelen…
…eet Sardinië een koolhydraatrijk dieet.
Dit zette me aan het denken.
Misschien zijn koolhydraten niet zo slecht als ze goed zijn bereid.
SARDINIË GOEDE KOOLHYDRATEN
Hoeveel honderdjarigen zijn er op dit kerkhof?
Ik heb bijna dertig honderdjarigen geteld.
Dertig honderdjarigen? -Dertig, ja.
Wacht, is dat 103?
Van 1880 tot…
Precies.
103. -103.
103-jarigen bovenop elkaar begraven.
Gianni zegt: 'En dan?'
Soms vind je graven met de man en vrouw…
…beide honderdjarigen.
Op de Sardische begraafplaatsen besefte ik al snel…
…dat ze lang leven.
Maar toen ik verder keek, zag ik iets heel interessants.
Statistisch gezien leven vrouwen langer dan mannen.
Voor elke mannelijke honderdjarige in Amerika…
…hebben we vijf vrouwelijke honderdjarigen.
Maar op Sardinië was de verhouding één op één.
Dit is de hoogste concentratie mannelijke honderdjarigen ter wereld.
Ik had twee tantes. Eén stierf op 103, een ander op 102.
Hoe oud zijn jullie?
Hij is een oude man.
Ik ben nog niet zo oud als hij zegt.
Wat is hier aan de hand? Wat doen die mannen dat hier bijzonder is?
Ze waren geen boeren of vakmensen. Ze runden geen bars en restaurants.
Het bleek dat mannen van oudsher altijd herders waren.
93 JAAR OUD
Eerst hebben we de dieren gemolken…
…toen het licht begon te worden.
De muur was er nog niet…
…dus we moesten de dieren overal volgen.
Wat is het aan hoeden…
…dat kan bijdragen aan de lange levensduur van mannen hier?
Ze brengen tijd door met hun dieren. Ze wandelen in de heuvels.
Ze doen dutjes…
…en tegen happy hour zijn ze meestal terug…
…om wijn te drinken met hun vrienden.
Mannen op Sardinië werken…
…maar lijken niet erg gestrest te zijn op het werk.
Stress is een knop die het brein indrukt…
…die als een standaardmechanisme werkt…
…om zich aan te passen aan het ergste scenario.
Zodra we acuut gestrest raken, piekt de glucose in ons bloed.
Je krijgt ook een piek in ontstekingsmarkers.
We kennen de evolutionaire reden.
Als je wegloopt van een dier en je hebt een open wond…
…dan beschermt een staat van ontsteking je.
Als we gestrest zijn? -Ja.
Dat lijkt me een voordeel. -Ja, als het van korte duur is.
Het probleem is dat zodra je de knop heel lang ingedrukt houdt…
…deze effecten negatief worden.
Constante of chronische stress…
…kan hart- en vaatziekten en ziekten bevorderen.
Het is niet zo dat deze herders geen stress hebben.
Maar ze lijken niet veel chronische stress te hebben.
In een wereldwijd onderzoek naar dagelijkse stress per land…
…melden Amerikanen het tegenovergestelde.
Amerikanen overtreffen het wereldwijde gemiddelde met 20%.
Een van de manieren waarop stress gunstig is…
…is als we het overwinnen door actieve coping.
In onze stedelijke wereld…
…krijgen we via sociale media, nieuwsmedia…
…alle problemen van de hele wereld.
Dit zijn problemen die je fysiek niet kunt beheersen.
Maar je kunt bepalen hoe je je geit behandelt…
…zodat je kudde gezond is.
En dit gevoel van actieve coping…
…waar je de problemen die je krijgt kunt oplossen…
…is een belangrijk onderdeel van mentale gezondheid…
…cognitieve levensduur en stressbestendigheid.
In de meeste landen willen we vooruitkomen…
…door hard te werken, dag in, dag uit.
Op Sardinië gaat het niet zozeer om wat ze doen…
…maar hoe ze het doen.
SARDINIË STRESS BEHEERSEN
Hier is nog een aanwijzing. Doorgaans, als je veel oude mensen ziet…
…zie je ook veel verpleeghuizen.
