‎เอเลนี ที่คุณบอกผมเรื่องแป้งโดนี้
‎มันไม่ใช่แค่แป้งขนมปังธรรมดาใช่มั้ย
‎ฉันใส่แป้งหมักลงไปนิดหน่อย
‎ข้างในคือพาย
‎หัวหอม ต้นกระเทียม หัวหอมสดๆ
‎และสมุนไพร สมุนไพรเยอะๆ
‎พระเจ้าช่วย
‎ไม่แปลกใจกันหรอกครับ
‎ที่เราได้รู้ว่ามีสถานที่หนึ่งในกรีซ ‎ที่พบคนอายุยืนจำนวนมาก
‎ยังไงซะกรีซก็เป็นหนึ่งใน ‎แหล่งอาหารเมดิเตอเรเนียน
‎ใครๆ ก็รู้ว่าอาหารเมดิเตอเรเนียนดีต่อสุขภาพ
‎เพราะเน้นผักใบเขียว ใช้น้ำมันมะกอกแทนเนย
‎และใช้เนื้อสัตว์น้อย
‎เรารู้ว่าอาหารแบบนี้ทำให้คนมีสุขภาพดี
‎แต่เกาะแห่งหนึ่งนี้มีความพิเศษ
‎เพราะมีคนอายุยืนมากกว่าที่อื่น
‎นี่คือเกาะอิคาเรีย
‎ประชากรที่นี่มีอายุยืนกว่า ‎ชาวอเมริกันประมาณเจ็ดปี
‎โดยมีอัตราผู้ป่วยโรคหัวใจ ‎และหลอดเลือดน้อยกว่าครึ่งนึง
‎และที่น่าสนใจมากก็คือ
‎คนที่ผมพบอายุมากกว่า 60, 70 หรือ 100
‎ไม่มีเลยที่เป็นโรคสมองเสื่อม
‎ผมเลยรู้ว่าต้องหาสาเหตุ ‎ที่ทำให้เกาะแห่งนี้แตกต่างจากที่อื่น
‎(กรีซ เกาะอิคาเรีย)
‎(อยู่ถึง 100: ความลับของบลูโซน)
‎(เกาะอิคาเรีย กรีซ)
‎เมื่อผมเจอสถานที่ซึ่งมีคนอายุยืนจำนวนมาก
‎ผมก็อยากทำความเข้าใจว่ามันต่างจากที่อื่นยังไง
‎และเรื่องที่ควรไปหาคำตอบคือ
‎ประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์ของที่นั่น
‎อิคาเรียมีวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์มาก
‎เพราะที่นี่ไม่มีท่าเรือธรรมชาติ
‎ก่อนหน้ายุคกลาง
‎อิคาเรียแทบจะแยกตัว ‎ออกจากโลกโบราณอย่างสิ้นเชิง
‎ชาวอิคาเรียไม่สามารถ ‎หวังพึ่งเรือขนเสบียงจากภายนอก
‎พวกเขาจึงต้องค้นหา
‎วิธีจุนเจือตัวเองให้อยู่รอด ‎ในภูมิประเทศที่มีแต่โขดหินเช่นนี้
‎ซึ่งผลักดันให้คนที่นี่ทนต่อความ ‎ยากลำบากอย่างที่คุณไม่เคยเห็นจากที่อื่น
‎พวกเขาต้องพัฒนา ‎ศักยภาพที่จะอยู่รอดบนผืนดินนี้
‎พัฒนาความสามารถที่จะแยกแยะพืชและเลี้ยงผึ้ง
‎และร่วมมือกันเอาชนะสภาพทุรกันดาร
‎ความยากลำบากที่พบเจอนั่นเอง
‎ทำให้คนที่นั่น
‎เป็นประชากรที่มีสุขภาพดีที่สุดในโลกแห่งนึง
‎ขอบคุณสำหรับอัลมอนด์ครับ ‎โอเค เรามีคำถามสองสามข้อ
‎เขาอยากถามอะไรคุณหน่อยค่ะ
‎เมื่อพูดถึงสภาพชีวิต
‎เราเคยได้ยินมาว่า ก่อนปี 1980
‎อิคาเรียพึ่งพาตัวเองได้โดยสมบูรณ์
‎เธอจำอะไรเกี่ยวกับตอนนั้นได้บ้างครับ
‎สมัยนี้อยากได้อะไรก็หาได้ตามร้านค้า
‎แต่ตอนนั้น
‎เรามีแค่แป้งเพราะเราปลูกได้เอง
‎เราต้องโม่ข้าวสาลีเพื่อทำแป้งเอง
‎คุณรู้ไหมว่าสมัยนั้นกาแฟของเราเป็นยังไง
‎มันคือข้าวบาร์เล่ย์กับถั่วชิกพี
‎ที่เราเอามาคั่วและสกัดเอง
‎แต่ แสดงว่าพวกเขาไม่ได้ซื้ออะไรเลย
‎ชาวอิคาเรียจึงต้อง ‎เรียนรู้วิธีเอาตัวรอดด้วยตัวเอง
‎ทำให้เกิดวิถีชีวิตแบบกรีกที่แตกต่างจากที่อื่นมาก
