Ελένη, μου έλεγες για τη ζύμη.
ΕΛΕΝΗ ΚΑΡΙΜΑΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ
Δεν είναι μια συνηθισμένη ζύμη, σωστά;
Έβαλα λίγο προζύμι.
Η γέμιση είναι για πίτα.
Κρεμμύδια, πράσα, φρέσκα κρεμμυδάκια και πολλά μυρωδικά βότανα.
ΝΤΑΝ ΜΠΟΥΤΝΕΡ
Θεέ μου.
Δεν είναι έκπληξη για τον κόσμο ότι υπάρχει
μια περιοχή με μακροζωούντες στην Ελλάδα.
Άλλωστε, η Ελλάδα είναι πατρίδα της μεσογειακής διατροφής.
Όλοι ξέρουν ότι η μεσογειακή διατροφή κάνει καλό.
Αντί για βούτυρο, έχει πράσινα λαχανικά κι ελαιόλαδο
και πολύ λίγο κρέας.
Ξέρουμε ότι συμβάλλει στην ύπαρξη υγιέστερων πληθυσμών.
Αλλά εδώ υπάρχει ένα ιδιαίτερο νησί
με πολύ υψηλά ποσοστά μακροζωίας,
η Ικαρία.
Ο πληθυσμός ζει επτά χρόνια παραπάνω από τους Αμερικανούς,
με το μισό ποσοστό καρδιαγγειακών παθήσεων.
Είχε μεγάλο ενδιαφέρον
ότι γνώρισα ανθρώπους πάνω από 60, 70 ή 100,
αλλά δεν είδα ούτε μία περίπτωση άνοιας.
Οπότε ήξερα ότι έπρεπε να βρω σε τι διαφέρει αυτό το νησί από τα άλλα.
ΕΛΛΑΔΑ ΙΚΑΡΙΑ
ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ: ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΠΛΕ ΖΩΝΩΝ
ΙΚΑΡΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
Αν βρω ένα μέρος με πολλούς μακροζωούντες, θέλω να καταλάβω σε τι διαφέρει.
Και καλά στοιχεία προς έρευνα προσφέρουν η ιστορία και η γεωγραφία.
Η Ικαρία έχει μια μοναδική κουλτούρα
επειδή δεν είχε καθόλου φυσικά λιμάνια.
Τον Μεσαίωνα,
η Ικαρία ήταν σχεδόν απομονωμένη από τον υπόλοιπο κόσμο.
Οι Ικαριώτες δεν μπορούσαν να εξαρτώνται από μια βάρκα για τις προμήθειες,
οπότε έπρεπε να βρουν τρόπο να ζήσουν από αυτό το τραχύ, βραχώδες έδαφος.
Απέκτησαν μια ανθεκτικότητα που δεν συναντάς σε άλλα μέρη.
Έπρεπε να μπορέσουν να ζήσουν από τη γη,
να αναγνωρίζουν τα φυτά, να αξιοποιήσουν τις μέλισσες
και να συνεργάζονται σε πολύ δύσκολες καταστάσεις.
Μέσα από αυτές τις δυσκολίες και κακουχίες αναδεικνύονται
ως ένας από τους υγιέστερους πληθυσμούς του πλανήτη.
Ευχαριστώ για τα αμύγδαλα. Έχουμε μερικές ερωτήσεις.
ΤΕΑ ΠΑΡΙΚΟΣ ΤΟΠΙΚΟΣ ΞΕΝΑΓΟΣ
Σε ό,τι αφορά τα παλιά χρόνια,
ακούσαμε ότι το 1980
η Ικαρία ήταν απόλυτα αυτάρκης.
Τι θυμάται από τότε;
Δηλαδή δεν αγόραζαν απολύτως τίποτα;
Οι Ικαριώτες έμαθαν να επιβιώνουν μόνοι τους.
Έτσι προέκυψε ένας πολύ διαφορετικός ελληνικός τρόπος ζωής.
Έπρεπε να μάθουν να αναγνωρίζουν
ποια φυτά μαγειρεύονται, ποια τρώγονται ωμά,
ποια είναι βότανα, μπαχαρικά, φάρμακα.
Έτσι, οι Ικαριώτες απέκτησαν τη συνήθεια να πίνουν τοπικά αφεψήματα από βότανα.
Τι αφέψημα πίνεις;
Τι είναι καλύτερο για κάθε μέρα;
Το κρασί.
Αφέψημα από σταφύλι!
Μου αρέσει πώς σκέφτεσαι.
