1 00:00:27,569 --> 00:00:29,821 Eleni, hamurdan bahsediyordun. 2 00:00:29,904 --> 00:00:32,991 Sıradan ekmek hamuru değil bu, öyle mi? 3 00:00:33,074 --> 00:00:35,785 Biraz ekşi maya katıyorum. 4 00:00:35,869 --> 00:00:37,787 İçinde turta var. 5 00:00:37,871 --> 00:00:40,999 Soğan, pırasa, yeşil soğan 6 00:00:41,082 --> 00:00:43,793 ve ot, bir sürü ot. 7 00:00:43,877 --> 00:00:44,878 Vay canına. 8 00:00:47,422 --> 00:00:53,303 Yunanistan'da uzun yaşam merkezi olduğunu öğrenmek şaşırtıcı değil. 9 00:00:55,430 --> 00:00:59,100 Ne de olsa Yunanistan Akdeniz diyetinin ana vatanlarından biri. 10 00:00:59,601 --> 00:01:02,520 Herkes Akdeniz diyetinin sağlıklı olduğunu bilir. 11 00:01:03,021 --> 00:01:06,983 Tereyağı yerine yeşillikler ve zeytinyağı vardır, 12 00:01:07,067 --> 00:01:08,526 fazla et yoktur. 13 00:01:13,114 --> 00:01:17,327 Bunun daha sağlıklı toplumlar meydana getirdiğini biliyoruz. 14 00:01:18,495 --> 00:01:21,081 Ama burada öyle özel bir ada var ki 15 00:01:21,164 --> 00:01:24,417 uzun yaşam konusunda olağanüstü rakamlar sunuyor. 16 00:01:25,668 --> 00:01:27,003 İşte orası İkarya. 17 00:01:29,047 --> 00:01:32,175 Buradakiler Amerikalılardan yedi yıl daha uzun yaşıyor 18 00:01:32,258 --> 00:01:35,053 ve kalp damar hastalıkları oranı da yarı yarıya. 19 00:01:36,513 --> 00:01:38,640 Asıl ilginç olan ise 20 00:01:38,723 --> 00:01:41,935 60, 70, 100 yaşlarındaki insanlarla karşılaştığımda 21 00:01:42,018 --> 00:01:45,063 hiçbir demans vakasına rastlamadım. 22 00:01:48,525 --> 00:01:54,155 Bu adanın diğerlerinden nasıl ayrıştığını öğrenmem gerekiyordu. 23 00:01:55,782 --> 00:01:59,119 YUNANİSTAN İKARYA 24 00:02:04,958 --> 00:02:09,170 100 YIL YAŞAMAK: MAVİ BÖLGELERİN SIRLARI 25 00:02:12,090 --> 00:02:16,261 İKARYA YUNANİSTAN 26 00:02:29,399 --> 00:02:34,320 Sıra dışı uzun ömür oranlarına sahip bir yer bulunca farkını anlamak isterim. 27 00:02:35,864 --> 00:02:37,699 Göz atmaya değer konular ise 28 00:02:37,782 --> 00:02:39,784 tarih ve coğrafyadır. 29 00:02:44,122 --> 00:02:47,500 İkarya eşsiz bir kültüre sahip 30 00:02:47,584 --> 00:02:50,211 çünkü doğal limanı yok. 31 00:02:53,464 --> 00:02:55,592 Orta Çağ'a kadar 32 00:02:56,176 --> 00:02:59,679 İkarya antik dünyanın kalanından neredeyse tamamen izoleydi. 33 00:03:02,640 --> 00:03:06,978 İkaryalılar erzak dolu bir geminin gelmesine bel bağlayamazdı. 34 00:03:07,061 --> 00:03:09,022 Dolayısıyla bir şekilde 35 00:03:09,105 --> 00:03:12,775 bu engebeli kayalıkta nasıl geçineceklerini bulmalıydılar. 36 00:03:13,735 --> 00:03:18,656 Bu da başka yerlerde görülmeyen bir direnç yaratmış. 37 00:03:19,490 --> 00:03:22,368 Topraktan geçim sağlayabilmek zorundaydılar. 38 00:03:22,452 --> 00:03:26,247 Bitkileri tanıyabilmeli, arılardan istifade edebilmeliydiler. 39 00:03:26,331 --> 00:03:30,835 Çok zor durumlara karşı iş birliği yapmalıydılar. 40 00:03:32,337 --> 00:03:35,381 Aslında bu güçlükler ve zorluklar sayesinde 41 00:03:35,465 --> 00:03:39,552 gezegendeki en sağlıklı toplumlardan biri hâline geldiler. 42 00:03:53,399 --> 00:03:57,487 Bademler için teşekkürler. Sana birkaç sorumuz olacak. 43 00:03:57,570 --> 00:04:00,323 Şimdi sana bazı sorular soracakmış. 44 00:04:00,406 --> 00:04:03,159 Yaşam koşulları bağlamında 45 00:04:03,243 --> 00:04:04,744 duyduk ki 1980'den önce 46 00:04:04,827 --> 00:04:07,789 Ikaria tamamen kendi kendine yetiyormuş. 47 00:04:08,289 --> 00:04:10,083 O döneme dair ne hatırlıyor? 48 00:04:10,667 --> 00:04:13,544 Artık marketlerde istediğini buluyorsun. 49 00:04:14,128 --> 00:04:15,672 Ama o zamanlar 50 00:04:16,381 --> 00:04:21,678 sadece unumuz vardı, o da kendimiz yetiştiriyoruz diye. 51 00:04:21,761 --> 00:04:24,931 Kendi buğdayımızı kendimiz öğütmek zorundaydık. 52 00:04:25,014 --> 00:04:30,186 Kahve niyetine ne içerdik, bilir misin? 53 00:04:30,687 --> 00:04:32,897 Arpa ve nohut. 54 00:04:33,773 --> 00:04:36,234 Kavurup demlerdik. 55 00:04:36,317 --> 00:04:38,945 Yani bir şey satın almıyorlar mıydı? 56 00:04:45,201 --> 00:04:48,288 İkaryalılar kendi başlarına hayatta kalmalıydı. 57 00:04:49,914 --> 00:04:54,585 Ortaya çıkan şey ise oldukça farklı bir Yunan yaşam tarzı. 58 00:04:57,463 --> 00:05:01,134 Bitkileri tanımlamayı öğrenerek 59 00:05:01,217 --> 00:05:07,223 yemek, yeşillik, aktariye, baharat, ilaç için kullanmaları gerekiyordu. 60 00:05:07,307 --> 00:05:13,104 Böylece İkaryalılar yerel bitki çaylarını içme alışkanlığı edinmiş. 61 00:05:21,612 --> 00:05:23,865 Ne tür bitki çayları içiyorsun? 62 00:05:23,948 --> 00:05:30,288 Ada çayı, biberiye çayı, ebegümeci çayı. 63 00:05:30,955 --> 00:05:33,124 Günlük içilecek en iyi çay hangisi? 64 00:05:34,709 --> 00:05:35,668 Şarap. 65 00:05:37,211 --> 00:05:38,296 Üzüm çayı! 66 00:05:39,255 --> 00:05:41,007 Bu kafayı sevdim. 