Eleni, hamurdan bahsediyordun.
Sıradan ekmek hamuru değil bu, öyle mi?
Biraz ekşi maya katıyorum.
İçinde turta var.
Soğan, pırasa, yeşil soğan
ve ot, bir sürü ot.
Vay canına.
Yunanistan'da uzun yaşam merkezi olduğunu öğrenmek şaşırtıcı değil.
Ne de olsa Yunanistan Akdeniz diyetinin ana vatanlarından biri.
Herkes Akdeniz diyetinin sağlıklı olduğunu bilir.
Tereyağı yerine yeşillikler ve zeytinyağı vardır,
fazla et yoktur.
Bunun daha sağlıklı toplumlar meydana getirdiğini biliyoruz.
Ama burada öyle özel bir ada var ki
uzun yaşam konusunda olağanüstü rakamlar sunuyor.
İşte orası İkarya.
Buradakiler Amerikalılardan yedi yıl daha uzun yaşıyor
ve kalp damar hastalıkları oranı da yarı yarıya.
Asıl ilginç olan ise
60, 70, 100 yaşlarındaki insanlarla karşılaştığımda
hiçbir demans vakasına rastlamadım.
Bu adanın diğerlerinden nasıl ayrıştığını öğrenmem gerekiyordu.
YUNANİSTAN İKARYA
100 YIL YAŞAMAK: MAVİ BÖLGELERİN SIRLARI
İKARYA YUNANİSTAN
Sıra dışı uzun ömür oranlarına sahip bir yer bulunca farkını anlamak isterim.
Göz atmaya değer konular ise
tarih ve coğrafyadır.
İkarya eşsiz bir kültüre sahip
çünkü doğal limanı yok.
Orta Çağ'a kadar
İkarya antik dünyanın kalanından neredeyse tamamen izoleydi.
İkaryalılar erzak dolu bir geminin gelmesine bel bağlayamazdı.
Dolayısıyla bir şekilde
bu engebeli kayalıkta nasıl geçineceklerini bulmalıydılar.
Bu da başka yerlerde görülmeyen bir direnç yaratmış.
Topraktan geçim sağlayabilmek zorundaydılar.
Bitkileri tanıyabilmeli, arılardan istifade edebilmeliydiler.
Çok zor durumlara karşı iş birliği yapmalıydılar.
Aslında bu güçlükler ve zorluklar sayesinde
gezegendeki en sağlıklı toplumlardan biri hâline geldiler.
Bademler için teşekkürler. Sana birkaç sorumuz olacak.
Şimdi sana bazı sorular soracakmış.
Yaşam koşulları bağlamında
duyduk ki 1980'den önce
Ikaria tamamen kendi kendine yetiyormuş.
O döneme dair ne hatırlıyor?
Artık marketlerde istediğini buluyorsun.
Ama o zamanlar
sadece unumuz vardı, o da kendimiz yetiştiriyoruz diye.
Kendi buğdayımızı kendimiz öğütmek zorundaydık.
Kahve niyetine ne içerdik, bilir misin?
Arpa ve nohut.
Kavurup demlerdik.
Yani bir şey satın almıyorlar mıydı?
İkaryalılar kendi başlarına hayatta kalmalıydı.
Ortaya çıkan şey ise oldukça farklı bir Yunan yaşam tarzı.
Bitkileri tanımlamayı öğrenerek
yemek, yeşillik, aktariye, baharat, ilaç için kullanmaları gerekiyordu.
Böylece İkaryalılar yerel bitki çaylarını içme alışkanlığı edinmiş.
Ne tür bitki çayları içiyorsun?
Ada çayı, biberiye çayı, ebegümeci çayı.
Günlük içilecek en iyi çay hangisi?
Şarap.
Üzüm çayı!
Bu kafayı sevdim.
Bitki çayı içmenin, hele de onlarca yıl içmenin
sağlığa çok faydası var
ve bunlardan biri de düşük demans oranı olabilir.
Her biri iltihap sökücüdür,
antioksidandır
ve çoğu idrar sökücü görevi görerek tansiyonu azaltır.
Bitki çayı günümüzde hâlâ varlığını sürdürüyor
ve adada görülen olağanüstü uzun ömür ile güçlü bir bağlantısı var.
