1
00:00:27,610 --> 00:00:32,991
‎Eleni, cô đã nói với tôi về thứ bột này.
‎Đây không chỉ là bột bánh mì thường nhỉ?

2
00:00:33,074 --> 00:00:35,785
‎Tôi cho thêm một ít bột chua.

3
00:00:35,869 --> 00:00:37,787
‎Bên trong là nhân bánh nướng.

4
00:00:37,871 --> 00:00:40,999
‎Hành tây, tỏi tây, hành tươi,

5
00:00:41,082 --> 00:00:43,877
‎và rau thơm, rất nhiều loại rau thơm.

6
00:00:43,960 --> 00:00:44,878
‎Ôi Chúa ơi.

7
00:00:47,422 --> 00:00:49,507
‎Mọi người sẽ chẳng sốc

8
00:00:49,591 --> 00:00:53,303
‎khi biết ở Hy Lạp
‎có một tụ điểm những người sống thọ.

9
00:00:55,430 --> 00:00:59,100
‎Dù gì, Hy Lạp cũng là một trong những nơi
‎chế độ ăn Địa Trung Hải ra đời.

10
00:00:59,601 --> 00:01:02,479
‎Ai cũng biết chế độ ăn
‎của vùng Địa Trung Hải rất tốt,

11
00:01:03,021 --> 00:01:06,983
‎với rau xanh và dùng dầu ô liu thay vì bơ

12
00:01:07,067 --> 00:01:08,193
‎và cho rất ít thịt.

13
00:01:13,114 --> 00:01:17,202
‎Ta biết chế độ ăn đó sản sinh
‎những lứa dân số khỏe mạnh hơn.

14
00:01:18,495 --> 00:01:21,081
‎Nhưng hòn đảo đặc biệt này

15
00:01:21,164 --> 00:01:24,417
‎có số lượng rất khủng
‎những người trường thọ,

16
00:01:25,752 --> 00:01:27,003
‎và đó là Ikaria.

17
00:01:29,130 --> 00:01:32,175
‎Dân số vùng này sống lâu
‎hơn người Mỹ khoảng bảy năm

18
00:01:32,258 --> 00:01:35,053
‎với tỷ lệ mắc bệnh tim mạch
‎chỉ bằng một nửa.

19
00:01:36,596 --> 00:01:38,681
‎Và điều vô cùng thú vị là

20
00:01:38,765 --> 00:01:41,935
‎khi tôi gặp những người
‎trên 60, 70 hay 100 tuổi,

21
00:01:42,018 --> 00:01:45,021
‎tôi không thấy ai bị suy giảm trí nhớ cả.

22
00:01:48,525 --> 00:01:54,155
‎Nên tôi biết mình phải tìm xem hòn đảo này
‎khác thế nào so với những nơi còn lại.

23
00:01:55,782 --> 00:01:59,119
‎HY LẠP
‎IKARIA

24
00:02:04,958 --> 00:02:09,170
‎SỐNG ĐẾN 100: BÍ QUYẾT CỦA BLUE ZONES

25
00:02:12,090 --> 00:02:16,261
‎IKARIA
‎HY LẠP

26
00:02:29,440 --> 00:02:31,860
‎Khi tôi tìm ra
‎một nơi có tuổi thọ vượt trội,

27
00:02:31,943 --> 00:02:34,028
‎tôi muốn xem nó khác biệt thế nào.

28
00:02:35,947 --> 00:02:39,784
‎Và lĩnh vực lý tưởng để tìm hiểu
‎là lịch sử và địa lý.

29
00:02:44,164 --> 00:02:47,041
‎Ikaria có nền văn hóa rất độc đáo

30
00:02:47,709 --> 00:02:50,211
‎vì nó không có cảng tự nhiên.

31
00:02:53,506 --> 00:02:55,592
‎Ở Thời Trung cổ,

32
00:02:56,259 --> 00:02:59,679
‎Ikaria gần như bị cô lập hoàn toàn
‎với phần còn lại của thế giới cổ đại.

33
00:03:02,724 --> 00:03:07,020
‎Người Ikari không thể trông chờ
‎vào một con thuyền chở đồ tiếp tế,

34
00:03:07,103 --> 00:03:08,605
‎nên họ phải tìm cách

35
00:03:09,105 --> 00:03:12,692
‎kiếm sống từ mảnh đất gồ ghề, sỏi đá này.

36
00:03:13,735 --> 00:03:18,615
‎Điều đó đã thúc đẩy một sự kiên cường
‎mà bạn không thấy ở những nơi khác.

37
00:03:19,532 --> 00:03:22,368
‎Họ phải xây dựng kĩ năng
‎sinh sống ở nơi xa đất liền,

38
00:03:22,452 --> 00:03:26,247
‎xác định các loài thực vật
‎và khai thác loài ong

39
00:03:26,331 --> 00:03:30,710
‎và hợp tác để chống chọi
‎với những tình huống vô cùng khó khăn.

40
00:03:32,378 --> 00:03:35,381
‎Và chính nhờ trải qua
‎những khó khăn, gian khổ đó,

41
00:03:35,465 --> 00:03:39,552
‎họ trở thành một trong những nhóm dân số
‎khỏe mạnh nhất hành tinh.

42
00:03:53,483 --> 00:03:57,487
‎Cảm ơn vì những hạt hạnh nhân.
‎Được rồi, chúng tôi có vài câu hỏi.

43
00:03:57,570 --> 00:04:00,406
‎Anh ấy muốn hỏi vài câu.

44
00:04:00,490 --> 00:04:03,201
‎Về cuộc sống trước đây,

45
00:04:03,284 --> 00:04:07,664
‎chúng tôi nghe nói trước năm 1980
‎Ikaria phải hoàn toàn tự cung tự cấp.

46
00:04:08,373 --> 00:04:10,083
‎Bà ấy nhớ gì về thời gian đó?

47
00:04:10,166 --> 00:04:13,544
‎Bây giờ ra cửa hàng tìm cái gì cũng có.

48
00:04:14,212 --> 00:04:15,672
‎Nhưng hồi đó,

49
00:04:16,422 --> 00:04:21,678
‎chúng tôi chỉ có bột mì
‎vì chúng tôi tự trồng được.

50
00:04:21,761 --> 00:04:24,973
‎Chúng tôi phải tự xay lúa mì.

51
00:04:25,056 --> 00:04:30,061
‎Biết cà phê hồi đó như thế nào không?

52
00:04:30,770 --> 00:04:32,897
‎Nó làm từ lúa mạch và đậu gà,

53
00:04:33,815 --> 00:04:36,234
‎mà chúng tôi đã rang và ủ.

54
00:04:36,317 --> 00:04:38,736
‎Nhưng họ không mua sắm gì sao?

55
00:04:45,201 --> 00:04:48,204
‎Người Ikari đã phải học cách tự sinh tồn.

56
00:04:49,956 --> 00:04:54,585
‎Có vẻ đây là một lối sống rất khác
‎của người Hy Lạp.

57
00:04:57,505 --> 00:05:01,134
‎Họ phải học cách xác định
‎các loại thực vật

58
00:05:01,217 --> 00:05:04,012
‎để làm thực phẩm, rau xanh,

59
00:05:04,512 --> 00:05:07,307
‎thảo mộc, gia vị, thuốc thang.

60
00:05:07,390 --> 00:05:10,184
‎Vì thế nên người Ikari có thói quen

61
00:05:10,268 --> 00:05:13,104
‎uống trà thảo mộc do địa phương sản xuất.

62
00:05:21,696 --> 00:05:23,865
‎Bà hay uống loại trà thảo mộc nào?

63
00:05:23,948 --> 00:05:30,288
‎Trà xô thơm, trà hương thảo,
‎trà cẩm quỳ thông thường.

64
00:05:30,955 --> 00:05:33,124
‎Loại trà nào phù hợp nhất
‎để uống hàng ngày?

65
00:05:34,751 --> 00:05:35,585
‎Rượu vang.

66
00:05:37,253 --> 00:05:38,296
‎Trà nho!