67 00:05:43,634 --> 00:05:47,055 Bitki çayı içmenin, hele de onlarca yıl içmenin 68 00:05:47,138 --> 00:05:48,639 sağlığa çok faydası var 69 00:05:48,723 --> 00:05:52,226 ve bunlardan biri de düşük demans oranı olabilir. 70 00:05:53,061 --> 00:05:55,813 Her biri iltihap sökücüdür, 71 00:05:55,897 --> 00:05:57,273 antioksidandır 72 00:05:57,357 --> 00:06:01,527 ve çoğu idrar sökücü görevi görerek tansiyonu azaltır. 73 00:06:04,489 --> 00:06:08,034 Bitki çayı günümüzde hâlâ varlığını sürdürüyor 74 00:06:08,117 --> 00:06:12,455 ve adada görülen olağanüstü uzun ömür ile güçlü bir bağlantısı var. 75 00:06:13,498 --> 00:06:18,461 İKARYA BİTKİ ÇAYI 76 00:06:20,880 --> 00:06:23,841 VASO PARIKOS YAŞ 88 77 00:06:28,262 --> 00:06:29,097 Bal? 78 00:06:29,764 --> 00:06:30,932 Olur, biraz koy. 79 00:06:32,392 --> 00:06:34,310 Bu bal da mı ev yapımı? 80 00:06:34,394 --> 00:06:35,686 Bu İkarya'dan. 81 00:06:35,770 --> 00:06:36,604 Mükemmel. 82 00:06:36,687 --> 00:06:40,983 Çayımıza kaşık kaşık şeker koymak çok kolay. 83 00:06:41,067 --> 00:06:42,652 Amerika'da tatlandırıcı 84 00:06:42,735 --> 00:06:45,446 şeker ya da yüksek fruktozlu mısır şurubu olur. 85 00:06:46,114 --> 00:06:48,658 Ama İkarya'da binlerce yıldır 86 00:06:48,741 --> 00:06:49,992 bal kullanılıyor. 87 00:07:01,546 --> 00:07:04,715 İkarya balının birkaç ilginç boyutu var. 88 00:07:08,094 --> 00:07:11,431 Arıcılar mevsimler ilerledikçe 89 00:07:12,306 --> 00:07:14,058 kovanlarını taşırlar. 90 00:07:15,143 --> 00:07:19,272 Başlangıçta sahildeki kır çiçeklerine taşısalar da 91 00:07:19,355 --> 00:07:23,067 nihayetinde tepelerdeki çam ormanlarına giderler. 92 00:07:24,569 --> 00:07:29,657 Yani arılar farklı bitki türlerinden nektar topluyor. 93 00:07:29,740 --> 00:07:34,454 Bu nektarların içerisinde çeşitli mikro besinler, biyoaktif bileşenler olur. 94 00:07:34,537 --> 00:07:38,332 Balın kanseri önlediğini biliyoruz. 95 00:07:40,293 --> 00:07:43,963 Görünüşe göre İkarya balı uzun yaşama katkı sağlıyor. 96 00:07:44,046 --> 00:07:47,592 Bu balın marketlerde satılan ballardan ne farkı var? 97 00:07:47,675 --> 00:07:49,010 Daha mı sağlıklı? 98 00:07:49,093 --> 00:07:52,972 Marketlerde satılan balların sorunu kaynatılmış olmaları. 99 00:07:53,055 --> 00:07:56,476 Kaynatılınca polen tanecikleri yok olur 100 00:07:56,559 --> 00:07:58,019 ve şekere dönüşür. 101 00:07:58,102 --> 00:08:00,605 Bal kaynatılmaz veya fazla ısıtılmaz. 102 00:08:00,688 --> 00:08:04,317 Çayın içinde tatlandırıcı olarak kullanacağınızda dahi 103 00:08:04,400 --> 00:08:07,069 çayı içilebilir hâle gelene dek bekletin. 104 00:08:09,280 --> 00:08:12,742 İkarya'daki bal pastörize edilmediği için, 105 00:08:12,825 --> 00:08:14,410 kaynatılmadığı için 106 00:08:14,494 --> 00:08:20,208 içindeki besinler ve biyoaktif bileşenler işleme esnasında yok olmaz. 107 00:08:20,291 --> 00:08:25,379 Demek oluyor ki İkarya balı arıdan doğruca çayınıza geliyor. 108 00:08:25,463 --> 00:08:28,007 Görünen o ki bunun fazladan bir yararı var. 109 00:08:28,090 --> 00:08:30,259 GIORGOS STENOS SR. YAŞ 90 110 00:08:30,343 --> 00:08:32,762 GIORGOS STENOS YAŞ 33 111 00:08:33,346 --> 00:08:36,682 Tatlandırıcı söz konusu olunca tercihim genelde 112 00:08:36,766 --> 00:08:38,100 ham baldan yana olur 113 00:08:38,184 --> 00:08:41,270 ve en iyisi de İkarya'da gördüğümüz türden olması. 114 00:08:43,689 --> 00:08:48,819 İKARYA HAM BAL 115 00:08:59,330 --> 00:09:00,831 Bu sefer İkarya'da 116 00:09:01,624 --> 00:09:04,252 aşk konusunda büyük bir aydınlanma yaşadım. 117 00:09:05,378 --> 00:09:06,504 Taki. 118 00:09:06,587 --> 00:09:10,174 Salatamız için yeşil soğan getirdim. 119 00:09:10,883 --> 00:09:13,261 Marulu kesmek için mi bıçağı biledin? 120 00:09:13,344 --> 00:09:14,470 Senin için. 121 00:09:15,012 --> 00:09:18,307 Salatayı güzelce kesmek için keskinleştirdim. 122 00:09:20,309 --> 00:09:25,856 Uzun süreli bir ilişkide bir eşin ölmesi demek 123 00:09:25,940 --> 00:09:28,317 diğer eşin üç ay içinde ölme ihtimalinin 124 00:09:28,401 --> 00:09:30,486 üçte iki oranında artması demektir. 125 00:09:31,654 --> 00:09:35,950 Ama Aleka ve Panagiotis'e tam tersi oluyor. 126 00:09:36,033 --> 00:09:39,203 Bu ikisi geç yaşta gerçek aşka kavuştu.5 127 00:09:39,912 --> 00:09:43,916 İlk karım öldüğünde yaşama isteğimi kaybetmiştim. 128 00:09:44,000 --> 00:09:47,211 Konuşmazdım. Gülmezdim. Yemezdim. 129 00:09:47,795 --> 00:09:49,672 Tamamen parçalanmıştım 130 00:09:49,755 --> 00:09:51,173 ve eşim beni toparladı. 131 00:09:52,925 --> 00:09:54,760 73 yaşındaydım. 132 00:09:54,844 --> 00:09:57,847 En iyi arkadaşımla kilisede bir bankta oturuyorduk. 133 00:09:57,930 --> 00:10:00,558 Gelen kadınlara bakıyordum. 134 00:10:00,641 --> 00:10:02,810 Kırktan fazla kadın gelmişti. 135 00:10:02,893 --> 00:10:06,314 İçeri girer girmez ondan elektrik aldım. 