‎พวกเขาต้องเรียนรู้วิธีแยกแยะพืช
‎เพื่อใช้ทำอาหาร นั่นคือผัก
‎นี่คือสมุนไพร เครื่องเทศ ยารักษาโรค
‎ชาวอิคาเรียจึงมีนิสัย
‎ดื่มชาสมุนไพรที่หาได้ในท้องถิ่น
‎คุณดื่มชาสมุนไพรอะไรครับ
‎ชาใบเสจ ชาโรสแมรี่ ชามัลโลว์ทั่วไป
‎ชาอะไรดีที่สุดที่จะดื่มประจำครับ
‎ไวน์
‎ชาองุ่น
‎ผมชอบวิถีชีวิตของคุณ
‎การดื่มชาสมุนไพร ‎โดยเฉพาะเมื่อคุณดื่มนานหลายสิบปี
‎มีประโยชน์ต่อสุขภาพหลายอย่าง
‎และหนึ่งในนั้นอาจจะช่วย ‎ลดอัตราการเกิดโรคสมองเสื่อม
‎สมุนไพรมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ
‎ต้านอนุมูลอิสระ
‎และมักมีสรรพคุณเป็นยา ‎ขับปัสสาวะซึ่งช่วยลดความดันโลหิต
‎ชาสมุนไพรเป็นที่นิยมจนถึงปัจจุบัน
‎และสัมพันธ์แนบแน่น
‎กับอายุขัยที่ยืนยาวมากของคนบนเกาะนี้
‎(อิคาเรีย ชาสมุนไพร)
‎(วาโซ ปาริโกส อายุ 88)
‎น้ำผึ้งมั้ย
‎ครับ นิดหน่อย
‎นี่น้ำผึ้งทำเองด้วยเหรอ
‎น้ำผึ้งจากอิคาเรีย
‎เยี่ยม
‎เราชงชาใส่น้ำตาลได้ง่ายๆ ‎คราวละหลายช้อนโต๊ะ
‎ในอเมริกา สารให้ความหวาน
‎ถ้าไม่ใช่น้ำตาลก็เป็น ‎น้ำเชื่อมข้าวโพดที่มีฟรัคโทสสูง
‎แต่ในอิคาเรีย นานนับพันปีแล้ว
‎พวกเขาใช้น้ำผึ้ง
‎น้ำผึ้งของอิคาเรียมีหลายมิติที่น่าสนใจ
‎คนเลี้ยงผึ้งจะย้ายรังผึ้ง
‎ไปตามที่ต่างๆ ขึ้นอยู่กับฤดูกาล
‎ช่วงแรก รังผึ้งอาจอยู่กับดอกไม้ป่าใกล้ชายฝั่ง
‎แต่ท้ายสุด รังผึ้งจะไปอยู่ในป่าสนใกล้ยอดเขา
‎ผึ้งพวกนี้รวบรวมน้ำหวานจากพืชหลายชนิด
‎น้ำหวานนี้ก็จะให้พวกไมโครนิวเทรียนท์ ‎หรือสารอาหารที่ออกฤทธิ์ทางชีวภาพ
‎เรารู้ว่าน้ำผึ้งช่วยยับยั้งมะเร็งได้
‎ดูเหมือนว่าน้ำผึ้งของอิคาเรียจะช่วยทำให้อายุยืน
‎น้ำผึ้งของที่นี่เป็นยังไงครับ ‎เมื่อเทียบกับน้ำผึ้งตามร้าน
‎มันดีกว่าที่อื่นหรือเปล่า
‎ปัญหาของน้ำผึ้ง ‎ที่ซื้อตามร้านค้าคือน้ำผึ้งผ่านการต้ม
‎ผลก็คือ มันทำลายละอองเกสร
‎และเปลี่ยนเป็นน้ำตาล
‎เราไม่ควรต้มน้ำผึ้งหรืออุ่นนานไป
‎แม้แต่ตอนที่คุณใส่น้ำผึ้งในชาเพื่อให้รสหวาน
‎คุณก็ควรทิ้งชาให้เย็นขึ้นในอุณหภูมิที่คุณดื่มได้ก่อน
‎เพราะน้ำผึ้งในอิคาเรีย ‎ไม่ได้ผ่านการพาสเจอร์ไรซ์
‎ไม่ผ่านการต้ม
‎สารอาหารและสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ ‎จึงไม่ถูกทำลายในกระบวนการผลิต
‎นั่นหมายความว่าน้ำผึ้ง ‎ของอิคาเรียเป็นน้ำผึ้งธรรมชาติแท้ๆ
‎ซึ่งดูเหมือนจะมีคุณประโยชน์มากกว่า
‎(จีออร์กอส สเตโนสคนพ่อ อายุ 90)
‎(จีออร์กอส สเตโนสคนลูก อายุ 33)
‎ดังนั้นสำหรับผม ‎เมื่อเริ่มคิดจะใช้สารให้ความหวาน
‎ผมจะเลือกใช้น้ำผึ้งธรรมชาติ
‎และจะให้ดีที่สุดต้องเป็นน้ำผึ้งจากอิคาเรีย
‎(อิคาเรีย น้ำผึ้งธรรมชาติ)
‎ที่อิคาเรียคราวนี้
‎ผมได้ตระหนักซึ้งถึงสิ่งที่เรียกว่ารัก
‎ทากิ
‎ฉันเก็บต้นหอมมาทำสลัดด้วย