67
00:05:39,255 --> 00:05:40,923
‎Tôi thích cách nói đó.

68
00:05:43,634 --> 00:05:46,554
‎Việc uống trà thảo mộc,
‎nhất là khi uống suốt nhiều thập kỷ,

69
00:05:46,637 --> 00:05:48,723
‎đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe,

70
00:05:48,806 --> 00:05:52,143
‎và một trong số đó
‎có lẽ là làm giảm tỷ lệ mất trí nhớ.

71
00:05:53,102 --> 00:05:55,897
‎Tất cả đều có tác dụng chống viêm,

72
00:05:55,980 --> 00:05:57,273
‎chống oxy hóa,

73
00:05:57,357 --> 00:06:01,527
‎và chúng thường chứa chất lợi tiểu
‎giúp làm giảm huyết áp.

74
00:06:04,530 --> 00:06:08,034
‎Trà thảo mộc vẫn tồn tại cho đến ngày nay

75
00:06:08,117 --> 00:06:12,455
‎và có mối liên kết chặt chẽ
‎với tuổi thọ đáng kinh ngạc trên đảo này.

76
00:06:13,498 --> 00:06:18,461
‎TRÀ THẢO MỘC

77
00:06:20,880 --> 00:06:23,841
‎88 TUỔI

78
00:06:28,262 --> 00:06:29,097
‎Mật ong nhé?

79
00:06:29,764 --> 00:06:30,973
‎Vâng, một chút thôi.

80
00:06:32,392 --> 00:06:34,310
‎Đây cũng là mật ong tự làm sao?

81
00:06:34,394 --> 00:06:36,604
‎- Mật ong của Ikaria đó.
‎- Hoàn hảo.

82
00:06:36,687 --> 00:06:40,566
‎Bỏ thật nhiều đường vào trà thì dễ thôi.

83
00:06:41,150 --> 00:06:45,571
‎Ở Mỹ, chất tạo ngọt người ta hay dùng
‎là đường hoặc xi-rô ngô với fructose cao.

84
00:06:46,114 --> 00:06:49,992
‎Nhưng ở Ikaria, suốt hàng ngàn năm qua,
‎người ta dùng mật ong.

85
00:07:01,587 --> 00:07:04,507
‎Mật ong Ikarian có rất nhiều điều thú vị.

86
00:07:08,094 --> 00:07:11,431
‎Những người nuôi ong
‎thường di chuyển tổ của chúng

87
00:07:12,306 --> 00:07:14,058
‎khi vào mùa vụ.

88
00:07:15,226 --> 00:07:19,397
‎Nên lúc đầu chúng có thể
‎ở cánh đồng hoa dại gần bờ biển,

89
00:07:19,480 --> 00:07:22,733
‎nhưng cuối cùng
‎chúng lại ở rừng thông gần đỉnh núi,

90
00:07:24,610 --> 00:07:29,699
‎Những con ong này đã thu thập mật hoa
‎từ các loại thực vật khác nhau.

91
00:07:29,782 --> 00:07:34,454
‎Cùng với đó là các vi chất dinh dưỡng
‎hoặc các hợp chất hoạt tính sinh học khác.

92
00:07:34,537 --> 00:07:38,332
‎Ta biết mật ong
‎có tác dụng ức chế ung thư.

93
00:07:40,334 --> 00:07:44,005
‎Có vẻ như mật ong Ikaria
‎góp phần kéo dài tuổi thọ.

94
00:07:44,088 --> 00:07:47,592
‎Mật ong đó thế nào
‎so với mật ong ở cửa hàng tạp hóa,

95
00:07:47,675 --> 00:07:49,010
‎và nó tốt cho sức khỏe hơn chứ?

96
00:07:49,093 --> 00:07:52,513
‎Vấn đề với mật ong mua ở cửa hàng
‎là loại đó đã bị đun sôi.

97
00:07:53,055 --> 00:07:56,476
‎Kết quả là hạt phấn hoa bị hỏng hết,

98
00:07:56,559 --> 00:07:58,019
‎và nó biến thành đường.

99
00:07:58,102 --> 00:08:00,605
‎Không bao giờ được đun mật ong
‎hay ủ quá lâu,

100
00:08:00,688 --> 00:08:03,941
‎kể cả khi bỏ vào trà để cho ngọt.

101
00:08:04,484 --> 00:08:07,069
‎Cứ để trà nguội đến khi uống được.

102
00:08:09,363 --> 00:08:12,742
‎Vì mật ong ở Ikaria không được tiệt trùng,

103
00:08:12,825 --> 00:08:14,076
‎không được đun sôi,

104
00:08:14,577 --> 00:08:20,208
‎dinh dưỡng và hợp chất hoạt tính sinh học
‎không bị hỏng trong quá trình chế biến.

105
00:08:20,291 --> 00:08:25,463
‎Vậy có nghĩa là mật ong Ikaria về cơ bản
‎là từ con ong mang đến thẳng tách trà,

106
00:08:25,546 --> 00:08:28,007
‎và điều đó có vẻ đem lại thêm lợi ích.

107
00:08:28,090 --> 00:08:30,259
‎90 TUỔI

108
00:08:30,343 --> 00:08:32,762
‎33 TUỔI

109
00:08:32,845 --> 00:08:36,682
‎Với tôi, khi tôi nghĩ
‎đến chất tạo ngọt tôi sẽ dùng,

110
00:08:36,766 --> 00:08:41,270
‎đó sẽ là mật ong nguyên chất,
‎và lý tưởng nhất là loại mật ong ở Ikaria.

111
00:08:43,689 --> 00:08:48,819
‎MẬT ONG NGUYÊN CHẤT

112
00:08:59,413 --> 00:09:00,790
‎Lần này tới Ikaria,

113
00:09:01,666 --> 00:09:04,210
‎tôi đã ngộ ra nhiều điều về tình yêu.

114
00:09:05,419 --> 00:09:06,504
‎Taki,

115
00:09:06,587 --> 00:09:10,174
‎tôi đem hành lá về làm salad này.

116
00:09:10,883 --> 00:09:14,470
‎- Bà mài dao để cắt xà lách hả?
‎- Cho ông đấy.

117
00:09:15,012 --> 00:09:18,140
‎Tôi mài dao để cắt rau cho đẹp
‎để ông thưởng thức đó.

118
00:09:20,351 --> 00:09:25,940
‎Ta đều biết trong một mối quan hệ lâu dài,
‎khi chồng hoặc vợ của ta qua đời,

119
00:09:26,023 --> 00:09:28,317
‎khả năng ta sẽ chết trong ba tháng tới

120
00:09:28,401 --> 00:09:30,236
‎tăng lên khoảng hai phần ba.

121
00:09:31,696 --> 00:09:35,533
‎Nhưng điều ngược lại
‎lại xảy ra với bà Aleka và ông Panagiotis.

122
00:09:36,033 --> 00:09:39,328
‎Hai người này đến gần cuối đời
‎mới tìm được tình yêu đích thực.

123
00:09:39,912 --> 00:09:43,916
‎Khi người vợ đầu tiên của tôi qua đời,
‎tôi đã mất động lực sống.

124
00:09:44,000 --> 00:09:47,211
‎Tôi không nói. Tôi không cười.
‎Tôi không ăn.

125
00:09:47,837 --> 00:09:51,173
‎Trái tim tôi vụn vỡ,
‎và bà ấy đã kéo tôi trở lại.

126
00:09:53,050 --> 00:09:54,802
‎Chắc đây là lúc tôi 73 tuổi.

127
00:09:54,885 --> 00:09:57,888
‎Tôi đang ngồi trên ghế đá
‎ở nhà thờ với bạn thân.

128
00:09:57,972 --> 00:10:00,558
‎Tôi nhìn
‎những người phụ nữ đang đi tới.

129
00:10:00,641 --> 00:10:02,435
‎Hơn 40 phụ nữ đã bước vào.

130
00:10:02,935 --> 00:10:06,272
‎Ngay khi bà ấy bước vào,
‎một luồng điện chạy qua người tôi.