İKARYA BİTKİ ÇAYI
VASO PARIKOS YAŞ 88
Bal?
Olur, biraz koy.
Bu bal da mı ev yapımı?
Bu İkarya'dan.
Mükemmel.
Çayımıza kaşık kaşık şeker koymak çok kolay.
Amerika'da tatlandırıcı
şeker ya da yüksek fruktozlu mısır şurubu olur.
Ama İkarya'da binlerce yıldır
bal kullanılıyor.
İkarya balının birkaç ilginç boyutu var.
Arıcılar mevsimler ilerledikçe
kovanlarını taşırlar.
Başlangıçta sahildeki kır çiçeklerine taşısalar da
nihayetinde tepelerdeki çam ormanlarına giderler.
Yani arılar farklı bitki türlerinden nektar topluyor.
Bu nektarların içerisinde çeşitli mikro besinler, biyoaktif bileşenler olur.
Balın kanseri önlediğini biliyoruz.
Görünüşe göre İkarya balı uzun yaşama katkı sağlıyor.
Bu balın marketlerde satılan ballardan ne farkı var?
Daha mı sağlıklı?
Marketlerde satılan balların sorunu kaynatılmış olmaları.
Kaynatılınca polen tanecikleri yok olur
ve şekere dönüşür.
Bal kaynatılmaz veya fazla ısıtılmaz.
Çayın içinde tatlandırıcı olarak kullanacağınızda dahi
çayı içilebilir hâle gelene dek bekletin.
İkarya'daki bal pastörize edilmediği için,
kaynatılmadığı için
içindeki besinler ve biyoaktif bileşenler işleme esnasında yok olmaz.
Demek oluyor ki İkarya balı arıdan doğruca çayınıza geliyor.
Görünen o ki bunun fazladan bir yararı var.
GIORGOS STENOS SR. YAŞ 90
GIORGOS STENOS YAŞ 33
Tatlandırıcı söz konusu olunca tercihim genelde
ham baldan yana olur
ve en iyisi de İkarya'da gördüğümüz türden olması.
İKARYA HAM BAL
Bu sefer İkarya'da
aşk konusunda büyük bir aydınlanma yaşadım.
Taki.
Salatamız için yeşil soğan getirdim.
Marulu kesmek için mi bıçağı biledin?
Senin için.
Salatayı güzelce kesmek için keskinleştirdim.
Uzun süreli bir ilişkide bir eşin ölmesi demek
diğer eşin üç ay içinde ölme ihtimalinin
üçte iki oranında artması demektir.
Ama Aleka ve Panagiotis'e tam tersi oluyor.
Bu ikisi geç yaşta gerçek aşka kavuştu.5
İlk karım öldüğünde yaşama isteğimi kaybetmiştim.
Konuşmazdım. Gülmezdim. Yemezdim.
Tamamen parçalanmıştım
ve eşim beni toparladı.
73 yaşındaydım.
En iyi arkadaşımla kilisede bir bankta oturuyorduk.
Gelen kadınlara bakıyordum.
Kırktan fazla kadın gelmişti.
İçeri girer girmez ondan elektrik aldım.
Kim kimi aradı, hatırlamıyorum.
Pezi Gölü'nde tanıştık.
Bana yemek hazırlamıştı.
Piknik yaptık.
Bir kaset çaldı ve "Seni seviyorum çünkü güzelsin" sözlerini söyledi.
Ona bakarken bir şey ruhuma dokunuyordu.
İlk kocamla 16 yaşında evlendim ve kasvetli bir hayatım oldu
ama sen beni tamamladın ve geçmişi unuttum.
Sanki tüm yıllarımı seninle yaşadım.
Mutlu ve sadık ilişkilerin gücü bariz görünebilir ama
bu tür bir bağlantının daha uzun
ve yaşanabilir bir hayat sağladığını unutmamalıyız.
Mavi Bölgeler'deki insanlar partnerlerine öncelik verir,
ilişkilerini besler ve buna yatırım yaparlar.
İKARYA PARTNER OLMAK
Bence şarap, tarih boyunca İkarya'nın uzun yaşam kültüründe
şaşırtıcı derecede güçlü bir rol oynadı.
