1
00:00:27,569 --> 00:00:29,821
Eleni, may kinukuwento kang masa rito.

2
00:00:29,904 --> 00:00:32,991
Di lang karaniwang pangtinapay?

3
00:00:33,074 --> 00:00:35,785
Naglagay ako ng konting sourdough.

4
00:00:35,869 --> 00:00:37,871
May pie sa loob.

5
00:00:37,954 --> 00:00:40,999
Mga sibuyas, leeks, sariwang sibuyas,

6
00:00:41,082 --> 00:00:43,793
at herbs, maraming herbs.

7
00:00:43,877 --> 00:00:44,878
Ay, grabe.

8
00:00:47,422 --> 00:00:49,507
Di na nakakagulat

9
00:00:49,591 --> 00:00:53,303
na may lugar sa Greece
na mahahaba ang buhay.

10
00:00:55,430 --> 00:00:59,100
Isa kasi ang Greece
na may pagkaing Mediterranean.

11
00:00:59,601 --> 00:01:02,520
Alam nating mainam
ang pagkaing Mediterranean.

12
00:01:03,021 --> 00:01:06,983
May gulay, olive oil imbes na butter,

13
00:01:07,067 --> 00:01:08,610
bibihirang karne.

14
00:01:13,114 --> 00:01:17,327
Alam nating pampalusog ng tao ito.

15
00:01:18,495 --> 00:01:21,081
Pero may espesyal na islang

16
00:01:21,164 --> 00:01:25,001
mas marami pa ang humahaba ang buhay.

17
00:01:25,668 --> 00:01:27,003
Ito ay Ikaria.

18
00:01:29,130 --> 00:01:32,217
Mas mahaba ang buhay dito
ng pitong taon kaysa sa US.

19
00:01:32,300 --> 00:01:35,053
Kalahati lang ang bilang ng sakit sa puso.

20
00:01:36,513 --> 00:01:38,640
Ang mas interesante pa,

21
00:01:38,723 --> 00:01:41,935
sa pagkilala ko
ng mga lampas 60, 70, o 100,

22
00:01:42,018 --> 00:01:45,063
wala akong makitang kaso ng dementia.

23
00:01:48,525 --> 00:01:54,155
Dapat kong alamin
kung bakit kakaiba ang islang ito.

24
00:02:29,399 --> 00:02:31,860
Sa lugar na maraming mahaba ang buhay,

25
00:02:31,943 --> 00:02:34,320
inaalam ko kung paano ito naiiba.

26
00:02:35,864 --> 00:02:37,699
Magandang tingnan

27
00:02:37,782 --> 00:02:39,784
ang kasaysayan at heograpiya.

28
00:02:44,122 --> 00:02:47,500
Kakaiba ang kultura ng Ikaria

29
00:02:47,584 --> 00:02:50,211
kasi wala itong likas na daungan.

30
00:02:53,464 --> 00:02:55,592
Noong Middle Ages,

31
00:02:56,176 --> 00:02:59,679
halos nahiwalay
ang Ikaria sa kabuuan ng mundo.

32
00:03:02,640 --> 00:03:06,978
Di sila makaasa
sa bangkang may dalang mga supply.

33
00:03:07,061 --> 00:03:09,022
Sila na ang nag-isip

34
00:03:09,105 --> 00:03:12,775
kung paano mabuhay
sa mabatong lupain nila.

35
00:03:13,735 --> 00:03:18,656
Napilitan silang tumatag,
bagay na wala sa ibang lugar.

36
00:03:19,490 --> 00:03:22,368
Nakadevelop sila
ng paraang mamuhay sa lupain.

37
00:03:22,452 --> 00:03:26,247
Nakakakilala ng halaman
at nagamit ang mga bubuyog.

38
00:03:26,331 --> 00:03:30,835
Nagtutulungan sa mga oras ng pagsubok.

39
00:03:32,337 --> 00:03:35,381
Dahil sa mga hirap at pagsubok,

40
00:03:35,465 --> 00:03:39,552
naging isa sila
sa pinakamalusog sa planeta.

41
00:03:53,399 --> 00:03:57,487
Salamat sa almonds.
May ilang tanong kami sa 'yo.

42
00:03:57,570 --> 00:04:00,323
May mga tanong siya sa 'yo.

43
00:04:00,406 --> 00:04:03,159
Pagdating sa buhay dito,

44
00:04:03,243 --> 00:04:04,744
noong 1980 daw,

45
00:04:04,827 --> 00:04:07,789
andito na ang lahat para mamuhay.

46
00:04:08,289 --> 00:04:10,083
Ano'ng natatandaan niya?

47
00:04:10,667 --> 00:04:13,544
Mabibili na ang lahat sa tindahan ngayon.

48
00:04:14,128 --> 00:04:15,672
Pero noon,

49
00:04:16,381 --> 00:04:21,678
arina lang ang meron
kasi kami mismo ang gumagawa.

50
00:04:21,761 --> 00:04:24,931
Pinoproseso namin ang wheat.

51
00:04:25,014 --> 00:04:30,186
Alam mo kung ano ang kape namin noon?

52
00:04:30,687 --> 00:04:32,897
Barley at chickpea.

53
00:04:33,773 --> 00:04:36,234
Niluluto at pinapakuluan namin.

54
00:04:36,317 --> 00:04:38,945
Wala talaga silang binibili?

55
00:04:45,201 --> 00:04:48,288
Natutong mamuhay dito ng taga-Ikaria.

56
00:04:49,914 --> 00:04:54,585
Ang resulta ay ibang uri
ng pamumuhay sa Greece.

57
00:04:57,463 --> 00:05:00,758
Natuto sila kung paano kilalanin

58
00:05:00,842 --> 00:05:04,387
ang halamang makakain, mga gulay,

59
00:05:04,470 --> 00:05:07,223
herbs, spices, mga panggamot.

60
00:05:07,307 --> 00:05:09,809
Nakaugalian nila

61
00:05:09,892 --> 00:05:13,104
ang pag-inom ng mga lokal na herbal tea.

62
00:05:21,612 --> 00:05:23,865
Anong herbal tea ang iniinom mo?

63
00:05:23,948 --> 00:05:30,455
May sage, rosemary,
'yong karaniwang mallow tea.

64
00:05:30,955 --> 00:05:33,708
Anong tsaa ang mainam araw-arawin?

65
00:05:34,709 --> 00:05:35,668
Wine.

66
00:05:37,211 --> 00:05:38,296
Grape tea!

67
00:05:39,255 --> 00:05:41,007
Gusto ko 'yan!