131
00:10:07,898 --> 00:10:09,900
‎Tôi không nhớ ai đã gọi cho ai,

132
00:10:11,027 --> 00:10:16,657
‎và chúng tôi gặp nhau ở Hồ Pezi.
‎Ông ấy đã chuẩn bị đồ ăn cho tôi.

133
00:10:16,741 --> 00:10:17,825
‎Để đi dã ngoại.

134
00:10:19,619 --> 00:10:24,290
‎Rồi ông ấy mở băng và hát:
‎"Anh yêu em vì em xinh đẹp".

135
00:10:25,625 --> 00:10:29,462
‎Khi nhìn ông ấy, tâm hồn tôi rạo rực!

136
00:10:30,379 --> 00:10:34,258
‎Tôi kết hôn với người chồng đầu tiên
‎năm 16 tuổi và có một cuộc sống ảm đạm,

137
00:10:34,342 --> 00:10:38,929
‎nhưng ông đã hoàn thiện tôi,
‎khiến tôi quên đi quá khứ.

138
00:10:39,013 --> 00:10:41,974
‎Tôi cảm thấy
‎như mình đã sống cả đời bên ông.

139
00:10:42,683 --> 00:10:46,812
‎Sức mạnh của mối quan hệ
‎hạnh phúc, gắn kết nghe có vẻ hiển nhiên,

140
00:10:46,896 --> 00:10:49,523
‎nhưng ta không thể đánh giá thấp
‎cách mối liên kết này

141
00:10:49,607 --> 00:10:52,568
‎có thể đem lại
‎cuộc sống lâu dài, viên mãn hơn.

142
00:10:53,944 --> 00:10:56,989
‎Những người ở Vùng Xanh
‎ưu tiên bạn đời của mình,

143
00:10:57,073 --> 00:11:00,117
‎nuôi dưỡng và đầu tư vào các mối quan hệ.

144
00:11:00,201 --> 00:11:05,081
‎SỰ ĐỒNG HÀNH

145
00:11:24,850 --> 00:11:27,353
‎Xuyên suốt lịch sử, tôi tin rằng rượu vang

146
00:11:27,436 --> 00:11:32,274
‎đã đóng vai trò quan trọng tới kinh ngạc
‎trong văn hóa trường thọ của Ikaria.

147
00:11:32,983 --> 00:11:36,404
‎Thần thoại Hy Lạp kể rằng
‎thần rượu vang được sinh ra ở đây.

148
00:11:36,487 --> 00:11:39,198
‎Suốt nhiều thế kỷ,
‎họ chỉ dùng một loại nho,

149
00:11:39,281 --> 00:11:42,827
‎và không chỉ vậy,
‎họ cũng chỉ dùng một quy trình cổ xưa.

150
00:11:43,411 --> 00:11:44,245
‎Ôi Chúa ơi!

151
00:11:44,829 --> 00:11:47,164
‎Có vị như Ikaria vào một ngày mùa xuân.

152
00:11:47,248 --> 00:11:51,210
‎- Ừ, rượu ngon thật.
‎- Không quá ngọt. Thật tuyệt vời.

153
00:11:52,253 --> 00:11:55,756
‎Người Ikaria có một phương pháp nấu rượu.

154
00:11:55,840 --> 00:11:57,967
‎Dưới này là một cái vò hai quai và…

155
00:11:58,050 --> 00:12:00,469
‎- Là cái bình đất sét phải không?
‎- Vâng.

156
00:12:00,553 --> 00:12:06,267
‎Nhiệt độ phần trên cùng là do
‎tiếp xúc trực tiếp với nắng mặt trời.

157
00:12:06,350 --> 00:12:10,688
‎Nhưng dưới đó năm cen-ti-mét,
‎mọi thứ lại ẩm và mát.

158
00:12:12,398 --> 00:12:14,358
‎Chúng tôi hái nho bằng tay.

159
00:12:14,442 --> 00:12:19,071
‎Không dùng máy móc. Một quá trình rất dài
‎nhưng cho ra chất lượng rất tốt.

160
00:12:19,155 --> 00:12:21,991
‎- Chỉ có nho ngon mới được bỏ vào đây.
‎- Đúng.

161
00:12:22,616 --> 00:12:25,786
‎Và ở đây, thay vì dùng thùng gỗ sồi,
‎rượu được cất giữ

162
00:12:25,870 --> 00:12:28,706
‎theo cách người ta cất giữ rượu
‎trước thời Chúa Giê-su.

163
00:12:28,789 --> 00:12:30,374
‎- Vâng.
‎- Thật tuyệt vời.

164
00:12:31,834 --> 00:12:35,880
‎Chúng ta đều biết về những tranh cãi
‎giữa rượu vang và rượu cồn.

165
00:12:36,756 --> 00:12:39,341
‎Nhưng khi nhìn vào rượu vang ở Ikaria,

166
00:12:39,842 --> 00:12:42,178
‎ta sẽ thấy ở đây có sự khác biệt.

167
00:12:43,345 --> 00:12:47,057
‎Đây là rượu tự nhiên.
‎Không có hóa chất nào được thêm vào.

168
00:12:48,350 --> 00:12:53,939
‎Ta cũng biết khi uống rượu vang Ikaria
‎kèm với bữa ăn vùng Địa Trung Hải,

169
00:12:54,023 --> 00:12:56,609
‎ta sẽ gia tăng khả năng
‎hấp thụ chất chống oxy hóa.

170
00:12:56,692 --> 00:12:59,236
‎Ý anh là các khoáng chất được tạo ra từ…

171
00:12:59,320 --> 00:13:00,696
‎- Kali.
‎- Kali.

172
00:13:00,780 --> 00:13:02,656
‎Phốt pho, bo, sắt.

173
00:13:02,740 --> 00:13:05,284
‎Mọi thứ, như là vi khí hậu,

174
00:13:05,367 --> 00:13:09,121
‎chất lượng của nho, của hòn đảo,
‎mang đến những đặc điểm độc đáo

175
00:13:09,205 --> 00:13:12,208
‎khiến nó có thể được gọi là rượu thuốc.

176
00:13:12,291 --> 00:13:15,294
‎Gần giống như uống thực phẩm bổ sung.

177
00:13:15,377 --> 00:13:16,295
‎Phải.

178
00:13:16,378 --> 00:13:17,213
‎Vì sức khỏe!

179
00:13:21,634 --> 00:13:25,179
‎Dân Ikaria đã uống cùng một loại rượu
‎suốt hơn 100 thế hệ,

180
00:13:25,262 --> 00:13:26,889
‎và họ sống rất lâu.

181
00:13:26,972 --> 00:13:28,933
‎Và với tôi, mối liên hệ đó là đủ

182
00:13:29,016 --> 00:13:32,603
‎để tôi thưởng thức ly rượu của mình
‎vào cuối ngày.

183
00:13:34,146 --> 00:13:38,901
‎RƯỢU VANG

184
00:14:04,301 --> 00:14:07,721
‎Một trong những điểm sáng ở Ikaria
‎là những người trẻ,

185
00:14:07,805 --> 00:14:10,558
‎những người không chỉ giữ gìn truyền thống

186
00:14:10,641 --> 00:14:12,309
‎mà còn ca ngợi chúng.

187
00:14:13,435 --> 00:14:16,856
‎Với tôi, điều đó thể hiện rõ nhất
‎qua các buổi panegyris,

188
00:14:16,939 --> 00:14:22,069
‎những bữa tiệc thâu đêm tuyệt vời
‎nơi mọi người từ 14 đến 94 tuổi tụ họp,

189
00:14:22,152 --> 00:14:24,655
‎kết giao và vui đùa.

190
00:14:29,243 --> 00:14:31,662
‎Họ nhảy múa suốt đêm.