136 00:10:07,815 --> 00:10:09,900 Kim kimi aradı, hatırlamıyorum. 137 00:10:10,943 --> 00:10:12,695 Pezi Gölü'nde tanıştık. 138 00:10:12,778 --> 00:10:16,657 Bana yemek hazırlamıştı. 139 00:10:16,741 --> 00:10:17,825 Piknik yaptık. 140 00:10:19,577 --> 00:10:24,290 Bir kaset çaldı ve "Seni seviyorum çünkü güzelsin" sözlerini söyledi. 141 00:10:25,625 --> 00:10:29,545 Ona bakarken bir şey ruhuma dokunuyordu. 142 00:10:30,296 --> 00:10:34,258 İlk kocamla 16 yaşında evlendim ve kasvetli bir hayatım oldu 143 00:10:34,342 --> 00:10:38,929 ama sen beni tamamladın ve geçmişi unuttum. 144 00:10:39,013 --> 00:10:41,974 Sanki tüm yıllarımı seninle yaşadım. 145 00:10:42,642 --> 00:10:46,812 Mutlu ve sadık ilişkilerin gücü bariz görünebilir ama 146 00:10:46,896 --> 00:10:49,565 bu tür bir bağlantının daha uzun 147 00:10:49,649 --> 00:10:52,568 ve yaşanabilir bir hayat sağladığını unutmamalıyız. 148 00:10:53,778 --> 00:10:57,073 Mavi Bölgeler'deki insanlar partnerlerine öncelik verir, 149 00:10:57,156 --> 00:11:00,117 ilişkilerini besler ve buna yatırım yaparlar. 150 00:11:00,201 --> 00:11:05,081 İKARYA PARTNER OLMAK 151 00:11:24,850 --> 00:11:28,813 Bence şarap, tarih boyunca İkarya'nın uzun yaşam kültüründe 152 00:11:28,896 --> 00:11:32,400 şaşırtıcı derecede güçlü bir rol oynadı. 153 00:11:32,900 --> 00:11:36,404 Yunan mitolojisine göre şarap tanrısı burada doğdu. 154 00:11:36,487 --> 00:11:39,198 Yüzyıllardır aynı üzümleri kullanıyorlar 155 00:11:39,281 --> 00:11:42,785 ve bunun yanı sıra aynı antik işlem uygulanıyor. 156 00:11:43,327 --> 00:11:44,245 Aman tanrım! 157 00:11:44,787 --> 00:11:47,164 Tadı bahar günündeki İkarya gibi. 158 00:11:47,248 --> 00:11:51,210 -Evet, iyi bir şarap. -Aşırı tatlı değil. Harika. 159 00:11:52,253 --> 00:11:55,756 İkaryalılar olarak bir şarap yapma yöntemimiz var. 160 00:11:55,840 --> 00:11:57,967 Bunun altında bir amfora ve büyük bir 161 00:11:58,050 --> 00:12:00,469 -kil kap var, değil mi? -Evet. 162 00:12:00,553 --> 00:12:06,267 Üst kısmının sıcaklığı aldığı güneş ışığına bağlı. 163 00:12:06,350 --> 00:12:09,353 Ama beş santimetre altı 164 00:12:09,437 --> 00:12:10,688 nemli ve serin. 165 00:12:12,356 --> 00:12:14,358 Üzümleri elle topluyoruz. 166 00:12:14,442 --> 00:12:16,444 Makine yok. 167 00:12:16,527 --> 00:12:19,071 Çok uzun bir işlem ama çok kaliteli oluyor. 168 00:12:19,155 --> 00:12:21,991 -Sadece iyi üzümler koyulur. -Evet, öyle. 169 00:12:22,616 --> 00:12:25,786 Ve meşe fıçılar yerine İsa'dan önce yapıldığı gibi 170 00:12:25,870 --> 00:12:28,706 muhafaza etmeyi tercih ediyoruz. 171 00:12:28,789 --> 00:12:30,458 -Evet. -Muhteşem. 172 00:12:31,834 --> 00:12:35,880 Hepimiz şarap ve alkolle ilgili tartışmaların farkındayız. 173 00:12:36,756 --> 00:12:39,759 Ama İkarya'daki şarap söz konusu olduğunda 174 00:12:39,842 --> 00:12:42,178 durumun farklı olduğunu görebilirsiniz. 175 00:12:43,304 --> 00:12:47,141 Buradaki şarap doğaldır. İçinde hiç kimyasal yok. 176 00:12:48,350 --> 00:12:53,939 Bir Akdeniz yemeğiyle birlikte İkarya şarabı içtiğinizde 177 00:12:54,023 --> 00:12:56,525 antioksidanların emilimini artırırsınız. 178 00:12:56,609 --> 00:12:59,195 Potasyumdan çıkan minerallerin 179 00:12:59,278 --> 00:13:00,696 Potasyumdan, evet. 180 00:13:00,780 --> 00:13:02,656 Fosfor, bor, demir. 181 00:13:02,740 --> 00:13:05,201 Her şey, mikro iklim, 182 00:13:05,284 --> 00:13:07,536 üzümün, adanın kalitesi, 183 00:13:07,620 --> 00:13:09,121 bu özellikler sayesinde 184 00:13:09,205 --> 00:13:12,208 buna tıbbi şarap diyebildiler. 185 00:13:12,291 --> 00:13:15,294 Tıpkı takviye almak gibi. 186 00:13:15,377 --> 00:13:16,295 Evet. 187 00:13:16,378 --> 00:13:17,213 Yarasın! 188 00:13:21,634 --> 00:13:25,179 İkarya'daki insanlar 100 nesildir aynı şarabı içiyor 189 00:13:25,262 --> 00:13:26,889 ve en uzun yaşayan onlar. 190 00:13:26,972 --> 00:13:28,933 Ve benim için bu bağlantı 191 00:13:29,016 --> 00:13:32,603 günün sonunda bir kadeh şarabın tadını çıkarmak için yeterli. 192 00:13:34,146 --> 00:13:38,901 İKARYA ŞARABI 193 00:14:04,802 --> 00:14:07,721 İkarya'nın en parlak özelliklerinden biri de 194 00:14:07,805 --> 00:14:10,558 gençlerin bu gelenekleri korumakla kalmayıp 195 00:14:10,641 --> 00:14:12,601 kutlamalarıdır. 196 00:14:13,435 --> 00:14:16,856 Bence bu kutlamaların en canlılarından biri de 197 00:14:16,939 --> 00:14:18,899 tüm gece süren, 198 00:14:18,983 --> 00:14:22,069 14 yaşından 94'üne kadar insanların bir araya geldiği 199 00:14:22,152 --> 00:14:24,780 ve sosyalleşip eğlendiği partilerdir. 200 00:14:29,201 --> 00:14:31,745 Tüm gece dans ederler. 201 00:14:34,623 --> 00:14:38,669 Bakıp "Ne olacak, sıradan bir parti işte," diyebilirsiniz 202 00:14:39,253 --> 00:14:42,214 ama bir saat koşunca ve bir saat dans edince 203 00:14:42,298 --> 00:14:44,842 neredeyse aynı oranda kalori yakarsınız. 