1 00:00:27,569 --> 00:00:32,991 Eleni, je vertelde me over het deeg hier. Het is geen gewoon brooddeeg, hè? 2 00:00:33,074 --> 00:00:35,785 Ik doe er wat zuurdesem in. 3 00:00:35,869 --> 00:00:37,787 Er zit een pastei in. 4 00:00:37,871 --> 00:00:40,999 Uien, prei, verse uien… 5 00:00:41,082 --> 00:00:43,793 …en kruiden, heel veel kruiden. 6 00:00:43,877 --> 00:00:44,878 O, mijn god. 7 00:00:47,422 --> 00:00:49,507 Mensen zullen niet schrikken… 8 00:00:49,591 --> 00:00:53,303 …als ze horen dat er een langlevenhotspot is in Griekenland. 9 00:00:55,430 --> 00:00:59,100 Griekenland is een van de huizen van het mediterrane dieet. 10 00:00:59,601 --> 00:01:02,520 Iedereen weet dat het goed voor je is… 11 00:01:03,021 --> 00:01:06,983 …met groenten en olijfolie in plaats van boter… 12 00:01:07,067 --> 00:01:08,526 …en weinig vlees. 13 00:01:13,114 --> 00:01:17,327 We weten dat dat leidt tot gezondere populaties. 14 00:01:18,495 --> 00:01:21,081 Maar er is een speciaal eiland… 15 00:01:21,164 --> 00:01:25,043 …dat grote aantallen produceert wat betreft lange levensduur… 16 00:01:25,668 --> 00:01:27,003 …en dat is Ikaria. 17 00:01:29,047 --> 00:01:32,175 Deze populatie leeft zeven jaar langer dan Amerikanen… 18 00:01:32,258 --> 00:01:35,053 …met ongeveer de helft van het aantal hart- en vaatziekten. 19 00:01:36,513 --> 00:01:38,640 En wat echt interessant was… 20 00:01:38,723 --> 00:01:41,935 …was dat ik mensen ouder dan 60 of 70 of 100 ontmoette… 21 00:01:42,018 --> 00:01:45,063 …en geen gevallen van dementie kon vinden. 22 00:01:48,525 --> 00:01:54,155 Dus ik wist dat ik moest ontdekken hoe dit eiland anders is dan de rest. 23 00:01:55,782 --> 00:01:59,119 GRIEKENLAND IKARIA 24 00:02:12,090 --> 00:02:16,261 IKARIA GRIEKENLAND 25 00:02:29,274 --> 00:02:31,943 Als ik een plek vind met een lange levensduur… 26 00:02:32,026 --> 00:02:34,320 …wil ik begrijpen hoe ze anders is. 27 00:02:35,864 --> 00:02:37,699 En een goede plek om te kijken… 28 00:02:37,782 --> 00:02:39,784 …is geschiedenis en geografie. 29 00:02:44,122 --> 00:02:47,500 Ikaria heeft een erg unieke cultuur… 30 00:02:47,584 --> 00:02:50,211 …omdat het geen natuurlijke havens had. 31 00:02:53,464 --> 00:02:55,592 In de middeleeuwen… 32 00:02:56,176 --> 00:02:59,679 …was Ikaria bijna volledig geïsoleerd van de rest van de oude wereld. 33 00:03:02,640 --> 00:03:06,978 Ikariërs konden niet afhankelijk zijn van een boot met veel voorraden… 34 00:03:07,061 --> 00:03:09,022 …dus moesten ze uitzoeken… 35 00:03:09,105 --> 00:03:12,775 …hoe ze van deze ruige, rotsachtige grond konden leven. 36 00:03:13,735 --> 00:03:18,656 Het gaf een veerkracht die je nergens anders zag. 37 00:03:19,490 --> 00:03:22,368 Ze moesten leren om van het land te leven… 38 00:03:22,452 --> 00:03:26,247 …om planten te identificeren en bijen te gebruiken… 39 00:03:26,331 --> 00:03:30,835 …en samen te werken in erg moeilijke situaties. 40 00:03:32,337 --> 00:03:35,381 En juist door die moeilijkheid en ontberingen… 41 00:03:35,465 --> 00:03:39,552 …zijn ze een van de gezondste populaties ter wereld geworden. 42 00:03:53,399 --> 00:03:55,068 Bedankt voor de amandelen. 43 00:03:55,151 --> 00:03:57,487 Oké, we hebben een paar vragen voor je. 44 00:03:57,570 --> 00:04:00,323 Hij wil je nu wat vragen stellen. 45 00:04:00,406 --> 00:04:03,159 Als het gaat om hoe het leven was… 46 00:04:03,243 --> 00:04:07,789 …hoorden we dat Ikaria voor 1980 volledig zelfvoorzienend was. 47 00:04:08,289 --> 00:04:10,083 Wat weet ze nog van die tijd? 48 00:04:10,667 --> 00:04:13,544 Je kunt nu alles vinden in winkels. 49 00:04:14,128 --> 00:04:15,672 Maar toen… 50 00:04:16,381 --> 00:04:21,678 …hadden we alleen bloem omdat we het zelf verbouwden. 51 00:04:21,761 --> 00:04:24,931 We moesten onze eigen tarwe malen. 52 00:04:25,014 --> 00:04:30,186 Weet je wat onze koffie toen was? 53 00:04:30,687 --> 00:04:32,897 Het was gerst en kikkererwten… 54 00:04:33,773 --> 00:04:36,234 …die we hadden geroosterd en gebrouwen. 55 00:04:36,317 --> 00:04:38,945 Maar ze kochten dus letterlijk niets? 56 00:04:45,201 --> 00:04:48,621 Ikariërs moesten leren hoe ze zelfstandig konden overleven. 57 00:04:49,914 --> 00:04:54,585 Wat naar voren komt, is een ander soort Griekse manier van leven. 58 00:04:57,463 --> 00:05:01,134 Ze moesten leren planten te identificeren… 59 00:05:01,217 --> 00:05:04,387 …om te gebruiken voor voedsel, voor groenten… 60 00:05:04,470 --> 00:05:07,223 …voor kruiden, specerijen, medicijnen. 61 00:05:07,307 --> 00:05:10,184 En de Ikariërs ontwikkelden de gewoonte… 62 00:05:10,268 --> 00:05:13,104 …om lokale kruidentheeën te drinken. 63 00:05:21,612 --> 00:05:23,865 Wat voor kruidentheeën drink je? 64 00:05:23,948 --> 00:05:30,288 Saliethee, rozemarijnthee, kaasjeskruidthee. 65 00:05:30,955 --> 00:05:33,708 Wat is de beste thee om dagelijks te drinken? 