191
00:14:34,623 --> 00:14:38,669
‎Khi nhìn vào, chắc bạn sẽ nghĩ:
‎"To tát gớm, một bữa tiệc thôi mà",

192
00:14:39,295 --> 00:14:42,214
‎nhưng thực chất, một tiếng chạy bộ
‎hay một tiếng nhảy nhót

193
00:14:42,298 --> 00:14:44,842
‎đếu đốt một lượng calo như nhau.

194
00:14:44,925 --> 00:14:47,261
‎Nhưng một tiếng nhảy nhót
‎thì thú vị vô cùng.

195
00:14:50,097 --> 00:14:53,475
‎Ta có xu hướng gắn liền
‎việc luyện tập với sự chịu đựng.

196
00:14:54,476 --> 00:14:56,437
‎"Phải khổ luyện mới thành tài".

197
00:14:56,520 --> 00:15:02,276
‎Nhưng ở Ikaria, chúng tôi học được
‎rằng hoạt động thể chất có thể vui vẻ.

198
00:15:04,069 --> 00:15:06,488
‎Họ cười suốt thôi.

199
00:15:08,073 --> 00:15:11,327
‎Tiếng cười rất tốt cho động mạch.
‎Tốt cho bệnh tim.

200
00:15:11,410 --> 00:15:13,495
‎Hạnh phúc được thể hiện rõ mồn một.

201
00:15:16,665 --> 00:15:21,629
‎Tôi nghĩ những Vùng Xanh cho ta thấy
‎là sống thọ cũng có thể rất vui vẻ.

202
00:15:21,712 --> 00:15:23,714
‎Không nhất thiết phải là công việc.

203
00:15:23,797 --> 00:15:26,175
‎Và cộng đồng, sự kết nối

204
00:15:26,258 --> 00:15:29,553
‎là yếu tố quyết định
‎giúp kéo dài tuổi thọ.

205
00:15:31,513 --> 00:15:36,185
‎NHẢY MÚA VÀ CƯỜI ĐÙA

206
00:15:42,733 --> 00:15:46,695
‎Chẳng có gì ngạc nhiên khi ta thấy
‎ở đây có tuổi thọ đáng kinh ngạc.

207
00:15:47,196 --> 00:15:50,449
‎Nhưng sau khi đắm chìm trong vẻ đẹp
‎và văn hóa của Ikaria,

208
00:15:50,532 --> 00:15:54,078
‎mãi đến khi trở lại châu Mỹ,
‎tôi mới tìm ra

209
00:15:54,161 --> 00:15:57,873
‎những người trăm tuổi
‎phi thường nhất hành tinh.

210
00:16:03,045 --> 00:16:05,631
‎Tôi nhớ lần đầu đến Nicoya.

211
00:16:05,714 --> 00:16:08,425
‎Tôi đã gặp hướng dẫn viên địa phương,
‎Jorge Vindas.

212
00:16:08,509 --> 00:16:09,760
‎Chào mừng đến Nicoya.

213
00:16:11,470 --> 00:16:12,346
‎Anh ấy giới thiệu tôi

214
00:16:12,429 --> 00:16:15,975
‎với một trong những người trăm tuổi
‎đầu tiên mà tôi gặp ở Costa Rica,

215
00:16:16,058 --> 00:16:17,810
‎người phụ nữ tên là Ponchita.

216
00:16:19,103 --> 00:16:19,937
‎Tôi là Daniel.

217
00:16:20,020 --> 00:16:24,400
‎Bà ấy đã 105 tuổi,
‎và bà ấy vô cùng tuyệt vời.

218
00:16:27,695 --> 00:16:32,491
‎Nếu có ai đó là là hiện thân
‎cho sự hứa hẹn của những Vùng Xanh

219
00:16:32,574 --> 00:16:36,161
‎và những lợi ích nó đem lại,
‎thì đó là bà Ponchita.

220
00:16:37,287 --> 00:16:39,415
‎Thấy chứ? Dao này sắc đấy.

221
00:16:45,254 --> 00:16:49,341
‎Nicoya là một vùng nông thôn hẻo lánh
‎ở phía bắc Costa Rica,

222
00:16:49,425 --> 00:16:51,301
‎tách biệt với phần còn lại của đất nước,

223
00:16:52,344 --> 00:16:53,804
‎một bán đảo dài 80 dặm,

224
00:16:53,887 --> 00:16:56,432
‎ngay phía Nam biên giới Nicaragua.

225
00:16:57,599 --> 00:17:00,644
‎Ở Vùng Xanh này,
‎tôi thấy tỷ lệ người trăm tuổi

226
00:17:00,728 --> 00:17:04,732
‎gấp gần ba lần rưỡi
‎mức trung bình toàn cầu.

227
00:17:04,815 --> 00:17:07,568
‎Từ những gì tôi thấy, thật khó mà tin được

228
00:17:07,651 --> 00:17:10,904
‎nhiều người trong số họ
‎sống chẳng cần thuốc men hay bị tàn tật.

229
00:17:11,405 --> 00:17:13,574
‎Ở hầu hết các nơi thế giới,
‎dữ liệu rất rõ ràng.

230
00:17:14,074 --> 00:17:17,327
‎Ta cần phải giàu có để sống khỏe mạnh.

231
00:17:17,411 --> 00:17:19,872
‎Khi thu nhập tăng, tuổi thọ cũng tăng.

232
00:17:21,373 --> 00:17:25,669
‎Nhưng thu nhập của Costa Rica
‎chỉ bằng một phần sáu so với Hoa Kỳ,

233
00:17:25,753 --> 00:17:29,214
‎mà tuổi thọ của họ thì vượt xa chúng tôi.

234
00:17:30,215 --> 00:17:32,176
‎Trên thực tế, Vùng Xanh ở đây

235
00:17:32,259 --> 00:17:34,803
‎là một trong những vùng nghèo nhất nước.

236
00:17:35,596 --> 00:17:38,390
‎Những người sống ở Nicaragua,
‎chỉ cách 20 dặm về phía bắc,

237
00:17:38,474 --> 00:17:40,142
‎họ không sống thọ,

238
00:17:40,225 --> 00:17:42,936
‎những người ở phía nam
‎sống ở Panama cũng vậy.

239
00:17:43,520 --> 00:17:48,192
‎Nhưng đây có vẻ là một khu vực đặc biệt.
‎Người dân ở Nicoya, Costa Rica

240
00:17:48,275 --> 00:17:52,654
‎là một trong những nhóm dân số
‎sống lâu nhất thế giới. Tại sao lại vậy?

241
00:18:09,421 --> 00:18:13,300
‎Bạn đã bao giờ gặp ai đó
‎mà tuổi tác với mặt mũi không khớp chưa?

242
00:18:16,261 --> 00:18:19,139
‎Để tôi kể câu chuyện
‎về một người tên là Ramiro.

243
00:18:19,223 --> 00:18:22,309
‎Đồng nghiệp của tôi, Jorge,
‎tới một trang trại ở Costa Rica,

244
00:18:22,392 --> 00:18:23,977
‎mong được gặp một người trăm tuổi.

245
00:18:24,061 --> 00:18:28,732
‎Nhưng anh ấy lại gặp một gã cao bồi
‎có da nhẵn bóng và hàm răng tuyệt vời,

246
00:18:28,816 --> 00:18:32,861
‎ông ấy nhảy lên ngựa,
‎chăn bò và cưỡi đi loanh quanh.

247
00:18:41,537 --> 00:18:46,041
‎Được một lúc thì Jorge hỏi ông Ramiro:
‎"Tôi phải gặp một người trăm tuổi",

248
00:18:46,542 --> 00:18:48,544
‎và ông Ramiro nói: "Tôi đây".

249
00:18:53,340 --> 00:18:55,676
‎Jorge nói: "Cho tôi xem giấy tờ nhé?"

250
00:18:55,759 --> 00:18:57,886
‎Dĩ nhiên, trên chứng minh thư

251
00:18:57,970 --> 00:19:01,640
‎có ghi ông ấy sinh
‎vào tháng Tám năm 1921, 100 tuổi.

