Eleni, je vertelde me over het deeg hier. Het is geen gewoon brooddeeg, hè?
Ik doe er wat zuurdesem in.
Er zit een pastei in.
Uien, prei, verse uien…
…en kruiden, heel veel kruiden.
O, mijn god.
Mensen zullen niet schrikken…
…als ze horen dat er een langlevenhotspot is in Griekenland.
Griekenland is een van de huizen van het mediterrane dieet.
Iedereen weet dat het goed voor je is…
…met groenten en olijfolie in plaats van boter…
…en weinig vlees.
We weten dat dat leidt tot gezondere populaties.
Maar er is een speciaal eiland…
…dat grote aantallen produceert wat betreft lange levensduur…
…en dat is Ikaria.
Deze populatie leeft zeven jaar langer dan Amerikanen…
…met ongeveer de helft van het aantal hart- en vaatziekten.
En wat echt interessant was…
…was dat ik mensen ouder dan 60 of 70 of 100 ontmoette…
…en geen gevallen van dementie kon vinden.
Dus ik wist dat ik moest ontdekken hoe dit eiland anders is dan de rest.
GRIEKENLAND IKARIA
GRIEKENLAND
Als ik een plek vind met een lange levensduur…
…wil ik begrijpen hoe ze anders is.
En een goede plek om te kijken…
…is geschiedenis en geografie.
Ikaria heeft een erg unieke cultuur…
…omdat het geen natuurlijke havens had.
In de middeleeuwen…
…was Ikaria bijna volledig geïsoleerd van de rest van de oude wereld.
Ikariërs konden niet afhankelijk zijn van een boot met veel voorraden…
…dus moesten ze uitzoeken…
…hoe ze van deze ruige, rotsachtige grond konden leven.
Het gaf een veerkracht die je nergens anders zag.
Ze moesten leren om van het land te leven…
…om planten te identificeren en bijen te gebruiken…
…en samen te werken in erg moeilijke situaties.
En juist door die moeilijkheid en ontberingen…
…zijn ze een van de gezondste populaties ter wereld geworden.
Bedankt voor de amandelen.
Oké, we hebben een paar vragen voor je.
Hij wil je nu wat vragen stellen.
Als het gaat om hoe het leven was…
…hoorden we dat Ikaria voor 1980 volledig zelfvoorzienend was.
Wat weet ze nog van die tijd?
Je kunt nu alles vinden in winkels.
Maar toen…
…hadden we alleen bloem omdat we het zelf verbouwden.
We moesten onze eigen tarwe malen.
Weet je wat onze koffie toen was?
Het was gerst en kikkererwten…
…die we hadden geroosterd en gebrouwen.
Maar ze kochten dus letterlijk niets?
Ikariërs moesten leren hoe ze zelfstandig konden overleven.
Wat naar voren komt, is een ander soort Griekse manier van leven.
Ze moesten leren planten te identificeren…
…om te gebruiken voor voedsel, voor groenten…
…voor kruiden, specerijen, medicijnen.
En de Ikariërs ontwikkelden de gewoonte…
…om lokale kruidentheeën te drinken.
Wat voor kruidentheeën drink je?
Saliethee, rozemarijnthee, kaasjeskruidthee.
Wat is de beste thee om dagelijks te drinken?
Wijn.
Druiventhee.
Je stijl bevalt me wel.
Kruidenthee drinken, vooral als je het al decennia doet…
…heeft veel gezondheidsvoordelen, waaronder minder kans op dementie.
Ze zijn ontstekingsremmend…
…antioxiderend…
…en bevatten vaak diuretica die de bloeddruk verlagen.
Kruidenthee houdt stand tot op de dag van vandaag…
…en heeft een sterke band met de lange levensduur op het eiland.
IKARIA KRUIDENTHEE
88 JAAR OUD
Honing?
Ja, een beetje.
Is dit ook zelfgemaakte honing?