68
00:05:43,634 --> 00:05:47,055
Ang pag-inom
ng herbal tea nang ilang dekada

69
00:05:47,138 --> 00:05:48,639
ay maraming benepisyo.

70
00:05:48,723 --> 00:05:52,226
Pwedeng isa rito
ang pagbaba ng bilang ng dementia.

71
00:05:53,061 --> 00:05:55,813
Lahat ito ay anti-inflammatory,

72
00:05:55,897 --> 00:05:57,273
antioxidant,

73
00:05:57,357 --> 00:06:01,527
at may diuretics
na pampababa ng blood pressure.

74
00:06:04,489 --> 00:06:08,034
May herbal tea pa rin hanggang ngayon.

75
00:06:08,117 --> 00:06:12,455
Konektado ito
sa pambihirang haba ng buhay sa isla.

76
00:06:28,262 --> 00:06:29,097
Honey?

77
00:06:29,764 --> 00:06:30,932
Sige, konti.

78
00:06:32,392 --> 00:06:34,310
Gawa n'yo ito?

79
00:06:34,394 --> 00:06:35,686
Galing sa Ikaria.

80
00:06:35,770 --> 00:06:36,604
Panalo.

81
00:06:36,687 --> 00:06:40,983
Napakadaling tambakan ng asukal ang tea.

82
00:06:41,067 --> 00:06:42,652
Sa US, laging pampatamis

83
00:06:42,735 --> 00:06:45,571
ang asukal o high fructose corn syrup.

84
00:06:46,114 --> 00:06:48,658
Pero sa Ikaria, milenyo na,

85
00:06:48,741 --> 00:06:49,992
honey lagi.

86
00:07:01,546 --> 00:07:04,715
Maraming interesante sa honey ng Ikaria.

87
00:07:08,094 --> 00:07:11,431
Nililipat nila ang mga hive

88
00:07:12,306 --> 00:07:14,142
pag nag-iiba ang klima.

89
00:07:15,143 --> 00:07:19,272
Sa una, baka nasa malapit
sa mga bulaklak ng baybayin.

90
00:07:19,355 --> 00:07:23,067
Tapos ililipat ito
sa may mga gubat sa bundok.

91
00:07:24,569 --> 00:07:29,657
Kumukuha ng nektar
ang bubuyog sa iba-ibang halaman.

92
00:07:29,740 --> 00:07:34,454
May micronutrients o ibang
bioactive compound ang nektar.

93
00:07:34,537 --> 00:07:38,499
Alam nating napipigil ng honey ang cancer.

94
00:07:40,293 --> 00:07:43,963
Mukhang pampahaba
ng buhay ang honey ng Ikaria.

95
00:07:44,046 --> 00:07:47,508
Paano ikukumpara
ang honey na nabibili sa grocery?

96
00:07:47,592 --> 00:07:49,010
Mas mainam ang inyo?

97
00:07:49,093 --> 00:07:52,972
Ang problema ng nasa
tindahan, pinakuluan ang honey.

98
00:07:53,055 --> 00:07:56,476
Sinisira nito ang pollen.

99
00:07:56,559 --> 00:07:58,019
Nagiging asukal.

100
00:07:58,102 --> 00:08:00,646
Di dapat pakukuluan o iinitin

101
00:08:00,730 --> 00:08:04,275
kahit pampatamis ito sa tea.

102
00:08:04,358 --> 00:08:07,069
Iwan lang sa tea hanggang maiinom na ito.

103
00:08:09,280 --> 00:08:12,742
Dahil di pasteurized ang honey ng Ikaria,

104
00:08:12,825 --> 00:08:14,410
di pinakuluan,

105
00:08:14,494 --> 00:08:20,208
di nasisira ang nutrients
at bioactive compounds nito.

106
00:08:20,291 --> 00:08:25,379
Kaya ang honey ng Ikaria
ay mula bubuyog patungong tea.

107
00:08:25,463 --> 00:08:28,174
Mukhang may dagdag na benepisyo 'yon.

108
00:08:33,346 --> 00:08:36,682
Kung pipili ako ng pampatamis,

109
00:08:36,766 --> 00:08:38,100
raw honey na.

110
00:08:38,184 --> 00:08:41,270
Sana katulad ng honey sa Ikaria.

111
00:08:59,330 --> 00:09:00,831
Sa Ikaria ngayon,

112
00:09:01,624 --> 00:09:04,377
malaki ang nabatid ko sa pag-ibig.

113
00:09:05,378 --> 00:09:06,504
Taki,

114
00:09:06,587 --> 00:09:10,174
may pang-salad tayong berdeng sibuyas.

115
00:09:10,883 --> 00:09:13,261
Hinasa mo ang panghiwa ng litsugas?

116
00:09:13,344 --> 00:09:14,512
Para sa 'yo.

117
00:09:15,012 --> 00:09:18,724
Hinasa ko para maganda
ang hiwa at nang matuwa ka.

118
00:09:20,309 --> 00:09:25,856
Alam nating pag namatay
ang isa sa matagal nang mag-asawa,

119
00:09:25,940 --> 00:09:28,317
ang tsansang susunod ang naiwan

120
00:09:28,401 --> 00:09:30,486
ay tataas ng two-thirds.

121
00:09:31,654 --> 00:09:35,950
Pero kabaligtaran
itong kina Aleka at Panagiotis.

122
00:09:36,033 --> 00:09:39,245
Matanda na sila nang nagkatuluyan.

123
00:09:39,912 --> 00:09:43,916
Pagkamatay ng una kong asawa,
nawalan ako ng ganang mabuhay.

124
00:09:44,000 --> 00:09:47,211
Ayokong magsalita, tumawa, kumain.

125
00:09:47,795 --> 00:09:49,672
Wasak ako.

126
00:09:49,755 --> 00:09:51,173
Binalik niya ako.

127
00:09:52,925 --> 00:09:54,760
Siguro 73 ako.

128
00:09:54,844 --> 00:09:57,847
Nasa simbahan kami
ng matalik kong kaibigan.

129
00:09:57,930 --> 00:10:00,558
Nakatingin ako sa mga babaeng pumapasok.

130
00:10:00,641 --> 00:10:02,810
Higit 40 babae ang pumasok.

131
00:10:02,893 --> 00:10:06,314
Pagpasok niya, para akong kinuryente.

132
00:10:07,815 --> 00:10:10,067
Di ko tanda kung sino ang tumawag.

133
00:10:10,943 --> 00:10:12,695
Nagkita kami sa Pezi Lake.