66 00:05:34,709 --> 00:05:35,668 Wijn. 67 00:05:37,211 --> 00:05:38,296 Druiventhee. 68 00:05:39,255 --> 00:05:41,007 Je stijl bevalt me wel. 69 00:05:43,634 --> 00:05:47,055 Kruidenthee drinken, vooral als je het al decennia doet… 70 00:05:47,138 --> 00:05:52,226 …heeft veel gezondheidsvoordelen, waaronder minder kans op dementie. 71 00:05:53,061 --> 00:05:55,813 Ze zijn ontstekingsremmend… 72 00:05:55,897 --> 00:05:57,273 …antioxiderend… 73 00:05:57,357 --> 00:06:01,527 …en bevatten vaak diuretica die de bloeddruk verlagen. 74 00:06:04,489 --> 00:06:08,034 Kruidenthee houdt stand tot op de dag van vandaag… 75 00:06:08,117 --> 00:06:12,455 …en heeft een sterke band met de lange levensduur op het eiland. 76 00:06:13,498 --> 00:06:18,461 IKARIA KRUIDENTHEE 77 00:06:20,880 --> 00:06:23,800 88 JAAR OUD 78 00:06:28,262 --> 00:06:29,097 Honing? 79 00:06:29,764 --> 00:06:30,932 Ja, een beetje. 80 00:06:32,392 --> 00:06:34,310 Is dit ook zelfgemaakte honing? 81 00:06:34,394 --> 00:06:35,686 Dit is van Ikaria. 82 00:06:35,770 --> 00:06:36,604 Perfect. 83 00:06:36,687 --> 00:06:40,983 Het is zo makkelijk om veel lepels suiker in onze thee te doen. 84 00:06:41,067 --> 00:06:45,446 In Amerika gebruikt men als zoetstof suiker of fructose-glucosestroop. 85 00:06:46,114 --> 00:06:49,992 Maar in Ikaria is het al millennia lang honing. 86 00:07:01,504 --> 00:07:04,715 Ikarische honing heeft meerdere interessante dimensies. 87 00:07:08,094 --> 00:07:11,431 De imkers verplaatsen hun korven… 88 00:07:12,306 --> 00:07:14,308 …naarmate het seizoen vordert. 89 00:07:15,143 --> 00:07:19,272 In het begin staan ze misschien bij de wilde bloemen aan de kust… 90 00:07:19,355 --> 00:07:23,067 …maar uiteindelijk eindigen ze in de dennenbossen aan de top. 91 00:07:24,569 --> 00:07:29,657 Deze bijen verzamelen de nectar van verschillende soorten planten. 92 00:07:29,740 --> 00:07:34,454 Met die nectar heb je andere micronutriënten of bioactieve stoffen. 93 00:07:34,537 --> 00:07:38,332 We weten dat honing kanker remt. 94 00:07:40,293 --> 00:07:43,921 Ikarische honing lijkt bij te dragen aan een lang leven. 95 00:07:44,005 --> 00:07:47,633 Hoe ziet die honing eruit vergeleken met die in de supermarkt… 96 00:07:47,717 --> 00:07:49,010 …en is hij gezonder? 97 00:07:49,093 --> 00:07:52,972 Het probleem met honing uit de winkel is dat de honing gekookt is. 98 00:07:53,055 --> 00:07:56,476 Daardoor vernietigen ze de stuifmeelkorrels… 99 00:07:56,559 --> 00:07:58,019 …en wordt het suiker. 100 00:07:58,102 --> 00:08:00,605 Je kookt of verwarmt de honing nooit… 101 00:08:00,688 --> 00:08:04,317 …zelfs niet als je hem in de thee gebruikt als zoetstof. 102 00:08:04,400 --> 00:08:07,069 Laat de thee staan tot je hem kunt drinken. 103 00:08:09,280 --> 00:08:12,742 Omdat de honing in Ikaria niet is gepasteuriseerd… 104 00:08:12,825 --> 00:08:14,410 …niet gekookt… 105 00:08:14,494 --> 00:08:20,208 …worden de voedingsstoffen en de bioactieve stoffen niet vernietigd. 106 00:08:20,291 --> 00:08:25,379 Dat betekent dat Ikarische honing van de bij naar je thee komt… 107 00:08:25,463 --> 00:08:28,007 …en dat lijkt een extra voordeel te hebben. 108 00:08:28,090 --> 00:08:32,762 90 JAAR OUD - 33 JAAR OUD 109 00:08:33,346 --> 00:08:36,682 Dus als ik denk aan de zoetstof die ik ga gebruiken… 110 00:08:36,766 --> 00:08:41,270 …is het een rauwe honing, bij voorkeur een zoals die in Ikaria. 111 00:08:43,689 --> 00:08:48,819 IKARIA RAUWE HONING 112 00:08:59,330 --> 00:09:04,252 In Ikaria had ik deze keer een grote openbaring rond liefde. 113 00:09:05,378 --> 00:09:06,504 Taki… 114 00:09:06,587 --> 00:09:10,174 …ik heb groene uien voor onze salade. 115 00:09:10,883 --> 00:09:13,261 Heb je het mes geslepen om de sla te snijden? 116 00:09:13,344 --> 00:09:14,470 Voor jou. 117 00:09:15,012 --> 00:09:18,307 Ik heb het geslepen om de salade mooi te snijden. 118 00:09:20,309 --> 00:09:25,773 We weten dat als een partner overlijdt na een langdurige relatie… 119 00:09:25,856 --> 00:09:28,317 …je kansen om te sterven in de komende drie maanden… 120 00:09:28,401 --> 00:09:30,486 …met twee derde toenemen. 121 00:09:31,654 --> 00:09:35,950 Maar hier hebben we het omgekeerde met Aleka en Panagiotis. 122 00:09:36,033 --> 00:09:39,078 Deze twee werden op latere leeftijd verliefd. 123 00:09:39,912 --> 00:09:43,916 Toen mijn eerste vrouw overleed, had ik geen zin meer om te leven. 124 00:09:44,000 --> 00:09:47,211 Ik praatte niet. Ik lachte niet. Ik at niet. 125 00:09:47,795 --> 00:09:49,672 Ik stortte volledig in… 126 00:09:49,755 --> 00:09:51,173 …en ze bracht me terug. 127 00:09:52,925 --> 00:09:54,719 Ik moet 73 zijn geweest. 128 00:09:54,802 --> 00:09:57,888 Ik zat op een bankje in de kerk met m'n beste vriend. 129 00:09:57,972 --> 00:10:00,558 Ik keek naar de vrouwen die binnenkwamen. 130 00:10:00,641 --> 00:10:02,810 Er waren meer dan veertig vrouwen. 