Dit is van Ikaria.
Perfect.
Het is zo makkelijk om veel lepels suiker in onze thee te doen.
In Amerika gebruikt men als zoetstof suiker of fructose-glucosestroop.
Maar in Ikaria is het al millennia lang honing.
Ikarische honing heeft meerdere interessante dimensies.
De imkers verplaatsen hun korven…
…naarmate het seizoen vordert.
In het begin staan ze misschien bij de wilde bloemen aan de kust…
…maar uiteindelijk eindigen ze in de dennenbossen aan de top.
Deze bijen verzamelen de nectar van verschillende soorten planten.
Met die nectar heb je andere micronutriënten of bioactieve stoffen.
We weten dat honing kanker remt.
Ikarische honing lijkt bij te dragen aan een lang leven.
Hoe ziet die honing eruit vergeleken met die in de supermarkt…
…en is hij gezonder?
Het probleem met honing uit de winkel is dat de honing gekookt is.
Daardoor vernietigen ze de stuifmeelkorrels…
…en wordt het suiker.
Je kookt of verwarmt de honing nooit…
…zelfs niet als je hem in de thee gebruikt als zoetstof.
Laat de thee staan tot je hem kunt drinken.
Omdat de honing in Ikaria niet is gepasteuriseerd…
…niet gekookt…
…worden de voedingsstoffen en de bioactieve stoffen niet vernietigd.
Dat betekent dat Ikarische honing van de bij naar je thee komt…
…en dat lijkt een extra voordeel te hebben.
90 JAAR OUD - 33 JAAR OUD
Dus als ik denk aan de zoetstof die ik ga gebruiken…
…is het een rauwe honing, bij voorkeur een zoals die in Ikaria.
IKARIA RAUWE HONING
In Ikaria had ik deze keer een grote openbaring rond liefde.
Taki…
…ik heb groene uien voor onze salade.
Heb je het mes geslepen om de sla te snijden?
Voor jou.
Ik heb het geslepen om de salade mooi te snijden.
We weten dat als een partner overlijdt na een langdurige relatie…
…je kansen om te sterven in de komende drie maanden…
…met twee derde toenemen.
Maar hier hebben we het omgekeerde met Aleka en Panagiotis.
Deze twee werden op latere leeftijd verliefd.
Toen mijn eerste vrouw overleed, had ik geen zin meer om te leven.
Ik praatte niet. Ik lachte niet. Ik at niet.
Ik stortte volledig in…
…en ze bracht me terug.
Ik moet 73 zijn geweest.
Ik zat op een bankje in de kerk met m'n beste vriend.
Ik keek naar de vrouwen die binnenkwamen.
Er waren meer dan veertig vrouwen.
Zodra ze binnenkwam, werd ik geraakt door een elektrische golf.
Ik weet niet meer wie wie gebeld heeft.
We spraken af bij meer Pezi.
Hij had een maaltijd voor me bereid.
Een picknick.
Hij speelde een bandje en zong: 'Ik hou van je omdat je mooi bent.'
Toen ik naar hem keek, prikkelde iets mijn ziel.
Ik trouwde op m'n 16e met m'n eerste man en had een somber leven…
…maar jij hebt me compleet gemaakt, en ik ben het verleden vergeten.
Het voelt alsof ik al mijn jaren met jou heb geleefd.
De kracht van gelukkige, toegewijde partnerschappen lijkt logisch…
…maar we mogen niet onderschatten hoe dit soort connectie…
…kan leiden tot een langer, meer vervuld leven.
Mensen in de Blauwe Zones maken hun partners tot prioriteit…
…koesteren hun relaties en investeren in hen.
IKARIA PARTNERSCHAP
Ik geloof dat wijn een verrassend sterke rol heeft gespeeld…
…in de langlevencultuur van Ikaria doorheen de geschiedenis.
Volgens de Griekse mythologie is de god van de wijn hier geboren.