Yunan mitolojisine göre şarap tanrısı burada doğdu.
Yüzyıllardır aynı üzümleri kullanıyorlar
ve bunun yanı sıra aynı antik işlem uygulanıyor.
Aman tanrım!
Tadı bahar günündeki İkarya gibi.
-Evet, iyi bir şarap. -Aşırı tatlı değil. Harika.
İkaryalılar olarak bir şarap yapma yöntemimiz var.
Bunun altında bir amfora ve büyük bir
-kil kap var, değil mi? -Evet.
Üst kısmının sıcaklığı aldığı güneş ışığına bağlı.
Ama beş santimetre altı
nemli ve serin.
Üzümleri elle topluyoruz.
Makine yok.
Çok uzun bir işlem ama çok kaliteli oluyor.
-Sadece iyi üzümler koyulur. -Evet, öyle.
Ve meşe fıçılar yerine İsa'dan önce yapıldığı gibi
muhafaza etmeyi tercih ediyoruz.
-Evet. -Muhteşem.
Hepimiz şarap ve alkolle ilgili tartışmaların farkındayız.
Ama İkarya'daki şarap söz konusu olduğunda
durumun farklı olduğunu görebilirsiniz.
Buradaki şarap doğaldır. İçinde hiç kimyasal yok.
Bir Akdeniz yemeğiyle birlikte İkarya şarabı içtiğinizde
antioksidanların emilimini artırırsınız.
Potasyumdan çıkan minerallerin
Potasyumdan, evet.
Fosfor, bor, demir.
Her şey, mikro iklim,
üzümün, adanın kalitesi,
bu özellikler sayesinde
buna tıbbi şarap diyebildiler.
Tıpkı takviye almak gibi.
Evet.
Yarasın!
İkarya'daki insanlar 100 nesildir aynı şarabı içiyor
ve en uzun yaşayan onlar.
Ve benim için bu bağlantı
günün sonunda bir kadeh şarabın tadını çıkarmak için yeterli.
İKARYA ŞARABI
İkarya'nın en parlak özelliklerinden biri de
gençlerin bu gelenekleri korumakla kalmayıp
kutlamalarıdır.
Bence bu kutlamaların en canlılarından biri de
tüm gece süren,
14 yaşından 94'üne kadar insanların bir araya geldiği
ve sosyalleşip eğlendiği partilerdir.
Tüm gece dans ederler.
Bakıp "Ne olacak, sıradan bir parti işte," diyebilirsiniz
ama bir saat koşunca ve bir saat dans edince
neredeyse aynı oranda kalori yakarsınız.
Bir saat dans etmek çok eğlencelidir.
Egzersizi acıyla ilişkilendirme eğilimindeyiz.
"Acı yoksa kazanç da yoktur."
Ama İkarya'da fiziksel aktivitenin eğlenceli olabileceğini öğreniyoruz.
Sürekli kahkaha atar, gülerler.
Gülmek atar damarlarımıza, kalp hastalıklarına iyi gelir.
Mutluluk elle tutulabilir.
Bence Mavi Bölgeler bize uzun yaşamanın keyifli olabileceğini öğretiyor.
Angarya olmak zorunda değil.
Ve toplum, birbirine bağlanmak
uzun yaşamanın en temel şartıdır.
İKARYA DANS VE GÜLMEK
Burada olağanüstü uzun yaşama sahip olmak şaşırtıcı olmaz.
İkarya'nın güzelliğini ve kültürünü deneyimleyince
ancak Amerika'ya geri gittiğimde
gördüğüm en harika asırlık insanlarla tanıştım.
Nicoya'ya ilk geldiğim zamanı hatırlıyorum.
Yerel rehberim Jorge Vindas'la buluştum.
Nicoya'ya hoş geldin.
Kosta Rika'da
sayesinde hayatımda ilk defa asırlık biriyle tanıştım.
Ponchita adında bir hanımdı.
Ben Daniel.
105 yaşındaydı ve inanılmazdı.
Mavi Bölgeler'in vaatlerini ve bize sunduklarını
somutlaştıran biri varsa
o da Ponchita'ydı.
Gördünüz mü? İyi bir pala bu.