131 00:10:02,893 --> 00:10:06,731 Zodra ze binnenkwam, werd ik geraakt door een elektrische golf. 132 00:10:07,815 --> 00:10:10,234 Ik weet niet meer wie wie gebeld heeft. 133 00:10:10,943 --> 00:10:12,695 We spraken af bij meer Pezi. 134 00:10:12,778 --> 00:10:16,657 Hij had een maaltijd voor me bereid. 135 00:10:16,741 --> 00:10:17,825 Een picknick. 136 00:10:19,577 --> 00:10:24,290 Hij speelde een bandje en zong: 'Ik hou van je omdat je mooi bent.' 137 00:10:25,625 --> 00:10:29,545 Toen ik naar hem keek, prikkelde iets mijn ziel. 138 00:10:30,296 --> 00:10:34,258 Ik trouwde op m'n 16e met m'n eerste man en had een somber leven… 139 00:10:34,342 --> 00:10:38,929 …maar jij hebt me compleet gemaakt, en ik ben het verleden vergeten. 140 00:10:39,013 --> 00:10:42,099 Het voelt alsof ik al mijn jaren met jou heb geleefd. 141 00:10:42,642 --> 00:10:46,812 De kracht van gelukkige, toegewijde partnerschappen lijkt logisch… 142 00:10:46,896 --> 00:10:49,565 …maar we mogen niet onderschatten hoe dit soort connectie… 143 00:10:49,649 --> 00:10:52,568 …kan leiden tot een langer, meer vervuld leven. 144 00:10:53,653 --> 00:10:57,156 Mensen in de Blauwe Zones maken hun partners tot prioriteit… 145 00:10:57,239 --> 00:11:00,117 …koesteren hun relaties en investeren in hen. 146 00:11:00,201 --> 00:11:05,081 IKARIA PARTNERSCHAP 147 00:11:24,850 --> 00:11:28,813 Ik geloof dat wijn een verrassend sterke rol heeft gespeeld… 148 00:11:28,896 --> 00:11:32,400 …in de langlevencultuur van Ikaria doorheen de geschiedenis. 149 00:11:32,900 --> 00:11:36,404 Volgens de Griekse mythologie is de god van de wijn hier geboren. 150 00:11:36,487 --> 00:11:39,198 Ze gebruiken al eeuwen dezelfde druiven… 151 00:11:39,281 --> 00:11:42,785 …en niet alleen dat, hetzelfde eeuwenoude proces. 152 00:11:43,327 --> 00:11:44,245 O, mijn god. 153 00:11:44,787 --> 00:11:47,164 Het smaakt naar Ikaria op een lentedag. 154 00:11:47,248 --> 00:11:51,210 Ja, dat is een goede wijn. -Niet overdreven zoet. Hij is geweldig. 155 00:11:52,253 --> 00:11:55,756 De Ikariërs hebben een methode om wijn te maken. 156 00:11:55,840 --> 00:11:57,967 Hieronder zit een amfora en de… 157 00:11:58,050 --> 00:12:00,469 Dat is een groot vat van klei, toch? -Ja. 158 00:12:00,553 --> 00:12:06,267 De temperatuur op de top kan zijn wat de zon… zonlicht. 159 00:12:06,350 --> 00:12:10,688 Maar vijf centimeter eronder is het vochtig en koel. 160 00:12:12,356 --> 00:12:14,358 We plukken de druiven met de hand. 161 00:12:14,442 --> 00:12:19,071 Er zijn geen machines. Het proces is lang, maar het geeft een goede kwaliteit. 162 00:12:19,155 --> 00:12:21,991 Alleen de goede druiven gaan erin. -Ja, precies. 163 00:12:22,616 --> 00:12:25,786 En de wijn wordt hier niet bewaard in een eiken vat… 164 00:12:25,870 --> 00:12:28,706 …maar zoals mensen voor Christus' tijd dat deden. 165 00:12:28,789 --> 00:12:30,458 Ja. -Het is geweldig. 166 00:12:31,834 --> 00:12:35,880 We zijn ons allemaal bewust van de controverse rond wijn en alcohol. 167 00:12:36,756 --> 00:12:39,759 Maar als je naar de wijn in Ikaria kijkt… 168 00:12:39,842 --> 00:12:42,178 …is er iets anders aan de hand. 169 00:12:43,304 --> 00:12:47,141 De wijn is natuurlijk. Er zijn geen chemicaliën aan toegevoegd. 170 00:12:48,350 --> 00:12:53,939 We weten dat als je Ikarische wijn drinkt bij een mediterrane maaltijd… 171 00:12:54,023 --> 00:12:56,567 …je de opname van de antioxidanten verhoogt. 172 00:12:56,650 --> 00:12:59,195 Je zei dat mineralen die komen uit het… 173 00:12:59,278 --> 00:13:00,696 Kalium. -Kalium. 174 00:13:00,780 --> 00:13:02,656 Fosfor, boor, ijzer. 175 00:13:02,740 --> 00:13:07,536 Alles, zoals het microklimaat, de kwaliteit van de druif, van het eiland… 176 00:13:07,620 --> 00:13:12,208 …geeft deze unieke kwaliteiten zodat ze 't medicinale wijn konden noemen. 177 00:13:12,291 --> 00:13:15,294 Dit is bijna als het drinken van een supplement. 178 00:13:15,377 --> 00:13:16,295 Ja. 179 00:13:16,378 --> 00:13:17,755 Op onze gezondheid. 180 00:13:21,550 --> 00:13:25,179 Mensen in Ikaria drinken al ruim 100 generaties dezelfde wijn… 181 00:13:25,262 --> 00:13:26,847 …en ze leven het langst. 182 00:13:26,931 --> 00:13:28,933 Voor mij is die band voldoende… 183 00:13:29,016 --> 00:13:32,603 …om 's avonds van mijn glas wijn te kunnen genieten. 184 00:13:34,146 --> 00:13:38,901 IKARIA WIJN 185 00:14:04,802 --> 00:14:07,721 Een van de lichtpuntjes waren de jonge mensen… 186 00:14:07,805 --> 00:14:10,558 …en hoe ze deze tradities niet alleen bewaren… 187 00:14:10,641 --> 00:14:12,601 …maar ze ook vieren. 188 00:14:13,435 --> 00:14:16,856 Voor mij komt dat het meest tot leven bij de panegyris… 189 00:14:16,939 --> 00:14:18,899 …deze geweldige nachtfeesten… 190 00:14:18,983 --> 00:14:22,069 …waar mensen van 14 tot 94 jaar samenkomen… 191 00:14:22,152 --> 00:14:24,780 …en sociaal zijn en plezier maken. 