Ze gebruiken al eeuwen dezelfde druiven…
…en niet alleen dat, hetzelfde eeuwenoude proces.
O, mijn god.
Het smaakt naar Ikaria op een lentedag.
Ja, dat is een goede wijn. -Niet overdreven zoet. Hij is geweldig.
De Ikariërs hebben een methode om wijn te maken.
Hieronder zit een amfora en de…
Dat is een groot vat van klei, toch? -Ja.
De temperatuur op de top kan zijn wat de zon… zonlicht.
Maar vijf centimeter eronder is het vochtig en koel.
We plukken de druiven met de hand.
Er zijn geen machines. Het proces is lang, maar het geeft een goede kwaliteit.
Alleen de goede druiven gaan erin. -Ja, precies.
En de wijn wordt hier niet bewaard in een eiken vat…
…maar zoals mensen voor Christus' tijd dat deden.
Ja. -Het is geweldig.
We zijn ons allemaal bewust van de controverse rond wijn en alcohol.
Maar als je naar de wijn in Ikaria kijkt…
…is er iets anders aan de hand.
De wijn is natuurlijk. Er zijn geen chemicaliën aan toegevoegd.
We weten dat als je Ikarische wijn drinkt bij een mediterrane maaltijd…
…je de opname van de antioxidanten verhoogt.
Je zei dat mineralen die komen uit het…
Kalium. -Kalium.
Fosfor, boor, ijzer.
Alles, zoals het microklimaat, de kwaliteit van de druif, van het eiland…
…geeft deze unieke kwaliteiten zodat ze 't medicinale wijn konden noemen.
Dit is bijna als het drinken van een supplement.
Ja.
Op onze gezondheid.
Mensen in Ikaria drinken al ruim 100 generaties dezelfde wijn…
…en ze leven het langst.
Voor mij is die band voldoende…
…om 's avonds van mijn glas wijn te kunnen genieten.
IKARIA WIJN
Een van de lichtpuntjes waren de jonge mensen…
…en hoe ze deze tradities niet alleen bewaren…
…maar ze ook vieren.
Voor mij komt dat het meest tot leven bij de panegyris…
…deze geweldige nachtfeesten…
…waar mensen van 14 tot 94 jaar samenkomen…
…en sociaal zijn en plezier maken.
Ze dansen de hele nacht.
Je zou kunnen zeggen dat ze maar op een feest zijn…
…maar een uur hardlopen of dansen…
…zijn evenwaardig wat betreft calorieverbruik.
Maar een uur dansen is enorm leuk.
We associëren bewegen vaak met lijden.
'Geen winst zonder pijn.'
Maar in Ikaria leren we dat fysieke activiteit leuk kan zijn.
Ze lachen de hele tijd.
Lachen is goed voor onze slagaders en voor hartziekten.
Het geluk is voelbaar.
Ik denk dat Blauwe Zones ons leren dat een lang leven vreugdevol kan zijn.
Het hoeft geen karwei te zijn.
En gemeenschap, verbondenheid…
…is de voorwaarde voor een lang leven.
IKARIA DANSEN EN LACHEN
Het was niet verwonderlijk dat je hier buitengewoon lang zou leven.
Maar na de schoonheid en de cultuur van Ikaria in me op te nemen…
…was het pas toen ik terug was in Amerika…
…dat ik de meest bijzondere honderdjarigen op de planeet vond.
Ik herinner me mijn eerste bezoek aan Nicoya.
Ik ontmoette mijn lokale gids, Jorge Vindas.
Welkom in Nicoya.
Hij stelde me voor…
…aan de eerste honderdjarige die ik in Costa Rica ontmoette…
…een dame genaamd Ponchita.
Ik ben Daniel.
Ze was 105 jaar oud en ze was absoluut geweldig.
Als er één persoon was die de belofte van Blauwe Zones belichaamde…
…en wat het de rest van ons biedt…
…was het Ponchita.