252
00:19:02,307 --> 00:19:07,020
‎Vậy mà Jorge vẫn không tin.
‎Vài tuần sau anh ấy đến thủ đô,

253
00:19:07,104 --> 00:19:08,814
‎tra cứu hồ sơ quốc gia,

254
00:19:08,897 --> 00:19:11,733
‎và dĩ nhiên, trong những số chứng minh thư
‎được liệt kê tuần tự

255
00:19:11,817 --> 00:19:15,028
‎có tên Ramiro, được xác nhận là 100 tuổi.

256
00:19:15,112 --> 00:19:17,197
‎100 TUỔI

257
00:19:17,281 --> 00:19:19,408
‎Ông ấy trông như 70 tuổi.

258
00:19:19,491 --> 00:19:22,870
‎Chắc chắn là người trăm tuổi
‎tràn đầy sức sống nhất mà tôi từng gặp

259
00:19:22,953 --> 00:19:25,247
‎ở bất kỳ châu lục nào suốt 20 năm qua.

260
00:19:29,418 --> 00:19:32,129
‎Một nhà khoa học tên là David Rehkopf,
‎đến từ Stanford,

261
00:19:32,212 --> 00:19:36,466
‎đã đo tuổi sinh học
‎của người Costa Rica ở Nicoya.

262
00:19:36,550 --> 00:19:39,720
‎Đó là một trong những phát hiện
‎thú vị nhất với tôi

263
00:19:39,803 --> 00:19:41,638
‎trong việc nghiên cứu telomere.

264
00:19:41,722 --> 00:19:44,099
‎Và những người ở Nicoya…

265
00:19:44,183 --> 00:19:47,895
‎Và ông ấy thấy
‎ở vùng đất này của Costa Rica,

266
00:19:47,978 --> 00:19:52,941
‎người Nicoya thực sự
‎có tuổi sinh học trẻ hơn khoảng mười tuổi.

267
00:19:53,025 --> 00:19:55,152
‎so với tuổi thật của họ.

268
00:19:56,111 --> 00:20:00,532
‎Vậy ở đây có gì
‎khiến họ có tuổi sinh học trẻ như vậy?

269
00:20:02,326 --> 00:20:04,494
‎- Xin chào!
‎- Dan Buettner.

270
00:20:04,578 --> 00:20:06,246
‎Rất hân hạnh.

271
00:20:08,498 --> 00:20:09,541
‎Ngồi đi, anh bạn.

272
00:20:09,625 --> 00:20:12,252
‎- Hôm nay ông có đi làm không?
‎- Một lúc.

273
00:20:12,336 --> 00:20:13,670
‎- Vậy ạ?
‎- Ừ.

274
00:20:13,754 --> 00:20:15,297
‎Ông dậy lúc mấy giờ?

275
00:20:15,380 --> 00:20:16,340
‎Lúc 4 giờ.

276
00:20:16,423 --> 00:20:17,424
‎- Bốn giờ ạ?
‎- Ừ.

277
00:20:17,507 --> 00:20:22,095
‎Mười giờ rồi.
‎Ông đã làm việc gần sáu tiếng rồi.

278
00:20:22,721 --> 00:20:25,724
‎Sao ông làm việc nhiều thế?
‎Ông đâu cần phải làm việc vất vả.

279
00:20:25,807 --> 00:20:28,185
‎Ai cũng nói thế, nhưng tôi không thể.

280
00:20:29,478 --> 00:20:31,563
‎Vì đó là cuộc sống của tôi.

281
00:20:33,649 --> 00:20:38,237
‎Người Costa Rica có ý thức rất rõ ràng
‎về mục đích mà họ gọi là ‎plan de vida.

282
00:20:39,154 --> 00:20:43,408
‎Họ biết sau này họ muốn làm gì,
‎lý do họ thức dậy mỗi sáng.

283
00:20:43,492 --> 00:20:46,328
‎Đó là thứ thúc đẩy họ vượt qua khó khăn,

284
00:20:46,411 --> 00:20:47,829
‎giúp họ làm việc.

285
00:20:47,913 --> 00:20:51,500
‎Và với tôi, khoảnh khắc đó
‎khiến tôi chợt nhận ra một điều.

286
00:20:51,583 --> 00:20:55,254
‎Nó rất giống với khái niệm ‎ikigai
‎mà ta thấy ở Okinawa.

287
00:20:56,088 --> 00:21:00,676
‎Giờ ta đã thấy ý tưởng này
‎xuất hiện ở hai Vùng Xanh khác nhau,

288
00:21:00,759 --> 00:21:04,179
‎và điều đó cho tôi biết
‎thứ này rất quan trọng.

289
00:21:18,402 --> 00:21:19,236
‎Tuyệt!

290
00:21:23,490 --> 00:21:24,825
‎Nhìn cách họ sống,

291
00:21:24,908 --> 00:21:28,495
‎bạn không thể không nhận thấy
‎họ làm mọi thứ bằng tay.

292
00:21:28,578 --> 00:21:32,916
‎Họ không có tiện nghi máy móc
‎giúp làm việc nhà và làm việc ngoài sân.

293
00:21:33,000 --> 00:21:36,086
‎Ví dụ, họ dùng dao rựa để cắt cỏ.

294
00:21:36,169 --> 00:21:39,089
‎Và các hoạt động
‎xoay quanh việc giữ nhà sạch sẽ,

295
00:21:39,172 --> 00:21:40,465
‎thu thập và chuẩn bị đồ ăn,

296
00:21:40,549 --> 00:21:44,344
‎bao gồm những chuyển động vô thức,
‎và xét cho cùng, những công việc này

297
00:21:44,428 --> 00:21:49,349
‎còn phải hoạt động thể chất
‎nhiều hơn "tập thể dục".

298
00:21:50,684 --> 00:21:55,063
‎Hãy xem một phụ nữ làm bánh tortilla.
‎Ngô phải được nghiền bằng tay quay này.

299
00:21:56,064 --> 00:21:58,317
‎Và họ có cánh tay như của Popeye

300
00:21:58,400 --> 00:22:00,402
‎do phải nghiền ngô thật đều.

301
00:22:00,485 --> 00:22:05,115
‎Đó là tập luyện.
‎Trông nhẹ nhàng lắm, vì họ làm quen rồi.

302
00:22:05,198 --> 00:22:08,118
‎Họ còn chẳng nhận ra
‎rằng họ đang đốt cháy calo.

303
00:22:11,163 --> 00:22:14,041
‎Trong hầu hết lịch sử loài người,
‎chúng ta phải làm việc suốt,

304
00:22:14,124 --> 00:22:18,045
‎nên theo lẽ tự nhiên, ta nghĩ ra
‎những tiện nghi và máy móc hỗ trợ

305
00:22:18,128 --> 00:22:19,755
‎để làm việc thay ta.

306
00:22:23,967 --> 00:22:27,095
‎Giờ ta đã máy móc hóa
‎hết các hoạt động thể chất.

307
00:22:28,472 --> 00:22:31,600
‎Nhưng khi nhìn người Costa Rica,
‎họ vẫn chặt gỗ,

308
00:22:31,683 --> 00:22:35,812
‎vẫn đang nghiền ngô bằng tay
‎và tự trồng lương thực.

309
00:22:37,064 --> 00:22:39,941
‎Nó khiến ta tự hỏi, liệu khi làm việc nhà,

310
00:22:40,025 --> 00:22:43,236
‎họ có tập luyện nhiều hơn
‎so với ta đi tập gym không.

311
00:22:44,237 --> 00:22:47,532
‎Những việc này có vẻ nhỏ,
‎nhưng chúng tích lũy theo thời gian,

312
00:22:47,616 --> 00:22:51,495
‎và chúng không chỉ đốt nhiều calo
‎hơn là đi tập gym,

313
00:22:51,578 --> 00:22:55,374
‎mà chúng cũng có thể
‎đẩy mạnh quá trình trao đổi chất.

314
00:22:56,166 --> 00:22:57,000
‎Nào!

315
00:23:02,881 --> 00:23:03,965
‎Thế này nguy hiểm lắm.