Nicoya, Kosta Rika'nın kuzeyinde yer alan kırsal bir bölgedir.
Ülkenin kalanından uzak.
128 kilometrelik bir yarımada. Nikaragua sınırının hemen güneyinde.
Bu Mavi Bölge'de asırlık insanların sayısı
dünya ortalamasının üç buçuk katına yakındır.
Gördüğüm kadarıyla çoğu ilaç tüketmeden
ya da bir engelleri olmadan yaşıyor.
Dünyanın çoğu yerinde veriler net.
Sağlıklı olmaya gücünün yetmesi için zengin olmalısın.
Gelir artınca ortalama yaşam süresi artıyor.
Ama Kosta Rika geliri
Amerika'nın altıda biri kadar
ancak yaşam süreleri bizim ortalama yaşam süremizden fazla.
Aslında buradaki Mavi Bölge,
ülkenin en fakir bölgelerinden biri.
30 kilometre kuzeyde Nikaragua'da yaşayanlar
pek uzun süre yaşamıyor,
güneyde Panama'da yaşayanlar da öyle.
Ama burada çok ince bir nokta var.
Nicoya, Kosta Rika'daki
insanlar en uzun yaşayan kişiler arasında. Neden?
Yaşını öğrenince çok şaşırdığınız biriyle
tanıştınız mı?
Ramiro adlı biriyle ilgili bir hikâye anlatayım.
Meslektaşım Jorge, Kosta Rika'da bir çiftliğe geldi.
Asırlık kişiyle tanışmaya.
Ancak yaşlı biri yerine, cildi pürüzsüz dişleri sapasağlam biri karşılamış
ve adam ata binip ineklere kement atıyor, etrafta cirit atıyormuş.
Sonraysa Jorge, Ramiro'ya dönmüş
"Asırlık biriyle tanışmam gerekiyordu," demiş.
Ramiro da "Ta kendisiyim." demiş.
Jorge "Kimliğini görebilir miyim?" demiş.
Ve tabii ki adamın kimliğinde
Ağustos 1921 doğumlu, 100 yaşında yazıyormuş.
Jorge inanamamış.
Birkaç hafta sonra başkente gitmiş,
ulusal kayıtlara bakmış.
Ve tabii ki bu kimliklere bakılınca
Ramiro'nun 100 yaşında olduğu doğrulanmış.
Bu adam 70 yaşında gibi görünüyor.
Son 20 yılda herhangi bir kıtada
tanıştığım en önemli asırlık kişi.
Stanford'tan David Rehkopf adlı bilim insanı
Nicoya'daki Kosta Rikalıların biyolojik yaşını ölçtü.
Bu benim için en büyüleyici bulgulardan biriydi.
Telomer çalışmamızda.
O da Nicoya'daki insanların…
Ve Kosta Rika'nın bu bölgesinde
Nicoyalıların biyolojik yaşlarının kronolojik yaşlarının gösterdiğinden
tam on yıl daha genç olduğunu keşfetti.
Peki, bu genç biyolojik yaşın açıklaması nedir?
Merhaba.
Dan Buettner.
Memnun oldum.
Otur dostum.
Bugün çalıştın mı?
Biraz.
-Sen? -Evet.
Eve kaçta geldin?
Saat dörtte.
-Dörtte mi? -Evet.
Saat on. Neredeyse altı saattir çalışıyorsun.
Niye bu kadar çalışıyorsun?
Çok çalışmana gerek yok.
Öyle diyorlar ama yapamam.
Çünkü bu benim hayatım.
Kosta Rikalıların plan de vida dedikleri çok net bir amaç duygusu var.
Hayatta nereye gittiklerini, sabahları neden uyandıklarını bilirler.
Onları zor durumlarda güçlendiren
çalışmaya iten şey bu.
Ve bu benim için bir aydınlanma anıydı.
Okinawa'da gördüğümüz ikigaiye çok benziyor.
Şimdi aynı yaşam felsefesini iki farklı Mavi Bölge'de gördük
ve bu da bu bulgunun önemli olduğunu gösterir.
İşte bu!
Nicoyalıların hayatlarında her şeyi elle yaptıklarını görüyoruz.
Ev ve bahçe işlerini yapacak
teknolojik imkânları yok.