Zie je? Het is een goede machete.
Nicoya is een landelijke, afgelegen regio in het noorden van Costa Rica…
…geïsoleerd van de rest van het land, een 130 kilometer lang schiereiland…
…net ten zuiden van de Nicaraguaanse grens.
In deze Blauwe Zone is het aandeel honderdjarigen…
…bijna drieënhalf keer zo groot als het wereldgemiddelde.
En, ongelooflijk, van wat ik zag…
…leven velen van hen zonder medicatie of handicap.
In de meeste landen is het duidelijk.
Je moet rijk zijn om gezondheid te kunnen betalen.
Als het inkomen stijgt, stijgt ook de levensverwachting.
Maar het inkomen van Costa Rica is maar een zesde van dat van de VS…
…en toch overtreffen ze onze gemiddelde levensverwachting.
De Blauwe Zone hier…
…is een van de armste regio's van het land.
De mensen in Nicaragua, 30 kilometer naar het noorden, leven niet lang…
…net als de mensen in het zuiden die in Panama wonen.
Maar hier lijkt er een goede plek te zijn.
De mensen in Nicoya…
…leven zowat het langste ter wereld. Waarom is dat?
Heb je ooit iemand ontmoet wiens ware leeftijd niet bij hem past?
Ik zal je een verhaal vertellen over ene Ramiro.
M'n collega Jorge komt op een ranch om een honderdjarige te ontmoeten.
In plaats daarvan ontmoet hij een cowboy met een gladde huid en perfecte tanden…
…en hij springt op een paard, vangt koeien met een lasso en rijdt rond.
Na een tijdje vroeg hij aan Ramiro:
'Ik zou een honderdjarige ontmoeten.'
En Ramiro zegt: 'Nou, dat ben ik.'
En Jorge zegt: 'Mag ik je ID zien?'
En inderdaad, op z'n identiteitskaart…
…staat dat hij geboren is in augustus 1921, 100 jaar oud.
Jorge gelooft het nog steeds niet.
Een paar weken later reist hij naar de hoofdstad…
…zoekt het register op…
…en ja hoor, in de opgesomde identiteitsbewijzen staat Ramiro…
…bevestigd, 100 jaar oud.
100 JAAR OUD
Hij ziet eruit alsof hij 70 is.
De meest vitale honderdjarige die ik de afgelopen 20 jaar heb ontmoet.
Een wetenschapper uit Stanford, David Rehkopf…
…heeft de biologische leeftijd van Costa Ricanen in Nicoya gemeten.
Dat vond ik een van de meest fascinerende bevindingen…
…in ons telomerenwerk.
En dat waren de mensen in Nicoya…
Hij ontdekte dat in dit deel van Costa Rica…
…Nicoyanen een biologische leeftijd hebben die ongeveer tien jaar jonger is…
…dan hun chronologische leeftijd doet vermoeden.
Wat verklaart deze jonge biologische leeftijd?
Hallo.
Dan Buettner.
Aangenaam.
Ga zitten, vriend.
Heb je vandaag gewerkt?
Een beetje.
Echt? -Ja.
Hoe laat ben je opgestaan?
Om vier uur.
Om vier uur? -Ja.
Het is tien uur. Je hebt al bijna zes uur gewerkt.
Waarom werk je zo veel?
Je hoeft niet zo hard te werken. -Dat zeggen ze, maar dat kan ik niet.
Want dat is mijn leven.
Costa Ricanen hebben een duidelijk doel dat ze plan de vida noemen.
Ze weten waar hun leven heen gaat, waarom ze 's ochtends wakker worden.
Dat stuwt hen door problemen en zorgt ervoor dat ze het werk doen.
En voor mij was dit een aha-moment.
Het lijkt erg op de ikigai die we in Okinawa zagen.
Nu hebben we hetzelfde idee gezien in twee verschillende Blauwe Zones…
…en dat zegt me dat dit belangrijk is.