134
00:10:12,778 --> 00:10:16,657
Pinaghandaan niya ako ng pagkain.

135
00:10:16,741 --> 00:10:17,825
Picnic.

136
00:10:19,577 --> 00:10:24,290
Nagpatugtog siya at kumanta,
"Mahal kita dahil maganda ka."

137
00:10:25,625 --> 00:10:29,545
Habang nakatingin ako
sa kanya, may kumiliti sa kaluluwa ko!

138
00:10:30,296 --> 00:10:34,258
Kinasal ako sa unang asawa
noong 16 ako. Malungkot 'yon.

139
00:10:34,342 --> 00:10:38,929
Ikaw ang bumuo sa akin.
Nakalimutan ko na ang nakaraan.

140
00:10:39,013 --> 00:10:42,058
Pakiramdam ko, kasama kita buong buhay ko.

141
00:10:42,642 --> 00:10:46,812
Halata naman ang lakas
ng masaya at dedikadong samahan.

142
00:10:46,896 --> 00:10:49,649
Di dapat maliitin
na ang ganitong koneksiyon

143
00:10:49,732 --> 00:10:52,735
ay mas napapahaba ang kontentong buhay.

144
00:10:53,778 --> 00:10:57,073
Inuuna ng mga nasa
Blue Zone ang kanilang partner.

145
00:10:57,156 --> 00:11:00,284
Pinahahalagahan
at inaaruga ang relasyon nila.

146
00:11:24,850 --> 00:11:28,813
Naniniwala akong
napakahalaga pala ng papel ng wine

147
00:11:28,896 --> 00:11:32,400
bilang pampahaba
ng buhay sa kasaysayan ng Ikaria.

148
00:11:32,900 --> 00:11:36,404
Ayon sa Greek myth,
dito pinanganak ang diyos ng wine.

149
00:11:36,487 --> 00:11:39,198
Ilang siglo nang gamit ang parehong ubas,

150
00:11:39,281 --> 00:11:42,785
pati ang parehong sinaunang proseso.

151
00:11:43,327 --> 00:11:44,245
Diyos ko!

152
00:11:44,787 --> 00:11:47,164
Kalasa ng Ikaria sa tagsibol.

153
00:11:47,248 --> 00:11:51,210
-Oo, masarap na wine ito.
-Di gaanong matamis. Ang galing.

154
00:11:52,253 --> 00:11:55,756
May paraan sa paggawa ng wine sa Ikaria.

155
00:11:55,840 --> 00:11:57,967
Sa ilalim, may amphora na…

156
00:11:58,050 --> 00:12:00,469
-Malaking clay na banga?
-Oo.

157
00:12:00,553 --> 00:12:06,267
Ang temperatura sa taas
ay parang tulad sa sikat ng araw.

158
00:12:06,350 --> 00:12:09,270
Pero limang sentimetro sa ilalim,

159
00:12:09,353 --> 00:12:10,688
humid at malamig.

160
00:12:12,356 --> 00:12:14,358
Mano-mano ang pagpitas.

161
00:12:14,442 --> 00:12:16,444
Walang makina.

162
00:12:16,527 --> 00:12:19,071
Mahabang prosesong tinataas ang kalidad.

163
00:12:19,155 --> 00:12:22,032
-Magagandang ubas lang ang pwede.
-Mismo.

164
00:12:22,616 --> 00:12:24,702
Dito, imbes na oak barrel,

165
00:12:24,785 --> 00:12:28,706
tinatago ang wine
tulad noong panahong wala pa si Kristo.

166
00:12:28,789 --> 00:12:30,458
-Tama.
-Ang galing.

167
00:12:31,834 --> 00:12:35,880
Alam natin
ang kontrobersiya sa alak at alcohol.

168
00:12:36,756 --> 00:12:39,759
Kung titingnan ang alak sa Ikaria,

169
00:12:39,842 --> 00:12:42,178
may ibang ganap dito.

170
00:12:43,304 --> 00:12:47,224
Natural ang wine.
Walang dagdag na anumang kemikal.

171
00:12:48,350 --> 00:12:53,939
Pag wine ng Ikaria
ang kasama sa pagkaing Mediterranean,

172
00:12:54,023 --> 00:12:56,525
tataas ang pagkakaroon ng antioxidant.

173
00:12:56,609 --> 00:12:59,195
Sabi mo, lumalabas ang mineral sa…

174
00:12:59,278 --> 00:13:00,696
-Potassium.
-Potassium.

175
00:13:00,780 --> 00:13:02,656
Phosphorus, boron, iron.

176
00:13:02,740 --> 00:13:05,201
Lahat, parang microclimate,

177
00:13:05,284 --> 00:13:07,536
ang kalidad ng ubas, ng isla,

178
00:13:07,620 --> 00:13:12,208
dulot ang kakaibang katangian
kaya tinatawag itong medicinal wine.

179
00:13:12,291 --> 00:13:15,294
Parang umiinom lang ng supplement.

180
00:13:15,377 --> 00:13:16,295
Tama.

181
00:13:16,378 --> 00:13:17,213
Sa kalusugan!

182
00:13:21,550 --> 00:13:25,179
Higit 100 henerasyon nang
iniinom sa Ikaria ang parehong wine.

183
00:13:25,262 --> 00:13:26,931
Mahahaba ang buhay nila.

184
00:13:27,014 --> 00:13:28,933
Sa akin, sapat na 'yon

185
00:13:29,016 --> 00:13:32,603
para ma-enjoy ko
ang wine ko sa pagtatapos ng gabi.

186
00:14:04,802 --> 00:14:07,012
Ang isang nakakatuwa sa Ikaria

187
00:14:07,096 --> 00:14:10,558
ay ang kabataan
at ang pagpreserba nila ng mga tradisyon

188
00:14:10,641 --> 00:14:12,601
pati pagdiriwang nito.

189
00:14:13,435 --> 00:14:16,856
Sa akin, kitang-kita ito sa panegyris

190
00:14:16,939 --> 00:14:18,899
o magdamagang party

191
00:14:18,983 --> 00:14:22,069
kung saan sama-sama
ang mga edad 14 hanggang 94

192
00:14:22,152 --> 00:14:24,864
at parang komunidad na nagsasaya.

193
00:14:29,201 --> 00:14:31,745
Magdamag silang sumasayaw.

194
00:14:34,623 --> 00:14:38,669
Sa unang tingin,
baka sabihing, "Eh ano, nasa party sila."

195
00:14:39,253 --> 00:14:42,214
Pero sa isang oras ng pagtakbo o pagsayaw,

196
00:14:42,298 --> 00:14:44,842
pareho ang mawawalang calories.