Mesela çimleri kesmek için pala kullanıyorlar.
Evi temiz tutmak, yemek toplayıp hazırlamak
gibi eylemler bilinç dışı hareketlerle yapılır
ve bu sayede "egzersizden" çok daha etkili bir fiziksel aktivite olur.
Tortilla yapan bir kadına bakalım. Mısırın bu kolla öğütülmesi gerekiyor.
Doğru kıvama getirirken Temel Reis gibi
kol kası yapıyorlar resmen.
Tam bir egzersiz. Bu görüntüde pek zahmetli olmadı çünkü alışıklar.
Kalori yaktıklarını bile fark etmiyorlar.
Tarih boyunca sürekli çalışmak zorundaydık,
bu yüzden işimizin çoğunu bizim yerimize yapacak kolaylıklar
teknolojik imkânlar yarattık.
Ama çoğu fiziksel aktiviteyi hayatımızdan çıkardık.
Ama Kosta Rikalılara baktığınızda hâlâ odun kesiyorlar
mısırı elle öğütüyorlar ve kendi yiyeceklerini yetiştiriyorlar.
Gündelik işleri yaparak spor salonuna gitmekten
daha mı çok egzersiz yapıyorlar diye merak ediyoruz.
Bunlar küçük şeyler gibi görünebilir ama zamanla birikiyor
ve spor salonuna gitmekten daha fazla kalori yaktırıyor.
Aynı zamanda metabolizmanın daha hızlı çalışmasını da sağlar.
Hadi!
Tehlikeli bir iş.
Evet, öyle duruyor.
Görmüyor musun?
86 yaşında balta mı kullanıyorsun?
14 yaşımda balta kullanmaya başladım.
Başka hangi işleri yapıyorsun?
Palayla keserim,
ve çitleri tamir ederim.
Günde kaç saat çalışıyorsun?
Altıdan gece ona kadar.
Yaşlandıkça fark ettim,
insan dinlenmeli.
Amerikalıların çalışma şeklini düşünün, haftada 40, 50 saat çalışıyoruz.
Nicoya'da da çok sıkı çalışıyorlar
ama genelde kısa bir süre oluyor.
Genelde sabahları çok sıkı çalışırlar
ve öğleden sonraları izin alırlar.
Bankada paran var mı?
-Hayır. -Yok mu?
-Güvenceniz yok mu? -Hayır, efendim.
Kendi güvencen olmalısın...
Doğru.
Hastalanırsan ne olacak?
Şöyle diyeyim, param olunca
dışarı çıkıp kendimi şımartıyorum.
Uzun bir hayata!
Evet!
Şikayet etmiyorum.
Fakir ve çirkinim
ama hayattan keyif almam gerektiği kadar keyif aldım.
Fakir ve çirkin mi dedin?
Çirkin değilsin. Maçosun.
Nasıl açıklayabilirim?
Tanrı sayesinde olmalı
çünkü 86 yaşında olmama rağmen
ama yine de yalnız dolaşıp işlerimi halledebiliyorum.
Bana daha çok yaş verecekse hep böyle olsun.
Yatarken veya uyanınca hep dua ederim.
"Bana güç ver."
Boş zamanlarını ölçemedim
fakat diğer tüm Mavi Bölgeler gibi
Nicoya'da da insanlar asla fazladan mesai yapmaz.
Aileleriyle vakit geçirmeyi,
siesta yapmayı ya da arkadaşlarıyla konuşmayı tercih ederler.
Başka bir deyişle, onlar için
önemli olan şeylere zaman ayırmak için yavaşlarlar.
Günaydın.
José Benerando, yıllık randevunuz için geldim.
-Nasılsınız? -İyiyim.
İşte burası ülkemizin
sağlık hizmetleri giderinin on beşte birini harcıyor.
Ama insanların büyük bir sorun hâline
gelmeden önce hastalıkları önlemelerine yardımcı olan dahiyane bir yaklaşım
geliştirdiler, ki bunu dünyanın birçok ülkesinde gözden kaçırdık.
Kosta Rika'nın ortalama yaşam süresi Amerika'dan daha uzun
ve orta yaşta ölüm oranı daha az,
böylece kişi başına onda bir gibi bir miktar düşüyor.