Je ziet hoe Nicoyanen leven, en je merkt dat ze alles met de hand doen.
Ze hebben niet de mechanische middelen voor hun werk thuis en in de tuin.
Ze gebruiken een machete om hun gras te maaien.
De activiteiten om schoon te maken en eten te verzamelen en te bereiden…
…omvatten onbewuste bewegingen die aan het eind van de dag…
…meer fysieke activiteit inhouden dan 'sporten'.
Een vrouw die tortilla's maakt, vermaalt de maïs met een zwengel.
Uiteindelijk krijgen ze Popeye-armen om de juiste consistentie te bereiken.
Het is een training. Het gebeurde ook zonder moeite, want ze zijn het gewend.
Ze hadden niet eens door dat ze calorieën verbrandden.
Doorheen de geschiedenis hebben we moeten werken.
Het is logisch dat we kwamen met voorzieningen en mechanische hulp…
…om veel van ons werk te doen.
Nu zijn de meeste fysieke activiteiten uit ons leven gehaald.
Maar de Costa Ricanen hakken nog steeds hout…
…en vermalen maïs met de hand en verbouwen hun eigen voedsel.
Je vraagt je af of ze meer bewegen…
…door hun dagelijkse klusjes dan wij door te sporten.
Deze dingen lijken klein, maar mettertijd tellen ze op…
…en ze verbranden niet alleen meer calorieën dan als je sport…
…maar ze houden je metabolisme ook hoger.
Kom op.
Dit is gevaarlijk. -Ja, ik vermoed het.
Zie je het niet?
Gebruik je nog steeds een bijl op je 86e?
Ik begon met de bijl toen ik 14 was.
En wat voor werk doe je nog meer?
Ik snijd met een machete en ik repareer hekken.
En hoeveel uur werk je per dag?
Ik werk van zes tot tien uur.
Nu ik oud ben, denk ik dat…
…je moet rusten.
86 JAAR OUD
Als je nadenkt over hoe Amerikanen werken, weet je, we werken 40, 50 uur per week.
In Nicoya werken ze ook heel hard…
…maar meestal in een kortere tijd.
Ze werken heel hard, meestal 's ochtends…
…en dan nemen ze 's middags vrij.
Heb je geld op de bank?
Nee. -Heb je dat niet?
Heb je geen zekerheid? -Nee, meneer.
Je moet rekenen op je eigen…
Dat klopt.
En als je ziek wordt, wat dan?
Als ik geld heb…
…trakteer ik mezelf graag.
Op een lang leven.
Dat klopt.
Ik klaag niet.
Ik ben arm en lelijk…
…maar ik heb zoveel genoten als men zou moeten genieten.
Zei je arm en lelijk?
Je bent niet lelijk. Je bent macho.
Hoe kan ik het uitleggen?
Het moet dankzij de Heer zijn…
…want ik vraag hem dat als, op deze leeftijd, ik ben al 86…
…maar ik beweeg nog steeds alleen, ik doe mijn werk…
Als hij me nog meer jaren geeft, laat het dan zo zijn.
Ik vraag het hem als ik naar bed ga, als ik opsta.
'Geef me kracht.'
Hoewel ik hun vrije tijd niet kon meten…
…zouden mensen in Nicoya, net als de andere Blauwe Zones…
…nooit een paar uur extra werken als ze van hun familie konden genieten…
…of een siësta houden of met vrienden praten.
Kortom, ze vertragen…
…om tijd te maken voor dingen die er echt toe doen.
Goedemorgen.
José Benerando, ik ben hier voor het bezoek van dit jaar.
Hoe gaat het? -Goed.
Dit land geeft ongeveer een vijftiende van ons bedrag uit aan gezondheidszorg.
Maar ze bedachten een geniale aanpak…
…die mensen helpt om ziektes te voorkomen voor ze een groot probleem vormen…
…iets wat we hebben gemist in de meeste andere landen in de wereld.