192 00:14:29,201 --> 00:14:31,745 Ze dansen de hele nacht. 193 00:14:34,623 --> 00:14:38,669 Je zou kunnen zeggen dat ze maar op een feest zijn… 194 00:14:39,253 --> 00:14:41,714 …maar een uur hardlopen of dansen… 195 00:14:41,797 --> 00:14:44,842 …zijn evenwaardig wat betreft calorieverbruik. 196 00:14:44,925 --> 00:14:47,261 Maar een uur dansen is enorm leuk. 197 00:14:50,097 --> 00:14:54,310 We associëren bewegen vaak met lijden. 198 00:14:54,393 --> 00:14:56,395 'Geen winst zonder pijn.' 199 00:14:56,478 --> 00:15:02,276 Maar in Ikaria leren we dat fysieke activiteit leuk kan zijn. 200 00:15:04,069 --> 00:15:06,488 Ze lachen de hele tijd. 201 00:15:08,032 --> 00:15:11,410 Lachen is goed voor onze slagaders en voor hartziekten. 202 00:15:11,911 --> 00:15:13,495 Het geluk is voelbaar. 203 00:15:16,665 --> 00:15:21,629 Ik denk dat Blauwe Zones ons leren dat een lang leven vreugdevol kan zijn. 204 00:15:21,712 --> 00:15:23,714 Het hoeft geen karwei te zijn. 205 00:15:23,797 --> 00:15:26,175 En gemeenschap, verbondenheid… 206 00:15:26,258 --> 00:15:29,553 …is de voorwaarde voor een lang leven. 207 00:15:31,513 --> 00:15:36,185 IKARIA DANSEN EN LACHEN 208 00:15:42,566 --> 00:15:46,487 Het was niet verwonderlijk dat je hier buitengewoon lang zou leven. 209 00:15:47,071 --> 00:15:50,491 Maar na de schoonheid en de cultuur van Ikaria in me op te nemen… 210 00:15:50,574 --> 00:15:53,577 …was het pas toen ik terug was in Amerika… 211 00:15:53,661 --> 00:15:57,873 …dat ik de meest bijzondere honderdjarigen op de planeet vond. 212 00:16:02,920 --> 00:16:05,547 Ik herinner me mijn eerste bezoek aan Nicoya. 213 00:16:05,631 --> 00:16:08,384 Ik ontmoette mijn lokale gids, Jorge Vindas. 214 00:16:08,467 --> 00:16:09,718 Welkom in Nicoya. 215 00:16:11,345 --> 00:16:12,346 Hij stelde me voor… 216 00:16:12,429 --> 00:16:15,975 …aan de eerste honderdjarige die ik in Costa Rica ontmoette… 217 00:16:16,058 --> 00:16:17,810 …een dame genaamd Ponchita. 218 00:16:18,978 --> 00:16:19,937 Ik ben Daniel. 219 00:16:20,020 --> 00:16:24,984 Ze was 105 jaar oud en ze was absoluut geweldig. 220 00:16:27,695 --> 00:16:32,491 Als er één persoon was die de belofte van Blauwe Zones belichaamde… 221 00:16:32,574 --> 00:16:34,994 …en wat het de rest van ons biedt… 222 00:16:35,077 --> 00:16:36,161 …was het Ponchita. 223 00:16:37,246 --> 00:16:39,415 Zie je? Het is een goede machete. 224 00:16:45,087 --> 00:16:49,299 Nicoya is een landelijke, afgelegen regio in het noorden van Costa Rica… 225 00:16:49,383 --> 00:16:53,804 …geïsoleerd van de rest van het land, een 130 kilometer lang schiereiland… 226 00:16:53,887 --> 00:16:56,432 …net ten zuiden van de Nicaraguaanse grens. 227 00:16:57,516 --> 00:17:00,644 In deze Blauwe Zone is het aandeel honderdjarigen… 228 00:17:00,728 --> 00:17:04,732 …bijna drieënhalf keer zo groot als het wereldgemiddelde. 229 00:17:04,815 --> 00:17:07,568 En, ongelooflijk, van wat ik zag… 230 00:17:07,651 --> 00:17:10,821 …leven velen van hen zonder medicatie of handicap. 231 00:17:11,321 --> 00:17:13,949 In de meeste landen is het duidelijk. 232 00:17:14,033 --> 00:17:17,244 Je moet rijk zijn om gezondheid te kunnen betalen. 233 00:17:17,327 --> 00:17:19,872 Als het inkomen stijgt, stijgt ook de levensverwachting. 234 00:17:21,290 --> 00:17:25,669 Maar het inkomen van Costa Rica is maar een zesde van dat van de VS… 235 00:17:25,753 --> 00:17:30,132 …en toch overtreffen ze onze gemiddelde levensverwachting. 236 00:17:30,215 --> 00:17:32,176 De Blauwe Zone hier… 237 00:17:32,259 --> 00:17:34,803 …is een van de armste regio's van het land. 238 00:17:35,512 --> 00:17:40,142 De mensen in Nicaragua, 30 kilometer naar het noorden, leven niet lang… 239 00:17:40,225 --> 00:17:43,437 …net als de mensen in het zuiden die in Panama wonen. 240 00:17:43,520 --> 00:17:46,023 Maar hier lijkt er een goede plek te zijn. 241 00:17:46,565 --> 00:17:48,192 De mensen in Nicoya… 242 00:17:48,275 --> 00:17:52,654 …leven zowat het langste ter wereld. Waarom is dat? 243 00:18:09,338 --> 00:18:13,300 Heb je ooit iemand ontmoet wiens ware leeftijd niet bij hem past? 244 00:18:16,136 --> 00:18:19,139 Ik zal je een verhaal vertellen over ene Ramiro. 245 00:18:19,223 --> 00:18:24,019 M'n collega Jorge komt op een ranch om een honderdjarige te ontmoeten. 246 00:18:24,103 --> 00:18:28,774 In plaats daarvan ontmoet hij een cowboy met een gladde huid en perfecte tanden… 247 00:18:28,857 --> 00:18:32,986 …en hij springt op een paard, vangt koeien met een lasso en rijdt rond. 248 00:18:41,453 --> 00:18:43,622 Na een tijdje vroeg hij aan Ramiro: 249 00:18:43,705 --> 00:18:46,375 'Ik zou een honderdjarige ontmoeten.' 