1 00:00:27,569 --> 00:00:29,279 Ελένη, μου έλεγες για τη ζύμη. 2 00:00:29,362 --> 00:00:30,989 ΕΛΕΝΗ ΚΑΡΙΜΑΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ 3 00:00:31,072 --> 00:00:32,991 Δεν είναι μια συνηθισμένη ζύμη, σωστά; 4 00:00:33,074 --> 00:00:35,785 Έβαλα λίγο προζύμι. 5 00:00:35,869 --> 00:00:37,787 Η γέμιση είναι για πίτα. 6 00:00:37,871 --> 00:00:42,292 Κρεμμύδια, πράσα, φρέσκα κρεμμυδάκια και πολλά μυρωδικά βότανα. 7 00:00:42,375 --> 00:00:43,793 ΝΤΑΝ ΜΠΟΥΤΝΕΡ 8 00:00:43,877 --> 00:00:44,878 Θεέ μου. 9 00:00:47,422 --> 00:00:50,550 Δεν είναι έκπληξη για τον κόσμο ότι υπάρχει 10 00:00:50,633 --> 00:00:53,303 μια περιοχή με μακροζωούντες στην Ελλάδα. 11 00:00:55,430 --> 00:00:59,100 Άλλωστε, η Ελλάδα είναι πατρίδα της μεσογειακής διατροφής. 12 00:00:59,601 --> 00:01:02,520 Όλοι ξέρουν ότι η μεσογειακή διατροφή κάνει καλό. 13 00:01:03,021 --> 00:01:06,983 Αντί για βούτυρο, έχει πράσινα λαχανικά κι ελαιόλαδο 14 00:01:07,067 --> 00:01:08,526 και πολύ λίγο κρέας. 15 00:01:13,114 --> 00:01:17,327 Ξέρουμε ότι συμβάλλει στην ύπαρξη υγιέστερων πληθυσμών. 16 00:01:18,495 --> 00:01:21,081 Αλλά εδώ υπάρχει ένα ιδιαίτερο νησί 17 00:01:21,164 --> 00:01:24,417 με πολύ υψηλά ποσοστά μακροζωίας, 18 00:01:25,668 --> 00:01:27,003 η Ικαρία. 19 00:01:29,130 --> 00:01:32,175 Ο πληθυσμός ζει επτά χρόνια παραπάνω από τους Αμερικανούς, 20 00:01:32,258 --> 00:01:35,053 με το μισό ποσοστό καρδιαγγειακών παθήσεων. 21 00:01:36,513 --> 00:01:38,640 Είχε μεγάλο ενδιαφέρον 22 00:01:38,723 --> 00:01:41,935 ότι γνώρισα ανθρώπους πάνω από 60, 70 ή 100, 23 00:01:42,018 --> 00:01:45,063 αλλά δεν είδα ούτε μία περίπτωση άνοιας. 24 00:01:48,525 --> 00:01:54,155 Οπότε ήξερα ότι έπρεπε να βρω σε τι διαφέρει αυτό το νησί από τα άλλα. 25 00:01:55,782 --> 00:01:59,119 ΕΛΛΑΔΑ ΙΚΑΡΙΑ 26 00:02:04,958 --> 00:02:09,170 ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ: ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΠΛΕ ΖΩΝΩΝ 27 00:02:12,090 --> 00:02:16,261 ΙΚΑΡΙΑ ΕΛΛΑΔΑ 28 00:02:29,399 --> 00:02:34,320 Αν βρω ένα μέρος με πολλούς μακροζωούντες, θέλω να καταλάβω σε τι διαφέρει. 29 00:02:35,864 --> 00:02:39,784 Και καλά στοιχεία προς έρευνα προσφέρουν η ιστορία και η γεωγραφία. 30 00:02:44,122 --> 00:02:47,500 Η Ικαρία έχει μια μοναδική κουλτούρα 31 00:02:47,584 --> 00:02:50,211 επειδή δεν είχε καθόλου φυσικά λιμάνια. 32 00:02:53,464 --> 00:02:55,592 Τον Μεσαίωνα, 33 00:02:56,176 --> 00:02:59,679 η Ικαρία ήταν σχεδόν απομονωμένη από τον υπόλοιπο κόσμο. 34 00:03:02,640 --> 00:03:06,978 Οι Ικαριώτες δεν μπορούσαν να εξαρτώνται από μια βάρκα για τις προμήθειες, 35 00:03:07,061 --> 00:03:12,775 οπότε έπρεπε να βρουν τρόπο να ζήσουν από αυτό το τραχύ, βραχώδες έδαφος. 36 00:03:13,735 --> 00:03:18,656 Απέκτησαν μια ανθεκτικότητα που δεν συναντάς σε άλλα μέρη. 37 00:03:19,490 --> 00:03:22,368 Έπρεπε να μπορέσουν να ζήσουν από τη γη, 38 00:03:22,452 --> 00:03:26,247 να αναγνωρίζουν τα φυτά, να αξιοποιήσουν τις μέλισσες 39 00:03:26,331 --> 00:03:30,835 και να συνεργάζονται σε πολύ δύσκολες καταστάσεις. 40 00:03:32,337 --> 00:03:36,466 Μέσα από αυτές τις δυσκολίες και κακουχίες αναδεικνύονται 41 00:03:36,549 --> 00:03:39,552 ως ένας από τους υγιέστερους πληθυσμούς του πλανήτη. 42 00:03:53,399 --> 00:03:56,194 Ευχαριστώ για τα αμύγδαλα. Έχουμε μερικές ερωτήσεις. 43 00:03:56,277 --> 00:03:57,487 ΤΕΑ ΠΑΡΙΚΟΣ ΤΟΠΙΚΟΣ ΞΕΝΑΓΟΣ 44 00:04:00,406 --> 00:04:03,159 Σε ό,τι αφορά τα παλιά χρόνια, 45 00:04:03,243 --> 00:04:04,744 ακούσαμε ότι το 1980 46 00:04:04,827 --> 00:04:07,789 η Ικαρία ήταν απόλυτα αυτάρκης. 47 00:04:08,289 --> 00:04:10,083 Τι θυμάται από τότε; 48 00:04:36,317 --> 00:04:38,945 Δηλαδή δεν αγόραζαν απολύτως τίποτα; 49 00:04:45,201 --> 00:04:48,288 Οι Ικαριώτες έμαθαν να επιβιώνουν μόνοι τους. 50 00:04:49,914 --> 00:04:54,585 Έτσι προέκυψε ένας πολύ διαφορετικός ελληνικός τρόπος ζωής. 51 00:04:57,463 --> 00:05:00,758 Έπρεπε να μάθουν να αναγνωρίζουν 52 00:05:00,842 --> 00:05:04,387 ποια φυτά μαγειρεύονται, ποια τρώγονται ωμά, 53 00:05:04,470 --> 00:05:07,223 ποια είναι βότανα, μπαχαρικά, φάρμακα. 54 00:05:07,307 --> 00:05:13,104 Έτσι, οι Ικαριώτες απέκτησαν τη συνήθεια να πίνουν τοπικά αφεψήματα από βότανα. 55 00:05:21,612 --> 00:05:23,865 Τι αφέψημα πίνεις; 56 00:05:30,955 --> 00:05:33,124 Τι είναι καλύτερο για κάθε μέρα; 57 00:05:34,709 --> 00:05:35,668 Το κρασί. 58 00:05:37,170 --> 00:05:38,379 Αφέψημα από σταφύλι! 59 00:05:39,255 --> 00:05:41,007 Μου αρέσει πώς σκέφτεσαι. 60 00:05:43,634 --> 00:05:47,055 Το αφέψημα, ειδικά όταν το πίνεις για δεκαετίες, 61 00:05:47,138 --> 00:05:52,226 προσφέρει αμέτρητα οφέλη στην υγεία κι ίσως χαμηλότερα ποσοστά άνοιας. 