Niet hier.
Ik heb nooit een verpleeghuis gezien in deze hele Blauwe Zone.
Als faciliteiten voor bejaarden geen zorg geven aan ouderen…
…waar krijgen ze die dan?
101 JAAR OUD
Ik ging niet graag naar school om te schrijven.
Nu geeft ze je je pen niet terug.
Ze zit op de laatste.
Dus je bent net 101 jaar geworden?
Toen ik 80 was…
…vroeg een vrouw naar m'n pensioen.
Iedereen in mijn familie stierf in de tachtig…
…dus ik zei: 'Waarom zou ik om een pensioen vragen?'
En nu heb ik die 21 jaar van pensioenbetalingen gemist.
Maar je hebt gewonnen in je leeftijd.
Is ze altijd vrijgezel geweest? -Ja.
Ben je altijd vrijgezel geweest, tante?
Ja. -Ze is altijd vrijgezel geweest.
Ze bleef vrijgezel.
We zorgen om de beurt voor haar, elke dag.
We gaan met haar wandelen. We koken voor haar.
Toen ze jonger was, ging ze met al haar nichtjes lunchen.
We lieten haar nooit alleen op zondag…
…ondanks dat we het druk hadden met onze kinderen.
We zagen haar altijd als een moeder.
Ze heeft zelf geen kinderen, maar ze heeft voor ons gezorgd.
Ooit was ze erg ziek.
Ze werd in het ziekenhuis opgenomen, en in het ziekenhuis…
…draaide ze zich altijd naar de muur…
…en wilde ze met niemand praten.
Ze zei niets, en we wisten dat we haar kwijtraakten.
Dus we begonnen om de beurt in groepen haar te eten geven.
We hielden haar hoofd omhoog omdat ze niet kon staan.
Ze zou zijn gestorven als ze toen in de steek was gelaten.
Mensen in Blauwe Zones houden hun oudere familieleden in de buurt…
…waar ze betere zorg kunnen krijgen.
Een van de snelste manieren om het leven van je ouders in te korten…
…is door ze in een bejaardentehuis te stoppen.
Dan verliezen ze twee tot zes jaar, afhankelijk van een aantal omstandigheden.
Eén studie schatte dat een vijftigjarige in Amerika…
…minstens 53% kans heeft…
…om tijdens zijn of haar leven naar een verpleeghuis te gaan.
Maar op Sardinië zie je dat nooit.
Ze moesten van gemeenschap een kernwaarde maken.
Samen blijven als gemeenschap, en de bouwsteen was de familie.
Ze zijn thuis en krijgen niet alleen betere zorg…
…maar kunnen ook hun wijsheid delen.
Dit begrip zie je het best…
…in een verhaal over het verlaten dorp Gairo Vecchio.
Er is een oud verhaal dat zegt dat lang geleden…
…als oude mensen een last werden…
…de oudste zoon je meenam naar de top van een klif en je eraf duwde.
Maar één zoon weigerde stiekem.
Hij verstopte zijn zeventigjarige vader…
…en na verloop van tijd werd die zoon ongelooflijk succesvol.
Toen de mensen hem naar zijn geheim voor succes vroegen…
…onthulde hij dat zijn vader nog leefde…
…en dat hij zijn succes te danken had aan de wijsheid van zijn vader.
De moraal van deze parabel is dat onze band met ouderen…
…een schat is die we moeten waarderen…
…en dat we dankzij hen uitblinken in het leven.
Geniet je van de tijd dat je hier bent, of is het werk?
Wil je iets weten?
Als we hier komen…
…ontspannen we.
We kunnen ontspannen…
…omdat ze rust uitstraalt.
Voor Giulia zorgen is ontspannend.
Toen ik deze Blauwe Zone begon te onderzoeken…
…legde ik de nadruk op het zuurdesembrood en de minestrone.
Maar een veel sterkere bepalende factor voor het lange leven hier…
…zijn deze tradities en sociale normen.
Dit enorme respect voor de familie.
SARDINIË ZORG VOOR OUDEREN
Sardinië en Okinawa zijn geïsoleerd.