197
00:14:44,925 --> 00:14:47,261
Pero mas aliw sumayaw.

198
00:14:50,097 --> 00:14:54,268
Parang nakokonekta natin
ang ehersisyo sa pagdurusa.

199
00:14:54,351 --> 00:14:56,437
"Pag di masakit, walang makakamit."

200
00:14:56,520 --> 00:15:02,276
Sa Ikaria, natututunan nating
masaya pala ang pisikal na aktibidad.

201
00:15:04,069 --> 00:15:06,488
Lagi silang tumatawa.

202
00:15:08,032 --> 00:15:11,327
Malusog ang pagtawa.
Laban ito sa sakit sa puso.

203
00:15:11,410 --> 00:15:13,495
Kitang-kita ang kaligayahan.

204
00:15:16,665 --> 00:15:21,629
Tingin ko, tinuturo ng Blue Zones
ay masayang magpahaba ng buhay.

205
00:15:21,712 --> 00:15:23,714
Di ka dapat napipilitan.

206
00:15:23,797 --> 00:15:26,175
Ang komunidad at koneksiyon

207
00:15:26,258 --> 00:15:29,637
ay kailangan para humaba ang buhay.

208
00:15:31,972 --> 00:15:35,976
SAYAWAN AT TAWANAN

209
00:15:42,650 --> 00:15:46,487
Di nakakagulat
ang pambihirang haba ng buhay dito.

210
00:15:47,154 --> 00:15:50,407
Pero matapos mababad
sa ganda at kultura ng Ikaria,

211
00:15:50,491 --> 00:15:54,078
sa pagbalik ko lang sa US nakita

212
00:15:54,161 --> 00:15:57,873
ang kahanga-hangang
mga edad 100 sa planeta.

213
00:16:02,962 --> 00:16:05,547
Tanda ko ang unang beses ko sa Nicoya.

214
00:16:05,631 --> 00:16:08,425
Kinita ko ang lokal
kong guide, si Jorge Vindas.

215
00:16:08,509 --> 00:16:09,718
Welcome sa Nicoya.

216
00:16:11,428 --> 00:16:12,429
Pinakilala niya

217
00:16:12,513 --> 00:16:17,810
ang una sa mga edad 100
kong nakilala sa Costa Rica, si Ponchita.

218
00:16:18,978 --> 00:16:19,937
Ako si Daniel.

219
00:16:20,020 --> 00:16:24,984
Nakakabilib siyang 105 taong gulang.

220
00:16:27,695 --> 00:16:32,491
Kung may isang kakatawan
sa pangako ng Blue Zones

221
00:16:32,574 --> 00:16:34,994
at ang alok nito sa atin,

222
00:16:35,077 --> 00:16:36,161
si Ponchita 'yon.

223
00:16:37,246 --> 00:16:39,415
Di ba? Magandang machete ito.

224
00:16:45,170 --> 00:16:49,216
Ang Nicoya ay rural at liblib
na rehiyon sa norte ng Costa Rica.

225
00:16:49,299 --> 00:16:51,301
Nahiwalay sa buong bansa.

226
00:16:52,302 --> 00:16:56,432
Mga 128 kilometrong peninsula
sa ibaba ng border ng Nicaragua.

227
00:16:57,516 --> 00:17:00,644
Sa Blue Zone na ito,
ang dami ng mga edad 100

228
00:17:00,728 --> 00:17:04,732
ay halos tatlo't kalahating
beses ng average ng mundo.

229
00:17:04,815 --> 00:17:07,568
Ang nakakabilib sa nakita ko,

230
00:17:07,651 --> 00:17:10,821
marami ang nabubuhay
nang walang gamot o kapansanan.

231
00:17:11,321 --> 00:17:13,949
Sa karamihan ng mundo, malinaw ang data.

232
00:17:14,033 --> 00:17:17,244
Dapat mayaman ka para maging malusog.

233
00:17:17,327 --> 00:17:19,872
Sa pagtaas ng kita, hahaba ang buhay.

234
00:17:21,290 --> 00:17:25,669
Pero ang kita ng Costa Rica
ay one-sixth lang ng kita sa US

235
00:17:25,753 --> 00:17:30,132
pero nalampasan nila
ang average nating haba ng buhay.

236
00:17:30,215 --> 00:17:32,176
Ang Blue Zone ngang ito

237
00:17:32,259 --> 00:17:35,387
ay isa sa pinakamahirap na lugar sa bansa.

238
00:17:35,471 --> 00:17:38,432
Ang taga-Nicaragua
na 32 kilometro sa norte

239
00:17:38,515 --> 00:17:40,142
ay maiikli ang buhay

240
00:17:40,225 --> 00:17:43,312
tulad ng mga nasa Panama sa baba.

241
00:17:43,395 --> 00:17:46,023
Pero dito, parang may jackpot.

242
00:17:46,565 --> 00:17:48,192
Ang taga-Nicoya

243
00:17:48,275 --> 00:17:52,654
ay kasama sa mahahaba
ang buhay sa mundo. Bakit kaya?

244
00:18:09,338 --> 00:18:13,300
May nakilala ka nang
pag alam mo ang edad, parang di tugma?

245
00:18:16,136 --> 00:18:19,139
May kuwento ako tungkol kay Ramiro.

246
00:18:19,223 --> 00:18:24,019
Pumunta si Jorge sa isang ranch
para makilala ang isang edad 100.

247
00:18:24,103 --> 00:18:29,233
Pero may cowboy siyang nakilala.
Makinis ang balat, buo pa ang ipin.

248
00:18:29,316 --> 00:18:32,986
Tumalon sa kabayo,
nanghuhuli ng baka, nangangabayo.

249
00:18:41,453 --> 00:18:43,622
Tapos, kinausap niya si Ramiro.

250
00:18:43,705 --> 00:18:46,375
"May edad 100 akong kakausapin."

251
00:18:46,458 --> 00:18:48,544
Sabi ni Ramiro, "Ako 'yon."

252
00:18:53,298 --> 00:18:55,676
Sabi ni Jorge, "Pwedeng patingin ng ID?"

253
00:18:55,759 --> 00:18:57,886
Nakasaad nga sa ID

254
00:18:57,970 --> 00:19:01,640
na August 1921 pinanganak, edad 100.

255
00:19:02,307 --> 00:19:06,895
Di pa rin naniwala si Jorge.
Pumunta siya sa capital city.

256
00:19:06,979 --> 00:19:08,814
Naghanap sa mga record.