62 00:05:53,061 --> 00:05:55,813 Όλα τα βότανα είναι αντιφλεγμονώδη, 63 00:05:55,897 --> 00:05:57,273 αντιοξειδωτικά, 64 00:05:57,357 --> 00:06:01,527 και συχνά περιέχουν διουρητικά, που μειώνουν την πίεση. 65 00:06:04,489 --> 00:06:08,034 Το αφέψημα είναι κάτι που υπάρχει μέχρι και σήμερα 66 00:06:08,117 --> 00:06:12,455 και συνδέεται πολύ άμεσα με την εντυπωσιακή μακροζωία στο νησί. 67 00:06:13,498 --> 00:06:18,461 ΙΚΑΡΙΑ ΑΦΕΨΗΜΑ ΑΠΟ ΒΟΤΑΝΑ 68 00:06:20,880 --> 00:06:23,841 ΒΑΣΩ ΠΑΡΙΚΟΣ, 88 ΕΤΩΝ 69 00:06:28,262 --> 00:06:29,097 Μέλι; 70 00:06:29,764 --> 00:06:30,932 Ναι, λίγο. 71 00:06:32,392 --> 00:06:34,310 Είναι κι αυτό σπιτικό; 72 00:06:34,394 --> 00:06:35,686 Είναι από την Ικαρία. 73 00:06:35,770 --> 00:06:36,604 Τέλεια. 74 00:06:36,687 --> 00:06:40,983 Βάζουμε με μεγάλη ευκολία πολλές κουταλιές ζάχαρη στο τσάι μας. 75 00:06:41,067 --> 00:06:45,446 Στην Αμερική, για γλυκαντικό βάζουμε ζάχαρη ή σιρόπι γλυκόζης. 76 00:06:46,114 --> 00:06:48,658 Αλλά στην Ικαρία, εδώ και χιλιετίες, 77 00:06:48,741 --> 00:06:49,992 βάζουν μέλι. 78 00:07:01,546 --> 00:07:04,715 Το μέλι της Ικαρίας έχει πολλές ενδιαφέρουσες πτυχές. 79 00:07:08,094 --> 00:07:11,431 Οι μελισσοκόμοι μετακινούν τις κυψέλες τους 80 00:07:12,306 --> 00:07:14,058 όσο προχωρά η σεζόν. 81 00:07:15,143 --> 00:07:19,272 Αρχικά, βρίσκονται στα αγριολούλουδα, κοντά στην ακτή, 82 00:07:19,355 --> 00:07:23,067 αλλά τελικά καταλήγουν στα πευκοδάση στην κορυφή του βουνού. 83 00:07:24,569 --> 00:07:27,029 Οπότε οι μέλισσες μαζεύουν νέκταρ 84 00:07:27,113 --> 00:07:29,657 από διάφορα είδη φυτών. 85 00:07:29,740 --> 00:07:34,454 Το νέκταρ περιέχει μικροθρεπτικά στοιχεία ή άλλα βιοενεργά συστατικά. 86 00:07:34,537 --> 00:07:38,332 Ξέρουμε ότι το μέλι αποδεδειγμένα αποτρέπει τον καρκίνο. 87 00:07:40,293 --> 00:07:43,963 Από ό,τι φαίνεται, το μέλι της Ικαρίας συμβάλλει στη μακροζωία. 88 00:07:44,046 --> 00:07:47,592 Τι διαφορά έχει από το μέλι που αγοράζω στα μαγαζιά 89 00:07:47,675 --> 00:07:49,010 και είναι πιο υγιεινό; 90 00:07:58,019 --> 00:08:00,605 Δεν βράζεις και δεν ζεσταίνεις πολύ το μέλι, 91 00:08:00,688 --> 00:08:04,317 ακόμα κι αν το χρησιμοποιείς στο τσάι ως γλυκαντικό. 92 00:08:04,400 --> 00:08:07,069 Αφήνεις το τσάι να κρυώσει ώστε να πίνεται. 93 00:08:09,280 --> 00:08:12,742 Επειδή το μέλι της Ικαρίας δεν είναι παστεριωμένο, 94 00:08:12,825 --> 00:08:14,410 δεν βράζεται, 95 00:08:14,494 --> 00:08:17,580 τα θρεπτικά στοιχεία και τα βιοενεργά συστατικά 96 00:08:17,663 --> 00:08:20,208 δεν καταστρέφονται κατά την επεξεργασία του. 97 00:08:20,291 --> 00:08:25,379 Άρα το μέλι της Ικαρίας πάει κατευθείαν από τη μέλισσα στο τσάι σας 98 00:08:25,463 --> 00:08:28,007 κι αυτό προσφέρει ένα επιπλέον όφελος. 99 00:08:28,090 --> 00:08:30,259 ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΕΝΟΣ Ο ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ, 90 ΕΤΩΝ 100 00:08:30,343 --> 00:08:32,762 ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΕΝΟΣ, 33 ΕΤΩΝ 101 00:08:33,346 --> 00:08:36,682 Οπότε, όταν σκέφτομαι τι γλυκαντικό να χρησιμοποιήσω, 102 00:08:36,766 --> 00:08:41,270 προτιμώ ακατέργαστο μέλι, κι ιδανικά κάποιο σαν αυτό της Ικαρίας. 103 00:08:43,689 --> 00:08:48,694 ΙΚΑΡΙΑ ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΟ ΜΕΛΙ 104 00:08:59,330 --> 00:09:01,040 Αυτήν τη φορά, στην Ικαρία, 105 00:09:01,624 --> 00:09:04,252 βίωσα μια αποκάλυψη για την αγάπη. 106 00:09:20,309 --> 00:09:25,856 Ξέρουμε ότι αν πεθάνει ο σύζυγός σου ενώ είστε σε μια μακροχρόνια σχέση, 107 00:09:25,940 --> 00:09:30,486 οι πιθανότητες να πεθάνεις σε τρεις μήνες αυξάνονται κατά δύο τρίτα. 108 00:09:31,654 --> 00:09:35,950 Αλλά εδώ συμβαίνει το αντίθετο με την Αλέκα και τον Παναγιώτη. 109 00:09:36,033 --> 00:09:39,078 Αυτοί οι δύο αγαπήθηκαν πολύ αργά στη ζωή τους. 110 00:10:42,642 --> 00:10:46,812 Η δύναμη μιας ευτυχισμένης σχέσης με αφοσίωση μοιάζει προφανής, 111 00:10:46,896 --> 00:10:49,565 αλλά ας μην υποτιμούμε και πώς αυτή η σύνδεση 112 00:10:49,649 --> 00:10:52,735 ίσως οδηγήσει σε μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη ζωή. 113 00:10:53,778 --> 00:10:57,073 Οι άνθρωποι των Μπλε Ζωνών δίνουν προτεραιότητα στους συντρόφους, 114 00:10:57,156 --> 00:11:00,117 καλλιεργούν τις σχέσεις τους κι επενδύουν σε αυτές. 115 00:11:00,201 --> 00:11:04,997 ΙΚΑΡΙΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΟΤΗΤΑ 116 00:11:24,850 --> 00:11:28,813 Πιστεύω ότι το κρασί έπαιξε έναν αναπάντεχα ισχυρό ρόλο 117 00:11:28,896 --> 00:11:32,400 στην κουλτούρα της Ικαρίας στη μακροζωία. 118 00:11:32,900 --> 00:11:36,404 Ο ελληνικός μύθος λέει ότι εδώ γεννήθηκε ο θεός του κρασιού. 