Ze liggen in afgelegen gebieden…
…die traditioneel de bijtende krachten van de modernisering buiten hielden.
En dat maakt de volgende stap zo fascinerend.
Toen ik met deze zoektocht naar Blauwe Zones begon…
…moest ik weten of er een langlevenhotspot kon bestaan in de Verenigde Staten.
Ik ben begonnen bij de CDC, en ze hadden niet veel.
En toen kreeg ik gegevens over de levensverwachting per county…
…en dat was niet erg nuttig.
Pas toen ik een aanwijzing kreeg om de Adventist Health Study te bekijken…
…die de Zevendedagsadventisten volgde. Ik had nog nooit van hen gehoord.
Maar de Adventist Health Study vond 96.000 adventisten…
…en ontdekte niet alleen hoe lang ze leefden…
…maar omdat het vroeg naar gewoontes en levensstijl…
…kun je ook zien welk gedrag wordt geassocieerd met een langer leven.
De verrassing werd ontdekt in een adventistengemeenschap…
…waar volgelingen de kans op een lang leven tarten.
Dit is geen exotische locatie halverwege de wereld.
Dit is een Blauwe Zone in een Amerikaanse buitenwijk.
Ik weet nog de eerste keer dat ik naar Loma Linda reed.
Ik vloog naar Los Angeles International Airport.
…huurde een auto…
…reed zo'n twee uur over Highway 10…
…de snelweg van San Bernardino, zes rijstroken.
En dan reed ik eraf bij Loma Linda.
En het eerste wat ik zie is een Del Taco.
En ik denk: is dit een Blauwe Zone?
LOMA LINDA VERENIGDE STATEN
Klinkt moeilijk te geloven, maar volgens het onderzoek…
…leven deze adventisten langer dan andere Californiërs…
…7,3 jaar langer voor mannen en 4,4 jaar langer voor vrouwen.
Deze typische Amerikaanse gemeenschap is verre van geïsoleerd.
Hoe bereikt Loma Linda dezelfde resultaten als andere Blauwe Zones?
Daar gaan we. Op en neer.
Duwen, trekken.
Op en neer.
Adem uit als je optilt.
Op de elleboog hier.
In de VS geven we miljarden uit…
…aan sportscholen waar we doorgaans niet heen gaan.
We hebben goede intenties.
We kunnen de sportroutines gewoon niet lang genoeg volhouden…
…om 'n verschil te maken.
Maar de adventisten van Loma Linda…
…kunnen fysieke activiteitenroutines en ander gezond gedrag volhouden.
Wauw, wat een save.
Oké. Twee-vijf-één.
Men zegt dat je picklebal naar Loma Linda bracht.
Nou, dat… Ik speelde sinds 2016. -De peetmoeder van Loma Linda picklebal.
Ik neem aan dat dit een typische vrijdag is.
Ik weet dat er een 82-jarige is. Er was eerder een 87-jarige.
Je bent 84. Hoeveel uur per keer speel je?
Drie uur. -Drie uur.
Je bent een dokter.
Denk je dat picklebal het geheim van een lang leven kan zijn?
Het hoort er wel bij.
Hoort het erbij? -Maar je dagelijkse routine helpt.
Daar gaat het om.
Lang leven is beweging en gemeenschap.
Als je depressief bent, leef je niet lang.
Dit is gemeenschap. Je schreeuwt daar, je bent gelukkig.
We roepen elkaar alsof we kinderen zijn.
Ja. -'Kom met ons spelen.'
Die mensen, zelfs als ze voor het eerst komen…
…worden vrienden.
Dus als je weet dat iemand je nodig heeft en wil dat je in z'n leven bent…
…geeft dat je een lang leven.
Iets om voor te leven. Je moet…
Als niemand om je geeft, wat maakt het dan uit of ik morgen leef?
Het is dat iemand je nodig heeft.
Je kunt je kans om te sterven elk jaar met bijna een derde verlagen…
…door actief te blijven, maar de meeste Amerikanen doen dat niet.
Hier in Loma Linda lijkt iets te werken.
Het mogelijke geheim is…
…dat het geen discipline of tegenwoordigheid van geest vergt.