‎คุณลับมีดเพื่อหั่นผักกาดหอมนี่เอง
‎ให้คุณไง
‎ฉันลับมีดเพื่อหั่นผักสวยๆ ทำสลัดที่คุณชอบ
‎เรารู้ว่าเมื่อคู่สมรสที่อยู่กันมานานตายจากไป
‎เป็นไปได้ที่คุณจะตายตามในอีกสามเดือนต่อมา
‎ซึ่งมีอัตราส่วนมากถึงสองในสามที่จะเป็นแบบนั้น
‎แต่กับเอเลก้าและ ‎พาเนจิโอติสกลับเป็นตรงกันข้าม
‎สองคนนี้พบรักแท้ในช่วงปลายชีวิต
‎ตอนภรรยาคนแรกของผมเสีย ‎ผมไม่อยากมีชีวิตอยู่แล้ว
‎ผมไม่พูดจา ไม่หัวเราะ ไม่กินอะไร
‎ผมแหลกสลายเป็นชิ้นๆ
‎แล้วเธอก็ประกอบผมขึ้นมาใหม่
‎ตอนนั้นผมน่าจะอายุ 73
‎ผมนั่งอยู่ในโบสถ์กับเพื่อนสนิท
‎กำลังมองผู้หญิงกลุ่มหนึ่งที่เดินเข้ามา
‎มีผู้หญิงเดินเข้ามามากกว่า 40 คน
‎ทันทีที่เธอก้าวเข้ามา ผมเหมือนโดนไฟช็อก
‎ฉันจำไม่ได้ว่าใครโทรหาใคร
‎แต่เรานัดเจอกันที่ทะเลสาบเปซี
‎เขาเตรียมอาหารไปเผื่อฉัน
‎เป็นการปิกนิก
‎แล้วเขาก็เปิดเทปและร้องเพลง ‎ "ผมรักคุณเพราะคุณสวย"
‎ตอนที่ฉันมองเขา ฉันรู้สึกจั๊กจี้หัวใจ
‎ฉันแต่งงานกับสามีคนแรก ‎ตอนอายุ 16 และมีชีวิตคู่ที่มืดมน
‎แต่คุณเติมเต็มฉัน จนฉันลืมอดีตได้
‎ฉันรู้สึกเหมือนอยู่กับคุณมาหลายปีแล้ว
‎แน่นอนว่าดูเหมือนนี่คือคู่ชีวิตทั่วไปที่มีความสุข
‎แต่เราไม่อาจมองข้ามได้ว่ามันสัมพันธ์แนบแน่น
‎กับชีวิตที่ยั่งยืนและเติมเต็มด้วย
‎ผู้คนในบลูโซนให้ความสำคัญ ‎กับคู่ชีวิตเป็นอันดับต้นๆ
‎ทนุถนอมความสัมพันธ์ และทุ่มเทเอาใจใส่กัน
‎(คู่ชีวิตแห่งอิคาเรีย)
‎ผมเชื่อว่าไวน์มีบทบาทสำคัญอย่างน่าทึ่ง
‎ในประวัติศาสตร์ของอิคาเรีย ‎ที่ทำให้คนมีอายุขัยยืนยาว
‎ตำนานกรีกถึงกับบอกว่า ‎เทพแห่งไวน์ถือกำเนิดที่นี่
‎พวกเขาใช้องุ่นชนิดเดิมนั้นมาหลายร้อยปี
‎ซึ่งไม่ใช่แค่นั้น พวกเขายัง ‎ใช้กระบวนการเดิมแต่โบราณด้วย
‎พระเจ้าช่วย
‎รสชาติเหมือนอิคาเรียในฤดูใบไม้ผลิ
‎- ใช่ ไวน์ชั้นดี ‎- ไม่หวานเกินไป อร่อยมาก
‎ชาวอิคาเรียเรามีวิธีการผลิตไวน์ของเราเอง
‎ข้างใต้นี้คือโถและ...
‎- ซึ่งก็คือภาชนะดินเผาขนาดใหญ่ใช่ไหม ‎- ใช่ครับ
‎อุณหภูมิข้างบนอาจจะสูงจากการโดนแสงแดด
‎แต่ข้างใต้นี้แค่ห้าเซ็นติเมตร
‎มันชื้นและเย็น
‎เราเก็บองุ่นด้วยตนเอง
‎ไม่ใช้เครื่องจักร
‎มันเป็นกระบวนการที่ยาวนานมาก ‎แต่ให้คุณภาพที่ดีมาก
‎- ใช้แต่องุ่นคุณภาพดี ‎- ใช่เลย
‎และที่นี่ แทนที่จะใช้ถังไม้โอ๊ก ก็ใช้วิธี
‎ที่คนสมัยก่อนคริสตกาลเก็บไวน์
‎- ครับ ‎- สุดยอดเลย
‎เราทุกคนรู้ว่าเรื่องไวน์กับ ‎แอลกอฮอล์เป็นความชอบส่วนตัว
‎แต่เมื่อคุณพิจารณาไวน์ที่อิคาเรีย
‎มันมีบางอย่างที่แตกต่างจริงๆ
‎ไวน์ของที่นี่เป็นธรรมชาติ ‎ไม่มีการเติมแต่งสารเคมี
‎เรารู้ด้วยว่าเมื่อดื่มไวน์ของอิคาเรีย ‎กับอาหารเมดิเตอเรเนียน
‎จะช่วยเพิ่มการดูดซึมสารต้านอนุมูลอิสระ
‎คุณบอกว่าแร่ธาตุอะไรนะที่ออกมาจาก...