Το αφέψημα, ειδικά όταν το πίνεις για δεκαετίες,
προσφέρει αμέτρητα οφέλη στην υγεία κι ίσως χαμηλότερα ποσοστά άνοιας.
Όλα τα βότανα είναι αντιφλεγμονώδη,
αντιοξειδωτικά,
και συχνά περιέχουν διουρητικά, που μειώνουν την πίεση.
Το αφέψημα είναι κάτι που υπάρχει μέχρι και σήμερα
και συνδέεται πολύ άμεσα με την εντυπωσιακή μακροζωία στο νησί.
ΙΚΑΡΙΑ ΑΦΕΨΗΜΑ ΑΠΟ ΒΟΤΑΝΑ
ΒΑΣΩ ΠΑΡΙΚΟΣ, 88 ΕΤΩΝ
Μέλι;
Ναι, λίγο.
Είναι κι αυτό σπιτικό;
Είναι από την Ικαρία.
Τέλεια.
Βάζουμε με μεγάλη ευκολία πολλές κουταλιές ζάχαρη στο τσάι μας.
Στην Αμερική, για γλυκαντικό βάζουμε ζάχαρη ή σιρόπι γλυκόζης.
Αλλά στην Ικαρία, εδώ και χιλιετίες,
βάζουν μέλι.
Το μέλι της Ικαρίας έχει πολλές ενδιαφέρουσες πτυχές.
Οι μελισσοκόμοι μετακινούν τις κυψέλες τους
όσο προχωρά η σεζόν.
Αρχικά, βρίσκονται στα αγριολούλουδα, κοντά στην ακτή,
αλλά τελικά καταλήγουν στα πευκοδάση στην κορυφή του βουνού.
Οπότε οι μέλισσες μαζεύουν νέκταρ
από διάφορα είδη φυτών.
Το νέκταρ περιέχει μικροθρεπτικά στοιχεία ή άλλα βιοενεργά συστατικά.
Ξέρουμε ότι το μέλι αποδεδειγμένα αποτρέπει τον καρκίνο.
Από ό,τι φαίνεται, το μέλι της Ικαρίας συμβάλλει στη μακροζωία.
Τι διαφορά έχει από το μέλι που αγοράζω στα μαγαζιά
και είναι πιο υγιεινό;
Δεν βράζεις και δεν ζεσταίνεις πολύ το μέλι,
ακόμα κι αν το χρησιμοποιείς στο τσάι ως γλυκαντικό.
Αφήνεις το τσάι να κρυώσει ώστε να πίνεται.
Επειδή το μέλι της Ικαρίας δεν είναι παστεριωμένο,
δεν βράζεται,
τα θρεπτικά στοιχεία και τα βιοενεργά συστατικά
δεν καταστρέφονται κατά την επεξεργασία του.
Άρα το μέλι της Ικαρίας πάει κατευθείαν από τη μέλισσα στο τσάι σας
κι αυτό προσφέρει ένα επιπλέον όφελος.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΕΝΟΣ Ο ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ, 90 ΕΤΩΝ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΕΝΟΣ, 33 ΕΤΩΝ
Οπότε, όταν σκέφτομαι τι γλυκαντικό να χρησιμοποιήσω,
προτιμώ ακατέργαστο μέλι, κι ιδανικά κάποιο σαν αυτό της Ικαρίας.
ΙΚΑΡΙΑ ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΟ ΜΕΛΙ
Αυτήν τη φορά, στην Ικαρία,
βίωσα μια αποκάλυψη για την αγάπη.
Ξέρουμε ότι αν πεθάνει ο σύζυγός σου ενώ είστε σε μια μακροχρόνια σχέση,
οι πιθανότητες να πεθάνεις σε τρεις μήνες αυξάνονται κατά δύο τρίτα.
Αλλά εδώ συμβαίνει το αντίθετο με την Αλέκα και τον Παναγιώτη.
Αυτοί οι δύο αγαπήθηκαν πολύ αργά στη ζωή τους.
Η δύναμη μιας ευτυχισμένης σχέσης με αφοσίωση μοιάζει προφανής,
αλλά ας μην υποτιμούμε και πώς αυτή η σύνδεση
ίσως οδηγήσει σε μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη ζωή.
Οι άνθρωποι των Μπλε Ζωνών δίνουν προτεραιότητα στους συντρόφους,
καλλιεργούν τις σχέσεις τους κι επενδύουν σε αυτές.
ΙΚΑΡΙΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΟΤΗΤΑ
Πιστεύω ότι το κρασί έπαιξε έναν αναπάντεχα ισχυρό ρόλο
στην κουλτούρα της Ικαρίας στη μακροζωία.