Costa Rica heeft een langere levensverwachting dan de VS…
…veel lagere sterftecijfers…
…en geven ongeveer een tiende uit per inwoner…
…dan wij in de Verenigde Staten. Hoe bereik je dat?
We versterken water.
We gaan vooruit met zeer sterke voedingsprogramma's…
…om ervoor te zorgen dat, vooral kinderen…
…de nodige eiwitten krijgen om hun hersenen te ontwikkelen…
…tijdens de eerste 12, 24 maanden van hun leven.
We creëren een enorme hoeveelheid nieuwe infrastructuur…
…in wat we los puestos de salud hebben genoemd…
…kleine klinieken.
Ze beginnen de geografie te bevolken…
…met het idee om gezondheid naar gemeenschappen te brengen…
…en naar waar mensen wonen.
Sinds het midden van de jaren 90 heeft elke man, vrouw en kind…
…recht gehad op een bezoek van een gezondheidsambassadeur.
Elk team bedient zo'n 4000 mensen…
…en ze gaan het hele jaar door van deur tot deur.
Ze kennen hun namen. Ze zijn bijna altijd welkom.
Ze komen bij 80-, 90-, 100-jarigen en vragen: 'Hoe gaat het?'
Kleedt iemand je aan? Helpen ze je met je kleren?
Ik heb ze zelf aangedaan en alles.
Ik doe mijn kleren en ondergoed aan. Ik was mezelf.
Ik doe alles alleen.
Welke datum is het vandaag?
Vandaag is de achtste, toch?
De achtste van welke maand, Mr José Benerando?
Maart?
Welk jaar?
Ik weet niet precies welk jaar…
…maar ik weet dat het 8 maart is.
Het overheidsbeleid in Costa Rica is een cultuur geworden.
Het is een manier van leven geworden, iets waar we trots op zijn.
In de VS hopen we op gezondheid…
…maar we bevorderen ziekte.
Al het geld ligt…
…in het wachten tot je ziek wordt en dan betaald krijgen om je te genezen.
En het is ontzettend duur en ineffectief…
…maar dit land geeft maar een fractie uit aan gezondheidszorg…
…en boekt nog steeds betere resultaten.
Hoe kan zo'n arm land…
…zo'n efficiënte gezondheidszorg bieden?
Dit draagt misschien bij aan de levensduur van Nicoya.
Ik begon als kind rosquillos te maken.
Ik ging naar het huis van de buren om rosquillos te maken.
Hoe oud was je toen?
Tien jaar, misschien.
Hoe oud is deze maalsteen?
Nee, die steen, dat kan ik je niet vertellen…
…want mijn moeder maalde op die steen.
Ja, mijn moeder maalde ermee en gaf hem dan aan mij.
Ja. -Ze had veel gemalen.
Hij is meer dan 100 jaar oud. -Ja.
Alles wat ze leerde, leerde ze mij ook…
74 JAAR OUD
…dus ik doe alles zo.
En ik heb dit doorgegeven aan mijn dochter.
102 JAAR OUD
Een van de redenen waarom mensen in Nicoya lang leven…
…is omdat ze dit dieet eten…
…van bonen, pompoen en maïs.
Ze noemen het 'de drie zussen'. De Meso-Amerikaanse trifecta…
…die al minstens 6000 jaar door mensen in die regio wordt geconsumeerd.
Maïs, vaak bereid in de vorm van tortilla's…
…is een traditioneel hoofdbestanddeel van het dieet.
De korrels zijn een bron van complexe koolhydraten…
…rijk aan vitamines, mineralen en vezels.
Hun traditionele verwerking van maïs verhoogt de voedingswaarde…
…te beginnen met de houtas…
…die vrouwen toevoegen als ze de maïs weken.
Dit breekt de celwanden van de korrels…
…en geeft niacine vrij, wat helpt bij het beheersen van cholesterol.