119 00:11:36,487 --> 00:11:39,198 Χρησιμοποιούν τα ίδια σταφύλια εδώ και αιώνες, 120 00:11:39,281 --> 00:11:42,785 και όχι μόνο αυτό, αλλά και την ίδια αρχαία διαδικασία. 121 00:11:43,327 --> 00:11:44,245 Θεέ μου! 122 00:11:44,787 --> 00:11:47,164 Έχει τη γεύση της Ικαρίας την άνοιξη. 123 00:11:47,248 --> 00:11:51,210 -Ναι, είναι ωραίο κρασί. -Όχι υπερβολικά γλυκό. Είναι εκπληκτικό. 124 00:11:52,253 --> 00:11:55,756 Εμείς οι Ικαριώτες έχουμε μια μέθοδο οινοποιίας. 125 00:11:55,840 --> 00:11:57,967 Κάτω από αυτό υπάρχει ένας αμφορέας… 126 00:11:58,050 --> 00:12:00,469 -Ένα μεγάλο δοχείο από πηλό; -Ναι. 127 00:12:00,553 --> 00:12:04,682 Η θερμοκρασία στην κορυφή εξαρτάται από το πόσο το βλέπει ο ήλιος. 128 00:12:04,765 --> 00:12:06,267 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΦΙΑΝΗΣ, ΟΙΝΟΠΟΙΟΣ 129 00:12:06,350 --> 00:12:10,688 Αλλά πέντε εκατοστά κάτω, έχει υγρασία και δροσιά. 130 00:12:12,356 --> 00:12:14,358 Μαζεύουμε τα σταφύλια με το χέρι. 131 00:12:14,442 --> 00:12:16,444 Δεν έχουμε μηχανήματα. 132 00:12:16,527 --> 00:12:19,071 Χάνουμε σε χρόνο, αλλά κερδίζουμε σε ποιότητα. 133 00:12:19,155 --> 00:12:21,824 -Μόνο τα καλά σταφύλια μπαίνουν εδώ. -Ακριβώς. 134 00:12:22,616 --> 00:12:25,786 Αντί να αποθηκεύεται σε δρύινο βαρέλι, αποθηκεύεται 135 00:12:25,870 --> 00:12:28,706 όπως αποθηκευόταν πριν την εποχή του Χριστού. 136 00:12:28,789 --> 00:12:30,458 -Ναι. -Είναι εκπληκτικό. 137 00:12:31,834 --> 00:12:35,880 Γνωρίζουμε όλοι τη διαμάχη για το κρασί και το αλκοόλ. 138 00:12:36,756 --> 00:12:39,759 Αλλά όταν δεις το ικαριώτικο κρασί, 139 00:12:39,842 --> 00:12:42,178 κάτι διαφορετικό συμβαίνει εδώ. 140 00:12:43,304 --> 00:12:47,141 Το κρασί είναι αγνό. Δεν έχουν προστεθεί χημικά. 141 00:12:48,350 --> 00:12:52,021 Ξέρουμε επίσης πως όταν πίνεις ικαριώτικο κρασί 142 00:12:52,104 --> 00:12:53,939 με ένα μεσογειακό γεύμα, 143 00:12:54,023 --> 00:12:56,525 αυξάνεται η απορρόφηση των αντιοξειδωτικών. 144 00:12:56,609 --> 00:12:59,195 Έλεγες ότι τα μεταλλικά στοιχεία που έχει… 145 00:12:59,278 --> 00:13:00,696 -Κάλιο. -Κάλιο. 146 00:13:00,780 --> 00:13:02,656 Φώσφορος, βόριο, σίδηρος. 147 00:13:02,740 --> 00:13:05,201 Όλα, για παράδειγμα το μικροκλίμα, 148 00:13:05,284 --> 00:13:09,121 η ποιότητα του σταφυλιού, του νησιού, δίνουν τις μοναδικές ιδιότητες 149 00:13:09,205 --> 00:13:12,208 που του επιτρέπουν να ονομάζεται φαρμακευτικό κρασί. 150 00:13:12,291 --> 00:13:15,294 Είναι σαν να πίνεις συμπλήρωμα διατροφής. 151 00:13:15,377 --> 00:13:16,295 Ναι. 152 00:13:21,634 --> 00:13:25,179 Οι άνθρωποι εδώ πίνουν το ίδιο κρασί για πάνω από 100 γενιές 153 00:13:25,262 --> 00:13:26,889 και ζουν περισσότερο. 154 00:13:26,972 --> 00:13:28,933 Για μένα, αρκεί αυτή η σύνδεση 155 00:13:29,016 --> 00:13:32,603 για να απολαύσω ένα ποτήρι κρασί στο τέλος της βραδιάς. 156 00:13:34,146 --> 00:13:38,901 ΙΚΑΡΙΑ ΚΡΑΣΙ 157 00:14:04,802 --> 00:14:07,721 Ένα από τα θετικά στην Ικαρία ήταν οι νέοι, 158 00:14:07,805 --> 00:14:10,558 που όχι μόνο διατηρούν τις παραδόσεις, 159 00:14:10,641 --> 00:14:12,601 αλλά τις γιορτάζουν κιόλας. 160 00:14:13,435 --> 00:14:16,856 Εκεί που όλα ζωντανεύουν είναι στα πανηγύρια, 161 00:14:16,939 --> 00:14:18,899 στις υπέροχες ολονύκτιες γιορτές, 162 00:14:18,983 --> 00:14:22,069 όπου άνθρωποι από 14 ως 94 ετών συναντιούνται 163 00:14:22,152 --> 00:14:24,780 και κοινωνικοποιούνται και διασκεδάζουν. 164 00:14:29,201 --> 00:14:31,745 Χορεύουν όλο το βράδυ. 165 00:14:34,623 --> 00:14:38,669 Το βλέπεις και λες "Σιγά το πράγμα, ένα πάρτι είναι". 166 00:14:39,253 --> 00:14:42,214 Εντούτοις, μία ώρα τρέξιμο και μία ώρα χορός 167 00:14:42,298 --> 00:14:44,842 ισοδυναμούν όσον αφορά τις θερμίδες. 168 00:14:44,925 --> 00:14:47,261 Αλλά μία ώρα χορού είναι ξεφάντωμα. 169 00:14:50,097 --> 00:14:54,310 Τείνουμε να θεωρούμε την άσκηση ως μαρτύριο. 170 00:14:54,393 --> 00:14:56,395 Τα αγαθά κόποις κτώνται. 171 00:14:56,478 --> 00:15:00,065 Αλλά στην Ικαρία μαθαίνουμε ότι στην πραγματικότητα 172 00:15:00,149 --> 00:15:02,276 η σωματική άσκηση είναι χαρά. 173 00:15:04,069 --> 00:15:06,488 Όλη την ώρα γελούσαν. 174 00:15:08,032 --> 00:15:11,327 Το γέλιο κάνει καλό στις αρτηρίες και τις καρδιακές παθήσεις. 175 00:15:11,410 --> 00:15:13,495 Η ευτυχία είναι προφανής. 176 00:15:16,665 --> 00:15:21,629 Αυτό που μας διδάσκουν οι Μπλε Ζώνες είναι ότι η μακροζωία περιέχει χαρά. 177 00:15:21,712 --> 00:15:23,714 Δεν χρειάζεται να είναι αγγαρεία. 178 00:15:23,797 --> 00:15:26,175 Και η κοινότητα, η διασύνδεση, 179 00:15:26,258 --> 00:15:29,553 είναι η συνταγή της μακροζωίας. 