Het bouwt een gemeenschap op rond de activiteit.
Zevendedagsadventisten zijn conservatieve methodisten…
…die zich onderscheiden van andere christenen…
…omdat ze evangeliseren met gezondheid.
120 jaar geleden was deze plek een bosje sinaasappelboomgaarden…
…en toen de Adventisten kwamen, bouwden ze twee dingen…
…een kerk en een ziekenhuis.
En beide zijn in de loop van de volgende eeuw geëxplodeerd.
Loma Linda University heeft een van de beste ziekenhuizen in Amerika…
…en de Adventkerk heeft zich over de wereld verspreid.
Dus Loma Linda is niet geografisch afgelegen…
…maar zoals ik begon te zien, zijn ze een beetje cultureel afgelegen.
Ze blijven bij elkaar rond deze leer van gezondheid…
…en het is niet zozeer een fysieke omgeving…
…maar een religieuze en sociale omgeving.
De adventisten hebben pilaren van gedrag die tot goddelijkheid leiden.
Een ervan is fysiek actief blijven, en we zien dit duidelijk.
Een andere is vrijwilligerswerk doen.
Wat is er aan de hand?
Dit is het goudklompje.
Dit is een gewoon goed… -Het zenuwcentrum.
Precies.
Hier begint de adrenaline 's ochtends te groeien.
Je zegt: 'Heer, help ons uw voeten te zijn.'
Voel je nu voordelen? Hier en nu, omdat je dit werk doet?
Het creëert pure vreugde…
…en we hebben elke dag allemaal keuzes.
Willen we slapen…
…of productief zijn?
Een productief leven leiden en de mensheid in alle opzichten dienen.
Ik doe niet alleen literatuur.
We geven mensen eten. We zoeken contact. We gaan naar de zieken.
Er is zoveel te geven.
Vrijwilligerswerk is geen intuïtieve weg naar gezondheid, maar we weten…
…dat vrijwilligers betere herinneringen en sociale connecties hebben.
Ze zijn zelfs gelukkiger.
Het omvat altijd een fysieke activiteit…
…een gevoel van betekenis…
…omdat je je op iemand anders richt dan alleen jezelf.
Het is iets subtiels en krachtigs dat te weinig aandacht krijgt…
…wat betreft de formule voor een lang leven.
Maar er is één pilaar die echt boven de rest uitstijgt…
…en dat is de adventistische nadruk op voeding.
Ellen White is een van de oprichters en leiders van de Adventkerk.
Halverwege de 19e eeuw…
…beweerde ze dat ze een visie had…
…over het belang van een goede levensstijl…
…voor een goede gezondheid hier…
…maar ook om een heldere geest te hebben voor een betere band met het goddelijke.
Ze stelde een dieet voor zonder vlees, zoiets als een vegetarisch dieet.
Het was niet: 'Haal vlees uit het dieet.'
Het was: 'Zorg dat een uitgebalanceerd dieet…
…fruit bevat…
…peulvruchten…
…ontbijtgranen…
…groenten…
…en noten.'
Wat is jouw recept om levenskrachtig te blijven op 84-jarige leeftijd?
Ik denk dieet.
Dieet? -Dieet is het belangrijkste.
Want dat geeft je de energie.
Dat voedt je brein.
Ben je vegetariër?
Niet in het begin. We waren dol op vis.
We waren dol op vlees.
Mijn cholesterol ging omhoog en ik wilde geen medicijnen slikken.
Dus we bekeerden ons langzaam tot vegetarisme.
Wat viel je op?
Je uithoudingsvermogen is beter.
Je cholesterolcijfers zijn beter…
…en daarom was ik zo overtuigd van deze manier van eten.
LOMA LINDA-MARKT
Volgens schattingen…
…is ongeveer 35% van de adventisten veganist of vegetariër.
Volgens mijn onderzoek bestaat hun dieet voornamelijk…
…uit fruit en groenten…
…en slechts 5% van hun calorieën komt uit vlees, gevogelte en vis.
Voor de gemiddelde Amerikaan is het minstens drie keer zoveel.