257
00:19:08,897 --> 00:19:11,733
Nakalista nga roon

258
00:19:11,817 --> 00:19:15,028
si Ramiro na edad 100 na.

259
00:19:17,281 --> 00:19:19,992
Mukha siyang edad 70.

260
00:19:20,075 --> 00:19:22,786
Ang pinakamahalagang
edad 100 kong nakilala

261
00:19:22,870 --> 00:19:25,247
sa anumang kontinente sa 20 taon.

262
00:19:29,418 --> 00:19:32,087
Si David Rehkopf
na scientist mula sa Stanford

263
00:19:32,171 --> 00:19:36,466
ay sinukat ang biological
na edad ng mga taga-Nicoya.

264
00:19:36,550 --> 00:19:39,511
Isa 'yong nakakamanghang resulta

265
00:19:39,595 --> 00:19:41,638
sa inaral naming telomere.

266
00:19:41,722 --> 00:19:44,099
Ang mga taga-Nicoya…

267
00:19:44,183 --> 00:19:47,853
Nalaman niyang
sa bahaging ito ng Costa Rica,

268
00:19:47,936 --> 00:19:52,858
sampung taong mas bata
ang biological na edad ng taga-Nicoya

269
00:19:52,941 --> 00:19:55,485
kaysa sa aktuwal nilang edad.

270
00:19:56,069 --> 00:20:00,532
Ano'ng paliwanag sa pagkabatang ito?

271
00:20:02,201 --> 00:20:03,035
Hello!

272
00:20:03,535 --> 00:20:04,494
Dan Buettner.

273
00:20:04,578 --> 00:20:06,288
Masayang makilala ka.

274
00:20:08,498 --> 00:20:09,541
Upo, kaibigan.

275
00:20:09,625 --> 00:20:11,168
Nagtrabaho ka ngayon?

276
00:20:11,251 --> 00:20:12,252
Medyo.

277
00:20:12,336 --> 00:20:13,629
-Talaga?
-Oo.

278
00:20:13,712 --> 00:20:15,297
Anong oras ka nagising?

279
00:20:15,380 --> 00:20:16,298
Mga 4:00.

280
00:20:16,381 --> 00:20:17,424
-Mga 4:00?
-Oo.

281
00:20:17,507 --> 00:20:22,095
Alas diyes na.
Halos anim na oras ka nang nagtatrabaho.

282
00:20:22,679 --> 00:20:24,181
Ba't marami kang trabaho?

283
00:20:24,264 --> 00:20:25,682
Di naman kailangan.

284
00:20:25,766 --> 00:20:28,185
Sabi nga nila. Pero di ko kaya.

285
00:20:29,478 --> 00:20:31,563
Kasi ito ang buhay ko.

286
00:20:33,482 --> 00:20:38,528
May malinaw na pakay sa buhay
ang taga-Costa Rica, ang plan de vida.

287
00:20:39,154 --> 00:20:43,325
Tiyak sila sa pupuntahan
sa buhay at bakit gigising sa umaga.

288
00:20:43,408 --> 00:20:47,788
Dahilan ito kaya naaalpasan
ang pagsubok para ituloy ang buhay.

289
00:20:47,871 --> 00:20:51,500
At saka ko naisip ang koneksiyon.

290
00:20:51,583 --> 00:20:55,254
Katulad ito ng ikigai sa Okinawa.

291
00:20:56,129 --> 00:21:00,592
May pareho nang ideya
sa dalawang magkaibang Blue Zone.

292
00:21:00,676 --> 00:21:04,179
At alam kong mahalaga ito.

293
00:21:18,402 --> 00:21:19,319
Ayos!

294
00:21:23,407 --> 00:21:26,660
Sa pamumuhay
ng taga-Nicoya, mapapansin mong

295
00:21:26,743 --> 00:21:28,495
kinakamay nila ang lahat.

296
00:21:28,578 --> 00:21:30,664
Walang mekanikal na pampadali

297
00:21:30,747 --> 00:21:32,916
ng gawaing bahay at bakuran.

298
00:21:33,000 --> 00:21:36,086
Halimbawa, machete ang pamputol ng damo.

299
00:21:36,169 --> 00:21:39,047
Sa mga aktibidad sa paglilinis ng bahay,

300
00:21:39,131 --> 00:21:40,465
paghanda ng pagkain,

301
00:21:40,549 --> 00:21:43,427
di pansin ang paggalaw.

302
00:21:43,510 --> 00:21:46,805
Mas marami itong pisikal na aktibidad

303
00:21:46,888 --> 00:21:49,349
kaysa sa "ehersisyo."

304
00:21:50,642 --> 00:21:55,063
Panoorin ang babaeng
gumawa ng tortilla. Ginigiling ang mais.

305
00:21:55,981 --> 00:21:58,317
Mala-Popeye na ang mga braso

306
00:21:58,400 --> 00:22:00,527
sa kakatrabaho nang maayos.

307
00:22:00,610 --> 00:22:05,073
Workout na walang
pagsisikap kasi sanay na sila.

308
00:22:05,157 --> 00:22:08,285
Di namamalayang
nawawalan sila ng calories.

309
00:22:11,121 --> 00:22:14,082
Sa kasaysayan ng tao,
lagi tayong nagtatrabaho.

310
00:22:14,166 --> 00:22:18,003
Natural na mag-imbento
ng mekanikal na pampadali

311
00:22:18,086 --> 00:22:19,921
ng trabaho natin.

312
00:22:23,884 --> 00:22:27,095
Pero naalis natin
ang pisikal na aktibidad sa buhay.

313
00:22:28,430 --> 00:22:31,600
Sa Costa Rica, nagsisibak pa rin ng kahoy.

314
00:22:31,683 --> 00:22:35,812
Mano-mano ang paggiling
ng mais at pagtanim ng pagkain nila.

315
00:22:37,022 --> 00:22:39,941
Magtataka ka
kung mas marami silang ehersisyo

316
00:22:40,025 --> 00:22:43,236
dahil sa gawaing bahay
kaysa sa pag-gym natin.

317
00:22:44,154 --> 00:22:47,532
Parang maliit na bagay
pero lumalaki sa paglaon.

318
00:22:47,616 --> 00:22:51,495
Di lang pambawas
sa calories kaysa sa pag-gym.

319
00:22:51,578 --> 00:22:54,289
Pampabilis din ng metabolism.

320
00:22:54,373 --> 00:22:55,374
GAWAING KINAKAMAY

321
00:22:56,083 --> 00:22:57,000
Bilis na!

322
00:23:02,756 --> 00:23:03,924
Delikado ito.