Ο ελληνικός μύθος λέει ότι εδώ γεννήθηκε ο θεός του κρασιού.
Χρησιμοποιούν τα ίδια σταφύλια εδώ και αιώνες,
και όχι μόνο αυτό, αλλά και την ίδια αρχαία διαδικασία.
Θεέ μου!
Έχει τη γεύση της Ικαρίας την άνοιξη.
-Ναι, είναι ωραίο κρασί. -Όχι υπερβολικά γλυκό. Είναι εκπληκτικό.
Εμείς οι Ικαριώτες έχουμε μια μέθοδο οινοποιίας.
Κάτω από αυτό υπάρχει ένας αμφορέας…
-Ένα μεγάλο δοχείο από πηλό; -Ναι.
Η θερμοκρασία στην κορυφή εξαρτάται από το πόσο το βλέπει ο ήλιος.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΦΙΑΝΗΣ, ΟΙΝΟΠΟΙΟΣ
Αλλά πέντε εκατοστά κάτω, έχει υγρασία και δροσιά.
Μαζεύουμε τα σταφύλια με το χέρι.
Δεν έχουμε μηχανήματα.
Χάνουμε σε χρόνο, αλλά κερδίζουμε σε ποιότητα.
-Μόνο τα καλά σταφύλια μπαίνουν εδώ. -Ακριβώς.
Αντί να αποθηκεύεται σε δρύινο βαρέλι, αποθηκεύεται
όπως αποθηκευόταν πριν την εποχή του Χριστού.
-Ναι. -Είναι εκπληκτικό.
Γνωρίζουμε όλοι τη διαμάχη για το κρασί και το αλκοόλ.
Αλλά όταν δεις το ικαριώτικο κρασί,
κάτι διαφορετικό συμβαίνει εδώ.
Το κρασί είναι αγνό. Δεν έχουν προστεθεί χημικά.
Ξέρουμε επίσης πως όταν πίνεις ικαριώτικο κρασί
με ένα μεσογειακό γεύμα,
αυξάνεται η απορρόφηση των αντιοξειδωτικών.
Έλεγες ότι τα μεταλλικά στοιχεία που έχει…
-Κάλιο. -Κάλιο.
Φώσφορος, βόριο, σίδηρος.
Όλα, για παράδειγμα το μικροκλίμα,
η ποιότητα του σταφυλιού, του νησιού, δίνουν τις μοναδικές ιδιότητες
που του επιτρέπουν να ονομάζεται φαρμακευτικό κρασί.
Είναι σαν να πίνεις συμπλήρωμα διατροφής.
Ναι.
Οι άνθρωποι εδώ πίνουν το ίδιο κρασί για πάνω από 100 γενιές
και ζουν περισσότερο.
Για μένα, αρκεί αυτή η σύνδεση
για να απολαύσω ένα ποτήρι κρασί στο τέλος της βραδιάς.
ΙΚΑΡΙΑ ΚΡΑΣΙ
Ένα από τα θετικά στην Ικαρία ήταν οι νέοι,
που όχι μόνο διατηρούν τις παραδόσεις,
αλλά τις γιορτάζουν κιόλας.
Εκεί που όλα ζωντανεύουν είναι στα πανηγύρια,
στις υπέροχες ολονύκτιες γιορτές,
όπου άνθρωποι από 14 ως 94 ετών συναντιούνται
και κοινωνικοποιούνται και διασκεδάζουν.
Χορεύουν όλο το βράδυ.
Το βλέπεις και λες "Σιγά το πράγμα, ένα πάρτι είναι".
Εντούτοις, μία ώρα τρέξιμο και μία ώρα χορός
ισοδυναμούν όσον αφορά τις θερμίδες.
Αλλά μία ώρα χορού είναι ξεφάντωμα.
Τείνουμε να θεωρούμε την άσκηση ως μαρτύριο.
Τα αγαθά κόποις κτώνται.
Αλλά στην Ικαρία μαθαίνουμε ότι στην πραγματικότητα
η σωματική άσκηση είναι χαρά.
Όλη την ώρα γελούσαν.
Το γέλιο κάνει καλό στις αρτηρίες και τις καρδιακές παθήσεις.
Η ευτυχία είναι προφανής.
Αυτό που μας διδάσκουν οι Μπλε Ζώνες είναι ότι η μακροζωία περιέχει χαρά.
Δεν χρειάζεται να είναι αγγαρεία.
Και η κοινότητα, η διασύνδεση,
είναι η συνταγή της μακροζωίας.