‎- โปแตสเซียม ‎- โปแตสเซียม
‎ฟอสฟอรัส โบรอน เหล็ก
‎ทุกอย่าง สภาพภูมิอากาศเฉพาะที่
‎คุณภาพขององุ่น คุณภาพของดินบนเกาะ
‎มอบคุณสมบัติพิเศษเหล่านั้น
‎จนทำให้พวกเขาสามารถ ‎เรียกมันว่าไวน์รักษาโรค
‎นี่แทบจะเหมือนดื่มอาหารเสริม
‎ใช่
‎แด่สุขภาพของเรา
‎คนในอิคาเรียดื่มไวน์ชนิดเดิม ‎มานานกว่า 100 ชั่วคน
‎และพวกเขามีอายุขัยยืนยาว
‎ซึ่งสำหรับผม แค่นั้นก็เชื่อมโยงเพียงพอ
‎ที่จะทำให้ผมดื่มไวน์อย่างเพลิดเพลินทุกคืน
‎(ไวน์ อิคาเรีย)
‎ที่โดดเด่นเรื่องนึงในอิคาเรียคือคนหนุ่มสาว
‎และการที่พวกเขาไม่ได้แค่อนุรักษ์ประเพณีเดิม
‎แต่ยังยกย่องชื่นชมจริงจัง
‎สำหรับผม สิ่งเหล่านั้น ‎อยู่ตรงหน้าชัดเจนในงานเลี้ยงสังสรรค์
‎ปาร์ตี้ที่จัดหนักทั้งคืน
‎ที่มีคนอายุ 14 ถึง 94 มารวมตัว
‎เพื่อพบปะทักทายและสนุกด้วยกัน
‎พวกเขาจะเต้นรำกันทั้งคืน
‎คุณมองแล้วอาจคิดว่า "แล้วไง ก็แค่ปาร์ตี้"
‎แต่ที่จริง การเต้นรำ ‎หรือการวิ่งติดกันนานเป็นชั่วโมง
‎ไม่ต่างกันในแง่ของการเผาผลาญพลังงาน
‎แต่การเต้นรำหนึ่งชั่วโมงมันสนุกมาก
‎เรามักจะเชื่อมโยงการออกกำลัง ‎กับความทุกข์ทรมาน
‎ประมาณว่า "ถ้าไม่เจ็บ ก็ไม่ได้ผล"
‎แต่ในอิคาเรีย เราเรียนรู้ว่า ‎การออกกำลังก็สนุกได้
‎พวกเขาหัวเราะตลอดเวลา
‎การหัวเราะดีต่อหลอดเลือดแดง ‎ลดการเกิดโรคหัวใจ
‎ความสุขแบบนี้จับต้องได้
‎ผมคิดว่าสิ่งที่บลูโซนสอนเรา ‎คือการมีอายุยืนก็สนุกได้
‎ไม่จำเป็นต้องใช้ชีวิตน่าเบื่อให้อายุยืน
‎และชุมชน การเข้าสังคม
‎คือแนวทางสู่การมีอายุยืนยาว
‎(อิคาเรีย การเต้นรำและเสียงหัวเราะ)
‎ไม่แปลกใจเลยที่คุณพบคนมีอายุยืนจำนวนมากที่นี่
‎แต่หลังจากดื่มด่ำความงาม ‎และวัฒนธรรมของอิคาเรียแล้ว
‎ต้องรอผมเดินทางกลับ ‎ทวีปอเมริกานั่นแหละถึงพบว่า
‎คนอายุร่วมร้อยอยู่ที่ไหนมากที่สุด
‎ผมจำครั้งแรกที่มานิโคยาได้
‎ผมได้พบไกด์ท้องถิ่นชื่อ ฮอร์เก วินดาส
‎ขอต้อนรับสู่นิโคยา
‎เขาพาผมไปรู้จัก
‎หนึ่งในคนที่มีอายุร่วมร้อยรุ่นแรกในคอสตาริกา
‎ผู้หญิงที่ชื่อพอนชิต้า
‎ผมแดเนียลครับ
‎เธออายุ 105 ปี และแข็งแรงมาก
‎ถ้ามีใครสักคนที่เป็นสักขีพยานว่าบลูโซนมีอยู่จริง
‎และตอบเราในเรื่องนี้ได้
‎คนนั้นคือปอนชิต้า
‎เห็นไหม มีดเล่มนี้คม
‎นิโคยาเป็นเขตชนบทห่างไกล ‎ทางตอนเหนือของคอสตาริกา
‎แยกตัวจากพื้นที่อื่นในประเทศ
‎คาบสมุทรขนาด 128 กม.
‎อยู่ทางใต้ของชายแดนนิการากัว
‎ในบลูโซนนี้ ผมพบว่าสัดส่วนของคนอายุร่วมร้อย
‎มีจำนวนมากกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกสามเท่าครึ่ง
‎และเหลือเชื่อเมื่อดูจากที่ผมเห็น
‎หลายคนมีชีวิตโดยไม่ต้องกินยาและไม่พิการ
‎ส่วนใหญ่ในโลกนี้ ข้อมูลบอกชัดเจนว่า
‎คุณต้องรวยถึงจะมีสุขภาพดีได้
‎เมื่อรายได้สูง อายุขัยก็สูงตาม
‎แต่รายได้ของคอสตาริกา
‎อยู่ที่ประมาณหนึ่งในหกของสหรัฐอเมริกา
‎แต่พวกเขากลับมีอายุขัยเกินค่าเฉลี่ยของเรา
‎ที่จริงแล้ว บลูโซนแห่งนี้
‎อยู่ในเขตที่ยากจนที่สุดของประเทศ
‎คนที่อาศัยอยู่ในนิการากัว ‎ห่างไปทางเหนือแค่ 30 กม.