323
00:23:04,007 --> 00:23:05,133
Mukha nga.

324
00:23:05,217 --> 00:23:06,134
Di ba?

325
00:23:06,218 --> 00:23:08,261
Palakol pa rin kahit 86 na?

326
00:23:08,762 --> 00:23:13,517
Nakapalakol na ako mula edad 14.

327
00:23:13,600 --> 00:23:15,769
Ano'ng iba mong trabaho?

328
00:23:15,852 --> 00:23:17,229
Nagma-machete.

329
00:23:17,312 --> 00:23:19,606
Nag-aayos ng mga bakod.

330
00:23:20,273 --> 00:23:22,692
Ilang oras ka nagtatrabaho araw-araw?

331
00:23:22,776 --> 00:23:26,488
Mula 6:00 hanggang 10:00.

332
00:23:26,571 --> 00:23:29,366
Dahil matanda na ako, naiisip kong

333
00:23:29,449 --> 00:23:30,867
dapat magpahinga.

334
00:23:32,661 --> 00:23:37,332
Sa US, nagtatrabaho tayo
ng 40 o 50 oras kada linggo.

335
00:23:37,416 --> 00:23:39,751
Sa Nicoya, pukpukan din ang trabaho

336
00:23:39,835 --> 00:23:43,130
pero sa mas pinaikling oras.

337
00:23:43,213 --> 00:23:45,674
Magtatrabaho kadalasan sa umaga.

338
00:23:45,757 --> 00:23:48,385
Parang pahinga lang maghapon.

339
00:23:49,302 --> 00:23:52,514
May pera ka sa bangko?

340
00:23:52,597 --> 00:23:54,850
-Wala.
-Walang impok?

341
00:23:54,933 --> 00:23:57,185
-Wala kang seguridad?
-Wala, sir.

342
00:23:58,019 --> 00:24:00,063
Aasa ka sa sariling…

343
00:24:00,147 --> 00:24:01,273
Tama.

344
00:24:01,356 --> 00:24:02,983
Paano kung magkasakit ka?

345
00:24:04,234 --> 00:24:07,821
Sabihin nating pag may pera ako,

346
00:24:07,904 --> 00:24:09,906
lalabas ako para magsaya.

347
00:24:11,450 --> 00:24:12,534
Sa mahabang buhay!

348
00:24:12,617 --> 00:24:13,869
Tama!

349
00:24:16,288 --> 00:24:17,497
Di ako nagrereklamo.

350
00:24:17,998 --> 00:24:21,042
Mahirap at pangit ako.

351
00:24:21,126 --> 00:24:24,337
Pero nagsasaya ako tulad nang nararapat.

352
00:24:24,421 --> 00:24:26,256
Mahirap at pangit kamo?

353
00:24:27,090 --> 00:24:29,509
Di ka pangit. Macho ka nga.

354
00:24:30,385 --> 00:24:32,471
Paano ipapaliwanag?

355
00:24:32,554 --> 00:24:35,724
Dapat magpasalamat sa Panginoon

356
00:24:35,807 --> 00:24:39,769
Dasal kong sa edad kong 86 ngayon,

357
00:24:39,853 --> 00:24:44,065
nakakagalaw pang mag-isa at nakakatrabaho.

358
00:24:44,149 --> 00:24:48,028
Kung bibigyan pa niya ako
ng maraming taon, sana laging ganito.

359
00:24:49,362 --> 00:24:53,283
Dasal ko tuwing matutulog at paggising,

360
00:24:53,909 --> 00:24:55,827
"Bigyan mo ako ng lakas."

361
00:24:58,330 --> 00:25:03,126
Di ko nasukat ang oras ng paglilibang
sa Nicoya gaya sa lahat ng Blue Zone.

362
00:25:03,210 --> 00:25:06,588
Pero di sila sosobra sa pagtatrabaho.

363
00:25:06,671 --> 00:25:08,882
Naglalaan sila ng oras sa pamilya,

364
00:25:08,965 --> 00:25:12,552
iidlip, o makikisalamuha sa mga kaibigan.

365
00:25:13,345 --> 00:25:15,889
Sa madaling salita, naglalaan sila ng oras

366
00:25:15,972 --> 00:25:18,183
sa mas mahahalaga sa kanila.

367
00:25:38,203 --> 00:25:39,329
Magandang umaga.

368
00:25:39,829 --> 00:25:43,500
José Benerando, andito ako
para sa taunang pagbisita.

369
00:25:43,583 --> 00:25:45,418
-Kumusta?
-Mabuti.

370
00:25:45,502 --> 00:25:49,881
Ito ang bansang one-fifteenth lang
ng gasta natin ang healthcare nila.

371
00:25:49,965 --> 00:25:52,968
Pero may henyo silang paraang

372
00:25:53,051 --> 00:25:57,430
pang-iwas na magkasakit
bago pa man ito lumala.

373
00:25:57,514 --> 00:26:01,726
Nakaligtaan ito
ng karamihang bansa sa mundo.

374
00:26:03,436 --> 00:26:06,940
Mas matagal ang buhay
sa Costa Rica kaysa sa US.

375
00:26:07,023 --> 00:26:09,276
Kokonti ang middle age na namamatay.

376
00:26:09,359 --> 00:26:12,737
Ang ginasta lang, one-tenth per capita

377
00:26:12,821 --> 00:26:16,324
kaysa sa US. Paano ninyo nagawa ito?

378
00:26:16,825 --> 00:26:20,328
Pinaigting ang paghikayat sa tubig.

379
00:26:20,412 --> 00:26:25,709
Pinalakas pa
ang mga programang pang-nutrisyon.

380
00:26:25,792 --> 00:26:28,461
Tinitiyak, lalo na sa mga bata,

381
00:26:28,545 --> 00:26:31,840
na may protina silang pangdevelop ng utak

382
00:26:31,923 --> 00:26:34,759
sa unang 12 o 24 na buwan ng buhay nila.

383
00:26:34,843 --> 00:26:38,972
Matinding paglikha ito
ng bagong estrukturang

384
00:26:39,055 --> 00:26:41,308
tinawag naming los puestos de salud.

385
00:26:41,391 --> 00:26:42,809
Maliliit na clinic.

386
00:26:42,892 --> 00:26:45,687
Pinararami sila kung saan-saan.

387
00:26:45,770 --> 00:26:49,566
Ang ideya, dalhin ang kalusugan

388
00:26:49,649 --> 00:26:52,402
sa mga komunidad
at kung saan nakatira ang tao.