204 00:14:44,925 --> 00:14:47,261 Bir saat dans etmek çok eğlencelidir. 205 00:14:50,097 --> 00:14:54,310 Egzersizi acıyla ilişkilendirme eğilimindeyiz. 206 00:14:54,393 --> 00:14:56,395 "Acı yoksa kazanç da yoktur." 207 00:14:56,478 --> 00:15:02,276 Ama İkarya'da fiziksel aktivitenin eğlenceli olabileceğini öğreniyoruz. 208 00:15:04,069 --> 00:15:06,488 Sürekli kahkaha atar, gülerler. 209 00:15:08,032 --> 00:15:11,410 Gülmek atar damarlarımıza, kalp hastalıklarına iyi gelir. 210 00:15:11,911 --> 00:15:13,495 Mutluluk elle tutulabilir. 211 00:15:16,665 --> 00:15:21,629 Bence Mavi Bölgeler bize uzun yaşamanın keyifli olabileceğini öğretiyor. 212 00:15:21,712 --> 00:15:23,714 Angarya olmak zorunda değil. 213 00:15:23,797 --> 00:15:26,175 Ve toplum, birbirine bağlanmak 214 00:15:26,258 --> 00:15:29,553 uzun yaşamanın en temel şartıdır. 215 00:15:31,513 --> 00:15:36,185 İKARYA DANS VE GÜLMEK 216 00:15:42,650 --> 00:15:46,487 Burada olağanüstü uzun yaşama sahip olmak şaşırtıcı olmaz. 217 00:15:47,154 --> 00:15:50,407 İkarya'nın güzelliğini ve kültürünü deneyimleyince 218 00:15:50,491 --> 00:15:54,078 ancak Amerika'ya geri gittiğimde 219 00:15:54,161 --> 00:15:57,873 gördüğüm en harika asırlık insanlarla tanıştım. 220 00:16:02,962 --> 00:16:05,547 Nicoya'ya ilk geldiğim zamanı hatırlıyorum. 221 00:16:05,631 --> 00:16:08,384 Yerel rehberim Jorge Vindas'la buluştum. 222 00:16:08,467 --> 00:16:09,718 Nicoya'ya hoş geldin. 223 00:16:11,428 --> 00:16:12,346 Kosta Rika'da 224 00:16:12,429 --> 00:16:15,975 sayesinde hayatımda ilk defa asırlık biriyle tanıştım. 225 00:16:16,058 --> 00:16:17,810 Ponchita adında bir hanımdı. 226 00:16:18,978 --> 00:16:19,937 Ben Daniel. 227 00:16:20,020 --> 00:16:24,984 105 yaşındaydı ve inanılmazdı. 228 00:16:27,695 --> 00:16:32,491 Mavi Bölgeler'in vaatlerini ve bize sunduklarını 229 00:16:32,574 --> 00:16:34,994 somutlaştıran biri varsa 230 00:16:35,077 --> 00:16:36,161 o da Ponchita'ydı. 231 00:16:37,246 --> 00:16:39,415 Gördünüz mü? İyi bir pala bu. 232 00:16:45,170 --> 00:16:49,216 Nicoya, Kosta Rika'nın kuzeyinde yer alan kırsal bir bölgedir. 233 00:16:49,299 --> 00:16:51,301 Ülkenin kalanından uzak. 234 00:16:52,302 --> 00:16:56,432 128 kilometrelik bir yarımada. Nikaragua sınırının hemen güneyinde. 235 00:16:57,516 --> 00:17:00,644 Bu Mavi Bölge'de asırlık insanların sayısı 236 00:17:00,728 --> 00:17:04,732 dünya ortalamasının üç buçuk katına yakındır. 237 00:17:04,815 --> 00:17:07,568 Gördüğüm kadarıyla çoğu ilaç tüketmeden 238 00:17:07,651 --> 00:17:10,821 ya da bir engelleri olmadan yaşıyor. 239 00:17:11,321 --> 00:17:13,949 Dünyanın çoğu yerinde veriler net. 240 00:17:14,033 --> 00:17:17,244 Sağlıklı olmaya gücünün yetmesi için zengin olmalısın. 241 00:17:17,327 --> 00:17:19,872 Gelir artınca ortalama yaşam süresi artıyor. 242 00:17:21,290 --> 00:17:22,583 Ama Kosta Rika geliri 243 00:17:22,666 --> 00:17:25,669 Amerika'nın altıda biri kadar 244 00:17:25,753 --> 00:17:30,132 ancak yaşam süreleri bizim ortalama yaşam süremizden fazla. 245 00:17:30,215 --> 00:17:32,176 Aslında buradaki Mavi Bölge, 246 00:17:32,259 --> 00:17:34,803 ülkenin en fakir bölgelerinden biri. 247 00:17:35,512 --> 00:17:38,348 30 kilometre kuzeyde Nikaragua'da yaşayanlar 248 00:17:38,432 --> 00:17:40,142 pek uzun süre yaşamıyor, 249 00:17:40,225 --> 00:17:42,936 güneyde Panama'da yaşayanlar da öyle. 250 00:17:43,520 --> 00:17:45,981 Ama burada çok ince bir nokta var. 251 00:17:46,565 --> 00:17:48,192 Nicoya, Kosta Rika'daki 252 00:17:48,275 --> 00:17:52,654 insanlar en uzun yaşayan kişiler arasında. Neden? 253 00:18:09,338 --> 00:18:11,924 Yaşını öğrenince çok şaşırdığınız biriyle 254 00:18:12,007 --> 00:18:13,300 tanıştınız mı? 255 00:18:16,136 --> 00:18:19,139 Ramiro adlı biriyle ilgili bir hikâye anlatayım. 256 00:18:19,223 --> 00:18:22,309 Meslektaşım Jorge, Kosta Rika'da bir çiftliğe geldi. 257 00:18:22,392 --> 00:18:24,019 Asırlık kişiyle tanışmaya. 258 00:18:24,103 --> 00:18:28,690 Ancak yaşlı biri yerine, cildi pürüzsüz dişleri sapasağlam biri karşılamış 259 00:18:28,774 --> 00:18:32,861 ve adam ata binip ineklere kement atıyor, etrafta cirit atıyormuş. 260 00:18:41,453 --> 00:18:43,622 Sonraysa Jorge, Ramiro'ya dönmüş 261 00:18:43,705 --> 00:18:46,375 "Asırlık biriyle tanışmam gerekiyordu," demiş. 262 00:18:46,458 --> 00:18:48,544 Ramiro da "Ta kendisiyim." demiş. 263 00:18:53,298 --> 00:18:55,676 Jorge "Kimliğini görebilir miyim?" demiş. 264 00:18:55,759 --> 00:18:57,886 Ve tabii ki adamın kimliğinde 265 00:18:57,970 --> 00:19:01,640 Ağustos 1921 doğumlu, 100 yaşında yazıyormuş. 266 00:19:02,307 --> 00:19:03,892 Jorge inanamamış. 267 00:19:03,976 --> 00:19:07,020 Birkaç hafta sonra başkente gitmiş, 268 00:19:07,104 --> 00:19:08,814 ulusal kayıtlara bakmış. 