‎กลับมีอายุขัยไม่ยืนยาว
‎คนปานามาที่อยู่ทางใต้ก็เช่นกัน
‎แต่ที่นี่ ดูเหมือนจะเป็นตำแหน่งที่ดีที่สุด
‎ผู้คนในนิโคยา คอสตาริกา
‎ติดกลุ่มคนอายุยืนที่สุดในโลก ทำไมเป็นอย่างนั้น
‎เคยเจอใครที่พอคุณรู้ว่าเขาอายุเท่าไหร่แล้ว
‎ไม่เหมือนคนอายุเท่านั้นไหม
‎ขอผมเล่าเรื่องผู้ชายที่ชื่อรามิโรให้คุณฟัง
‎ฮอร์เกเพื่อนร่วมงานของผม ‎ไปที่ไร่แห่งนึงในคอสตาริกา
‎เพื่อไปพบบุคคลอายุร่วมร้อยคนนึง
‎แต่เขากลับเจอคาวบอยคนนี้ ‎ที่มีผิวเต่งตึง ฟันสวยครบปาก
‎และกระโดดขึ้นหลังม้าไล่คล้องวัวไปทั่วไร่
‎หลังจากนั้น เขาก็ถามหาคนชื่อรามิโร
‎ประมาณว่า "ผมมีนัดกับคนอายุร่วมร้อยคนนึง"
‎รามิโรก็บอกว่า "ผมนี่แหละ"
‎และฮอร์เกบอกว่า ‎"ขอดูบัตรประจำตัวได้ไหมครับ"
‎และแน่นอนว่าบนบัตรประชาชนของเขา
‎ระบุเดือนสิงหาคม ปี 1921 อายุ 100 ปี
‎ฮอร์เกก็ยังไม่เชื่อนะ
‎สองอาทิตย์ต่อมา เขาเดินทางไปเมืองหลวง
‎ค้นหาทะเบียนราษฎร
‎และแน่นอนในหมายเลข ‎ประจำตัวที่เรียงตามลำดับนั้น
‎มีชื่อรามิโร อายุ 100 ปีแน่นอน
‎ผู้ชายคนนี้ดูเหมือนอายุ 70 ปี
‎เป็นคนอายุร้อยปีที่แข็งแรงที่สุดเท่าที่ผมเคยพบ
‎ในทุกทวีปตลอด 20 ปีที่ผ่านมา
‎นักวิทยาศาสตร์คนนึงที่ชื่อ ‎เดวิด ไรห์คอฟจากสแตนฟอร์ด
‎วัดอายุทางชีวภาพ ‎ของชาวคอสตาริกาในนิโคยาไว้
‎นับเป็นหนึ่งในการค้นพบที่น่าสนใจที่สุดสำหรับผม
‎ในงานวิจัยเทโลเมียร์ของเรา
‎นั่นก็คือการที่ชาวนิโคยา…
‎เขาค้นพบว่า ในแถบนี้ของคอสตาริกา
‎ชาวนิโคยามีอายุทางชีวภาพน้อยกว่า
‎อายุจริงประมาณสิบปี
‎แล้วที่นี่มีอะไรที่ทำให้คนอ่อนเยาว์กว่าอายุจริง
‎สวัสดี
‎แดน บิวต์เนอร์ครับ
‎ยินดีต้อนรับ
‎นั่งลงก่อน เพื่อน
‎วันนี้คุณไปทำงานหรือเปล่าครับ
‎นิดหน่อย
‎- เหรอครับ ‎- ครับ
‎คุณตื่นกี่โมง
‎ตีสี่
‎- ตีสี่เหรอ ‎- ครับ
‎นี่สิบโมง คุณทำงานมาเกือบหกชั่วโมงแล้ว
‎ทำไมคุณทำงานเยอะจัง
‎คุณไม่ต้องทำงานหนักขนาดนั้น
‎พวกเขาพูดกันอย่างนี้ แต่ผมทำตามไม่ได้
‎เพราะงานคือชีวิตของผม
‎ชาวคอสตาริกามีเป้าหมายชีวิตชัดเจน ‎ที่พวกเขาเรียกว่าแพลน เดอ วีดา
‎พวกเขารู้ว่าชีวิตตนมุ่งหน้า ‎ไปที่ไหน ตื่นนอนทุกเช้าเพื่ออะไร
‎นั่นคือสิ่งที่ขับเคลื่อนพวกเขา ‎ให้ผ่านความยากลำบาก
‎ทำให้พวกเขาทำงานไม่หยุดยั้ง
‎และสำหรับผม นี่คือการค้นพบ
‎มันคล้ายมากกับอิคิไกที่เราเห็นในโอกินาวะ
‎ตอนนี้เราได้เห็นแนวคิดเดียวกันนี้ ‎ในบลูโซนสองแห่งที่มีสภาพแวดล้อมต่างกัน
‎ซึ่งบอกให้ผมรู้ว่าเรื่องนี้สำคัญ
‎เย่
‎คุณเห็นวิถีชีวิตของชาวนิโคยา
‎และคุณอดสังเกตไม่ได้ว่า ‎พวกเขาลงมือทำทุกอย่างเอง
‎พวกเขาไม่มีเครื่องจักรอำนวยความสะดวก
‎ในการทำงานบ้านและงานในไร่
‎เช่น พวกเขาใช้มีดพร้าตัดหญ้า
‎และทำกิจกรรมต่างๆ เพื่อดูแล ‎ให้บ้านสะอาดเรียบร้อย
‎รวบรวมวัตถุดิบมาทำอาหาร
‎ทั้งหมดนั้นเกี่ยวข้องกับการ ‎เคลื่อนไหวโดยไม่รู้ตัว ซึ่งท้ายสุด
‎ก็สั่งสมเป็นการออกแรงที่ ‎มากกว่า "การออกกำลัง" โดยทั่วไป
‎คุณจะเห็นผู้หญิงทำตอร์ติญา ‎ตั้งแต่ใช้เครื่องนี้บดข้าวโพด
‎และสุดท้ายก็ออกแรงแขน ‎จนกล้ามปูดเหมือนป๊อปอาย
‎พยายามทำให้เนื้อแป้งเนียนทั่ว
‎มันเป็นการออกกำลังอย่างหนึ่ง ‎อย่างคล่องแคล่วด้วยเพราะพวกเขาคุ้นชินมาก
‎พวกเขาไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่ากำลังเผาผลาญแคลอรี