389
00:26:55,488 --> 00:26:58,908
Mula noong '90s,
bawat lalaki, babae, at bata sa Costa Rica

390
00:26:58,992 --> 00:27:02,787
ay may karapatang mabisita
ng healthcare ambassador.

391
00:27:02,871 --> 00:27:06,583
Nagseserbisyo
ang bawat team sa 4,000 katao.

392
00:27:06,666 --> 00:27:10,211
Nagbabahay-bahay sila buong taon.

393
00:27:10,295 --> 00:27:13,048
Kilala na nila
ang mga tao. Naiimbita sila.

394
00:27:13,131 --> 00:27:16,843
Kinukumusta nila ang mga edad 80, 90, 100.

395
00:27:16,926 --> 00:27:20,138
May tumulong bang magbihis sa 'yo?

396
00:27:20,221 --> 00:27:23,350
Ako mismo ang nagsuot ng lahat.

397
00:27:23,433 --> 00:27:26,436
Nagdamit ako. Naligo ako.

398
00:27:26,519 --> 00:27:28,647
Mag-isa kong ginawa lahat.

399
00:27:28,730 --> 00:27:31,149
Mr. José Benerando, anong petsa ngayon?

400
00:27:31,232 --> 00:27:33,443
Ika-8 ngayon, tama?

401
00:27:33,526 --> 00:27:36,946
Ika-8 ng anong buwan, Mr. José Benerando?

402
00:27:37,030 --> 00:27:38,365
March?

403
00:27:38,448 --> 00:27:39,491
Anong taon?

404
00:27:40,283 --> 00:27:45,205
Teka, di ako sigurado sa taon.

405
00:27:45,288 --> 00:27:48,625
Pero alam kong March 8 na.

406
00:27:49,626 --> 00:27:53,546
Kultura na
ang public policy sa Costa Rica.

407
00:27:54,172 --> 00:27:56,174
Bahagi na ito ng pamumuhay.

408
00:27:56,257 --> 00:27:58,593
Ipinagmamalaki namin ito.

409
00:27:59,761 --> 00:28:02,263
Sa US, kalusugan sana ang gusto

410
00:28:02,347 --> 00:28:05,183
pero sakit ang pinaghahandaan.

411
00:28:05,266 --> 00:28:09,938
Nakalaan ang pera
sa paghihintay na magkasakit ka

412
00:28:10,021 --> 00:28:12,107
at sa pagbayad ng pampagaling.

413
00:28:13,108 --> 00:28:17,779
Napakamahal na, di pa epektibo.

414
00:28:17,862 --> 00:28:21,449
Pero ang bansang ito,
mas mura ang healthcare nila sa atin

415
00:28:21,533 --> 00:28:23,952
pero mas mahusay ang resulta nila.

416
00:28:26,121 --> 00:28:29,457
Paano nagawa ng mahirap na bansang

417
00:28:29,541 --> 00:28:32,919
makapagbigay ng mahusay na healthcare?

418
00:28:34,045 --> 00:28:37,507
Baka kasama ito
sa pampahaba ng buhay sa Nicoya.

419
00:28:45,473 --> 00:28:49,185
Gumagawa na ako
ng rosquillos noong bata pa ako.

420
00:28:49,269 --> 00:28:53,815
Tinutulungan ko
ang kapitbahay na gumawa ng rosquillos.

421
00:28:53,898 --> 00:28:55,817
Ilang taon ka noon?

422
00:28:55,900 --> 00:28:57,277
Sampu yata.

423
00:28:57,360 --> 00:28:59,571
Ilang taon na itong gilingan?

424
00:28:59,654 --> 00:29:03,283
Itong bato, di ko masabi.

425
00:29:03,366 --> 00:29:06,119
Ginamit pa 'yan ng nanay ko.

426
00:29:06,202 --> 00:29:07,120
Wow.

427
00:29:07,203 --> 00:29:11,040
Oo, ginigilingan
ng nanay ko tapos binigay sa akin.

428
00:29:11,124 --> 00:29:13,251
-Ayos.
-Marami siyang nagiling.

429
00:29:14,252 --> 00:29:16,212
-Higit 100 taon na ito.
-Ayos.

430
00:29:18,339 --> 00:29:22,010
Lahat ng natutunan niya, tinuro sa akin.

431
00:29:22,093 --> 00:29:23,928
Pareho ang ginagawa ko.

432
00:29:24,012 --> 00:29:27,599
Pinasa ko rin ito sa anak ko.

433
00:29:48,411 --> 00:29:52,290
Walang duda, isang dahilan
sa haba ng buhay sa Nicoya

434
00:29:52,373 --> 00:29:56,753
ay dahil kumakain sila

435
00:29:56,836 --> 00:30:00,965
ng beans, kalabasa, at mais.

436
00:30:01,049 --> 00:30:04,344
Tinawag na "three sisters,"
ang Mesoamerica trifecta

437
00:30:04,427 --> 00:30:09,557
na kinakain sa rehiyon ng 6,000 taon na.

438
00:30:12,352 --> 00:30:15,021
Ang mais na ginagawang tortilla

439
00:30:15,104 --> 00:30:17,857
ay tradisyonal nilang pagkain.

440
00:30:18,608 --> 00:30:21,778
Mahusay na mapagkukunan
ng complex carbohydrates,

441
00:30:21,861 --> 00:30:24,823
mayaman sa bitamina, mineral, at fiber.

442
00:30:25,448 --> 00:30:29,494
Pinapasustansiya pa
ng tradisyonal nilang pagproseso ng mais

443
00:30:29,577 --> 00:30:34,123
simula sa pagbabad nito
kasama ang abo ng kahoy.

444
00:30:34,207 --> 00:30:36,835
Dinudurog nito ang mga butil

445
00:30:36,918 --> 00:30:40,880
para ilabas ang niacin
na pangkontrol ng kolesterol.

446
00:30:42,173 --> 00:30:43,758
Ang itim na beans

447
00:30:43,842 --> 00:30:48,388
ay may antioxidant na gaya sa blueberry.

448
00:30:48,471 --> 00:30:51,516
Mayaman din ito
sa fiber na panlinis ng colon.

449
00:30:52,433 --> 00:30:56,437
Mayaman ang kalabasa
sa bitaminang A, B, at C

450
00:30:56,521 --> 00:31:00,316
pati mineral
gaya ng potassium at magnesium.

451
00:31:03,778 --> 00:31:07,657
Nalaman natin sa mga Adventist
na magandang maging vegetarian.