In Loma Linda is plantaardig eten zo fundamenteel voor hun religie…
…dat ze in 1905 een vegetarisch voedingsbedrijf begonnen.
Als ik vandaag de Loma Linda-markt binnenloop…
…is het nog steeds overwegend plantaardig.
Enorme bakken met noten en zaden…
…een enorme groenteafdeling.
En er is een sectie met nepvlees…
…maar het is een andere ervaring dan in een gewone supermarkt.
Heel lang werd vlees eten geassocieerd met een betere gezondheid.
Vlees op zich is een risicofactor voor sommige ziekten.
Obesitas, hart- en vaatziekten…
…sommige kankers, diabetes.
Bovendien heeft onderzoek de afgelopen twintig jaar uitgewezen…
…dat er componenten in plantaardig voedsel zitten…
…die niet voorkomen in dierlijk voedsel…
…die nodig zijn voor een goede gezondheid en een lang leven.
We ontdekten dat fruit eten vaak het risico op longkanker vermindert.
We weten dat wie regelmatig een handvol noten eet…
…drie jaar langer leeft.
Mijn hemel.
Ze verminderen het risico op hart- en vaatziekten.
Bonen eten vermindert vaak het risico op darmkanker.
Dus niet alleen de afwezigheid van vlees is gunstig.
Het is de regelmatige aanwezigheid…
…van volkorengranen, peulvruchten…
…fruit, groenten en noten.
We krijgen vaak de negatieve boodschap over eten…
…maar hun onderzoek onthult…
…dat het niet alleen gaat om het vermijden van dierlijke producten.
Als je fruit en groenten en noten en bonen aan je dieet toevoegt…
…helpt het je af te vallen en verbetert het je immuunsysteem.
Goedemorgen. -Hoe gaat het?
Goed.
Het punt is dat ze hun gezondheidsberichten positief kaderen…
…en niet met de vinger wijzen: 'Dat mag niet.'
Adventisten die plantaardig eten, leven het langst…
…en wegen zo'n 20 kilo minder dan hun vleesetende tegenhangers.
De adventistenstudie geeft ons een heel duidelijk actiepunt.
Eet een plantaardig dieet.
En het is voor iedereen toegankelijk.
LOMA LINDA PLANTAARDIG DIEET
95 JAAR OUD
Kom deze kant op. -Oké.
En ik zal je laten zien waar we in ons leven zijn geweest.
Kwamen je voorouders uit China? Heb ik dat goed begrepen? Waar in China?
Kanton.
In het zuiden? -Ja.
Als je naar deze foto's kijkt, welke betekent dan 't meest voor je?
M'n dochter.
Waarom is je dochter de meest betekenisvolle foto?
Het is de enige die ik heb.
Je zei dat je al dertig jaar langer leeft dan je vader heeft geleefd.
Dat klopt.
En jij bent een adventist, maar je vader was dat niet?
Hij had geen idee van gezondheid.
Hij dronk en rookte.
Als ik het voorbeeld van m'n vader zou volgen, m'n levensstijl en zo…
…dan was ik weg.
Ik wil een theorie testen die ik heb.
Amerikanen zijn geobsedeerd door een snelle oplossing voor gezondheid.
Een dieet, een supplementen. Maar ik observeer…
…dat tenzij je lang genoeg de juiste dingen doet…
…en de verkeerde vermijdt…
…en ik heb het niet over een paar maanden, maar over jaren, decennia, een leven.
En als je kijkt naar de adventisten en de zaterdagse sabbat…
…dan bekrachtig je deze gewoontes elke week.
Kun je een korte beschrijving geven…
…van vrijdagavond, wanneer je sabbat begint, tot zaterdag?
Hoe gaat dat? Wat doen jullie?
We winkelen niet. We sporten bijvoorbeeld niet.
Wat doe je vrijdagavond? -Ik ga naar het koor.
De Amerikaanse toestand zit vol stress.
Het is zorg, haast, van het ene naar het andere gaan.
Onze agenda's zitten bomvol.
De adventisten hebben een schuilplaats in de tijd…
…de 24 uur tussen zonsondergang op vrijdag en zonsondergang op zaterdag…
…waar ze gewoon niets doen.