250 00:18:46,458 --> 00:18:48,544 En Ramiro zegt: 'Nou, dat ben ik.' 251 00:18:53,298 --> 00:18:55,676 En Jorge zegt: 'Mag ik je ID zien?' 252 00:18:55,759 --> 00:18:58,011 En inderdaad, op z'n identiteitskaart… 253 00:18:58,095 --> 00:19:01,640 …staat dat hij geboren is in augustus 1921, 100 jaar oud. 254 00:19:02,307 --> 00:19:03,892 Jorge gelooft het nog steeds niet. 255 00:19:03,976 --> 00:19:07,020 Een paar weken later reist hij naar de hoofdstad… 256 00:19:07,104 --> 00:19:08,897 …zoekt het register op… 257 00:19:08,981 --> 00:19:13,318 …en ja hoor, in de opgesomde identiteitsbewijzen staat Ramiro… 258 00:19:13,402 --> 00:19:15,028 …bevestigd, 100 jaar oud. 259 00:19:15,112 --> 00:19:17,197 100 JAAR OUD 260 00:19:17,281 --> 00:19:19,408 Hij ziet eruit alsof hij 70 is. 261 00:19:19,992 --> 00:19:25,247 De meest vitale honderdjarige die ik de afgelopen 20 jaar heb ontmoet. 262 00:19:29,376 --> 00:19:32,087 Een wetenschapper uit Stanford, David Rehkopf… 263 00:19:32,171 --> 00:19:36,466 …heeft de biologische leeftijd van Costa Ricanen in Nicoya gemeten. 264 00:19:36,550 --> 00:19:39,720 Dat vond ik een van de meest fascinerende bevindingen… 265 00:19:39,803 --> 00:19:41,638 …in ons telomerenwerk. 266 00:19:41,722 --> 00:19:44,099 En dat waren de mensen in Nicoya… 267 00:19:44,183 --> 00:19:47,853 Hij ontdekte dat in dit deel van Costa Rica… 268 00:19:47,936 --> 00:19:52,858 …Nicoyanen een biologische leeftijd hebben die ongeveer tien jaar jonger is… 269 00:19:52,941 --> 00:19:55,485 …dan hun chronologische leeftijd doet vermoeden. 270 00:19:56,069 --> 00:20:00,532 Wat verklaart deze jonge biologische leeftijd? 271 00:20:02,201 --> 00:20:03,035 Hallo. 272 00:20:03,535 --> 00:20:04,494 Dan Buettner. 273 00:20:04,578 --> 00:20:06,288 Aangenaam. 274 00:20:08,457 --> 00:20:09,541 Ga zitten, vriend. 275 00:20:09,625 --> 00:20:11,168 Heb je vandaag gewerkt? 276 00:20:11,251 --> 00:20:12,252 Een beetje. 277 00:20:12,336 --> 00:20:13,629 Echt? -Ja. 278 00:20:13,712 --> 00:20:15,297 Hoe laat ben je opgestaan? 279 00:20:15,380 --> 00:20:16,298 Om vier uur. 280 00:20:16,381 --> 00:20:17,424 Om vier uur? -Ja. 281 00:20:17,507 --> 00:20:22,095 Het is tien uur. Je hebt al bijna zes uur gewerkt. 282 00:20:22,679 --> 00:20:24,181 Waarom werk je zo veel? 283 00:20:24,264 --> 00:20:28,185 Je hoeft niet zo hard te werken. -Dat zeggen ze, maar dat kan ik niet. 284 00:20:29,478 --> 00:20:31,563 Want dat is mijn leven. 285 00:20:33,607 --> 00:20:38,320 Costa Ricanen hebben een duidelijk doel dat ze plan de vida noemen. 286 00:20:39,154 --> 00:20:43,325 Ze weten waar hun leven heen gaat, waarom ze 's ochtends wakker worden. 287 00:20:43,408 --> 00:20:47,788 Dat stuwt hen door problemen en zorgt ervoor dat ze het werk doen. 288 00:20:47,871 --> 00:20:51,500 En voor mij was dit een aha-moment. 289 00:20:51,583 --> 00:20:55,254 Het lijkt erg op de ikigai die we in Okinawa zagen. 290 00:20:56,046 --> 00:21:00,592 Nu hebben we hetzelfde idee gezien in twee verschillende Blauwe Zones… 291 00:21:00,676 --> 00:21:04,179 …en dat zegt me dat dit belangrijk is. 292 00:21:23,407 --> 00:21:28,495 Je ziet hoe Nicoyanen leven, en je merkt dat ze alles met de hand doen. 293 00:21:28,578 --> 00:21:32,916 Ze hebben niet de mechanische middelen voor hun werk thuis en in de tuin. 294 00:21:33,000 --> 00:21:36,086 Ze gebruiken een machete om hun gras te maaien. 295 00:21:36,169 --> 00:21:40,465 De activiteiten om schoon te maken en eten te verzamelen en te bereiden… 296 00:21:40,549 --> 00:21:44,344 …omvatten onbewuste bewegingen die aan het eind van de dag… 297 00:21:44,428 --> 00:21:49,349 …meer fysieke activiteit inhouden dan 'sporten'. 298 00:21:50,642 --> 00:21:55,063 Een vrouw die tortilla's maakt, vermaalt de maïs met een zwengel. 299 00:21:55,981 --> 00:22:00,402 Uiteindelijk krijgen ze Popeye-armen om de juiste consistentie te bereiken. 300 00:22:00,485 --> 00:22:05,073 Het is een training. Het gebeurde ook zonder moeite, want ze zijn het gewend. 301 00:22:05,157 --> 00:22:08,285 Ze hadden niet eens door dat ze calorieën verbrandden. 302 00:22:11,121 --> 00:22:13,999 Doorheen de geschiedenis hebben we moeten werken. 303 00:22:14,082 --> 00:22:18,003 Het is logisch dat we kwamen met voorzieningen en mechanische hulp… 304 00:22:18,086 --> 00:22:19,921 …om veel van ons werk te doen. 305 00:22:23,884 --> 00:22:27,095 Nu zijn de meeste fysieke activiteiten uit ons leven gehaald. 306 00:22:28,430 --> 00:22:31,600 Maar de Costa Ricanen hakken nog steeds hout… 307 00:22:31,683 --> 00:22:35,812 …en vermalen maïs met de hand en verbouwen hun eigen voedsel. 308 00:22:37,022 --> 00:22:39,941 Je vraagt je af of ze meer bewegen… 309 00:22:40,025 --> 00:22:43,236 …door hun dagelijkse klusjes dan wij door te sporten. 310 00:22:44,154 --> 00:22:47,532 Deze dingen lijken klein, maar mettertijd tellen ze op… 311 00:22:47,616 --> 00:22:51,495 …en ze verbranden niet alleen meer calorieën dan als je sport… 312 00:22:51,578 --> 00:22:55,374 …maar ze houden je metabolisme ook hoger. 