ΙΚΑΡΙΑ ΧΟΡΟΣ ΚΑΙ ΓΕΛΙΟ
Δεν ήταν περίεργο που συναντήσαμε τέτοια μακροζωία εδώ.
Αφού ρούφηξα την ομορφιά και την κουλτούρα της Ικαρίας,
όταν επέστρεψα στην Αμερική
ανακάλυψα τους πιο εκπληκτικούς αιωνόβιους
του πλανήτη.
Θυμάμαι την πρώτη φορά που ήρθα στη Νικόγια.
Γνώρισα τον τοπικό μου οδηγό, τον Χόρχε Βίντας.
Καλώς ήρθες στη Νικόγια.
Μου σύστησε το πρώτο αιωνόβιο άτομο που θα γνώριζα στην Κόστα Ρίκα,
μια κυρία ονόματι Ποντσίτα.
Είμαι ο Ντάνιελ.
Είναι 105 ετών και είναι καταπληκτική.
Αν υπάρχει ένα άτομο που αντιπροσωπεύει τις Μπλε Ζώνες
και ό,τι προσφέρουν σε εμάς,
είναι η Ποντσίτα.
Βλέπεις; Είναι μια καλή ματσέτα.
ΝΙΚΟΓΙΑ, ΚΟΣΤΑ ΡΙΚΑ
Η Νικόγια είναι μια αγροτική περιοχή στη βόρεια Κόστα Ρίκα,
απομονωμένη από την υπόλοιπη χώρα,
μια χερσόνησος 80 χλμ. νότια των συνόρων με τη Νικαράγουα.
Σ' αυτήν την Μπλε Ζώνη, ανακάλυψα ότι οι αιωνόβιοι εδώ
είναι τρεισήμισι φορές ο παγκόσμιος μέσος όρος.
Και παραδόξως, από όσα είδα,
οι περισσότεροι ζουν χωρίς φάρμακα ή αναπηρίες.
Τα ποσοστά είναι ξεκάθαρα ανά τον κόσμο.
Πρέπει να είσαι πλούσιος για να είσαι υγιής.
Το προσδόκιμο ζωής ανεβαίνει με το εισόδημα.
Αλλά τα εισοδήματα στην Κόστα Ρίκα είναι μόνο το ένα έκτο αυτών των ΗΠΑ,
κι όμως, εκεί υπερβαίνουν το μέσο προσδόκιμο ζωής μας.
Η Μπλε Ζώνη εδώ
είναι από τις φτωχότερες περιοχές της χώρας.
Οι άνθρωποι στη Νικαράγουα, μόλις 30 χλμ. βόρεια,
δεν ζουν πολύ,
ούτε κι αυτοί του Νότου που ζουν στον Παναμά.
Μάλλον εδώ υπάρχει ο σωστός συνδυασμός.
Οι άνθρωποι της Νικόγια είναι από τους μακροβιότερους στον κόσμο.
Γιατί;
Γνωρίσατε ποτέ κάποιον που δεν έδειχνε καθόλου την ηλικία του;
Θα σας πω μια ιστορία για έναν άντρα, τον Ραμίρο.
Ο συνάδελφός μου, ο Χόρχε, πήγε σε ένα ράντσο
για να γνωρίσει έναν αιωνόβιο.
Αντ' αυτού, συνάντησε έναν καουμπόι με λείο δέρμα και άψογα δόντια,
που καβαλούσε το άλογο, έπιανε γελάδια με το λάσο κι ίππευε.
Μετά από λίγο, είπε στον Ραμίρο
"Θα συναντούσα έναν αιωνόβιο"
κι ο Ραμίρο είπε "Εγώ είμαι".
Ο Χόρχε τού ζήτησε την ταυτότητά του.
Και, όντως, η ταυτότητά του
έλεγε ότι γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1921, ήταν 100 χρονών.
Ο Χόρχε ακόμα να το πιστέψει.
Πήγε στην πρωτεύουσα λίγες βδομάδες αργότερα,
έψαξε στα κρατικά μητρώα,
και στις κατά σειρά ταξινομημένες ταυτότητες
βρήκε τον Ραμίρο, ο οποίος ήταν όντως 100 χρονών.
ΡΑΜΙΡΟ ΓΚΟΥΑΝΤΑΜΟΥΣ, 100 ΕΤΩΝ
Ο τύπος δείχνει 70 χρονών.
Με διαφορά ο πιο εύρωστος 100άχρονος που γνώρισα
οπουδήποτε τα τελευταία 20 χρόνια.