‎เกือบตลอดประวัติศาสตร์ ‎ของมนุษย์ เราต้องทำงานตลอดเวลา
‎จึงเป็นธรรมดาที่เราจะคิดค้นเครื่องจักร ‎และตัวช่วยอำนวยความสะดวกต่างๆ
‎เพื่อทำงานมากมายให้เรา
‎แต่ตอนนี้เราตัดกิจกรรมที่ใช้ ‎แรงกายออกไปจากชีวิตเกือบหมด
‎แต่เมื่อคุณมองชีวิตของ ‎ชาวคอสตาริกา พวกเขายังผ่าฟืน
‎ยังบดข้าวโพดด้วยมือและปลูกอาหารกินเอง
‎มันเลยทำให้คุณสงสัยว่าพวกเขาออกกำลัง
‎ด้วยการทำงานบ้านงานสวน ‎ในแต่ละวันมากกว่าเราทำในยิมหรือเปล่า
‎สิ่งเหล่านี้อาจดูเป็นงานเล็กน้อย ‎ แต่เมื่อทำไปเรื่อยในระยะเวลาหนึ่ง
‎พวกเขาสามารถเผาผลาญแคลอรี่ ‎มากกว่าการที่เราเข้ายิม
‎และอาจทำให้ร่างกายเผาผลาญ ‎แคลอรี่สูงขึ้นอยู่ตลอดเวลาด้วย
‎เอาเลย
‎นี่มันอันตรายนะครับ
‎ใช่ ผมนึกออก
‎ไม่เห็นเหรอ
‎คุณยังใช้ขวานทั้งที่อายุ 86 นะ
‎ผมเริ่มใช้ขวานตั้งแต่อายุ 14
‎แล้วคุณทำงานอะไรอีกครับ
‎ผมใช้มีดพร้าตัดหญ้า
‎และผมก็ซ่อมรั้ว
‎แล้วคุณทำงานวันละกี่ชั่วโมงครับ
‎ผมทำงานตั้งแต่หกโมงเช้าถึงสิบโมง
‎ตอนนี้ พอแก่ตัว ผมก็คิดว่า
‎เราต้องพักผ่อน
‎คุณคงนึกถึงวิธีการทำงานของคนอเมริกัน ‎เราทำงาน 40 หรือ 50 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
‎ที่นิโคยา พวกเขาทำงานหนักเหมือนกัน
‎แต่มักจะทำคราวละไม่นาน
‎เช่น ทำงานหนักมาก ตามปกติในตอนเช้า
‎แล้วก็เลิกงานตอนบ่าย
‎คุณมีเงินเก็บในธนาคารไหม
‎- ไม่มี ‎- ไม่มีเลยเหรอ
‎- ไม่มีประกันเหรอ ‎- ไม่มีครับ
‎คุณต้องพึ่งตัวเอง…
‎ถูกต้อง
‎แล้วถ้าคุณป่วย จะเกิดอะไรขึ้น
‎สมมติว่า เวลาผมมีเงิน
‎ผมชอบออกไปฉลองให้ตัวเอง
‎แด่ชีวิตยืนยาว
‎ใช่แล้ว
‎ผมไม่บ่น
‎ผมจนและน่าเกลียด
‎แต่ผมก็เพลิดเพลินกับชีวิตมากเท่าที่ควรทำ
‎คุณบอกว่าคุณจนและน่าเกลียดเหรอ
‎คุณไม่ได้ขี้เหร่ คุณแข็งแกร่งมาก
‎จะอธิบายยังไงดี
‎คงต้องขอบคุณพระเจ้า
‎เพราะผมขอพระองค์ว่า ‎อายุผมก็เท่านี้แล้ว 86 ปี
‎แต่ผมยังไปไหนมาไหนคนเดียวได้ ทำงานได้
‎ถ้าพระองค์จะให้เวลาผมอยู่ต่อไป ‎ขอให้เป็นแบบนี้ตลอดก็แล้วกัน
‎ผมขอพระองค์ทั้งก่อนเข้านอน และหลังตื่น
‎"ขอให้ลูกมีพลกำลัง"
‎ในขณะที่ผมไม่สามารถประเมิน ‎เวลาพักผ่อนของพวกเขาได้
‎นิโคยาก็เหมือนกับบลูโซนที่อื่น
‎คนที่นั่นจะไม่ทำงานเพิ่มสองชั่วโมง
‎ในเมื่อถึงเวลาได้อยู่กับครอบครัว
‎หรือถึงเวลานอนกลางวันหรือคุยกับเพื่อน
‎พูดอีกอย่างคือ พวกเขาใช้ชีวิตอย่างช้าๆ
‎หาเวลาให้สิ่งต่างๆ ที่สำคัญกับพวกเขาจริงๆ
‎อรุณสวัสดิ์ครับ
‎โฮเซ เบเนแรนโด ผมมาเยี่ยมประจำปีครับ
‎- สบายดีไหมครับ ‎- สบายดี
‎นี่คือประเทศที่ใช้เงิน
‎ประมาณหนึ่งในสิบของจำนวนเงิน ‎ที่เราหมดไปกับการดูแลสุขภาพ
‎แต่พวกเขาคิดวิธีอันชาญฉลาดนี้
‎ซึ่งช่วยให้ผู้คนหลีกเลี่ยงการเจ็บป่วยร้ายแรง
‎วิธีที่แทบทุกประเทศในโลกหลงลืมไปอย่างสิ้นเชิง
‎คอสตาริกามีอายุขัยยืนยาวกว่าสหรัฐอเมริกา
‎อัตราการเสียชีวิตในวัยกลางคนก็ต่ำกว่ามาก
‎แล้วยังใช้เงินเพียงหนึ่งในสิบต่อประชากร
‎เมื่อเทียบกับสหรัฐฯ คุณทำได้ยังไงครับ
‎จัดการน้ำให้มีประสิทธิภาพ
‎ทำควบคู่ไปกับโครงการส่งเสริมสารอาหาร
‎เพื่อให้ทุกคน โดยเฉพาะเด็กๆ
‎ได้โปรตีนที่จำเป็นต่อการพัฒนาสมอง
‎ในช่วง 12 และ 24 เดือนแรกของชีวิต