180 00:15:31,513 --> 00:15:36,185 ΙΚΑΡΙΑ ΧΟΡΟΣ ΚΑΙ ΓΕΛΙΟ 181 00:15:42,650 --> 00:15:46,487 Δεν ήταν περίεργο που συναντήσαμε τέτοια μακροζωία εδώ. 182 00:15:47,154 --> 00:15:50,407 Αφού ρούφηξα την ομορφιά και την κουλτούρα της Ικαρίας, 183 00:15:50,491 --> 00:15:53,619 όταν επέστρεψα στην Αμερική 184 00:15:53,702 --> 00:15:56,914 ανακάλυψα τους πιο εκπληκτικούς αιωνόβιους 185 00:15:56,997 --> 00:15:57,998 του πλανήτη. 186 00:16:02,962 --> 00:16:05,547 Θυμάμαι την πρώτη φορά που ήρθα στη Νικόγια. 187 00:16:05,631 --> 00:16:08,384 Γνώρισα τον τοπικό μου οδηγό, τον Χόρχε Βίντας. 188 00:16:08,467 --> 00:16:10,219 Καλώς ήρθες στη Νικόγια. 189 00:16:11,428 --> 00:16:15,975 Μου σύστησε το πρώτο αιωνόβιο άτομο που θα γνώριζα στην Κόστα Ρίκα, 190 00:16:16,058 --> 00:16:17,810 μια κυρία ονόματι Ποντσίτα. 191 00:16:18,978 --> 00:16:19,937 Είμαι ο Ντάνιελ. 192 00:16:20,020 --> 00:16:24,984 Είναι 105 ετών και είναι καταπληκτική. 193 00:16:27,695 --> 00:16:32,950 Αν υπάρχει ένα άτομο που αντιπροσωπεύει τις Μπλε Ζώνες 194 00:16:33,033 --> 00:16:34,994 και ό,τι προσφέρουν σε εμάς, 195 00:16:35,077 --> 00:16:36,161 είναι η Ποντσίτα. 196 00:16:37,246 --> 00:16:39,415 Βλέπεις; Είναι μια καλή ματσέτα. 197 00:16:42,501 --> 00:16:45,087 ΝΙΚΟΓΙΑ, ΚΟΣΤΑ ΡΙΚΑ 198 00:16:45,170 --> 00:16:49,216 Η Νικόγια είναι μια αγροτική περιοχή στη βόρεια Κόστα Ρίκα, 199 00:16:49,299 --> 00:16:51,301 απομονωμένη από την υπόλοιπη χώρα, 200 00:16:52,302 --> 00:16:56,432 μια χερσόνησος 80 χλμ. νότια των συνόρων με τη Νικαράγουα. 201 00:16:57,516 --> 00:17:00,644 Σ' αυτήν την Μπλε Ζώνη, ανακάλυψα ότι οι αιωνόβιοι εδώ 202 00:17:00,728 --> 00:17:04,732 είναι τρεισήμισι φορές ο παγκόσμιος μέσος όρος. 203 00:17:04,815 --> 00:17:07,568 Και παραδόξως, από όσα είδα, 204 00:17:07,651 --> 00:17:10,821 οι περισσότεροι ζουν χωρίς φάρμακα ή αναπηρίες. 205 00:17:11,321 --> 00:17:13,949 Τα ποσοστά είναι ξεκάθαρα ανά τον κόσμο. 206 00:17:14,033 --> 00:17:17,244 Πρέπει να είσαι πλούσιος για να είσαι υγιής. 207 00:17:17,327 --> 00:17:19,872 Το προσδόκιμο ζωής ανεβαίνει με το εισόδημα. 208 00:17:21,290 --> 00:17:25,669 Αλλά τα εισοδήματα στην Κόστα Ρίκα είναι μόνο το ένα έκτο αυτών των ΗΠΑ, 209 00:17:25,753 --> 00:17:30,132 κι όμως, εκεί υπερβαίνουν το μέσο προσδόκιμο ζωής μας. 210 00:17:30,215 --> 00:17:32,176 Η Μπλε Ζώνη εδώ 211 00:17:32,259 --> 00:17:34,803 είναι από τις φτωχότερες περιοχές της χώρας. 212 00:17:35,512 --> 00:17:38,348 Οι άνθρωποι στη Νικαράγουα, μόλις 30 χλμ. βόρεια, 213 00:17:38,432 --> 00:17:40,142 δεν ζουν πολύ, 214 00:17:40,225 --> 00:17:42,936 ούτε κι αυτοί του Νότου που ζουν στον Παναμά. 215 00:17:43,520 --> 00:17:45,981 Μάλλον εδώ υπάρχει ο σωστός συνδυασμός. 216 00:17:46,565 --> 00:17:50,903 Οι άνθρωποι της Νικόγια είναι από τους μακροβιότερους στον κόσμο. 217 00:17:51,820 --> 00:17:52,654 Γιατί; 218 00:18:09,338 --> 00:18:13,300 Γνωρίσατε ποτέ κάποιον που δεν έδειχνε καθόλου την ηλικία του; 219 00:18:16,136 --> 00:18:19,139 Θα σας πω μια ιστορία για έναν άντρα, τον Ραμίρο. 220 00:18:19,223 --> 00:18:22,309 Ο συνάδελφός μου, ο Χόρχε, πήγε σε ένα ράντσο 221 00:18:22,392 --> 00:18:24,019 για να γνωρίσει έναν αιωνόβιο. 222 00:18:24,103 --> 00:18:28,690 Αντ' αυτού, συνάντησε έναν καουμπόι με λείο δέρμα και άψογα δόντια, 223 00:18:28,774 --> 00:18:32,861 που καβαλούσε το άλογο, έπιανε γελάδια με το λάσο κι ίππευε. 224 00:18:41,453 --> 00:18:43,622 Μετά από λίγο, είπε στον Ραμίρο 225 00:18:43,705 --> 00:18:46,375 "Θα συναντούσα έναν αιωνόβιο" 226 00:18:46,458 --> 00:18:48,544 κι ο Ραμίρο είπε "Εγώ είμαι". 227 00:18:53,298 --> 00:18:55,676 Ο Χόρχε τού ζήτησε την ταυτότητά του. 228 00:18:55,759 --> 00:18:57,886 Και, όντως, η ταυτότητά του 229 00:18:57,970 --> 00:19:01,640 έλεγε ότι γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1921, ήταν 100 χρονών. 230 00:19:02,307 --> 00:19:03,892 Ο Χόρχε ακόμα να το πιστέψει. 231 00:19:03,976 --> 00:19:07,020 Πήγε στην πρωτεύουσα λίγες βδομάδες αργότερα, 232 00:19:07,104 --> 00:19:08,814 έψαξε στα κρατικά μητρώα, 233 00:19:08,897 --> 00:19:11,733 και στις κατά σειρά ταξινομημένες ταυτότητες 234 00:19:11,817 --> 00:19:15,028 βρήκε τον Ραμίρο, ο οποίος ήταν όντως 100 χρονών. 235 00:19:15,112 --> 00:19:17,197 ΡΑΜΙΡΟ ΓΚΟΥΑΝΤΑΜΟΥΣ, 100 ΕΤΩΝ 236 00:19:17,281 --> 00:19:19,408 Ο τύπος δείχνει 70 χρονών. 237 00:19:19,992 --> 00:19:22,786 Με διαφορά ο πιο εύρωστος 100άχρονος που γνώρισα 238 00:19:22,870 --> 00:19:25,247 οπουδήποτε τα τελευταία 20 χρόνια. 239 00:19:29,418 --> 00:19:32,087 Ο επιστήμονας Ντέιβιντ Ράικοφ, από το Στάνφορντ, 240 00:19:32,171 --> 00:19:36,466 μέτρησε τη βιολογική ηλικία των Κοσταρικανών στη Νικόγια. 241 00:19:36,550 --> 00:19:41,638 Ήταν ένα από τα πιο συναρπαστικά ευρήματα σε σχέση με τα τελομερή. 