En zwarte bonen bevatten…
…dezelfde gepigmenteerde antioxidanten die je in bosbessen vindt.
Ze zijn ook rijk aan vezels, wat de dikke darm reinigt.
Pompoen is een goede bron van vitamine A, B en C…
…en is rijk aan mineralen, zoals kalium en magnesium.
We weten van de adventisten dat vegetarisch eten goed voor ons is…
…maar de zorg van de meeste Amerikanen als ze vlees overslaan…
…is dat ze niet genoeg eiwitten binnenkrijgen.
Rijkere landen zijn gefixeerd op het idee…
…dat we eiwitten nodig hebben uit vlees of zuivelproducten voor spieren.
Hoe kunnen de Nicoyanen…
…elk dag van hun leven boomstammen splijten en vee hoeden?
De echte magie komt van het combineren van bonen, pompoen en maïs.
Ons lichaam heeft negen aminozuren nodig, de bouwstenen van eiwitten…
…om spieren te maken.
Dierlijke producten zoals vlees, vis en eieren leveren alle negen.
Maar ze bevatten ook cholesterol en verzadigd vet.
Samen levert dit drie zussen-dieet alle aminozuren…
…zonder cholesterol en verzadigd vet.
Ze geven een fractie uit van wat wij doen aan vlees en zuivel…
…en krijgen alle nodige proteïnen binnen, wat laat zien…
…dat je niet rijk hoeft te zijn om gezond te eten.
NICOYA DE DRIE ZUSSEN
Laten we eten, Isaac.
Als je Isaac zou vertellen…
…hoe je 100 jaar oud wordt…
…welk advies zou je hem geven?
Ik hoop dat hij eet wat ik eet.
Denk je dat je zoon…
…hetzelfde dieet zal eten als je grootvader?
Ik denk het niet, want alles is nu anders.
Veel bewerkt voedsel.
Met bonen en rijst heeft hij 100 jaar bereikt.
Zou dat niet beter zijn?
Ja, maar kinderen zijn niet geïnteresseerd in rijst en bonen.
Ze houden van dingen als ontbijtgranen…
…die niet zo voedzaam zijn als rijst en bonen.
Wil je wat, opa?
Wil je wat?
Of je wat wilt.
Eén.
Om het te proeven. Bedankt.
Hij wil geen rijst met bonen of eieren. Hij wil koekjes.
Het breekt mijn hart om te zien hoe Nicoya verandert.
Als je de stad inrijdt, zie je meteen de fastfoodrestaurants.
De verkopers verkopen chips…
…en frisdrank en snoeprepen.
En dit vervangt deze geniale manier van leven…
…dit dieet dat de langstlevende mensen heeft voortgebracht…
…en nu gaat het de weg van moderne samenlevingen overal.
Sinds ik deze Blauwe Zone heb gevonden…
…is hij geslonken tot een vijfde van zijn grootte.
Volgens sommige schattingen…
…zou de Blauwe Zone binnen een generatie verdwenen kunnen zijn.
En in Okinawa is het nog erger.
Toen ik er voor het eerst was in 1999…
…bracht het de langstlevende, gezondste mensen in de geschiedenis voort.
Maar vandaag is het langlevenfenomeen bijna volledig verdwenen.
Okinawa heeft nu zelfs het hoogste percentage van overgewicht…
…van alle andere gebieden in Japan.
Maar het goede nieuws is dat we de wijsheid hebben vastgelegd.
We hebben de blauwdruk om een lang leven te reproduceren.
Ik raakte geobsedeerd door dat idee.
Ik begon me af te vragen…
…of ik een nieuwe Blauwe Zone kon creëren.
Deze serie wil vermaken en informeren, geen medisch of gezondheidsadvies geven.
Overleg met je arts over je gezondheid…
…of wijzigingen in je dieet, lichaamsbeweging of levensstijl.
Ondertiteld door: Mieke Vanhengel