‎มันคือการสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ‎แห่งใหม่จำนวนมหาศาล
‎ซึ่งเป็นสิ่งที่เราเรียกว่า ‎โลส เปสโตส เดอ ซาลูด
‎หรือคลินิกขนาดเล็ก
‎พวกเขาเริ่มเอาคนลงพื้นที่
‎โดยมีแนวคิดที่จะนำสุขภาพที่ดีสู่ชุมชน
‎นำไปยังแหล่งที่มีผู้คนอาศัยอยู่
‎ตั้งแต่ช่วงกลางทศวรรษ 90 ‎ผู้ชาย ผู้หญิง และเด็กทุกคนในคอสตาริกา
‎มีสิทธิที่จะต้อนรับ
‎ตัวแทนดูแลสุขภาพของรัฐ
‎แต่ละทีมบริการประชาชนประมาณ 4,000 คน
‎และไปหาถึงบ้านแต่ละคนปีละครั้ง
‎ชาวบ้านรู้จักชื่อเจ้าหน้าที่ ‎ แทบทุกบ้านยินดีต้อนรับพวกเขาเสมอ
‎พวกเขาไปพูดคุยกับคนอายุ 80, 90, 100 ปี ‎แล้วถามว่า "สบายดีไหม"
‎มีคนแต่งตัวให้คุณหรือเปล่า ‎พวกเขาช่วยดูแลเสื้อผ้าให้คุณไหม
‎ผมใส่เสื้อผ้าเองและทำทุกอย่างเอง
‎ผมใส่เสื้อผ้าเอง ใส่กางเกงในเอง อาบน้ำเอง
‎ผมทำทุกอย่างด้วยตัวเอง
‎คุณโฮเซ เบเนแรนโด วันนี้วันอะไรครับ
‎วันนี้วันที่ 8 ใช่ไหม
‎วันที่ 8 เดือนอะไรครับ คุณโฮเซ เบเนแรนโด ‎วันที่ 8 เดือนอะไร
‎มีนาคมหรือเปล่า
‎ปีอะไรครับ
‎ผมไม่ค่อยแน่ใจเรื่องปี
‎แต่ผมรู้ว่าวันนี้วันที่ 8 มีนาคม
‎นโยบายสาธารณสุข ‎ในคอสตาริกากลายเป็นวัฒนธรรม
‎มันกลายเป็นวิถีชีวิต
‎มันกลายเป็นสิ่งที่เรารู้สึกภูมิใจ
‎ในสหรัฐอเมริกา เราหวังจะมีสุขภาพดี
‎แต่เรากลับส่งเสริมความเจ็บป่วย
‎เงินทั้งหมดนอนรอให้คุณป่วย
‎แล้วจะได้เอาเงินมารักษาคุณ
‎ซึ่งมันทั้งแพงที่สุดและไม่มีประสิทธิภาพ
‎แต่ประเทศนึงที่ใช้เงินแค่เสี้ยวเดียว ‎ไปกับการดูแลสุขภาพเมื่อเทียบกับเรา
‎พวกเขากลับได้ผลที่ดีขึ้นเรื่อยๆ
‎ประเทศที่ยากจนเช่นนั้นทำไมถึงได้
‎มีระบบดูแลสุขภาพที่มีประสิทธิภาพขนาดนั้น
‎นี่อาจส่งผลให้ชาวนิโคยามีอายุยืนก็ได้
‎ฉันเริ่มทำรอสกิยาตั้งแต่เด็ก
‎ฉันเคยไปบ้านเพื่อนบ้านเพื่อช่วยเธอทำรอสกิยา
‎ตอนนั้นคุณอายุเท่าไหร่ครับ
‎ประมาณสิบขวบมั้ง
‎เขียงหินอันนี้อายุเท่าไรแล้ว
‎อ้อ หินก้อนนี้ ไม่รู้หรอก
‎เพราะมันอยู่มาตั้งแต่รุ่นแม่ฉัน
‎ว้าว
‎ใช่ แม่ฉันเคยใช้มาก่อน แล้วแม่ก็ยกให้ฉัน
‎- ครับ ‎- แม่ใช้งานมันเยอะมาก
‎- มันมีอายุกว่าร้อยปี ‎- ใช่
‎ทุกอย่างที่แม่เรียนรู้มา แม่ก็สอนฉันด้วย
‎(เซย์ดา บูสโตส อายุ 74)
‎ฉันเลยทำทุกอย่างแบบนั้น
‎ฉันส่งต่อสิ่งที่รู้มาจากแม่ให้ลูกสาวฉัน
‎(ดอร่า บูสโตส อายุ 102 ปี)
‎ไม่ต้องสงสัยเลยว่า ‎เหตุผลหนึ่งที่ชาวนิโคยามีอายุยืน
‎คืออาหารการกินของพวกเขา
‎ถั่ว ฟักทอง และข้าวโพด
‎พวกเขาเรียกมันว่า "สามพี่น้อง" ‎สามทหารเสือแห่งเมโสอเมริกา
‎ซึ่งคนในแถบนั้น ‎บริโภคมาอย่างน้อย 6,000 ปีแล้ว
‎ข้าวโพด มักถูกแปรรูปเป็นตอร์ติญา
‎ซึ่งเป็นอาหารหลักดั้งเดิม
‎เมล็ดข้าวโพดเป็นแหล่ง ‎คาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อนชั้นดี
‎อุดมไปด้วยวิตามิน แร่ธาตุ และใยอาหาร
‎กระบวนการแปรรูปข้าวโพด ‎แบบดั้งเดิมยิ่งเสริมคุณค่าทางโภชนาการ
‎เริ่มจากขี้เถ้าที่แม่ครัวใช้แช่เมล็ดข้าวโพด
‎วิธีนี้ทำให้ผนังเซลล์ของเมล็ดข้าวโพดแตกตัว
‎และปล่อยไนอะซินออกมา ‎ซึ่งช่วยคุมคอเรสเตอรอล
‎ส่วนถั่วดำก็มี
‎สารต้านอนุมูลอิสระในวัตถุ ‎สีเดียวกับที่พบในบลูเบอร์รี
‎นอกจากนี้ยังอุดมด้วยใย ‎อาหารที่ช่วยชะล้างลำไส้ใหญ่
‎ฟักทองเป็นแหล่งของวิตามินเอ บี และซีชั้นดี