242 00:19:41,722 --> 00:19:44,099 Είδαμε ότι οι άνθρωποι στη Νικόγια… 243 00:19:44,183 --> 00:19:47,853 Βρήκε ότι σε αυτήν την περιοχή της Κόστα Ρίκα, 244 00:19:47,936 --> 00:19:52,858 η βιολογική ηλικία των κατοίκων είναι δέκα χρόνια μικρότερη 245 00:19:52,941 --> 00:19:55,485 από την ημερολογιακή τους ηλικία. 246 00:19:56,069 --> 00:20:00,532 Τι συμβαίνει εδώ που εξηγεί αυτήν τη χαμηλή βιολογική ηλικία; 247 00:20:02,201 --> 00:20:03,035 Γεια. 248 00:20:03,535 --> 00:20:04,494 Ο Νταν Μπούτνερ. 249 00:20:04,578 --> 00:20:06,288 -Γεια. -Χάρηκα. 250 00:20:08,498 --> 00:20:09,541 Κάθισε, φίλε. 251 00:20:09,625 --> 00:20:11,168 Δούλεψες σήμερα; 252 00:20:11,251 --> 00:20:12,252 Λίγο. 253 00:20:12,336 --> 00:20:13,629 -Αλήθεια; -Ναι. 254 00:20:13,712 --> 00:20:15,297 Τι ώρα ξύπνησες; 255 00:20:15,380 --> 00:20:16,298 Στις τέσσερις. 256 00:20:16,381 --> 00:20:17,424 -Τέσσερις; -Ναι. 257 00:20:17,507 --> 00:20:22,095 Είναι δέκα. Έχεις ήδη δουλέψει σχεδόν έξι ώρες. 258 00:20:22,679 --> 00:20:24,181 Γιατί δουλεύεις τόσο; 259 00:20:24,264 --> 00:20:28,185 -Δεν χρειάζεται να δουλεύεις πια. -Έτσι λένε, αλλά δεν μπορώ αλλιώς. 260 00:20:29,478 --> 00:20:31,563 Γιατί αυτή είναι η ζωή μου. 261 00:20:33,607 --> 00:20:38,320 Οι Κοσταρικανοί έχουν σαφή αίσθηση του σκοπού, το λένε πλαν ντε βίδα. 262 00:20:39,154 --> 00:20:43,325 Ξέρουν τι θα κάνουν στη ζωή τους, γιατί ξυπνάνε το πρωί. 263 00:20:43,408 --> 00:20:47,788 Αυτό τους δίνει ώθηση στις δυσκολίες για να συνεχίσουν. 264 00:20:47,871 --> 00:20:51,500 Για εμένα, ήταν μια στιγμή επιφοίτησης. 265 00:20:51,583 --> 00:20:55,254 Μοιάζει πολύ με το ικιγκάι που είδαμε στην Οκινάουα. 266 00:20:56,046 --> 00:21:00,592 Τώρα έχουμε δει την ίδια ιδεολογία σε δύο διαφορετικές Μπλε Ζώνες, 267 00:21:00,676 --> 00:21:04,179 και αυτό μου λέει ότι είναι κάτι σημαντικό. 268 00:21:04,263 --> 00:21:06,265 ΝΙΚΟΓΙΑ ΠΛΑΝ ΝΤΕ ΒΙΔΑ 269 00:21:18,402 --> 00:21:19,319 Ναι! 270 00:21:23,407 --> 00:21:26,702 Βλέπεις πώς ζουν οι Νικογιανοί κι αναπόφευκτα παρατηρείς 271 00:21:26,785 --> 00:21:28,495 πως όλα γίνονται χειρωνακτικά. 272 00:21:28,578 --> 00:21:32,916 Δεν έχουν μηχανήματα για να κάνουν τις δουλειές τους. 273 00:21:33,000 --> 00:21:36,086 Για παράδειγμα, κόβουν το γρασίδι με ματσέτα. 274 00:21:36,169 --> 00:21:40,465 Οι δουλειές του σπιτιού, η καθαριότητα, η προετοιμασία του φαγητού, 275 00:21:40,549 --> 00:21:43,468 περιλαμβάνουν ασυνείδητη κινητικότητα 276 00:21:43,552 --> 00:21:46,847 που ισοδυναμεί με μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα 277 00:21:46,930 --> 00:21:49,349 από αυτό που λέμε "άσκηση". 278 00:21:50,642 --> 00:21:55,063 Δείτε μια γυναίκα που φτιάχνει τορτίγιες. Πρέπει να αλέσει το καλαμπόκι. 279 00:21:55,981 --> 00:21:58,317 Καταλήγει με μυς σαν του Ποπάι 280 00:21:58,400 --> 00:22:00,402 μέχρι να πετύχει την τελειότητα. 281 00:22:00,485 --> 00:22:01,820 Είναι προπόνηση. 282 00:22:01,903 --> 00:22:05,115 Και την κάνουν αβίαστα, επειδή την έχουν συνηθίσει. 283 00:22:05,198 --> 00:22:08,160 Δεν συνειδητοποιούν καν ότι καίνε θερμίδες. 284 00:22:11,121 --> 00:22:14,166 Από καταβολής κόσμου, έπρεπε διαρκώς να δουλεύουμε, 285 00:22:14,249 --> 00:22:18,003 οπότε ήταν φυσικό να επινοήσουμε βοήθεια και μηχανήματα 286 00:22:18,086 --> 00:22:19,921 που θα έκαναν τη δουλειά μας. 287 00:22:23,884 --> 00:22:27,095 Αλλά βγήκε από τη ζωή μας η σωματική δραστηριότητα. 288 00:22:28,430 --> 00:22:30,307 Αλλά δείτε τους Κοσταρικανούς, 289 00:22:30,390 --> 00:22:35,812 ακόμα κόβουν ξύλα, αλέθουν το καλαμπόκι στο χέρι και καλλιεργούν την τροφή τους. 290 00:22:37,022 --> 00:22:39,941 Οπότε αναρωτιέμαι αν κάνουν περισσότερη άσκηση 291 00:22:40,025 --> 00:22:43,236 με τις καθημερινές δουλειές από ό,τι εμείς στο γυμναστήριο. 292 00:22:44,154 --> 00:22:47,532 Αυτές οι δουλειές μοιάζουν ασήμαντες, αλλά αθροιστικά 293 00:22:47,616 --> 00:22:51,411 όχι μόνο καίνε περισσότερες θερμίδες από το γυμναστήριο, 294 00:22:51,495 --> 00:22:53,830 αλλά κρατούν και τον μεταβολισμό ψηλά. 295 00:22:53,914 --> 00:22:55,374 ΝΙΚΟΓΙΑ ΧΕΙΡΟΝΑΚΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 296 00:22:56,083 --> 00:22:57,000 Πάμε. 297 00:23:02,756 --> 00:23:03,965 Είναι επικίνδυνο. 298 00:23:04,049 --> 00:23:05,175 Ναι, το φαντάζομαι. 299 00:23:05,258 --> 00:23:06,218 Δεν βλέπεις; 300 00:23:06,301 --> 00:23:08,095 Χρησιμοποιείς τσεκούρι στα 86; 301 00:23:08,762 --> 00:23:13,517 Ξεκίνησα να χρησιμοποιώ τσεκούρι όταν ήμουν 14 χρονών. 302 00:23:13,600 --> 00:23:15,769 Τι άλλες δουλειές κάνεις; 303 00:23:15,852 --> 00:23:17,229 Κόβω με ματσέτα 304 00:23:17,312 --> 00:23:19,606 κι επιδιορθώνω φράχτες. 305 00:23:20,273 --> 00:23:26,488 -Και πόσες ώρες δουλεύεις καθημερινά; -Δουλεύω από τις έξι μέχρι τις δέκα. 306 00:23:26,571 --> 00:23:29,366 Τώρα που έχω γεράσει, μάλλον 307 00:23:29,449 --> 00:23:30,867 πρέπει να ξεκουραστώ. 