313 00:22:56,083 --> 00:22:57,000 Kom op. 314 00:23:02,756 --> 00:23:05,175 Dit is gevaarlijk. -Ja, ik vermoed het. 315 00:23:05,258 --> 00:23:06,218 Zie je het niet? 316 00:23:06,301 --> 00:23:08,261 Gebruik je nog steeds een bijl op je 86e? 317 00:23:08,762 --> 00:23:13,517 Ik begon met de bijl toen ik 14 was. 318 00:23:13,600 --> 00:23:15,769 En wat voor werk doe je nog meer? 319 00:23:15,852 --> 00:23:19,606 Ik snijd met een machete en ik repareer hekken. 320 00:23:20,273 --> 00:23:22,609 En hoeveel uur werk je per dag? 321 00:23:22,692 --> 00:23:26,488 Ik werk van zes tot tien uur. 322 00:23:26,571 --> 00:23:29,366 Nu ik oud ben, denk ik dat… 323 00:23:29,449 --> 00:23:30,867 …je moet rusten. 324 00:23:30,951 --> 00:23:32,536 86 JAAR OUD 325 00:23:32,619 --> 00:23:37,416 Als je nadenkt over hoe Amerikanen werken, weet je, we werken 40, 50 uur per week. 326 00:23:37,499 --> 00:23:39,626 In Nicoya werken ze ook heel hard… 327 00:23:39,709 --> 00:23:43,130 …maar meestal in een kortere tijd. 328 00:23:43,213 --> 00:23:45,674 Ze werken heel hard, meestal 's ochtends… 329 00:23:45,757 --> 00:23:48,385 …en dan nemen ze 's middags vrij. 330 00:23:49,302 --> 00:23:52,514 Heb je geld op de bank? 331 00:23:52,597 --> 00:23:54,850 Nee. -Heb je dat niet? 332 00:23:54,933 --> 00:23:57,185 Heb je geen zekerheid? -Nee, meneer. 333 00:23:58,019 --> 00:24:00,063 Je moet rekenen op je eigen… 334 00:24:00,147 --> 00:24:01,273 Dat klopt. 335 00:24:01,356 --> 00:24:03,150 En als je ziek wordt, wat dan? 336 00:24:04,234 --> 00:24:07,821 Als ik geld heb… 337 00:24:07,904 --> 00:24:09,906 …trakteer ik mezelf graag. 338 00:24:11,408 --> 00:24:12,492 Op een lang leven. 339 00:24:12,576 --> 00:24:13,869 Dat klopt. 340 00:24:16,288 --> 00:24:17,497 Ik klaag niet. 341 00:24:17,998 --> 00:24:21,042 Ik ben arm en lelijk… 342 00:24:21,126 --> 00:24:24,379 …maar ik heb zoveel genoten als men zou moeten genieten. 343 00:24:24,463 --> 00:24:26,089 Zei je arm en lelijk? 344 00:24:27,090 --> 00:24:29,342 Je bent niet lelijk. Je bent macho. 345 00:24:30,469 --> 00:24:32,471 Hoe kan ik het uitleggen? 346 00:24:32,554 --> 00:24:35,724 Het moet dankzij de Heer zijn… 347 00:24:35,807 --> 00:24:39,769 …want ik vraag hem dat als, op deze leeftijd, ik ben al 86… 348 00:24:39,853 --> 00:24:44,065 …maar ik beweeg nog steeds alleen, ik doe mijn werk… 349 00:24:44,149 --> 00:24:47,903 Als hij me nog meer jaren geeft, laat het dan zo zijn. 350 00:24:49,362 --> 00:24:53,283 Ik vraag het hem als ik naar bed ga, als ik opsta. 351 00:24:53,909 --> 00:24:55,660 'Geef me kracht.' 352 00:24:58,330 --> 00:25:00,999 Hoewel ik hun vrije tijd niet kon meten… 353 00:25:01,082 --> 00:25:03,793 …zouden mensen in Nicoya, net als de andere Blauwe Zones… 354 00:25:03,877 --> 00:25:08,882 …nooit een paar uur extra werken als ze van hun familie konden genieten… 355 00:25:08,965 --> 00:25:12,552 …of een siësta houden of met vrienden praten. 356 00:25:13,345 --> 00:25:15,055 Kortom, ze vertragen… 357 00:25:15,138 --> 00:25:18,141 …om tijd te maken voor dingen die er echt toe doen. 358 00:25:38,203 --> 00:25:39,246 Goedemorgen. 359 00:25:39,829 --> 00:25:43,416 José Benerando, ik ben hier voor het bezoek van dit jaar. 360 00:25:43,500 --> 00:25:45,293 Hoe gaat het? -Goed. 361 00:25:45,377 --> 00:25:49,923 Dit land geeft ongeveer een vijftiende van ons bedrag uit aan gezondheidszorg. 362 00:25:50,006 --> 00:25:52,926 Maar ze bedachten een geniale aanpak… 363 00:25:53,009 --> 00:25:57,430 …die mensen helpt om ziektes te voorkomen voor ze een groot probleem vormen… 364 00:25:57,514 --> 00:26:01,726 …iets wat we hebben gemist in de meeste andere landen in de wereld. 365 00:26:03,436 --> 00:26:07,023 Costa Rica heeft een langere levensverwachting dan de VS… 366 00:26:07,107 --> 00:26:09,150 …veel lagere sterftecijfers… 367 00:26:09,234 --> 00:26:12,737 …en geven ongeveer een tiende uit per inwoner… 368 00:26:12,821 --> 00:26:16,116 …dan wij in de Verenigde Staten. Hoe bereik je dat? 369 00:26:16,825 --> 00:26:20,328 We versterken water. 370 00:26:20,412 --> 00:26:25,709 We gaan vooruit met zeer sterke voedingsprogramma's… 371 00:26:25,792 --> 00:26:28,336 …om ervoor te zorgen dat, vooral kinderen… 372 00:26:28,420 --> 00:26:31,840 …de nodige eiwitten krijgen om hun hersenen te ontwikkelen… 373 00:26:31,923 --> 00:26:34,718 …tijdens de eerste 12, 24 maanden van hun leven. 374 00:26:34,801 --> 00:26:38,972 We creëren een enorme hoeveelheid nieuwe infrastructuur… 375 00:26:39,055 --> 00:26:41,308 …in wat we los puestos de salud hebben genoemd… 376 00:26:41,391 --> 00:26:42,809 …kleine klinieken. 377 00:26:42,892 --> 00:26:45,687 Ze beginnen de geografie te bevolken… 378 00:26:45,770 --> 00:26:50,483 …met het idee om gezondheid naar gemeenschappen te brengen… 379 00:26:50,567 --> 00:26:52,402 …en naar waar mensen wonen. 