269 00:19:08,897 --> 00:19:11,733 Ve tabii ki bu kimliklere bakılınca 270 00:19:11,817 --> 00:19:15,028 Ramiro'nun 100 yaşında olduğu doğrulanmış. 271 00:19:17,281 --> 00:19:19,408 Bu adam 70 yaşında gibi görünüyor. 272 00:19:19,992 --> 00:19:22,786 Son 20 yılda herhangi bir kıtada 273 00:19:22,870 --> 00:19:25,247 tanıştığım en önemli asırlık kişi. 274 00:19:29,418 --> 00:19:32,087 Stanford'tan David Rehkopf adlı bilim insanı 275 00:19:32,171 --> 00:19:36,466 Nicoya'daki Kosta Rikalıların biyolojik yaşını ölçtü. 276 00:19:36,550 --> 00:19:39,720 Bu benim için en büyüleyici bulgulardan biriydi. 277 00:19:39,803 --> 00:19:41,638 Telomer çalışmamızda. 278 00:19:41,722 --> 00:19:44,099 O da Nicoya'daki insanların… 279 00:19:44,183 --> 00:19:47,853 Ve Kosta Rika'nın bu bölgesinde 280 00:19:47,936 --> 00:19:52,858 Nicoyalıların biyolojik yaşlarının kronolojik yaşlarının gösterdiğinden 281 00:19:52,941 --> 00:19:55,485 tam on yıl daha genç olduğunu keşfetti. 282 00:19:56,069 --> 00:20:00,532 Peki, bu genç biyolojik yaşın açıklaması nedir? 283 00:20:02,201 --> 00:20:03,035 Merhaba. 284 00:20:03,535 --> 00:20:04,494 Dan Buettner. 285 00:20:04,578 --> 00:20:06,288 Memnun oldum. 286 00:20:08,498 --> 00:20:09,541 Otur dostum. 287 00:20:09,625 --> 00:20:11,168 Bugün çalıştın mı? 288 00:20:11,251 --> 00:20:12,252 Biraz. 289 00:20:12,336 --> 00:20:13,629 -Sen? -Evet. 290 00:20:13,712 --> 00:20:15,297 Eve kaçta geldin? 291 00:20:15,380 --> 00:20:16,298 Saat dörtte. 292 00:20:16,381 --> 00:20:17,424 -Dörtte mi? -Evet. 293 00:20:17,507 --> 00:20:22,095 Saat on. Neredeyse altı saattir çalışıyorsun. 294 00:20:22,679 --> 00:20:24,181 Niye bu kadar çalışıyorsun? 295 00:20:24,264 --> 00:20:25,682 Çok çalışmana gerek yok. 296 00:20:25,766 --> 00:20:28,185 Öyle diyorlar ama yapamam. 297 00:20:29,478 --> 00:20:31,563 Çünkü bu benim hayatım. 298 00:20:33,607 --> 00:20:38,320 Kosta Rikalıların plan de vida dedikleri çok net bir amaç duygusu var. 299 00:20:39,154 --> 00:20:43,325 Hayatta nereye gittiklerini, sabahları neden uyandıklarını bilirler. 300 00:20:43,408 --> 00:20:46,328 Onları zor durumlarda güçlendiren 301 00:20:46,411 --> 00:20:47,788 çalışmaya iten şey bu. 302 00:20:47,871 --> 00:20:51,500 Ve bu benim için bir aydınlanma anıydı. 303 00:20:51,583 --> 00:20:55,254 Okinawa'da gördüğümüz ikigaiye çok benziyor. 304 00:20:56,046 --> 00:21:00,592 Şimdi aynı yaşam felsefesini iki farklı Mavi Bölge'de gördük 305 00:21:00,676 --> 00:21:04,179 ve bu da bu bulgunun önemli olduğunu gösterir. 306 00:21:18,402 --> 00:21:19,319 İşte bu! 307 00:21:23,407 --> 00:21:28,495 Nicoyalıların hayatlarında her şeyi elle yaptıklarını görüyoruz. 308 00:21:28,578 --> 00:21:30,664 Ev ve bahçe işlerini yapacak 309 00:21:30,747 --> 00:21:32,916 teknolojik imkânları yok. 310 00:21:33,000 --> 00:21:36,086 Mesela çimleri kesmek için pala kullanıyorlar. 311 00:21:36,169 --> 00:21:40,465 Evi temiz tutmak, yemek toplayıp hazırlamak 312 00:21:40,549 --> 00:21:44,344 gibi eylemler bilinç dışı hareketlerle yapılır 313 00:21:44,428 --> 00:21:49,349 ve bu sayede "egzersizden" çok daha etkili bir fiziksel aktivite olur. 314 00:21:50,642 --> 00:21:55,063 Tortilla yapan bir kadına bakalım. Mısırın bu kolla öğütülmesi gerekiyor. 315 00:21:55,981 --> 00:21:58,317 Doğru kıvama getirirken Temel Reis gibi 316 00:21:58,400 --> 00:22:00,402 kol kası yapıyorlar resmen. 317 00:22:00,485 --> 00:22:05,073 Tam bir egzersiz. Bu görüntüde pek zahmetli olmadı çünkü alışıklar. 318 00:22:05,157 --> 00:22:08,285 Kalori yaktıklarını bile fark etmiyorlar. 319 00:22:11,121 --> 00:22:13,999 Tarih boyunca sürekli çalışmak zorundaydık, 320 00:22:14,082 --> 00:22:18,003 bu yüzden işimizin çoğunu bizim yerimize yapacak kolaylıklar 321 00:22:18,086 --> 00:22:19,921 teknolojik imkânlar yarattık. 322 00:22:23,884 --> 00:22:27,095 Ama çoğu fiziksel aktiviteyi hayatımızdan çıkardık. 323 00:22:28,430 --> 00:22:31,600 Ama Kosta Rikalılara baktığınızda hâlâ odun kesiyorlar 324 00:22:31,683 --> 00:22:35,812 mısırı elle öğütüyorlar ve kendi yiyeceklerini yetiştiriyorlar. 325 00:22:37,022 --> 00:22:39,941 Gündelik işleri yaparak spor salonuna gitmekten 326 00:22:40,025 --> 00:22:43,236 daha mı çok egzersiz yapıyorlar diye merak ediyoruz. 327 00:22:44,154 --> 00:22:47,532 Bunlar küçük şeyler gibi görünebilir ama zamanla birikiyor 328 00:22:47,616 --> 00:22:51,495 ve spor salonuna gitmekten daha fazla kalori yaktırıyor. 329 00:22:51,578 --> 00:22:55,207 Aynı zamanda metabolizmanın daha hızlı çalışmasını da sağlar. 330 00:22:56,083 --> 00:22:57,000 Hadi! 331 00:23:02,756 --> 00:23:03,965 Tehlikeli bir iş. 332 00:23:04,049 --> 00:23:05,175 Evet, öyle duruyor. 333 00:23:05,258 --> 00:23:06,218 Görmüyor musun? 334 00:23:06,301 --> 00:23:08,261 86 yaşında balta mı kullanıyorsun? 