316
00:23:04,049 --> 00:23:05,217
‎Vâng, tôi biết.

317
00:23:05,300 --> 00:23:06,218
‎Không thấy sao?

318
00:23:06,301 --> 00:23:08,011
‎Ông vẫn dùng rìu ở tuổi 86 ư?

319
00:23:08,804 --> 00:23:13,517
‎Tôi bắt đầu dùng rìu khi tôi 14 tuổi.

320
00:23:13,600 --> 00:23:15,811
‎Ông còn làm việc gì nữa?

321
00:23:15,894 --> 00:23:17,229
‎Tôi cắt bằng dao rựa,

322
00:23:17,312 --> 00:23:19,523
‎và tôi sửa hàng rào.

323
00:23:20,357 --> 00:23:22,609
‎Ông làm việc bao nhiêu giờ mỗi ngày?

324
00:23:22,692 --> 00:23:26,488
‎Tôi làm việc từ 6 giờ đến 10 giờ.

325
00:23:26,571 --> 00:23:29,366
‎Giờ tôi già rồi, tôi nghĩ là

326
00:23:29,449 --> 00:23:30,867
‎phải nghỉ ngơi thôi.

327
00:23:30,951 --> 00:23:32,577
‎86 TUỔI

328
00:23:32,661 --> 00:23:36,915
‎Hãy nghĩ về cách người Mỹ làm việc,
‎chúng tôi làm 40, 50 giờ một tuần.

329
00:23:37,499 --> 00:23:43,171
‎Ở Nicoya, họ cũng làm việc rất chăm chỉ,
‎nhưng thời gian làm việc được rút ngắn.

330
00:23:43,255 --> 00:23:45,674
‎Họ làm việc rất chăm chỉ,
‎thường là vào buổi sáng,

331
00:23:45,757 --> 00:23:48,009
‎và sau đó họ nghỉ buổi chiều.

332
00:23:49,302 --> 00:23:52,514
‎Ông có tiền trong ngân hàng không?

333
00:23:52,597 --> 00:23:54,474
‎- Không.
‎- Ông không có sao?

334
00:23:54,975 --> 00:23:56,935
‎- Ông không có gì dự phòng sao?
‎- Không.

335
00:23:57,018 --> 00:23:57,978
‎Vâng.

336
00:23:58,061 --> 00:24:00,063
‎Ông phải dựa vào chính mình…

337
00:24:00,147 --> 00:24:01,314
‎Đúng.

338
00:24:01,398 --> 00:24:02,899
‎Nếu ông bị bệnh thì sao?

339
00:24:04,234 --> 00:24:07,821
‎Giả sử, khi tôi có tiền,

340
00:24:07,904 --> 00:24:09,906
‎tôi thích ra ngoài
‎và tự thưởng cho bản thân.

341
00:24:11,491 --> 00:24:13,785
‎- Vì cuộc sống dài lâu!
‎- Đúng thế!

342
00:24:16,288 --> 00:24:17,456
‎Tôi không phàn nàn.

343
00:24:17,998 --> 00:24:24,379
‎Tôi nghèo và xấu, nhưng tôi đã tận hưởng
‎đủ những thứ mà một người nên tận hưởng.

344
00:24:24,463 --> 00:24:26,131
‎Ông nói nghèo và xấu ư?

345
00:24:27,090 --> 00:24:29,342
‎Ông đâu xấu. Ông rất bảnh bao mà.

346
00:24:30,552 --> 00:24:32,471
‎Tôi biết nói sao đây?

347
00:24:32,554 --> 00:24:35,348
‎Tôi phải tạ ơn Chúa

348
00:24:35,849 --> 00:24:39,769
‎vì tôi cầu xin Ngài rằng
‎nếu tôi đã đến tuổi này rồi, 86 tuổi,

349
00:24:39,853 --> 00:24:44,065
‎nhưng tôi vẫn có thể đi lại một mình,
‎được làm công việc của mình…

350
00:24:44,149 --> 00:24:47,819
‎Nếu Ngài cho tôi sống thêm
‎thì hãy cứ mãi như thế này.

351
00:24:49,404 --> 00:24:53,158
‎Tôi cầu xin Ngài khi tôi đi ngủ,
‎khi tôi thức dậy:

352
00:24:53,950 --> 00:24:55,702
‎"Xin hãy cho con sức mạnh".

353
00:24:58,371 --> 00:25:00,999
‎Tuy tôi không thể
‎đong đếm thì giờ rảnh rỗi của họ,

354
00:25:01,082 --> 00:25:06,588
‎ở Nicoya, cũng như các Vùng Xanh khác,
‎người ta sẽ không bao giờ làm thêm vài giờ

355
00:25:06,671 --> 00:25:08,882
‎khi mà họ có thể vui vẻ bên gia đình

356
00:25:08,965 --> 00:25:12,552
‎hoặc ngủ trưa hay giao lưu với bạn bè.

357
00:25:13,470 --> 00:25:15,055
‎Nói cách khác, họ sống chậm lại

358
00:25:15,138 --> 00:25:17,724
‎để dành thời gian
‎cho những việc thực sự quan trọng.

359
00:25:38,286 --> 00:25:39,246
‎Chào buổi sáng.

360
00:25:39,871 --> 00:25:43,458
‎Ông José Benerando, tôi đến
‎vì hôm nay là buổi thăm khám của năm.

361
00:25:43,542 --> 00:25:45,460
‎- Ông khỏe chứ?
‎- Khỏe.

362
00:25:45,544 --> 00:25:49,881
‎Đất nước này chi khoảng 1/15 số tiền
‎chúng tôi chi vào việc chăm sóc sức khỏe.

363
00:25:49,965 --> 00:25:53,051
‎Nhưng họ đã nghĩ ra
‎một cách tiếp cận thiên tài

364
00:25:53,134 --> 00:25:57,430
‎thực sự giúp mọi người tránh bệnh tật
‎trước khi chúng trở nặng,

365
00:25:57,514 --> 00:26:01,726
‎điều mà ta hoàn toàn thiếu
‎ở hầu hết các nước khác trên thế giới.

366
00:26:03,478 --> 00:26:07,023
‎Costa Rica có tuổi thọ
‎cao hơn Hoa Kỳ rất nhiều,

367
00:26:07,107 --> 00:26:09,150
‎tỷ lệ tử vong tuổi trung niên
‎cũng thấp hơn nhiều,

368
00:26:09,234 --> 00:26:12,737
‎và họ đạt được điều đó
‎trong khi chỉ chi 1/10 trên đầu người

369
00:26:12,821 --> 00:26:16,116
‎so với dân Mỹ.
‎Làm sao để đạt được điều đó?

370
00:26:16,825 --> 00:26:20,328
‎Chúng tôi củng cố nguồn nước.

371
00:26:20,412 --> 00:26:25,792
‎Chúng tôi tiếp tục đưa ra
‎các chương trình dinh dưỡng bền vững

372
00:26:25,875 --> 00:26:28,461
‎đảm bảo mọi người, đặc biệt là trẻ em,

373
00:26:28,545 --> 00:26:31,840
‎có đủ protein cần thiết
‎để phát triển não bộ

374
00:26:31,923 --> 00:26:34,718
‎trong 12, 24 tháng đầu đời.

375
00:26:34,801 --> 00:26:38,972
‎Chúng tôi xây dựng một lượng lớn
‎cơ sở hạ tầng mới

376
00:26:39,055 --> 00:26:42,809
‎mà chúng tôi gọi là
‎los puestos de salud‎, các phòng khám nhỏ.

377
00:26:42,892 --> 00:26:45,687
‎Chúng bắt đầu có mặt ở khắp nơi

378
00:26:45,770 --> 00:26:50,483
‎với ý tưởng mang lại
‎sức khỏe cho cộng đồng

379
00:26:50,567 --> 00:26:52,402
‎và cho nơi mọi người đang sống.

380
00:26:55,488 --> 00:26:58,867
‎Từ giữa thập niên 90,
‎đàn ông, phụ nữ và trẻ em ở Costa Rica

381
00:26:58,950 --> 00:27:02,495
‎đã có quyền được thăm khám
‎bởi một đại sức chăm sóc sức khỏe.