380 00:26:55,488 --> 00:26:59,159 Sinds het midden van de jaren 90 heeft elke man, vrouw en kind… 381 00:26:59,242 --> 00:27:02,787 …recht gehad op een bezoek van een gezondheidsambassadeur. 382 00:27:02,871 --> 00:27:06,583 Elk team bedient zo'n 4000 mensen… 383 00:27:06,666 --> 00:27:10,128 …en ze gaan het hele jaar door van deur tot deur. 384 00:27:10,211 --> 00:27:13,048 Ze kennen hun namen. Ze zijn bijna altijd welkom. 385 00:27:13,131 --> 00:27:16,843 Ze komen bij 80-, 90-, 100-jarigen en vragen: 'Hoe gaat het?' 386 00:27:16,926 --> 00:27:20,138 Kleedt iemand je aan? Helpen ze je met je kleren? 387 00:27:20,221 --> 00:27:23,350 Ik heb ze zelf aangedaan en alles. 388 00:27:23,433 --> 00:27:26,436 Ik doe mijn kleren en ondergoed aan. Ik was mezelf. 389 00:27:26,519 --> 00:27:28,647 Ik doe alles alleen. 390 00:27:28,730 --> 00:27:31,149 Welke datum is het vandaag? 391 00:27:31,232 --> 00:27:33,443 Vandaag is de achtste, toch? 392 00:27:33,526 --> 00:27:36,946 De achtste van welke maand, Mr José Benerando? 393 00:27:37,030 --> 00:27:38,365 Maart? 394 00:27:38,448 --> 00:27:39,491 Welk jaar? 395 00:27:40,283 --> 00:27:45,205 Ik weet niet precies welk jaar… 396 00:27:45,288 --> 00:27:48,625 …maar ik weet dat het 8 maart is. 397 00:27:49,626 --> 00:27:53,546 Het overheidsbeleid in Costa Rica is een cultuur geworden. 398 00:27:54,172 --> 00:27:58,593 Het is een manier van leven geworden, iets waar we trots op zijn. 399 00:27:59,761 --> 00:28:02,263 In de VS hopen we op gezondheid… 400 00:28:02,347 --> 00:28:05,183 …maar we bevorderen ziekte. 401 00:28:05,266 --> 00:28:07,852 Al het geld ligt… 402 00:28:07,936 --> 00:28:12,107 …in het wachten tot je ziek wordt en dan betaald krijgen om je te genezen. 403 00:28:13,108 --> 00:28:17,737 En het is ontzettend duur en ineffectief… 404 00:28:17,821 --> 00:28:21,449 …maar dit land geeft maar een fractie uit aan gezondheidszorg… 405 00:28:21,533 --> 00:28:23,952 …en boekt nog steeds betere resultaten. 406 00:28:26,121 --> 00:28:29,457 Hoe kan zo'n arm land… 407 00:28:29,541 --> 00:28:32,919 …zo'n efficiënte gezondheidszorg bieden? 408 00:28:34,045 --> 00:28:37,507 Dit draagt misschien bij aan de levensduur van Nicoya. 409 00:28:45,473 --> 00:28:49,185 Ik begon als kind rosquillos te maken. 410 00:28:49,269 --> 00:28:53,815 Ik ging naar het huis van de buren om rosquillos te maken. 411 00:28:53,898 --> 00:28:55,817 Hoe oud was je toen? 412 00:28:55,900 --> 00:28:57,277 Tien jaar, misschien. 413 00:28:57,360 --> 00:28:59,571 Hoe oud is deze maalsteen? 414 00:28:59,654 --> 00:29:03,283 Nee, die steen, dat kan ik je niet vertellen… 415 00:29:03,366 --> 00:29:06,119 …want mijn moeder maalde op die steen. 416 00:29:07,203 --> 00:29:11,040 Ja, mijn moeder maalde ermee en gaf hem dan aan mij. 417 00:29:11,124 --> 00:29:13,251 Ja. -Ze had veel gemalen. 418 00:29:14,252 --> 00:29:16,212 Hij is meer dan 100 jaar oud. -Ja. 419 00:29:18,339 --> 00:29:20,759 Alles wat ze leerde, leerde ze mij ook… 420 00:29:20,842 --> 00:29:22,010 74 JAAR OUD 421 00:29:22,093 --> 00:29:23,928 …dus ik doe alles zo. 422 00:29:24,012 --> 00:29:27,599 En ik heb dit doorgegeven aan mijn dochter. 423 00:29:34,147 --> 00:29:36,941 102 JAAR OUD 424 00:29:48,411 --> 00:29:52,290 Een van de redenen waarom mensen in Nicoya lang leven… 425 00:29:52,373 --> 00:29:56,753 …is omdat ze dit dieet eten… 426 00:29:56,836 --> 00:30:00,965 …van bonen, pompoen en maïs. 427 00:30:01,049 --> 00:30:04,052 Ze noemen het 'de drie zussen'. De Meso-Amerikaanse trifecta… 428 00:30:04,135 --> 00:30:09,557 …die al minstens 6000 jaar door mensen in die regio wordt geconsumeerd. 429 00:30:12,352 --> 00:30:15,021 Maïs, vaak bereid in de vorm van tortilla's… 430 00:30:15,104 --> 00:30:17,857 …is een traditioneel hoofdbestanddeel van het dieet. 431 00:30:18,608 --> 00:30:21,778 De korrels zijn een bron van complexe koolhydraten… 432 00:30:21,861 --> 00:30:24,823 …rijk aan vitamines, mineralen en vezels. 433 00:30:25,448 --> 00:30:29,494 Hun traditionele verwerking van maïs verhoogt de voedingswaarde… 434 00:30:29,577 --> 00:30:31,204 …te beginnen met de houtas… 435 00:30:31,287 --> 00:30:34,123 …die vrouwen toevoegen als ze de maïs weken. 436 00:30:34,207 --> 00:30:36,835 Dit breekt de celwanden van de korrels… 437 00:30:36,918 --> 00:30:40,880 …en geeft niacine vrij, wat helpt bij het beheersen van cholesterol. 438 00:30:42,173 --> 00:30:43,758 En zwarte bonen bevatten… 439 00:30:43,842 --> 00:30:48,221 …dezelfde gepigmenteerde antioxidanten die je in bosbessen vindt. 440 00:30:48,304 --> 00:30:51,516 Ze zijn ook rijk aan vezels, wat de dikke darm reinigt. 441 00:30:52,433 --> 00:30:56,437 Pompoen is een goede bron van vitamine A, B en C… 442 00:30:56,521 --> 00:31:00,316 …en is rijk aan mineralen, zoals kalium en magnesium. 443 00:31:03,778 --> 00:31:07,657 We weten van de adventisten dat vegetarisch eten goed voor ons is… 444 00:31:07,740 --> 00:31:11,786 …maar de zorg van de meeste Amerikanen als ze vlees overslaan… 445 00:31:11,870 --> 00:31:14,539 …is dat ze niet genoeg eiwitten binnenkrijgen. 