Ο επιστήμονας Ντέιβιντ Ράικοφ, από το Στάνφορντ,
μέτρησε τη βιολογική ηλικία των Κοσταρικανών στη Νικόγια.
Ήταν ένα από τα πιο συναρπαστικά ευρήματα σε σχέση με τα τελομερή.
Είδαμε ότι οι άνθρωποι στη Νικόγια…
Βρήκε ότι σε αυτήν την περιοχή της Κόστα Ρίκα,
η βιολογική ηλικία των κατοίκων είναι δέκα χρόνια μικρότερη
από την ημερολογιακή τους ηλικία.
Τι συμβαίνει εδώ που εξηγεί αυτήν τη χαμηλή βιολογική ηλικία;
Γεια.
Ο Νταν Μπούτνερ.
-Γεια. -Χάρηκα.
Κάθισε, φίλε.
Δούλεψες σήμερα;
Λίγο.
-Αλήθεια; -Ναι.
Τι ώρα ξύπνησες;
Στις τέσσερις.
-Τέσσερις; -Ναι.
Είναι δέκα. Έχεις ήδη δουλέψει σχεδόν έξι ώρες.
Γιατί δουλεύεις τόσο;
-Δεν χρειάζεται να δουλεύεις πια. -Έτσι λένε, αλλά δεν μπορώ αλλιώς.
Γιατί αυτή είναι η ζωή μου.
Οι Κοσταρικανοί έχουν σαφή αίσθηση του σκοπού, το λένε πλαν ντε βίδα.
Ξέρουν τι θα κάνουν στη ζωή τους, γιατί ξυπνάνε το πρωί.
Αυτό τους δίνει ώθηση στις δυσκολίες για να συνεχίσουν.
Για εμένα, ήταν μια στιγμή επιφοίτησης.
Μοιάζει πολύ με το ικιγκάι που είδαμε στην Οκινάουα.
Τώρα έχουμε δει την ίδια ιδεολογία σε δύο διαφορετικές Μπλε Ζώνες,
και αυτό μου λέει ότι είναι κάτι σημαντικό.
ΝΙΚΟΓΙΑ ΠΛΑΝ ΝΤΕ ΒΙΔΑ
Ναι!
Βλέπεις πώς ζουν οι Νικογιανοί κι αναπόφευκτα παρατηρείς
πως όλα γίνονται χειρωνακτικά.
Δεν έχουν μηχανήματα για να κάνουν τις δουλειές τους.
Για παράδειγμα, κόβουν το γρασίδι με ματσέτα.
Οι δουλειές του σπιτιού, η καθαριότητα, η προετοιμασία του φαγητού,
περιλαμβάνουν ασυνείδητη κινητικότητα
που ισοδυναμεί με μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα
από αυτό που λέμε "άσκηση".
Δείτε μια γυναίκα που φτιάχνει τορτίγιες. Πρέπει να αλέσει το καλαμπόκι.
Καταλήγει με μυς σαν του Ποπάι
μέχρι να πετύχει την τελειότητα.
Είναι προπόνηση.
Και την κάνουν αβίαστα, επειδή την έχουν συνηθίσει.
Δεν συνειδητοποιούν καν ότι καίνε θερμίδες.
Από καταβολής κόσμου, έπρεπε διαρκώς να δουλεύουμε,
οπότε ήταν φυσικό να επινοήσουμε βοήθεια και μηχανήματα
που θα έκαναν τη δουλειά μας.
Αλλά βγήκε από τη ζωή μας η σωματική δραστηριότητα.
Αλλά δείτε τους Κοσταρικανούς,
ακόμα κόβουν ξύλα, αλέθουν το καλαμπόκι στο χέρι και καλλιεργούν την τροφή τους.
Οπότε αναρωτιέμαι αν κάνουν περισσότερη άσκηση
με τις καθημερινές δουλειές από ό,τι εμείς στο γυμναστήριο.
Αυτές οι δουλειές μοιάζουν ασήμαντες, αλλά αθροιστικά
όχι μόνο καίνε περισσότερες θερμίδες από το γυμναστήριο,
αλλά κρατούν και τον μεταβολισμό ψηλά.
ΝΙΚΟΓΙΑ ΧΕΙΡΟΝΑΚΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ
Πάμε.
Είναι επικίνδυνο.
Ναι, το φαντάζομαι.
Δεν βλέπεις;
Χρησιμοποιείς τσεκούρι στα 86;
Ξεκίνησα να χρησιμοποιώ τσεκούρι όταν ήμουν 14 χρονών.
Τι άλλες δουλειές κάνεις;
Κόβω με ματσέτα
κι επιδιορθώνω φράχτες.