382
00:27:02,996 --> 00:27:06,583
‎Mỗi đội phục vụ khoảng 4.000 người,

383
00:27:06,666 --> 00:27:10,253
‎và họ đến từng hộ dân trong suốt cả năm.

384
00:27:10,337 --> 00:27:13,048
‎Họ biết tên mọi người.
‎Họ gần như luôn được mời vào.

385
00:27:13,131 --> 00:27:16,843
‎Họ ngồi xuống với các cụ 80, 90, 100 tuổi,
‎và hỏi: "Ông bà sao rồi?"

386
00:27:16,926 --> 00:27:20,138
‎Có ai mặc quần áo giúp ông không?
‎Họ có giúp ông mặc quần áo không?

387
00:27:20,221 --> 00:27:23,350
‎Tôi tự mặc hết đấy.

388
00:27:23,433 --> 00:27:26,436
‎Tôi tự mặc quần áo và đồ lót vào.
‎Tôi tự tắm rửa.

389
00:27:26,519 --> 00:27:28,647
‎Tôi tự làm mọi thứ.

390
00:27:28,730 --> 00:27:31,149
‎Ông José Benerando, hôm nay là ngày mấy?

391
00:27:31,232 --> 00:27:33,443
‎Hôm nay là ngày 8, phải không?

392
00:27:33,526 --> 00:27:36,946
‎Ngày 8 tháng mấy ạ, ông José Benerando?
‎Ngày 8 tháng mấy?

393
00:27:37,030 --> 00:27:38,365
‎Tháng Ba?

394
00:27:38,448 --> 00:27:39,366
‎Năm nào ạ?

395
00:27:40,283 --> 00:27:45,246
‎Tôi không chắc về năm,

396
00:27:45,330 --> 00:27:48,625
‎nhưng tôi biết hôm nay là ngày 8 tháng Ba.

397
00:27:49,709 --> 00:27:53,546
‎Chính sách công ở Costa Rica
‎đã trở thành văn hóa.

398
00:27:54,172 --> 00:27:55,840
‎Nó trở thành một lối sống.

399
00:27:56,341 --> 00:27:58,593
‎Nó trở thành thứ chúng tôi rất tự hào.

400
00:27:59,803 --> 00:28:02,263
‎Ở Mỹ, chúng tôi rất mong mình khỏe mạnh,

401
00:28:02,347 --> 00:28:05,183
‎nhưng chúng tôi rất dễ bị ốm.

402
00:28:05,266 --> 00:28:09,896
‎Tất cả tiền bạc chỉ nằm đó chờ ta bị bệnh

403
00:28:09,979 --> 00:28:12,107
‎và được dùng để trả tiền chữa bệnh.

404
00:28:13,149 --> 00:28:17,445
‎Và nó vừa đắt, vừa không hiệu quả,

405
00:28:17,946 --> 00:28:21,449
‎nhưng đất nước này chỉ chi một phần nhỏ
‎so với tiền chăm sức khỏe của chúng tôi,

406
00:28:21,533 --> 00:28:23,910
‎vậy mà vẫn có kết quả tốt hơn.

407
00:28:26,121 --> 00:28:29,040
‎Làm thế nào mà một đất nước nghèo

408
00:28:29,541 --> 00:28:32,961
‎lại có thể thể cung cấp
‎một hệ thống y tế hiệu quả như vậy?

409
00:28:34,087 --> 00:28:37,340
‎Điều này có lẽ
‎đã góp phần kéo dài tuổi thọ của Nicoya.

410
00:28:45,515 --> 00:28:48,768
‎Tôi bắt đầu làm bánh ‎rosquillos
‎từ khi còn nhỏ.

411
00:28:49,269 --> 00:28:53,815
‎Tôi từng đến nhà hàng xóm
‎để giúp bà ấy làm bánh ‎rosquillos.

412
00:28:53,898 --> 00:28:55,817
‎Lúc đó bà bao nhiêu tuổi ạ?

413
00:28:55,900 --> 00:28:57,277
‎Chắc là tầm mười tuổi.

414
00:28:57,360 --> 00:29:03,283
‎- Hòn đá nghiền này bao nhiêu tuổi rồi ạ?
‎- Cái hòn đá này á, tôi chẳng rõ

415
00:29:03,366 --> 00:29:06,119
‎vì mẹ tôi đã từng nghiền bằng hòn đá đó.

416
00:29:06,202 --> 00:29:07,120
‎Chà.

417
00:29:07,203 --> 00:29:11,040
‎Phải, mẹ tôi từng dùng nó để nghiền,
‎và rồi bà ấy cho tôi.

418
00:29:11,124 --> 00:29:13,251
‎- Vâng.
‎- Bà ấy nghiền nhiều thứ lắm.

419
00:29:14,252 --> 00:29:16,171
‎- Nó phải hơn trăm tuổi.
‎- Vâng.

420
00:29:18,381 --> 00:29:20,550
‎Mọi thứ bà học được, bà cũng dạy tôi…

421
00:29:20,633 --> 00:29:22,010
‎74 TUỔI

422
00:29:22,093 --> 00:29:23,928
‎nên tôi làm mọi thứ như thế.

423
00:29:24,012 --> 00:29:27,599
‎Và tôi đã truyền lại cho con gái tôi.

424
00:29:34,147 --> 00:29:36,941
‎102 TUỔI

425
00:29:48,495 --> 00:29:52,332
‎Không nghi ngờ gì nữa, một trong
‎những lý do người Nicoya sống thọ

426
00:29:52,415 --> 00:29:56,753
‎là vì họ có chế độ ăn

427
00:29:56,836 --> 00:30:00,507
‎bao gồm đậu, bí đỏ và ngô.

428
00:30:01,049 --> 00:30:04,052
‎Họ gọi là "ba chị em".
‎Bộ ba của vùng Trung Bộ châu Mỹ

429
00:30:04,135 --> 00:30:09,557
‎mà dân vùng đó đã ăn
‎trong ít nhất 6.000 năm.

430
00:30:12,352 --> 00:30:15,021
‎Ngô, thường được chế biến
‎dưới dạng bánh tortilla,

431
00:30:15,104 --> 00:30:17,398
‎là nhân tố ngàn đời của chế độ ăn này.

432
00:30:18,691 --> 00:30:21,820
‎Hạt ngô là nguồn cung cấp
‎cacbonhydrat phức tạp tuyệt vời,

433
00:30:21,903 --> 00:30:24,823
‎giàu vitamin, khoáng chất và chất xơ.

434
00:30:25,532 --> 00:30:29,536
‎Cách chế biến ngô truyền thống của họ
‎làm tăng giá trị dinh dưỡng,

435
00:30:29,619 --> 00:30:34,123
‎bắt đầu với tro gỗ
‎mà phụ nữ thêm vào khi họ ngâm ngô.

436
00:30:34,207 --> 00:30:36,835
‎Thứ này phá vỡ thành tế bào của hạt ngô

437
00:30:36,918 --> 00:30:40,880
‎và giải phóng niaxin,
‎giúp kiểm soát lượng cholesterol.

438
00:30:42,215 --> 00:30:43,758
‎Và đậu đen có chứa

439
00:30:43,842 --> 00:30:47,929
‎chất chống oxy hóa nhờ sắc tố
‎giống như trong quả việt quất.

440
00:30:48,429 --> 00:30:51,516
‎Chúng cũng giàu chất xơ,
‎giúp làm sạch ruột kết.

441
00:30:52,433 --> 00:30:56,437
‎Bí đỏ là nguồn cung cấp
‎vitamin A, B, và C,

442
00:30:56,521 --> 00:31:00,316
‎rất giàu khoáng chất,
‎chẳng hạn như kali và magiê.