452
00:31:07,740 --> 00:31:11,786
Pero inaalala ng karamihan
sa US ay kung walang karne,

453
00:31:11,870 --> 00:31:14,289
kukulangin sila sa protina.

454
00:31:16,124 --> 00:31:19,502
Tutok ang mayayamang bansa sa ideyang

455
00:31:19,586 --> 00:31:24,048
ang protina ay mula dapat sa karne
at dairy products para magka-muscle.

456
00:31:25,300 --> 00:31:28,219
Eh paano nakakasibak
ng kahoy ang taga-Nicoya

457
00:31:28,303 --> 00:31:30,847
at nagpapastol ng baka sa araw-araw?

458
00:31:32,307 --> 00:31:38,313
Ang tunay na magic
ay pinagsamang beans, kalabasa, at mais.

459
00:31:39,814 --> 00:31:41,816
Siyam na amino acid ang kailangan

460
00:31:41,900 --> 00:31:44,777
para makabuo ng protina at magka-muscle.

461
00:31:44,861 --> 00:31:48,781
Nasa mga produktong
galing sa hayop ang siyam na ito.

462
00:31:48,865 --> 00:31:52,118
Pero may kolesterol at saturated fat din.

463
00:31:52,201 --> 00:31:54,454
Ang pagkaing "three sisters"

464
00:31:54,537 --> 00:31:59,250
ay nabibigay lahat ng amino acid
pero walang kolesterol at saturated fat.

465
00:32:00,293 --> 00:32:03,963
Mas konti sa atin
ang binibili nilang karne at dairy

466
00:32:04,047 --> 00:32:06,257
pero kumpleto sila sa protina.

467
00:32:06,341 --> 00:32:07,550
Ibig sabihin,

468
00:32:07,634 --> 00:32:10,595
di kailangang mayaman
para kumain nang malusog.

469
00:32:17,936 --> 00:32:19,520
Kain tayo, Isaac.

470
00:32:19,604 --> 00:32:23,232
Kung sasabihin mo kay Isaac

471
00:32:23,316 --> 00:32:25,610
kung paano umabot sa edad 100,

472
00:32:25,693 --> 00:32:27,946
ano'ng payo mo sa kanya?

473
00:32:28,029 --> 00:32:30,365
Sana kainin niya ang kinakain ko.

474
00:32:30,448 --> 00:32:32,450
Ang anak mo kaya

475
00:32:32,533 --> 00:32:35,411
ay kakainin ang kinain ng lolo mo?

476
00:32:35,495 --> 00:32:39,040
Parang hindi kasi iba na ngayon.

477
00:32:39,123 --> 00:32:40,959
Daming processed na pagkain.

478
00:32:41,042 --> 00:32:44,253
Sa beans at kanin,
umabot siya ng 100 taon.

479
00:32:44,337 --> 00:32:45,797
Mas mainam 'yon, ano?

480
00:32:45,880 --> 00:32:49,592
Oo. Pero di interesado
sa kanin at beans ang mga bata.

481
00:32:49,676 --> 00:32:52,845
Ang hilig nila, cereal.

482
00:32:52,929 --> 00:32:59,310
Di masustansiya gaya ng kanin at beans.

483
00:32:59,394 --> 00:33:01,062
Gusto mo, Lolo?

484
00:33:01,771 --> 00:33:03,064
Gusto mo?

485
00:33:03,147 --> 00:33:04,107
Kung gusto mo.

486
00:33:04,190 --> 00:33:05,108
Isa.

487
00:33:08,027 --> 00:33:09,779
Patikim lang. Salamat.

488
00:33:09,862 --> 00:33:14,367
Ayaw niya ng kanin,
beans, o itlog. Cookies ang gusto.

489
00:33:18,955 --> 00:33:22,166
Nadudurog ang puso ko
sa pagbabago ng Nicoya.

490
00:33:22,250 --> 00:33:24,711
Pagdating mo, ang unang tatambad

491
00:33:24,794 --> 00:33:26,170
ay fast food.

492
00:33:26,254 --> 00:33:28,589
Nagtitinda ng chips,

493
00:33:28,673 --> 00:33:31,134
softdrink, at candy.

494
00:33:32,051 --> 00:33:34,721
Pinapalitan ang henyong pamumuhay,

495
00:33:34,804 --> 00:33:39,017
ang pagkaing sobrang nagpapahaba ng buhay.

496
00:33:39,100 --> 00:33:42,520
Natutulad na sila
sa maraming modernong lugar.

497
00:33:44,355 --> 00:33:49,360
Lumiit na ng one-fifth ang Blue Zone
na ito mula nang una ko itong nakita.

498
00:33:49,444 --> 00:33:51,195
Sa pagtatantiya,

499
00:33:51,279 --> 00:33:55,116
baka mawala ang Blue Zone
na ito sa isang henerasyon.

500
00:33:56,409 --> 00:33:58,536
Mas malala sa Okinawa.

501
00:33:58,619 --> 00:34:01,080
Sa una kong bisita roon noong 1999,

502
00:34:01,164 --> 00:34:02,707
kilala ito sa pagkakaroon

503
00:34:02,790 --> 00:34:06,711
ng pinakamahahabang buhay
at pinakamalusog sa kasaysayan.

504
00:34:07,837 --> 00:34:11,424
Ngayon, halos nawawala na
ang phenomenon ng mahabang buhay.

505
00:34:11,507 --> 00:34:15,511
Ang Okinawa na ngayon
ang pinakamaraming kaso ng obesity

506
00:34:15,595 --> 00:34:17,847
sa mga lugar sa Japan.

507
00:34:21,017 --> 00:34:24,312
Pero ang maganda, nakuha natin ang dunong.

508
00:34:25,313 --> 00:34:29,901
May makokopya tayong pampahaba ng buhay.

509
00:34:32,528 --> 00:34:34,906
Nahumaling ako sa ideyang 'yon.

510
00:34:35,573 --> 00:34:37,075
Napaisip ako.

511
00:34:38,367 --> 00:34:41,412
Makakagawa kaya ng bagong Blue Zone?

512
00:37:53,896 --> 00:38:00,194
ANG SERYENG ITO AY PANG-ALIW LANG,
HINDI PANG-ABISONG MEDIKAL.

513
00:38:00,278 --> 00:38:04,782
IKONSULTA SA DOKTOR ANG KALUSUGAN MO

514
00:38:04,865 --> 00:38:09,745
KUNG IIBAHIN ANG DIYETA,
EHERSISYO O PAMUMUHAY.

515
00:38:10,288 --> 00:38:13,291
Tagapagsalin ng Subtitle:
Libay Linsangan Cantor