-Και πόσες ώρες δουλεύεις καθημερινά; -Δουλεύω από τις έξι μέχρι τις δέκα.
Τώρα που έχω γεράσει, μάλλον
πρέπει να ξεκουραστώ.
ΧΟΥΑΝ ΚΑΡΙΓΙΟ, 86 ΕΤΩΝ
Σκεφτείτε πόσο δουλεύουν οι Αμερικανοί, δουλεύουμε 40 με 50 ώρες τη βδομάδα.
Και στη Νικόγια δουλεύουν πολύ σκληρά, αλλά για πολύ λιγότερο χρόνο.
Δουλεύουν πολύ σκληρά, συνήθως το πρωί,
και το απόγευμα ξεκουράζονται.
Έχεις λεφτά στην τράπεζα;
-Όχι. -Δεν έχεις φράγκο;
-Δεν έχεις ασφάλεια; -Όχι, κύριε.
Πρέπει να βασίζεσαι στη δική σου…
Σωστά.
Αν αρρωστήσεις, τι γίνεται;
Εμένα, όταν έχω λεφτά,
μου αρέσει να βγαίνω έξω.
Να ζήσουμε πολύ.
Σωστά.
Δεν έχω παράπονο.
Είμαι φτωχός και άσχημος,
αλλά απόλαυσα ό,τι έπρεπε.
Είπες φτωχός και άσχημος;
Δεν είσαι άσχημος. Είσαι αρρενωπός.
Πώς να το εξηγήσω;
Ευχαριστώ τον Κύριο
γιατί του ζητάω στην ηλικία που είμαι, στα 86,
να μπορώ να περπατάω, να κάνω τις δουλειές μου…
Αν μου δώσει κι άλλα χρόνια, έτσι θέλω να είναι.
Του ζητάω όταν πάω για ύπνο, αφού σηκωθώ,
να μου δίνει δύναμη.
Δεν μέτρησα τον ελεύθερο χρόνο τους,
όπως και στις άλλες Μπλε Ζώνες,
αλλά ο κόσμος δεν ήταν πρόθυμος να δουλέψει παραπάνω ώρες
αντί να απολαύσει την οικογένειά του,
να κοιμηθεί το μεσημέρι ή να δει τους φίλους του.
Με άλλα λόγια, βάζει φρένο
για να έχει χρόνο για όσα θεωρεί σημαντικά.
ΝΙΚΟΓΙΑ ΑΡΓΟΙ ΡΥΘΜΟΙ
Καλημέρα.
Χοσέ Μπενεράντο, ήρθα για την ετήσια επίσκεψη.
-Πώς είσαι; -Καλά.
Εδώ ξοδεύουν 15 φορές λιγότερα από εμάς στην υγειονομική περίθαλψη.
ΓΟΥΕΣΛΙ ΡΑΦΑΕΛ ΦΟΝΣΕΚΑ ΕΙΔΙΚΟΣ ΥΓΕΙΑΣ
Αλλά βρήκαν μια ιδιοφυή προσέγγιση
που βοηθά τον κόσμο να αποφύγει τις ασθένειες
πριν γίνουν πρόβλημα,
κάτι που οι περισσότερες χώρες του κόσμου έχουν παραλείψει να κάνουν.
Η Κόστα Ρίκα έχει μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής από τις ΗΠΑ
και λιγότερους θανάτους μεσηλίκων
κι αυτό το πέτυχε με το ένα δέκατο του κεφαλαίου
που δαπανάμε στις ΗΠΑ.
Πώς το πετύχατε αυτό;
Με εντατική παρακολούθηση.
Προτείνουμε πολύ δυνατά προγράμματα διατροφής
φροντίζοντας, ειδικά τα παιδιά,
να παίρνουν τις απαραίτητες πρωτεΐνες
για να αναπτυχθεί ο εγκέφαλός τους τους πρώτους 12-24 μήνες της ζωής τους.
Δημιουργήσαμε αμέτρητες καινούριες υποδομές
σε αυτό που λέμε θέσεις υγείας,
μικρές κλινικές.
Σε όλη την έκταση της χώρας αρχίζει να εξαπλώνεται η ιδέα
του να έχουμε υγεία στις κοινότητες κι όπου ζουν οι άνθρωποι.
Από το 1995, κάθε άντρας, γυναίκα και παιδί στην Κόστα Ρίκα
είχε δικαίωμα επίσκεψης από έναν πρεσβευτή υγείας.
Κάθε ομάδα εξυπηρετεί περίπου 4.000 άτομα
και πάει από πόρτα σε πόρτα καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Ξέρουν πώς τους λένε. Είναι πάντα καλοδεχούμενοι.