443
00:31:03,862 --> 00:31:07,657
‎Người theo đạo Cơ Đốc từng nói
‎ăn chay tốt cho sức khỏe,

444
00:31:07,740 --> 00:31:11,828
‎nhưng đa phần người Mỹ
‎chỉ lo rằng nếu không ăn thịt

445
00:31:11,911 --> 00:31:14,205
‎thì họ sẽ không có đủ protein.

446
00:31:16,165 --> 00:31:19,502
‎Các quốc gia giàu có hơn luôn có suy nghĩ

447
00:31:19,586 --> 00:31:24,048
‎rằng ta cần protein từ thịt hoặc sản phẩm
‎từ sữa để tăng cơ bắp.

448
00:31:25,300 --> 00:31:28,261
‎Vậy làm sao người Nicoya
‎có thể ở ngoài kia xẻ gỗ

449
00:31:28,344 --> 00:31:30,722
‎và chăn gia súc mỗi ngày?

450
00:31:32,348 --> 00:31:38,313
‎Phép màu thực sự đến từ việc kết hợp
‎đậu, bí đỏ và ngô với nhau.

451
00:31:39,856 --> 00:31:44,777
‎Cơ thể ta cần chín loại axit amin,
‎những viên gạch tạo ra protein để tăng cơ,

452
00:31:44,861 --> 00:31:48,781
‎và chế phẩm từ động vật như thịt, cá
‎và trứng cung cấp cả chín loại.

453
00:31:48,865 --> 00:31:52,118
‎Nhưng chúng cũng chứa cholesterol
‎và chất béo bão hòa.

454
00:31:52,201 --> 00:31:54,454
‎Cùng nhau, chế độ ăn ba chị em này

455
00:31:54,537 --> 00:31:59,208
‎cung cấp tất cả các loại axit amin
‎không có cholesterol và chất béo bão hòa.

456
00:32:00,335 --> 00:32:03,963
‎Họ đang chi một phần nhỏ
‎so với tiền chúng tôi chi cho thịt và sữa,

457
00:32:04,047 --> 00:32:06,257
‎và họ có đủ lượng protein cần thiết,

458
00:32:06,341 --> 00:32:10,595
‎điều đó cho thấy ta không cần phải giàu có
‎để ăn uống lành mạnh.

459
00:32:11,387 --> 00:32:15,558
‎BA CHỊ EM

460
00:32:17,977 --> 00:32:19,103
‎Ăn thôi, Isaac.

461
00:32:19,604 --> 00:32:23,274
‎Nếu ông phải nói với Isaac

462
00:32:23,358 --> 00:32:25,610
‎làm sao để sống được đến 100 tuổi,

463
00:32:25,693 --> 00:32:27,946
‎ông sẽ khuyên thằng bé làm gì?

464
00:32:28,029 --> 00:32:30,365
‎Tôi hy vọng nó sẽ ăn những gì tôi ăn.

465
00:32:30,448 --> 00:32:32,533
‎Cô có nghĩ con trai cô

466
00:32:32,617 --> 00:32:35,411
‎sẽ ăn theo chế độ giống của ông cô không?

467
00:32:35,495 --> 00:32:40,708
‎Tôi không nghĩ vậy vì giờ mọi thứ đã khác.
‎Rất nhiều đồ ăn chế biến sẵn.

468
00:32:40,792 --> 00:32:44,253
‎Nhờ đậu và gạo,
‎ông ấy đã sống đến 100 tuổi.

469
00:32:44,337 --> 00:32:45,797
‎Chẳng phải sẽ tốt hơn sao?

470
00:32:45,880 --> 00:32:49,592
‎Vâng. Nhưng bọn trẻ
‎không hứng thú với gạo và đậu.

471
00:32:49,676 --> 00:32:52,845
‎Chúng thích những thứ như ngũ cốc,

472
00:32:52,929 --> 00:32:59,394
‎những thực phẩm
‎không giàu dinh dưỡng như gạo và đậu.

473
00:32:59,477 --> 00:33:00,979
‎Ông ăn không ạ?

474
00:33:01,854 --> 00:33:04,148
‎- Ông muốn ăn không ạ?
‎- Nếu con muốn.

475
00:33:04,232 --> 00:33:05,066
‎Một cái thôi.

476
00:33:08,069 --> 00:33:09,821
‎Ông ăn thử thôi. Cảm ơn cháu.

477
00:33:09,904 --> 00:33:14,367
‎Nó không muốn cơm, đậu hay trứng.
‎Nó muốn bánh quy.

478
00:33:19,038 --> 00:33:22,166
‎Thật đau lòng khi thấy Nicoya thay đổi.

479
00:33:22,250 --> 00:33:24,711
‎Khi lái xe vào thị trấn,
‎điều đầu tiên bạn thấy là

480
00:33:24,794 --> 00:33:26,170
‎các tiệm ăn nhanh.

481
00:33:26,254 --> 00:33:28,589
‎Máy bán hàng bán khoai chiên,

482
00:33:28,673 --> 00:33:31,134
‎sô-đa và những thanh kẹo.

483
00:33:32,093 --> 00:33:34,721
‎Điều này đang thay thế
‎lối sống tuyệt vời đó,

484
00:33:34,804 --> 00:33:39,017
‎chế độ ăn đã sản sinh ra
‎những người rõ ràng là sống lâu nhất,

485
00:33:39,100 --> 00:33:42,603
‎và giờ nơi này cũng phát triển
‎như bao xã hội hiện đại khác.

486
00:33:44,355 --> 00:33:46,065
‎Từ khi tôi tìm ra Vùng Xanh này,

487
00:33:46,149 --> 00:33:49,360
‎nó đã thu nhỏ lại chỉ bằng một phần năm
‎kích thước ban đầu,

488
00:33:49,444 --> 00:33:51,279
‎và theo số lượng ước tính,

489
00:33:51,362 --> 00:33:55,116
‎Vùng Xanh hoàn toàn
‎có thể biến mất sau một thế hệ.

490
00:33:56,451 --> 00:33:58,161
‎Và ở Okinawa, chuyện còn tệ hơn.

491
00:33:58,661 --> 00:34:01,080
‎Khi tôi đến đó lần đầu vào năm 1999,

492
00:34:01,164 --> 00:34:02,707
‎nó được biết đến

493
00:34:02,790 --> 00:34:06,711
‎là nơi sinh ra những người sống lâu nhất,
‎khỏe mạnh nhất trong lịch sử loài người.

494
00:34:07,837 --> 00:34:11,424
‎Nhưng ngày nay, hiện tượng trường thọ
‎đã gần như hoàn toàn biến mất.

495
00:34:11,507 --> 00:34:15,511
‎Trên thực tế,
‎Okinawa hiện có tỷ lệ béo phì cao nhất

496
00:34:15,595 --> 00:34:17,847
‎so với các khu vực khác ở Nhật Bản.

497
00:34:21,017 --> 00:34:24,270
‎Nhưng tin tốt
‎là ta đã lĩnh hội được sự thông thái.

498
00:34:25,354 --> 00:34:29,901
‎Ta có bản kế hoạch giúp kéo dài tuổi thọ.

499
00:34:32,528 --> 00:34:34,906
‎Và tôi suy nghĩ rất nhiều về ý tưởng đó.

500
00:34:35,656 --> 00:34:37,033
‎Tôi tự hỏi,

501
00:34:38,367 --> 00:34:41,412
‎liệu tôi có thể tạo ra
‎một Vùng Xanh mới không?

502
00:37:53,896 --> 00:37:57,316
‎Loạt phim này chỉ nhằm mục đích
‎giải trí và cung cấp thông tin -

503
00:37:57,400 --> 00:38:00,194
‎không phải để đưa ra lời khuyên
‎về sức khỏe hay y tế.

504
00:38:00,278 --> 00:38:04,782
‎Luôn hỏi ý kiến bác sĩ
‎khi gặp vấn đề sức khỏe cá nhân

505
00:38:04,865 --> 00:38:09,745
‎hoặc trước khi thay đổi chế độ ăn uống,
‎tập thể dục hay lối sống.

506
00:38:09,829 --> 00:38:14,834
‎Biên dịch: Chau Pham