446 00:31:16,124 --> 00:31:19,502 Rijkere landen zijn gefixeerd op het idee… 447 00:31:19,586 --> 00:31:24,048 …dat we eiwitten nodig hebben uit vlees of zuivelproducten voor spieren. 448 00:31:25,300 --> 00:31:27,302 Hoe kunnen de Nicoyanen… 449 00:31:27,385 --> 00:31:30,847 …elk dag van hun leven boomstammen splijten en vee hoeden? 450 00:31:32,307 --> 00:31:38,313 De echte magie komt van het combineren van bonen, pompoen en maïs. 451 00:31:39,731 --> 00:31:43,484 Ons lichaam heeft negen aminozuren nodig, de bouwstenen van eiwitten… 452 00:31:43,568 --> 00:31:44,819 …om spieren te maken. 453 00:31:44,903 --> 00:31:48,781 Dierlijke producten zoals vlees, vis en eieren leveren alle negen. 454 00:31:48,865 --> 00:31:52,118 Maar ze bevatten ook cholesterol en verzadigd vet. 455 00:31:52,201 --> 00:31:56,956 Samen levert dit drie zussen-dieet alle aminozuren… 456 00:31:57,040 --> 00:31:59,250 …zonder cholesterol en verzadigd vet. 457 00:32:00,293 --> 00:32:03,963 Ze geven een fractie uit van wat wij doen aan vlees en zuivel… 458 00:32:04,047 --> 00:32:07,550 …en krijgen alle nodige proteïnen binnen, wat laat zien… 459 00:32:07,634 --> 00:32:10,595 …dat je niet rijk hoeft te zijn om gezond te eten. 460 00:32:11,387 --> 00:32:15,558 NICOYA DE DRIE ZUSSEN 461 00:32:17,936 --> 00:32:19,520 Laten we eten, Isaac. 462 00:32:19,604 --> 00:32:23,232 Als je Isaac zou vertellen… 463 00:32:23,316 --> 00:32:25,610 …hoe je 100 jaar oud wordt… 464 00:32:25,693 --> 00:32:27,946 …welk advies zou je hem geven? 465 00:32:28,029 --> 00:32:30,365 Ik hoop dat hij eet wat ik eet. 466 00:32:30,448 --> 00:32:32,450 Denk je dat je zoon… 467 00:32:32,533 --> 00:32:35,411 …hetzelfde dieet zal eten als je grootvader? 468 00:32:35,495 --> 00:32:39,040 Ik denk het niet, want alles is nu anders. 469 00:32:39,123 --> 00:32:40,708 Veel bewerkt voedsel. 470 00:32:40,792 --> 00:32:44,253 Met bonen en rijst heeft hij 100 jaar bereikt. 471 00:32:44,337 --> 00:32:45,755 Zou dat niet beter zijn? 472 00:32:45,838 --> 00:32:49,592 Ja, maar kinderen zijn niet geïnteresseerd in rijst en bonen. 473 00:32:49,676 --> 00:32:52,845 Ze houden van dingen als ontbijtgranen… 474 00:32:52,929 --> 00:32:59,310 …die niet zo voedzaam zijn als rijst en bonen. 475 00:32:59,394 --> 00:33:01,062 Wil je wat, opa? 476 00:33:01,771 --> 00:33:03,064 Wil je wat? 477 00:33:03,147 --> 00:33:04,107 Of je wat wilt. 478 00:33:04,190 --> 00:33:05,108 Eén. 479 00:33:08,027 --> 00:33:09,779 Om het te proeven. Bedankt. 480 00:33:09,862 --> 00:33:14,367 Hij wil geen rijst met bonen of eieren. Hij wil koekjes. 481 00:33:18,955 --> 00:33:22,083 Het breekt mijn hart om te zien hoe Nicoya verandert. 482 00:33:22,166 --> 00:33:26,170 Als je de stad inrijdt, zie je meteen de fastfoodrestaurants. 483 00:33:26,254 --> 00:33:28,589 De verkopers verkopen chips… 484 00:33:28,673 --> 00:33:31,134 …en frisdrank en snoeprepen. 485 00:33:32,051 --> 00:33:34,721 En dit vervangt deze geniale manier van leven… 486 00:33:34,804 --> 00:33:39,017 …dit dieet dat de langstlevende mensen heeft voortgebracht… 487 00:33:39,100 --> 00:33:42,520 …en nu gaat het de weg van moderne samenlevingen overal. 488 00:33:44,355 --> 00:33:46,232 Sinds ik deze Blauwe Zone heb gevonden… 489 00:33:46,315 --> 00:33:49,360 …is hij geslonken tot een vijfde van zijn grootte. 490 00:33:49,444 --> 00:33:51,195 Volgens sommige schattingen… 491 00:33:51,279 --> 00:33:55,116 …zou de Blauwe Zone binnen een generatie verdwenen kunnen zijn. 492 00:33:56,409 --> 00:33:58,536 En in Okinawa is het nog erger. 493 00:33:58,619 --> 00:34:01,080 Toen ik er voor het eerst was in 1999… 494 00:34:01,164 --> 00:34:06,711 …bracht het de langstlevende, gezondste mensen in de geschiedenis voort. 495 00:34:07,712 --> 00:34:11,424 Maar vandaag is het langlevenfenomeen bijna volledig verdwenen. 496 00:34:11,507 --> 00:34:15,511 Okinawa heeft nu zelfs het hoogste percentage van overgewicht… 497 00:34:15,595 --> 00:34:17,847 …van alle andere gebieden in Japan. 498 00:34:21,017 --> 00:34:24,729 Maar het goede nieuws is dat we de wijsheid hebben vastgelegd. 499 00:34:25,313 --> 00:34:29,901 We hebben de blauwdruk om een lang leven te reproduceren. 500 00:34:32,528 --> 00:34:34,906 Ik raakte geobsedeerd door dat idee. 501 00:34:35,573 --> 00:34:37,075 Ik begon me af te vragen… 502 00:34:38,367 --> 00:34:41,412 …of ik een nieuwe Blauwe Zone kon creëren. 503 00:37:53,896 --> 00:38:00,194 Deze serie wil vermaken en informeren, geen medisch of gezondheidsadvies geven. 504 00:38:00,278 --> 00:38:04,782 Overleg met je arts over je gezondheid… 505 00:38:04,865 --> 00:38:09,745 …of wijzigingen in je dieet, lichaamsbeweging of levensstijl. 506 00:38:09,829 --> 00:38:11,831 Ondertiteld door: Mieke Vanhengel