308 00:23:30,951 --> 00:23:32,577 ΧΟΥΑΝ ΚΑΡΙΓΙΟ, 86 ΕΤΩΝ 309 00:23:32,661 --> 00:23:37,416 Σκεφτείτε πόσο δουλεύουν οι Αμερικανοί, δουλεύουμε 40 με 50 ώρες τη βδομάδα. 310 00:23:37,499 --> 00:23:43,130 Και στη Νικόγια δουλεύουν πολύ σκληρά, αλλά για πολύ λιγότερο χρόνο. 311 00:23:43,213 --> 00:23:45,674 Δουλεύουν πολύ σκληρά, συνήθως το πρωί, 312 00:23:45,757 --> 00:23:48,385 και το απόγευμα ξεκουράζονται. 313 00:23:49,302 --> 00:23:52,514 Έχεις λεφτά στην τράπεζα; 314 00:23:52,597 --> 00:23:54,850 -Όχι. -Δεν έχεις φράγκο; 315 00:23:54,933 --> 00:23:57,185 -Δεν έχεις ασφάλεια; -Όχι, κύριε. 316 00:23:58,019 --> 00:24:00,063 Πρέπει να βασίζεσαι στη δική σου… 317 00:24:00,147 --> 00:24:01,273 Σωστά. 318 00:24:01,356 --> 00:24:02,983 Αν αρρωστήσεις, τι γίνεται; 319 00:24:04,234 --> 00:24:07,821 Εμένα, όταν έχω λεφτά, 320 00:24:07,904 --> 00:24:09,906 μου αρέσει να βγαίνω έξω. 321 00:24:11,450 --> 00:24:12,451 Να ζήσουμε πολύ. 322 00:24:12,534 --> 00:24:13,869 Σωστά. 323 00:24:16,288 --> 00:24:17,497 Δεν έχω παράπονο. 324 00:24:17,998 --> 00:24:21,042 Είμαι φτωχός και άσχημος, 325 00:24:21,126 --> 00:24:24,337 αλλά απόλαυσα ό,τι έπρεπε. 326 00:24:24,421 --> 00:24:26,089 Είπες φτωχός και άσχημος; 327 00:24:27,090 --> 00:24:29,342 Δεν είσαι άσχημος. Είσαι αρρενωπός. 328 00:24:30,469 --> 00:24:32,471 Πώς να το εξηγήσω; 329 00:24:32,554 --> 00:24:35,724 Ευχαριστώ τον Κύριο 330 00:24:35,807 --> 00:24:39,769 γιατί του ζητάω στην ηλικία που είμαι, στα 86, 331 00:24:39,853 --> 00:24:44,065 να μπορώ να περπατάω, να κάνω τις δουλειές μου… 332 00:24:44,149 --> 00:24:47,903 Αν μου δώσει κι άλλα χρόνια, έτσι θέλω να είναι. 333 00:24:49,362 --> 00:24:53,283 Του ζητάω όταν πάω για ύπνο, αφού σηκωθώ, 334 00:24:53,909 --> 00:24:55,660 να μου δίνει δύναμη. 335 00:24:58,330 --> 00:25:00,999 Δεν μέτρησα τον ελεύθερο χρόνο τους, 336 00:25:01,082 --> 00:25:03,126 όπως και στις άλλες Μπλε Ζώνες, 337 00:25:03,210 --> 00:25:06,588 αλλά ο κόσμος δεν ήταν πρόθυμος να δουλέψει παραπάνω ώρες 338 00:25:06,671 --> 00:25:08,882 αντί να απολαύσει την οικογένειά του, 339 00:25:08,965 --> 00:25:12,552 να κοιμηθεί το μεσημέρι ή να δει τους φίλους του. 340 00:25:13,345 --> 00:25:15,055 Με άλλα λόγια, βάζει φρένο 341 00:25:15,138 --> 00:25:18,141 για να έχει χρόνο για όσα θεωρεί σημαντικά. 342 00:25:18,225 --> 00:25:19,684 ΝΙΚΟΓΙΑ ΑΡΓΟΙ ΡΥΘΜΟΙ 343 00:25:38,203 --> 00:25:39,246 Καλημέρα. 344 00:25:39,829 --> 00:25:43,416 Χοσέ Μπενεράντο, ήρθα για την ετήσια επίσκεψη. 345 00:25:43,500 --> 00:25:45,418 -Πώς είσαι; -Καλά. 346 00:25:45,502 --> 00:25:48,547 Εδώ ξοδεύουν 15 φορές λιγότερα από εμάς στην υγειονομική περίθαλψη. 347 00:25:48,630 --> 00:25:50,423 ΓΟΥΕΣΛΙ ΡΑΦΑΕΛ ΦΟΝΣΕΚΑ ΕΙΔΙΚΟΣ ΥΓΕΙΑΣ 348 00:25:50,507 --> 00:25:52,968 Αλλά βρήκαν μια ιδιοφυή προσέγγιση 349 00:25:53,051 --> 00:25:56,096 που βοηθά τον κόσμο να αποφύγει τις ασθένειες 350 00:25:56,179 --> 00:25:57,430 πριν γίνουν πρόβλημα, 351 00:25:57,514 --> 00:26:01,726 κάτι που οι περισσότερες χώρες του κόσμου έχουν παραλείψει να κάνουν. 352 00:26:03,436 --> 00:26:07,023 Η Κόστα Ρίκα έχει μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής από τις ΗΠΑ 353 00:26:07,107 --> 00:26:09,150 και λιγότερους θανάτους μεσηλίκων 354 00:26:09,234 --> 00:26:12,737 κι αυτό το πέτυχε με το ένα δέκατο του κεφαλαίου 355 00:26:12,821 --> 00:26:14,155 που δαπανάμε στις ΗΠΑ. 356 00:26:14,739 --> 00:26:16,283 Πώς το πετύχατε αυτό; 357 00:26:16,825 --> 00:26:20,328 Με εντατική παρακολούθηση. 358 00:26:20,412 --> 00:26:25,709 Προτείνουμε πολύ δυνατά προγράμματα διατροφής 359 00:26:25,792 --> 00:26:28,420 φροντίζοντας, ειδικά τα παιδιά, 360 00:26:28,503 --> 00:26:30,422 να παίρνουν τις απαραίτητες πρωτεΐνες 361 00:26:30,505 --> 00:26:34,718 για να αναπτυχθεί ο εγκέφαλός τους τους πρώτους 12-24 μήνες της ζωής τους. 362 00:26:34,801 --> 00:26:38,972 Δημιουργήσαμε αμέτρητες καινούριες υποδομές 363 00:26:39,055 --> 00:26:41,308 σε αυτό που λέμε θέσεις υγείας, 364 00:26:41,391 --> 00:26:42,809 μικρές κλινικές. 365 00:26:42,892 --> 00:26:48,648 Σε όλη την έκταση της χώρας αρχίζει να εξαπλώνεται η ιδέα 366 00:26:48,732 --> 00:26:52,402 του να έχουμε υγεία στις κοινότητες κι όπου ζουν οι άνθρωποι. 367 00:26:55,488 --> 00:26:58,867 Από το 1995, κάθε άντρας, γυναίκα και παιδί στην Κόστα Ρίκα 368 00:26:58,950 --> 00:27:02,787 είχε δικαίωμα επίσκεψης από έναν πρεσβευτή υγείας. 369 00:27:02,871 --> 00:27:06,583 Κάθε ομάδα εξυπηρετεί περίπου 4.000 άτομα 370 00:27:06,666 --> 00:27:10,211 και πάει από πόρτα σε πόρτα καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. 371 00:27:10,295 --> 00:27:13,006 Ξέρουν πώς τους λένε. Είναι πάντα καλοδεχούμενοι. 