Amerika'dan daha iyi paylaştırılıyor. Nasıl başarıyorsunuz?
Su takviye ediyoruz.
Çok sağlam beslenme programlarıyla ilerliyoruz.
Özellikle de çocukların
hayatlarının ilk 12 ile 24 ayında
beyin gelişimi için ihtiyaçları olan proteini almalarını sağlıyoruz.
Bol miktarda yeni altyapı oluşturuyoruz.
Los puestos de salud dediğimiz küçük kliniklerde
bunları yapıyoruz.
Bölgenin coğrafyasını
toplumlara ve yaşadıkları yerlere sağlık alanında
imkân sunmak için şekillendiriyorlar.
90'lardan beri Kosta Rika'daki her erkek, kadın ve çocuk
bir sağlık elçisi tarafından
ziyaret edilme hakkına sahiptir.
Her takım yaklaşık 4000 kişiye hizmet veriyor
ve yıl boyunca kapı kapı dolaşıyor.
İsimlerini biliyorlar. Kapılar onlara her zaman açık.
80, 90, 100 yaşındakilerle oturup hâl hatır sorarlar.
Biri seni giydiriyor mu? Giyinmene yardım ediyorlar mı?
Tek başıma giyinirim.
Kıyafetlerimi ve çamaşırlarımı giyerim. Kendimi yıkarım.
Her şeyi kendim yaparım.
Bay José Benerando, bugün günlerden ne?
Bugün ayın sekizi, değil mi?
Hangi ayın sekizi, Bay José Benerando? Hangi ayın sekizi?
Mart mı?
Hangi yıldayız?
Yıldan pek emin değilim
ama 8 Mart olduğunu biliyorum.
Kosta Rika'da kamu düzeni bir kültür haline geldi.
Bir yaşam biçimi oldu.
Gurur duyduğumuz bir şeye dönüştü.
Birleşik Devletler'de sağlıktan medet umuyoruz
ama aslında hastalığı teşvik ediyoruz.
Tüm o para biz hastalanana dek bekliyor
ve sonra da tedavi için harcanıyor.
Hem çok pahalı hem çok anlamsız.
Bir yanda da sağlık sektöründe yaptıklarımızın onda birini yapıp
daha iyi sonuçlar alan bir ülke var.
Böyle fakir bir ülke nasıl olur da
böyle verimli bir sağlık sistemi sunabilir?
Bu, Nicoya'daki uzun yaşam süresine katkıda bulunuyor olabilir.
Rosquillos yapmaya çocukken başladım.
Rosquillos yapmasına yardım etmek için bir komşunun evine giderdim.
Kaç yaşındaydın?
Belki on.
Bu öğütme taşı kaç yıllık?
O taş mı? Hiç emin değilim
çünkü annem bile o taşı kullandı.
Vay canına.
Evet, annem eskiden kullanırdı, sonra da bana verdi.
-Evet. -Çok fazla öğütme işi yaptı.
-100 yıllık falandır. -Evet.
Öğrendiği her şeyi bana da öğretti…
ZAYDA BUSTOS YAŞ 74
...her şeyi onun gibi yapıyorum.
Ve kızıma da öğrettim.
DORA BUSTOS YAŞ 102
Nicoya'daki insanların uzun yaşama sebeplerinden biri de
kabak, mısır ve fasulye içeren
beslenme düzenleridir.
Bu düzene "üç kız kardeş" diyorlar. O bölgedeki
insanlar tarafından en az 6000 yıldır tüketilen Mezoamerika üçlüsü.
Genellikle tortilla şeklinde hazırlanan mısır,
beslenme düzeninin yapı taşıdır.
Taneleri vitamin, mineral ve lif açısından zengin,
mükemmel bir kompleks karbonhidrat kaynağıdır.
Geleneksel mısır işleme yöntemleri, besin değerini artırır
Kadınların mısırı ıslatırken eklediği odun külü en önemli etmendir.
Bu, tanelerin hücre duvarlarını parçalar
ve kolestrolü kontrol etmeye yardımcı olan niasin salgılar.
Siyah fasulye ise
yaban mersini ile aynı pigment bazlı antioksidanları içerir.