335 00:23:08,762 --> 00:23:13,517 14 yaşımda balta kullanmaya başladım. 336 00:23:13,600 --> 00:23:15,769 Başka hangi işleri yapıyorsun? 337 00:23:15,852 --> 00:23:17,229 Palayla keserim, 338 00:23:17,312 --> 00:23:19,606 ve çitleri tamir ederim. 339 00:23:20,273 --> 00:23:22,609 Günde kaç saat çalışıyorsun? 340 00:23:22,692 --> 00:23:26,488 Altıdan gece ona kadar. 341 00:23:26,571 --> 00:23:29,366 Yaşlandıkça fark ettim, 342 00:23:29,449 --> 00:23:30,867 insan dinlenmeli. 343 00:23:32,661 --> 00:23:37,416 Amerikalıların çalışma şeklini düşünün, haftada 40, 50 saat çalışıyoruz. 344 00:23:37,499 --> 00:23:39,626 Nicoya'da da çok sıkı çalışıyorlar 345 00:23:39,709 --> 00:23:43,130 ama genelde kısa bir süre oluyor. 346 00:23:43,213 --> 00:23:45,674 Genelde sabahları çok sıkı çalışırlar 347 00:23:45,757 --> 00:23:48,385 ve öğleden sonraları izin alırlar. 348 00:23:49,302 --> 00:23:52,514 Bankada paran var mı? 349 00:23:52,597 --> 00:23:54,850 -Hayır. -Yok mu? 350 00:23:54,933 --> 00:23:57,185 -Güvenceniz yok mu? -Hayır, efendim. 351 00:23:58,019 --> 00:24:00,063 Kendi güvencen olmalısın... 352 00:24:00,147 --> 00:24:01,273 Doğru. 353 00:24:01,356 --> 00:24:02,983 Hastalanırsan ne olacak? 354 00:24:04,234 --> 00:24:07,821 Şöyle diyeyim, param olunca 355 00:24:07,904 --> 00:24:09,906 dışarı çıkıp kendimi şımartıyorum. 356 00:24:11,450 --> 00:24:12,451 Uzun bir hayata! 357 00:24:12,534 --> 00:24:13,869 Evet! 358 00:24:16,288 --> 00:24:17,497 Şikayet etmiyorum. 359 00:24:17,998 --> 00:24:21,042 Fakir ve çirkinim 360 00:24:21,126 --> 00:24:24,337 ama hayattan keyif almam gerektiği kadar keyif aldım. 361 00:24:24,421 --> 00:24:26,089 Fakir ve çirkin mi dedin? 362 00:24:27,090 --> 00:24:29,342 Çirkin değilsin. Maçosun. 363 00:24:30,469 --> 00:24:32,471 Nasıl açıklayabilirim? 364 00:24:32,554 --> 00:24:35,724 Tanrı sayesinde olmalı 365 00:24:35,807 --> 00:24:39,769 çünkü 86 yaşında olmama rağmen 366 00:24:39,853 --> 00:24:44,065 ama yine de yalnız dolaşıp işlerimi halledebiliyorum. 367 00:24:44,149 --> 00:24:47,903 Bana daha çok yaş verecekse hep böyle olsun. 368 00:24:49,362 --> 00:24:53,283 Yatarken veya uyanınca hep dua ederim. 369 00:24:53,909 --> 00:24:55,660 "Bana güç ver." 370 00:24:58,330 --> 00:25:00,999 Boş zamanlarını ölçemedim 371 00:25:01,082 --> 00:25:03,126 fakat diğer tüm Mavi Bölgeler gibi 372 00:25:03,210 --> 00:25:06,588 Nicoya'da da insanlar asla fazladan mesai yapmaz. 373 00:25:06,671 --> 00:25:08,882 Aileleriyle vakit geçirmeyi, 374 00:25:08,965 --> 00:25:12,552 siesta yapmayı ya da arkadaşlarıyla konuşmayı tercih ederler. 375 00:25:13,345 --> 00:25:15,055 Başka bir deyişle, onlar için 376 00:25:15,138 --> 00:25:18,141 önemli olan şeylere zaman ayırmak için yavaşlarlar. 377 00:25:38,203 --> 00:25:39,246 Günaydın. 378 00:25:39,829 --> 00:25:43,416 José Benerando, yıllık randevunuz için geldim. 379 00:25:43,500 --> 00:25:45,418 -Nasılsınız? -İyiyim. 380 00:25:45,502 --> 00:25:46,795 İşte burası ülkemizin 381 00:25:46,878 --> 00:25:49,798 sağlık hizmetleri giderinin on beşte birini harcıyor. 382 00:25:49,881 --> 00:25:52,968 Ama insanların büyük bir sorun hâline 383 00:25:53,051 --> 00:25:57,430 gelmeden önce hastalıkları önlemelerine yardımcı olan dahiyane bir yaklaşım 384 00:25:57,514 --> 00:26:01,726 geliştirdiler, ki bunu dünyanın birçok ülkesinde gözden kaçırdık. 385 00:26:03,436 --> 00:26:07,023 Kosta Rika'nın ortalama yaşam süresi Amerika'dan daha uzun 386 00:26:07,107 --> 00:26:09,150 ve orta yaşta ölüm oranı daha az, 387 00:26:09,234 --> 00:26:12,737 böylece kişi başına onda bir gibi bir miktar düşüyor. 388 00:26:12,821 --> 00:26:16,116 Amerika'dan daha iyi paylaştırılıyor. Nasıl başarıyorsunuz? 389 00:26:16,825 --> 00:26:20,328 Su takviye ediyoruz. 390 00:26:20,412 --> 00:26:25,709 Çok sağlam beslenme programlarıyla ilerliyoruz. 391 00:26:25,792 --> 00:26:28,461 Özellikle de çocukların 392 00:26:28,545 --> 00:26:31,840 hayatlarının ilk 12 ile 24 ayında 393 00:26:31,923 --> 00:26:34,718 beyin gelişimi için ihtiyaçları olan proteini almalarını sağlıyoruz. 394 00:26:34,801 --> 00:26:38,972 Bol miktarda yeni altyapı oluşturuyoruz. 395 00:26:39,055 --> 00:26:41,308 Los puestos de salud dediğimiz küçük kliniklerde 396 00:26:41,391 --> 00:26:42,809 bunları yapıyoruz. 397 00:26:42,892 --> 00:26:45,687 Bölgenin coğrafyasını 398 00:26:45,770 --> 00:26:50,483 toplumlara ve yaşadıkları yerlere sağlık alanında 399 00:26:50,567 --> 00:26:52,402 imkân sunmak için şekillendiriyorlar. 400 00:26:55,488 --> 00:26:58,867 90'lardan beri Kosta Rika'daki her erkek, kadın ve çocuk 401 00:26:58,950 --> 00:27:00,785 bir sağlık elçisi tarafından 402 00:27:00,869 --> 00:27:02,787 ziyaret edilme hakkına sahiptir. 