Κάθονται με άτομα 80, 90, 100 χρονών και ρωτούν "Τι κάνεις;"
"Σε ντύνει κάποιος; Σε βοηθούν με τα ρούχα σου;"
Μόνος μου ντύνομαι. Όλα μόνος μου.
Φοράω ρούχα και εσώρουχα. Πλένομαι.
Όλα μόνος μου τα κάνω.
Κύριε Χοσέ, τι μέρα είναι σήμερα;
Οχτώ δεν έχουμε σήμερα;
Οχτώ τι, κύριε Χοσέ; Ποιανού μήνα;
Μαρτίου;
Ποιας χρονιάς;
Δεν είμαι πολύ σίγουρος για τη χρονιά,
αλλά ξέρω ότι έχουμε οχτώ Μαρτίου.
Η δημόσια πολιτική στην Κόστα Ρίκα έχει γίνει κουλτούρα.
Έχει γίνει τρόπος ζωής.
Είμαστε περήφανοι για αυτό.
Στις ΗΠΑ ελπίζουμε για υγεία,
αλλά έχουμε ροπή προς την ασθένεια.
Όλα τα λεφτά παίζονται στο ότι περιμένουν να αρρωστήσεις
επειδή πληρώνεις για να θεραπευτείς.
Αυτό είναι και πολύ ακριβό, αλλά και πολύ αναποτελεσματικό.
Αυτή η χώρα ξοδεύει ελάχιστα σε σχέση με εμάς για την υγεία
κι έχει πολύ καλύτερα αποτελέσματα.
Πώς γίνεται μια τόσο φτωχή χώρα
να προσφέρει ένα τόσο αποτελεσματικό σύστημα υγείας;
Ίσως αυτό να συμβάλλει στη μακροζωία στη Νικόγια.
Άρχισα να φτιάχνω ροσκίγος όταν ήμουν παιδί.
Πήγαινα στο σπίτι μιας γειτόνισσας για να τη βοηθήσω να τα φτιάξει.
Πόσων χρόνων ήσουν τότε;
Περίπου δέκα, ίσως.
Πόσων χρονών είναι αυτή η πέτρα;
Δεν ξέρω να σου πω πόσων χρονών είναι η πέτρα,
γιατί σε αυτήν άλεθε η μητέρα μου.
Ναι, πρώτα άλεθε εκείνη σε αυτήν και μετά τη χάρισε σε εμένα.
-Ναι. -Έχει αλέσει πολύ.
-Είναι πάνω από 100 ετών. -Ναι.
Ό,τι έμαθε να κάνει, μου το έδειξε.
ΖΑΪΝΤΑ ΜΠΟΥΣΤΟΣ, 74 ΕΤΩΝ
Οπότε ξέρω να κάνω τα πάντα.
Και τα έμαθα και στην κόρη μου.
ΝΤΟΡΑ ΜΠΟΥΣΤΟΣ, 102 ΕΤΩΝ
Αναμφίβολα, ένας από τους λόγους που στη Νικόγια ζουν πολύ
είναι επειδή η διατροφή τους περιλαμβάνει
φασόλια, κολοκύθα και καλαμπόκι.
Λέγονται οι τρεις αδερφές. Είναι η τριάδα
που καταναλώνουν οι άνθρωποι στην περιοχή, για τουλάχιστον 6.000 χρόνια.
Το καλαμπόκι, που συχνά το κάνουν τορτίγιες,
είναι παραδοσιακά βασικό στη διατροφή.
Οι σπόροι είναι εξαιρετική πηγή σύνθετων υδατανθράκων,
πλούσιοι σε βιταμίνες, μέταλλα και φυτικές ίνες.
Η παραδοσιακή κατεργασία του ενισχύει τη διατροφική του αξία,
ξεκινώντας από την αλισίβα που προσθέτουν οι γυναίκες στο μούλιασμα.
Αυτή διασπά τα τοιχώματα των σπόρων
κι απελευθερώνει νιασίνη, που βοηθά στον έλεγχο της χοληστερόλης.
Τα μαύρα φασόλια περιέχουν τα ίδια χρωστικά αντιοξειδωτικά
που περιέχουν τα μύρτιλλα.
Έχουν και φυτικές ίνες, που καθαρίζουν το παχύ έντερο.
Η κολοκύθα είναι καλή πηγή βιταμινών Α, Β και C
και είναι πλούσια σε μέταλλα, όπως κάλιο και μαγνήσιο.