Lif açısından zengindirler, bağırsakları temizlemeye yardımcı olur.
Kabak A, B ve C vitaminlerini içerir
ve potasyum ile magnezyum gibi mineraller açısından zengindir.
Adventist'lerden vejetaryen beslenmenin iyi bir şey olduğunu öğrendik
fakat Amerikalıların en büyük endişesi et yemeyi kesmek,
yeterli protein alamama kaygıları var.
Zengin ülkeler, kas yapmak için et ve süt ürünlerinden
protein alınması gerektiği fikrine saplanmış durumda.
Peki, Nicoyalılar hayatlarının her günü
nasıl kütük kesip sığır güdüyorlar?
Gerçek sihir fasulye, kabak ve mısırı bir araya getirince ortaya çıkıyor.
Vücudumuz kas yapmak için
proteinin yapı taşları olan dokuz amino aside
ve et, balık ve yumurta gibi hayvansal ürünlere ihtiyacı var.
Ama bunlar aynı zamanda kolesterol ve doymuş yağ da içerir.
Birlikte, bu üç kız kardeş diyeti
kolesterolü ve doymuş yağları yok eder.
Et ve süt ürünlerine yaptığımız harcamanın bir kısmını harcıyor
ve ihtiyaçları olan tüm proteini alıyorlar.
Bu da gösteriyor ki
sağlıklı beslenmek için zengin olmanıza gerek yok.
NICOYA ÜÇ KIZ KARDEŞ
Yiyelim Isaac.
Eğer Isaac'e
100 yaşına nasıl gelinir, söyleyecek olsanız
hangi tavsiyelerde bulunursunuz?
Umarım benim yediğim şeyleri yer.
Sizce oğlunuz
dedenizle aynı şeyleri mi yiyecek?
Sanmıyorum çünkü artık her şey farklı.
Çoğu yiyecek işlenmiş.
Fasulye ve pirinçle 100 yaşına geldi.
Böyle beslense iyi olmaz mı?
Evet. Fakat çocuklar pirinç ve fasulyeyi pek sevmiyor.
Mısır gevreği gibi şeyleri seviyorlar.
Onlar da pirinç ve fasulye kadar besleyici değil.
Biraz ister misin, dede?
İster misin?
İstersen al.
Bir.
Bir deneyeyim. Sağ ol.
Pirinç, fasulye ya da yumurta istemiyor. Kurabiye istiyor.
Nicoya'nın bu kadar değiştiğini görmek kalbimi kırıyor.
Kasabaya giriyorsunuz, gördüğünüz ilk şey
fast food restoranları.
Satıcılar da cips,
gazoz ve şeker satıyor.
Bu inanılmaz yaşam tarzının yerini alıyor,
en uzun yaşayan insanları ortaya çıkaran bu beslenme düzenini rafa kaldırıyor
ve modern toplumların yolunu izliyor.
Mavi Bölge'yi bulduğumdan beri orijinal boyutunun beşte biri kadar küçüldü.
Ve bazı tahminlere göre
Mavi Bölge bir nesil sonra tamamen yok olabilir.
Okinawa'da durum daha da kötü.
1999'da oraya ilk kez gittiğimde
insanlık tarihinde görülen
en sağlıklı, en uzun yaşayan kişileri barındırmasıyla meşhurdu.
Ama günümüzde, uzun yaşam olgusu neredeyse tamamen yok oldu.
Aslında, Okinawa şu anda Japonya'daki diğer bölgeler arasında
en yüksek obezite oranına sahip.
İyi haber şu ki gördüğümüz bilgeliğin özünü benimsedik.
Uzun yaşamı elde etmemizi sağlayacak bir planımız var.
Ben de bu düşünceye kafayı taktım.
Kendi kendime sorguladım.
Acaba yeni bir Mavi Bölge yaratabilir miyim?
Bu belgesel bilgi verme ve eğlendirme amaçlıdır.
Tıbbi tavsiye niteliği taşımaz.
Kişisel sağlığınız söz konusu olduğunda ya da diyet, egzersiz
veya yaşam tarzınızda değişiklik yapmadan önce doktorunuza danışınız.
Alt yazı çevirmeni: Harun Dallı