403 00:27:02,871 --> 00:27:06,583 Her takım yaklaşık 4000 kişiye hizmet veriyor 404 00:27:06,666 --> 00:27:10,211 ve yıl boyunca kapı kapı dolaşıyor. 405 00:27:10,295 --> 00:27:13,048 İsimlerini biliyorlar. Kapılar onlara her zaman açık. 406 00:27:13,131 --> 00:27:16,843 80, 90, 100 yaşındakilerle oturup hâl hatır sorarlar. 407 00:27:16,926 --> 00:27:20,138 Biri seni giydiriyor mu? Giyinmene yardım ediyorlar mı? 408 00:27:20,221 --> 00:27:23,350 Tek başıma giyinirim. 409 00:27:23,433 --> 00:27:26,436 Kıyafetlerimi ve çamaşırlarımı giyerim. Kendimi yıkarım. 410 00:27:26,519 --> 00:27:28,647 Her şeyi kendim yaparım. 411 00:27:28,730 --> 00:27:31,149 Bay José Benerando, bugün günlerden ne? 412 00:27:31,232 --> 00:27:33,443 Bugün ayın sekizi, değil mi? 413 00:27:33,526 --> 00:27:36,946 Hangi ayın sekizi, Bay José Benerando? Hangi ayın sekizi? 414 00:27:37,030 --> 00:27:38,365 Mart mı? 415 00:27:38,448 --> 00:27:39,491 Hangi yıldayız? 416 00:27:40,283 --> 00:27:45,205 Yıldan pek emin değilim 417 00:27:45,288 --> 00:27:48,625 ama 8 Mart olduğunu biliyorum. 418 00:27:49,626 --> 00:27:53,546 Kosta Rika'da kamu düzeni bir kültür haline geldi. 419 00:27:54,172 --> 00:27:56,174 Bir yaşam biçimi oldu. 420 00:27:56,257 --> 00:27:58,593 Gurur duyduğumuz bir şeye dönüştü. 421 00:27:59,761 --> 00:28:02,263 Birleşik Devletler'de sağlıktan medet umuyoruz 422 00:28:02,347 --> 00:28:05,183 ama aslında hastalığı teşvik ediyoruz. 423 00:28:05,266 --> 00:28:09,938 Tüm o para biz hastalanana dek bekliyor 424 00:28:10,021 --> 00:28:12,107 ve sonra da tedavi için harcanıyor. 425 00:28:13,108 --> 00:28:17,779 Hem çok pahalı hem çok anlamsız. 426 00:28:17,862 --> 00:28:21,449 Bir yanda da sağlık sektöründe yaptıklarımızın onda birini yapıp 427 00:28:21,533 --> 00:28:23,952 daha iyi sonuçlar alan bir ülke var. 428 00:28:26,121 --> 00:28:29,457 Böyle fakir bir ülke nasıl olur da 429 00:28:29,541 --> 00:28:32,919 böyle verimli bir sağlık sistemi sunabilir? 430 00:28:34,045 --> 00:28:37,507 Bu, Nicoya'daki uzun yaşam süresine katkıda bulunuyor olabilir. 431 00:28:45,473 --> 00:28:49,185 Rosquillos yapmaya çocukken başladım. 432 00:28:49,269 --> 00:28:53,815 Rosquillos yapmasına yardım etmek için bir komşunun evine giderdim. 433 00:28:53,898 --> 00:28:55,817 Kaç yaşındaydın? 434 00:28:55,900 --> 00:28:57,277 Belki on. 435 00:28:57,360 --> 00:28:59,571 Bu öğütme taşı kaç yıllık? 436 00:28:59,654 --> 00:29:03,283 O taş mı? Hiç emin değilim 437 00:29:03,366 --> 00:29:06,119 çünkü annem bile o taşı kullandı. 438 00:29:06,202 --> 00:29:07,120 Vay canına. 439 00:29:07,203 --> 00:29:11,040 Evet, annem eskiden kullanırdı, sonra da bana verdi. 440 00:29:11,124 --> 00:29:13,251 -Evet. -Çok fazla öğütme işi yaptı. 441 00:29:14,252 --> 00:29:16,212 -100 yıllık falandır. -Evet. 442 00:29:18,339 --> 00:29:20,550 Öğrendiği her şeyi bana da öğretti… 443 00:29:20,633 --> 00:29:22,010 ZAYDA BUSTOS YAŞ 74 444 00:29:22,093 --> 00:29:23,928 ...her şeyi onun gibi yapıyorum. 445 00:29:24,012 --> 00:29:27,599 Ve kızıma da öğrettim. 446 00:29:34,147 --> 00:29:36,941 DORA BUSTOS YAŞ 102 447 00:29:48,411 --> 00:29:52,290 Nicoya'daki insanların uzun yaşama sebeplerinden biri de 448 00:29:52,373 --> 00:29:56,753 kabak, mısır ve fasulye içeren 449 00:29:56,836 --> 00:30:00,965 beslenme düzenleridir. 450 00:30:01,049 --> 00:30:04,052 Bu düzene "üç kız kardeş" diyorlar. O bölgedeki 451 00:30:04,135 --> 00:30:09,557 insanlar tarafından en az 6000 yıldır tüketilen Mezoamerika üçlüsü. 452 00:30:12,352 --> 00:30:15,021 Genellikle tortilla şeklinde hazırlanan mısır, 453 00:30:15,104 --> 00:30:17,857 beslenme düzeninin yapı taşıdır. 454 00:30:18,608 --> 00:30:21,778 Taneleri vitamin, mineral ve lif açısından zengin, 455 00:30:21,861 --> 00:30:24,823 mükemmel bir kompleks karbonhidrat kaynağıdır. 456 00:30:25,448 --> 00:30:29,494 Geleneksel mısır işleme yöntemleri, besin değerini artırır 457 00:30:29,577 --> 00:30:34,123 Kadınların mısırı ıslatırken eklediği odun külü en önemli etmendir. 458 00:30:34,207 --> 00:30:36,835 Bu, tanelerin hücre duvarlarını parçalar 459 00:30:36,918 --> 00:30:40,880 ve kolestrolü kontrol etmeye yardımcı olan niasin salgılar. 460 00:30:42,173 --> 00:30:43,758 Siyah fasulye ise 461 00:30:43,842 --> 00:30:48,388 yaban mersini ile aynı pigment bazlı antioksidanları içerir. 462 00:30:48,471 --> 00:30:51,516 Lif açısından zengindirler, bağırsakları temizlemeye yardımcı olur. 463 00:30:52,433 --> 00:30:56,437 Kabak A, B ve C vitaminlerini içerir 464 00:30:56,521 --> 00:31:00,316 ve potasyum ile magnezyum gibi mineraller açısından zengindir. 465 00:31:03,778 --> 00:31:07,657 Adventist'lerden vejetaryen beslenmenin iyi bir şey olduğunu öğrendik 466 00:31:07,740 --> 00:31:11,786 fakat Amerikalıların en büyük endişesi et yemeyi kesmek, 467 00:31:11,870 --> 00:31:14,289 yeterli protein alamama kaygıları var. 468 00:31:16,124 --> 00:31:19,502 Zengin ülkeler, kas yapmak için et ve süt ürünlerinden 469 00:31:19,586 --> 00:31:24,048 protein alınması gerektiği fikrine saplanmış durumda. 