372 00:27:13,089 --> 00:27:16,843 Κάθονται με άτομα 80, 90, 100 χρονών και ρωτούν "Τι κάνεις;" 373 00:27:16,926 --> 00:27:20,138 "Σε ντύνει κάποιος; Σε βοηθούν με τα ρούχα σου;" 374 00:27:20,221 --> 00:27:23,350 Μόνος μου ντύνομαι. Όλα μόνος μου. 375 00:27:23,433 --> 00:27:26,436 Φοράω ρούχα και εσώρουχα. Πλένομαι. 376 00:27:26,519 --> 00:27:28,647 Όλα μόνος μου τα κάνω. 377 00:27:28,730 --> 00:27:31,149 Κύριε Χοσέ, τι μέρα είναι σήμερα; 378 00:27:31,232 --> 00:27:33,443 Οχτώ δεν έχουμε σήμερα; 379 00:27:33,526 --> 00:27:36,946 Οχτώ τι, κύριε Χοσέ; Ποιανού μήνα; 380 00:27:37,030 --> 00:27:38,365 Μαρτίου; 381 00:27:38,448 --> 00:27:39,491 Ποιας χρονιάς; 382 00:27:40,283 --> 00:27:45,205 Δεν είμαι πολύ σίγουρος για τη χρονιά, 383 00:27:45,288 --> 00:27:48,625 αλλά ξέρω ότι έχουμε οχτώ Μαρτίου. 384 00:27:49,626 --> 00:27:53,546 Η δημόσια πολιτική στην Κόστα Ρίκα έχει γίνει κουλτούρα. 385 00:27:54,172 --> 00:27:56,174 Έχει γίνει τρόπος ζωής. 386 00:27:56,257 --> 00:27:58,593 Είμαστε περήφανοι για αυτό. 387 00:27:59,761 --> 00:28:02,263 Στις ΗΠΑ ελπίζουμε για υγεία, 388 00:28:02,347 --> 00:28:05,183 αλλά έχουμε ροπή προς την ασθένεια. 389 00:28:05,266 --> 00:28:09,896 Όλα τα λεφτά παίζονται στο ότι περιμένουν να αρρωστήσεις 390 00:28:09,979 --> 00:28:12,107 επειδή πληρώνεις για να θεραπευτείς. 391 00:28:13,108 --> 00:28:17,779 Αυτό είναι και πολύ ακριβό, αλλά και πολύ αναποτελεσματικό. 392 00:28:17,862 --> 00:28:21,449 Αυτή η χώρα ξοδεύει ελάχιστα σε σχέση με εμάς για την υγεία 393 00:28:21,533 --> 00:28:23,952 κι έχει πολύ καλύτερα αποτελέσματα. 394 00:28:26,121 --> 00:28:29,457 Πώς γίνεται μια τόσο φτωχή χώρα 395 00:28:29,541 --> 00:28:32,919 να προσφέρει ένα τόσο αποτελεσματικό σύστημα υγείας; 396 00:28:34,045 --> 00:28:37,507 Ίσως αυτό να συμβάλλει στη μακροζωία στη Νικόγια. 397 00:28:45,473 --> 00:28:49,185 Άρχισα να φτιάχνω ροσκίγος όταν ήμουν παιδί. 398 00:28:49,269 --> 00:28:53,815 Πήγαινα στο σπίτι μιας γειτόνισσας για να τη βοηθήσω να τα φτιάξει. 399 00:28:53,898 --> 00:28:55,817 Πόσων χρόνων ήσουν τότε; 400 00:28:55,900 --> 00:28:57,277 Περίπου δέκα, ίσως. 401 00:28:57,360 --> 00:28:59,571 Πόσων χρονών είναι αυτή η πέτρα; 402 00:28:59,654 --> 00:29:03,283 Δεν ξέρω να σου πω πόσων χρονών είναι η πέτρα, 403 00:29:03,366 --> 00:29:06,119 γιατί σε αυτήν άλεθε η μητέρα μου. 404 00:29:07,203 --> 00:29:11,040 Ναι, πρώτα άλεθε εκείνη σε αυτήν και μετά τη χάρισε σε εμένα. 405 00:29:11,124 --> 00:29:13,251 -Ναι. -Έχει αλέσει πολύ. 406 00:29:14,252 --> 00:29:16,212 -Είναι πάνω από 100 ετών. -Ναι. 407 00:29:18,339 --> 00:29:20,550 Ό,τι έμαθε να κάνει, μου το έδειξε. 408 00:29:20,633 --> 00:29:22,010 ΖΑΪΝΤΑ ΜΠΟΥΣΤΟΣ, 74 ΕΤΩΝ 409 00:29:22,093 --> 00:29:23,928 Οπότε ξέρω να κάνω τα πάντα. 410 00:29:24,012 --> 00:29:27,599 Και τα έμαθα και στην κόρη μου. 411 00:29:34,147 --> 00:29:36,941 ΝΤΟΡΑ ΜΠΟΥΣΤΟΣ, 102 ΕΤΩΝ 412 00:29:48,411 --> 00:29:52,290 Αναμφίβολα, ένας από τους λόγους που στη Νικόγια ζουν πολύ 413 00:29:52,373 --> 00:29:56,753 είναι επειδή η διατροφή τους περιλαμβάνει 414 00:29:56,836 --> 00:30:00,965 φασόλια, κολοκύθα και καλαμπόκι. 415 00:30:01,049 --> 00:30:04,052 Λέγονται οι τρεις αδερφές. Είναι η τριάδα 416 00:30:04,135 --> 00:30:09,557 που καταναλώνουν οι άνθρωποι στην περιοχή, για τουλάχιστον 6.000 χρόνια. 417 00:30:12,352 --> 00:30:15,021 Το καλαμπόκι, που συχνά το κάνουν τορτίγιες, 418 00:30:15,104 --> 00:30:17,857 είναι παραδοσιακά βασικό στη διατροφή. 419 00:30:18,608 --> 00:30:21,778 Οι σπόροι είναι εξαιρετική πηγή σύνθετων υδατανθράκων, 420 00:30:21,861 --> 00:30:24,823 πλούσιοι σε βιταμίνες, μέταλλα και φυτικές ίνες. 421 00:30:25,448 --> 00:30:29,494 Η παραδοσιακή κατεργασία του ενισχύει τη διατροφική του αξία, 422 00:30:29,577 --> 00:30:34,123 ξεκινώντας από την αλισίβα που προσθέτουν οι γυναίκες στο μούλιασμα. 423 00:30:34,207 --> 00:30:36,835 Αυτή διασπά τα τοιχώματα των σπόρων 424 00:30:36,918 --> 00:30:40,880 κι απελευθερώνει νιασίνη, που βοηθά στον έλεγχο της χοληστερόλης. 425 00:30:42,173 --> 00:30:46,469 Τα μαύρα φασόλια περιέχουν τα ίδια χρωστικά αντιοξειδωτικά 426 00:30:46,553 --> 00:30:48,388 που περιέχουν τα μύρτιλλα. 427 00:30:48,471 --> 00:30:51,516 Έχουν και φυτικές ίνες, που καθαρίζουν το παχύ έντερο. 428 00:30:52,433 --> 00:30:56,437 Η κολοκύθα είναι καλή πηγή βιταμινών Α, Β και C 429 00:30:56,521 --> 00:31:00,316 και είναι πλούσια σε μέταλλα, όπως κάλιο και μαγνήσιο. 430 00:31:03,778 --> 00:31:07,657 Μάθαμε από τους Αντβεντιστές ότι η χορτοφαγική διατροφή κάνει καλό, 431 00:31:07,740 --> 00:31:11,786 αλλά οι περισσότεροι Αμερικανοί που κόβουν το κρέας ανησυχούν 432 00:31:11,870 --> 00:31:14,289 ότι δεν παίρνουν αρκετές πρωτεΐνες. 