‎อุดมไปด้วยแร่ธาตุต่างๆ เช่น ‎โปแตสเซียมและแมกนีเซียม
‎ทีนี้ เรารู้จากชาวแอดเวนทิสต์ ‎ว่าอาหารมังสวิรัติมีประโยชน์
‎แต่สิ่งที่คนอเมริกันส่วนใหญ่ ‎กังวลที่สุดเกี่ยวกับการงดเนื้อสัตว์ก็คือ
‎เราจะได้โปรตีนไม่มากพอ
‎ประเทศร่ำรวยยึดติดกับความคิดที่ว่า
‎เราต้องการโปรตีนจากเนื้อสัตว์ ‎หรือผลิตภัณฑ์นมเนยเพื่อสร้างกล้ามเนื้อ
‎ถ้าอย่างนั้น ชาวนิโคยาเอาแรงที่ไหนผ่าฟืน
‎และต้อนวัวเป็นประจำทุกวันล่ะ
‎เวทมนตร์แท้จริงมาจาก ‎การรวมตัวกันของถั่ว ฟักทอง และข้าวโพด
‎ร่างกายของเราต้องการกรดอะมิโนเก้าชนิด
‎ในการสร้างหน่วยโปรตีนเพื่อสร้างกล้ามเนื้อ
‎ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ‎เช่นเนื้อ ปลา และไข่มีทั้งเก้าชนิดก็จริง
‎แต่มันก็มีคลอเรสเตอรอลและไขมันอิ่มตัวด้วย
‎ส่วนสามพี่น้องนี้เมื่อรวมกันแล้ว
‎ให้กรดอะมิโนครบถ้วนโดยไม่มี ‎คลอเรสเตอรอลและไขมันอิ่มตัว
‎พวกเขาจึงมีต้นทุนแค่เสี้ยวเดียว ‎ของเงินที่เราจ่ายไปกับเนื้อสัตว์และนมเนย
‎แต่ได้โปรตีนครบถ้วนที่จำเป็น
‎ซึ่งแสดงให้เห็นว่า
‎คุณไม่จำเป็นต้องรวยก็กินอาหารดีมีประโยชน์ได้
‎(นิโคยา สามพี่น้อง)
‎กินข้าวกันเถอะ ไอแซค
‎ถ้าคุณจะบอกไอแซค
‎ว่าทำยังไงให้อยู่ถึง 100 ปี
‎คุณจะแนะนำอะไรเขา
‎ผมหวังว่าเขาจะกินสิ่งที่ผมกิน
‎คุณคิดว่าลูกชายคุณ
‎จะกินอาหารแบบเดียวกับคุณตาของเขาไหม
‎ฉันไม่คิดอย่างนั้นค่ะ ‎เพราะตอนนี้ทุกอย่างเปลี่ยนไปแล้ว
‎อาหารแปรรูปเยอะมาก
‎เขากินถั่วและข้าว เขาอายุครบ 100 แล้ว
‎แบบนี้จะไม่ดีกว่าเหรอ
‎ก็จริงค่ะ แต่เด็กๆ ไม่สนใจข้าวกับถั่ว
‎พวกเขาชอบกินซีเรียล
‎ที่ไม่ได้มีคุณค่าทางอาหารเท่าข้าวกับถั่ว
‎อยากกินไหมครับ ตา
‎อยากกินไหม
‎ลองไหม
‎หนึ่งอัน
‎แค่อยากลอง ขอบใจ
‎เขาไม่อยากกินข้าวกับถั่วหรือไข่ ‎เขาอยากกินคุกกี้
‎ผมเศร้าใจที่เห็นนิโคยาเปลี่ยนไป
‎คุณขับรถเข้าเมืองและสิ่งแรกที่คุณเห็น
‎คือร้านฟาสต์ฟู้ด
‎ร้านค้าต่างๆ ขายมันฝรั่งทอด
‎น้ำอัดลมและขนมหวาน
‎สิ่งนี้มาแทนที่วิถีชีวิตอันชาญฉลาด
‎แทนที่อาหารซึ่งทำให้ผู้คนที่นี่อายุยืน
‎และตอนนี้นั่นคือวิถีของสังคมสมัยใหม่ทุกแห่ง
‎ตั้งแต่ผมค้นพบบลูโซนแห่งนี้ ‎มันหดเหลือแค่หนึ่งในห้าของขนาดเดิมแล้ว
‎และจากการประเมินคร่าวๆ
‎บลูโซนนี้อาจจะหายไปจนหมดในชั่วอายุคนหนึ่ง
‎และที่โอกินาวะ สถานการณ์นี้ยิ่งแย่
‎ตอนที่ผมเดินทางไปที่นั่นครั้งแรกในปี 1999
‎ที่นั่นได้ชื่อว่าเป็นที่อยู่ของ
‎ผู้คนที่มีอายุยืนและมีสุขภาพดีที่สุด ‎ในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ
‎แต่ปัจจุบัน แทบไม่พบเห็น ‎สภาวะที่เอื้อให้คนอายุยืนเลย
‎ที่จริง ตอนนี้โอกินาวะ ‎มีอัตราคนเป็นโรคอ้วนสูงสุด
‎ในญี่ปุ่น
‎แต่ข่าวดีคือเราเก็บบันทึกภูมิปัญญาไว้ได้
‎เรามีพิมพ์เขียวนี้ที่เราจะทำตาม ‎ให้มนุษย์รุ่นเรามีชีวิตยืนยาว
‎ซึ่งผมก็จมอยู่กับความคิดนี้มาตลอด
‎ผมอยากรู้ว่า
‎ผมจะสร้างบลูโซนแห่งใหม่ได้จริงหรือเปล่า
‎(ซีรีส์นี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความบันเทิงและความรู้)
‎(ไม่ใช่เพื่อให้คำแนะนำ ‎ทางการแพทย์หรือสุขภาพ)
‎(ถ้าเป็นเรื่องสุขภาพควรปรึกษาแพทย์เสมอ)
‎(ก่อนที่คุณจะเปลี่ยนแปลง ‎อาหารการกิน วิธีออกกำลัง หรือวิถีชีวิต)
‎คำบรรยายโดย เพียรพิไล ธรรมลิขิตชัย