470 00:31:25,300 --> 00:31:28,219 Peki, Nicoyalılar hayatlarının her günü 471 00:31:28,303 --> 00:31:30,847 nasıl kütük kesip sığır güdüyorlar? 472 00:31:32,307 --> 00:31:38,313 Gerçek sihir fasulye, kabak ve mısırı bir araya getirince ortaya çıkıyor. 473 00:31:39,814 --> 00:31:41,816 Vücudumuz kas yapmak için 474 00:31:41,900 --> 00:31:44,777 proteinin yapı taşları olan dokuz amino aside 475 00:31:44,861 --> 00:31:48,781 ve et, balık ve yumurta gibi hayvansal ürünlere ihtiyacı var. 476 00:31:48,865 --> 00:31:52,118 Ama bunlar aynı zamanda kolesterol ve doymuş yağ da içerir. 477 00:31:52,201 --> 00:31:54,454 Birlikte, bu üç kız kardeş diyeti 478 00:31:54,537 --> 00:31:59,250 kolesterolü ve doymuş yağları yok eder. 479 00:32:00,293 --> 00:32:03,963 Et ve süt ürünlerine yaptığımız harcamanın bir kısmını harcıyor 480 00:32:04,047 --> 00:32:06,257 ve ihtiyaçları olan tüm proteini alıyorlar. 481 00:32:06,341 --> 00:32:07,550 Bu da gösteriyor ki 482 00:32:07,634 --> 00:32:10,595 sağlıklı beslenmek için zengin olmanıza gerek yok. 483 00:32:11,387 --> 00:32:15,558 NICOYA ÜÇ KIZ KARDEŞ 484 00:32:17,936 --> 00:32:19,520 Yiyelim Isaac. 485 00:32:19,604 --> 00:32:23,232 Eğer Isaac'e 486 00:32:23,316 --> 00:32:25,610 100 yaşına nasıl gelinir, söyleyecek olsanız 487 00:32:25,693 --> 00:32:27,946 hangi tavsiyelerde bulunursunuz? 488 00:32:28,029 --> 00:32:30,365 Umarım benim yediğim şeyleri yer. 489 00:32:30,448 --> 00:32:32,450 Sizce oğlunuz 490 00:32:32,533 --> 00:32:35,411 dedenizle aynı şeyleri mi yiyecek? 491 00:32:35,495 --> 00:32:39,040 Sanmıyorum çünkü artık her şey farklı. 492 00:32:39,123 --> 00:32:40,708 Çoğu yiyecek işlenmiş. 493 00:32:40,792 --> 00:32:44,253 Fasulye ve pirinçle 100 yaşına geldi. 494 00:32:44,337 --> 00:32:45,797 Böyle beslense iyi olmaz mı? 495 00:32:45,880 --> 00:32:49,592 Evet. Fakat çocuklar pirinç ve fasulyeyi pek sevmiyor. 496 00:32:49,676 --> 00:32:52,845 Mısır gevreği gibi şeyleri seviyorlar. 497 00:32:52,929 --> 00:32:59,310 Onlar da pirinç ve fasulye kadar besleyici değil. 498 00:32:59,394 --> 00:33:01,062 Biraz ister misin, dede? 499 00:33:01,771 --> 00:33:03,064 İster misin? 500 00:33:03,147 --> 00:33:04,107 İstersen al. 501 00:33:04,190 --> 00:33:05,108 Bir. 502 00:33:08,027 --> 00:33:09,779 Bir deneyeyim. Sağ ol. 503 00:33:09,862 --> 00:33:14,367 Pirinç, fasulye ya da yumurta istemiyor. Kurabiye istiyor. 504 00:33:18,955 --> 00:33:22,166 Nicoya'nın bu kadar değiştiğini görmek kalbimi kırıyor. 505 00:33:22,250 --> 00:33:24,711 Kasabaya giriyorsunuz, gördüğünüz ilk şey 506 00:33:24,794 --> 00:33:26,170 fast food restoranları. 507 00:33:26,254 --> 00:33:28,589 Satıcılar da cips, 508 00:33:28,673 --> 00:33:31,134 gazoz ve şeker satıyor. 509 00:33:32,051 --> 00:33:34,721 Bu inanılmaz yaşam tarzının yerini alıyor, 510 00:33:34,804 --> 00:33:39,017 en uzun yaşayan insanları ortaya çıkaran bu beslenme düzenini rafa kaldırıyor 511 00:33:39,100 --> 00:33:42,520 ve modern toplumların yolunu izliyor. 512 00:33:44,355 --> 00:33:49,360 Mavi Bölge'yi bulduğumdan beri orijinal boyutunun beşte biri kadar küçüldü. 513 00:33:49,444 --> 00:33:51,195 Ve bazı tahminlere göre 514 00:33:51,279 --> 00:33:55,116 Mavi Bölge bir nesil sonra tamamen yok olabilir. 515 00:33:56,409 --> 00:33:58,536 Okinawa'da durum daha da kötü. 516 00:33:58,619 --> 00:34:01,080 1999'da oraya ilk kez gittiğimde 517 00:34:01,164 --> 00:34:02,707 insanlık tarihinde görülen 518 00:34:02,790 --> 00:34:06,711 en sağlıklı, en uzun yaşayan kişileri barındırmasıyla meşhurdu. 519 00:34:07,837 --> 00:34:11,424 Ama günümüzde, uzun yaşam olgusu neredeyse tamamen yok oldu. 520 00:34:11,507 --> 00:34:15,511 Aslında, Okinawa şu anda Japonya'daki diğer bölgeler arasında 521 00:34:15,595 --> 00:34:17,847 en yüksek obezite oranına sahip. 522 00:34:21,017 --> 00:34:24,312 İyi haber şu ki gördüğümüz bilgeliğin özünü benimsedik. 523 00:34:25,313 --> 00:34:29,901 Uzun yaşamı elde etmemizi sağlayacak bir planımız var. 524 00:34:32,528 --> 00:34:34,906 Ben de bu düşünceye kafayı taktım. 525 00:34:35,573 --> 00:34:37,075 Kendi kendime sorguladım. 526 00:34:38,367 --> 00:34:41,412 Acaba yeni bir Mavi Bölge yaratabilir miyim? 527 00:37:53,896 --> 00:37:57,316 Bu belgesel bilgi verme ve eğlendirme amaçlıdır. 528 00:37:57,400 --> 00:38:00,194 Tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. 529 00:38:00,278 --> 00:38:04,782 Kişisel sağlığınız söz konusu olduğunda ya da diyet, egzersiz 530 00:38:04,865 --> 00:38:09,745 veya yaşam tarzınızda değişiklik yapmadan önce doktorunuza danışınız. 531 00:38:09,829 --> 00:38:11,831 Alt yazı çevirmeni: Harun Dallı