433 00:31:16,124 --> 00:31:19,502 Οι πιο πλούσιες χώρες έχουν κολλήσει στην ιδέα 434 00:31:19,586 --> 00:31:24,048 ότι χρειαζόμαστε πρωτεΐνες από κρέας ή γαλακτοκομικά για να χτίσουμε μυς. 435 00:31:25,300 --> 00:31:28,219 Πώς στη Νικόγια κόβουν κούτσουρα 436 00:31:28,303 --> 00:31:30,847 και βόσκουν τα κοπάδια τους καθημερινά; 437 00:31:32,307 --> 00:31:38,313 Η μαγεία προκύπτει από το πάντρεμα φασολιών, κολοκύθων και καλαμποκιού. 438 00:31:39,814 --> 00:31:41,816 Το σώμα μας θέλει εννέα αμινοξέα, 439 00:31:41,900 --> 00:31:44,819 τα δομικά στοιχεία της πρωτεΐνης, για να φτιάξει μύες 440 00:31:44,903 --> 00:31:48,781 και τα ζωικά προϊόντα όπως κρέας, ψάρι και αβγά παρέχουν και τα εννιά. 441 00:31:48,865 --> 00:31:52,118 Αλλά έχουν επίσης χοληστερόλη και κορεσμένα λίπη. 442 00:31:52,201 --> 00:31:54,454 Η δίαιτα των τριών αδελφών 443 00:31:54,537 --> 00:31:59,250 παρέχει όλα τα αμινοξέα χωρίς χοληστερόλη και κορεσμένο λίπος. 444 00:32:00,293 --> 00:32:03,963 Καταναλώνουν πολύ λιγότερο κρέας και γαλακτοκομικά από εμάς, 445 00:32:04,047 --> 00:32:06,299 αλλά παίρνουν όση πρωτεΐνη χρειάζονται, 446 00:32:06,382 --> 00:32:10,595 το οποίο δείχνει ότι τρως υγιεινά και χωρίς να είσαι πλούσιος. 447 00:32:11,387 --> 00:32:15,558 ΝΙΚΟΓΙΑ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΔΕΡΦΕΣ 448 00:32:17,936 --> 00:32:19,520 Ας φάμε, Άιζακ. 449 00:32:19,604 --> 00:32:23,232 Αν έλεγες στον Άιζακ 450 00:32:23,316 --> 00:32:25,610 πώς να φτάσει τα 100 χρόνια, 451 00:32:25,693 --> 00:32:27,946 τι συμβουλή θα του έδινες; 452 00:32:28,029 --> 00:32:30,365 Ελπίζω να τρώει ό,τι τρώω. 453 00:32:30,448 --> 00:32:32,450 Πιστεύεις ότι ο γιος σου 454 00:32:32,533 --> 00:32:35,411 θα κάνει την ίδια διατροφή με τον παππού σου; 455 00:32:35,495 --> 00:32:39,040 Δεν νομίζω, όλα είναι διαφορετικά τώρα. 456 00:32:39,123 --> 00:32:40,708 Πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα. 457 00:32:40,792 --> 00:32:44,253 Με φασόλια και ρύζι, έχει φτάσει τα 100 χρόνια. 458 00:32:44,337 --> 00:32:45,797 Καλύτερα δεν γίνεται. 459 00:32:45,880 --> 00:32:49,592 Ναι. Αλλά στα παιδιά δεν αρέσουν το ρύζι και τα φασόλια. 460 00:32:49,676 --> 00:32:52,845 Τους αρέσουν τα δημητριακά 461 00:32:52,929 --> 00:32:59,310 και άλλα πράγματα που δεν είναι τόσο θρεπτικά όσο το ρύζι και τα φασόλια. 462 00:32:59,394 --> 00:33:01,062 Θες λίγο, παππού; 463 00:33:01,771 --> 00:33:03,064 Θέλεις λίγο; 464 00:33:03,147 --> 00:33:04,107 Αν θέλεις. 465 00:33:04,190 --> 00:33:05,108 Ένα. 466 00:33:08,027 --> 00:33:09,779 Για να δοκιμάσω. Ευχαριστώ. 467 00:33:09,862 --> 00:33:14,367 Δεν θέλει ρύζι, φασόλια ή αβγά. Θέλει μπισκότα. 468 00:33:18,955 --> 00:33:22,166 Με στενοχωρεί να βλέπω πώς αλλάζει η Νικόγια. 469 00:33:22,250 --> 00:33:26,170 Πας στην πόλη και το πρώτο που βλέπεις είναι εστιατόρια φαστ φουντ. 470 00:33:26,254 --> 00:33:28,589 Τα μαγαζιά πουλάνε πατατάκια, 471 00:33:28,673 --> 00:33:31,134 αναψυκτικά και γλυκά. 472 00:33:32,051 --> 00:33:34,721 Αυτό αντικαθιστά αυτόν τον ιδιοφυή τρόπο ζωής, 473 00:33:34,804 --> 00:33:39,017 τη διατροφή που έχει συμβάλει στους φαινομενικά μακροβιότερους ανθρώπους 474 00:33:39,100 --> 00:33:42,520 και τώρα γίνεται όπως όλες οι σύγχρονες κοινωνίες. 475 00:33:44,355 --> 00:33:49,360 Από τότε που βρήκα αυτήν την Μπλε Ζώνη, μειώθηκε στο ένα πέμπτο 476 00:33:49,444 --> 00:33:51,195 και σύμφωνα με εκτιμήσεις 477 00:33:51,279 --> 00:33:55,116 η Μπλε Ζώνη ίσως εξαφανιστεί σε διάστημα μίας γενιάς. 478 00:33:56,409 --> 00:33:58,536 Στην Οκινάουα είναι ακόμα χειρότερα. 479 00:33:58,619 --> 00:34:04,083 Όταν πρωτοπήγα εκεί το 1999, φημιζόταν για τους μακροβιότερους 480 00:34:04,167 --> 00:34:06,711 κι υγιέστερους ανθρώπους στην ιστορία. 481 00:34:07,837 --> 00:34:11,424 Αλλά σήμερα, οι μακροζωούντες σχεδόν εξαφανίστηκαν. 482 00:34:11,507 --> 00:34:15,511 Για την ακρίβεια, η Οκινάουα έχει το υψηλότερο ποσοστό παχυσαρκίας 483 00:34:15,595 --> 00:34:17,847 σε όλη την Ιαπωνία. 484 00:34:21,017 --> 00:34:24,312 Αλλά τα καλά νέα είναι ότι αποτυπώσαμε τη σοφία. 485 00:34:25,313 --> 00:34:29,901 Έχουμε το σχέδιο για να αναπαραγάγουμε τη μακροζωία. 486 00:34:32,528 --> 00:34:34,906 Μου έγινε εμμονή αυτή η ιδέα. 487 00:34:35,573 --> 00:34:37,075 Άρχισα να αναρωτιέμαι 488 00:34:38,367 --> 00:34:41,412 αν μπορώ να φτιάξω μια νέα Μπλε Ζώνη. 489 00:37:53,896 --> 00:37:57,316 Η σειρά ψυχαγωγεί κι ενημερώνει, 490 00:37:57,400 --> 00:38:00,194 δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές. 491 00:38:00,278 --> 00:38:04,782 Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας 492 00:38:04,865 --> 00:38:09,745 προτού αλλάξετε διατροφή, άσκηση ή τρόπο ζωής.