Als een Advent-prediker…
…vertel me wat je denkt dat het is aan een adventistensabbat…
…dat mensen helpt om langer te leven.
Op de zevende dag rustte God.
Als ik naar de instructies luister die hij heeft gegeven…
…kan ik echt rust hebben in hem.
En die rust is niet gewoon dat ik lig en slaap.
Maar die echte rust, tevredenheid…
…maakt het verschil.
Maak je je over het algemeen zorgen of heb je vrede?
Over het algemeen heb ik vrede.
Zorgen kunnen niets voor je doen.
Het kost je kracht.
Je emotionele gezondheid is niet goed als je je zorgen maakt.
Wat moet ik eten? Wat moet ik drinken? Wat moet ik aantrekken?
Dat doen de anderen.
KERK KANTOOR
Als ik naar de Blauwe Zones kijk, zie ik een duidelijke trend van geloof.
De adventisten zijn duidelijk erg religieus, echte aanhangers.
Op Sardinië zagen we heel strenge katholieken…
…en op Okinawa…
…zien we een voorouderverering.
En als hij tot de voorouders bidt, wat vraagt hij dan?
Bescherm ons. Ik vraag om bescherming.
Waak over ons.
Daar bid ik voor.
Hou ons gezond.
Voor mijn kleinkinderen.
Om veilig te zijn.
Een analyse toont dat mensen…
…die meer dan één keer per week naar een spirituele dienst gaan…
…zeven jaar langer kunnen leven.
Het maakt niet uit welke religie je hebt.
Het gaat erom dat je deel uitmaakt van een geloofsgemeenschap…
…en dat je er bent.
Dit is iets wat voor iedereen beschikbaar is.
LOMA LINDA GELOOF
Onze Vader en onze God, u zit hoog, u kijkt omlaag.
U kijkt naar uw creatie…
…uw zonen en uw dochters.
We danken u voor deze bijeenkomst…
…de jongeren, de niet-jongeren.
En we danken u voor de dienst die we hier vandaag hebben geleverd.
Bedankt.
Voor deze adventisten denk ik dat dit mensen op het programma houdt.
Het herinnert je eraan om sociaal contact te maken.
Het herinnert je eraan wat je doel is.
Het herinnert je eraan om plantaardig te eten…
…want het probleem met de meeste gezondheidsinterventies is…
…dat ze niet lang duren.
Maar we weten ook dat gezondheidsgedrag besmettelijk is.
Sommige onderzoeken tonen aan dat als je beste vrienden zwaarlijvig zijn…
…de kans groter is dat je te zwaar bent.
Elementen van roken en zelfs eenzaamheid kunnen besmettelijk zijn.
De meest bruikbare les is om bij de juiste stam te komen.
Jezelf omringen met mensen wiens idee van recreatie…
…tuinieren of wandelen is…
…heeft een meetbare invloed op wat je gewoonten zijn.
En een vegetariër of veganist in je sociale netwerk is niet slecht…
…want ze gaan je leren hoe je plantaardig voedsel eet.
Of je daarmee in de hemel komt, weet ik niet.
Maar ik weet dat het werkt om mensen op het rechte pad te houden…
…als het gaat om gezonde gewoonten, gezond gedrag…
…en daarin ligt de kracht.
We vonden goede voorbeelden van een lang leven op Sardinië…
…en in Okinawa en Loma Linda.
Overal waar we kwamen, leerden we iets nieuws.
Maar ik wilde meer langlevenhotspots vinden.
En ik hoorde over een plek voor de kust van Turkije…
…technisch gezien in Griekenland.
Het is geen verrassing dat mensen hier lang zouden leven.
Maar er zijn 227 bewoonde eilanden in Griekenland…
…en er is er maar één die ver boven alle anderen uitsteekt…
…wat betreft lange levensduur.
Wat is hier dus aan de hand?
Deze serie wil vermaken en informeren, geen medisch of gezondheidsadvies geven.
Overleg met je arts over je gezondheid…
…of wijzigingen in je dieet, lichaamsbeweging of levensstijl.
Ondertiteld door: Mieke Vanhengel