Μάθαμε από τους Αντβεντιστές ότι η χορτοφαγική διατροφή κάνει καλό,
αλλά οι περισσότεροι Αμερικανοί που κόβουν το κρέας ανησυχούν
ότι δεν παίρνουν αρκετές πρωτεΐνες.
Οι πιο πλούσιες χώρες έχουν κολλήσει στην ιδέα
ότι χρειαζόμαστε πρωτεΐνες από κρέας ή γαλακτοκομικά για να χτίσουμε μυς.
Πώς στη Νικόγια κόβουν κούτσουρα
και βόσκουν τα κοπάδια τους καθημερινά;
Η μαγεία προκύπτει από το πάντρεμα φασολιών, κολοκύθων και καλαμποκιού.
Το σώμα μας θέλει εννέα αμινοξέα,
τα δομικά στοιχεία της πρωτεΐνης, για να φτιάξει μύες
και τα ζωικά προϊόντα όπως κρέας, ψάρι και αβγά παρέχουν και τα εννιά.
Αλλά έχουν επίσης χοληστερόλη και κορεσμένα λίπη.
Η δίαιτα των τριών αδελφών
παρέχει όλα τα αμινοξέα χωρίς χοληστερόλη και κορεσμένο λίπος.
Καταναλώνουν πολύ λιγότερο κρέας και γαλακτοκομικά από εμάς,
αλλά παίρνουν όση πρωτεΐνη χρειάζονται,
το οποίο δείχνει ότι τρως υγιεινά και χωρίς να είσαι πλούσιος.
ΝΙΚΟΓΙΑ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΔΕΡΦΕΣ
Ας φάμε, Άιζακ.
Αν έλεγες στον Άιζακ
πώς να φτάσει τα 100 χρόνια,
τι συμβουλή θα του έδινες;
Ελπίζω να τρώει ό,τι τρώω.
Πιστεύεις ότι ο γιος σου
θα κάνει την ίδια διατροφή με τον παππού σου;
Δεν νομίζω, όλα είναι διαφορετικά τώρα.
Πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα.
Με φασόλια και ρύζι, έχει φτάσει τα 100 χρόνια.
Καλύτερα δεν γίνεται.
Ναι. Αλλά στα παιδιά δεν αρέσουν το ρύζι και τα φασόλια.
Τους αρέσουν τα δημητριακά
και άλλα πράγματα που δεν είναι τόσο θρεπτικά όσο το ρύζι και τα φασόλια.
Θες λίγο, παππού;
Θέλεις λίγο;
Αν θέλεις.
Ένα.
Για να δοκιμάσω. Ευχαριστώ.
Δεν θέλει ρύζι, φασόλια ή αβγά. Θέλει μπισκότα.
Με στενοχωρεί να βλέπω πώς αλλάζει η Νικόγια.
Πας στην πόλη και το πρώτο που βλέπεις είναι εστιατόρια φαστ φουντ.
Τα μαγαζιά πουλάνε πατατάκια,
αναψυκτικά και γλυκά.
Αυτό αντικαθιστά αυτόν τον ιδιοφυή τρόπο ζωής,
τη διατροφή που έχει συμβάλει στους φαινομενικά μακροβιότερους ανθρώπους
και τώρα γίνεται όπως όλες οι σύγχρονες κοινωνίες.
Από τότε που βρήκα αυτήν την Μπλε Ζώνη, μειώθηκε στο ένα πέμπτο
και σύμφωνα με εκτιμήσεις
η Μπλε Ζώνη ίσως εξαφανιστεί σε διάστημα μίας γενιάς.
Στην Οκινάουα είναι ακόμα χειρότερα.
Όταν πρωτοπήγα εκεί το 1999, φημιζόταν για τους μακροβιότερους
κι υγιέστερους ανθρώπους στην ιστορία.
Αλλά σήμερα, οι μακροζωούντες σχεδόν εξαφανίστηκαν.
Για την ακρίβεια, η Οκινάουα έχει το υψηλότερο ποσοστό παχυσαρκίας
σε όλη την Ιαπωνία.
Αλλά τα καλά νέα είναι ότι αποτυπώσαμε τη σοφία.
Έχουμε το σχέδιο για να αναπαραγάγουμε τη μακροζωία.
Μου έγινε εμμονή αυτή η ιδέα.
Άρχισα να αναρωτιέμαι
αν μπορώ να φτιάξω μια νέα Μπλε Ζώνη.
Η σειρά ψυχαγωγεί κι ενημερώνει,
δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές.
Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας
προτού αλλάξετε διατροφή, άσκηση ή τρόπο ζωής.