‎Eleni, cô đã nói với tôi về thứ bột này. ‎Đây không chỉ là bột bánh mì thường nhỉ?
‎Tôi cho thêm một ít bột chua.
‎Bên trong là nhân bánh nướng.
‎Hành tây, tỏi tây, hành tươi,
‎và rau thơm, rất nhiều loại rau thơm.
‎Ôi Chúa ơi.
‎Mọi người sẽ chẳng sốc
‎khi biết ở Hy Lạp ‎có một tụ điểm những người sống thọ.
‎Dù gì, Hy Lạp cũng là một trong những nơi ‎chế độ ăn Địa Trung Hải ra đời.
‎Ai cũng biết chế độ ăn ‎của vùng Địa Trung Hải rất tốt,
‎với rau xanh và dùng dầu ô liu thay vì bơ
‎và cho rất ít thịt.
‎Ta biết chế độ ăn đó sản sinh ‎những lứa dân số khỏe mạnh hơn.
‎Nhưng hòn đảo đặc biệt này
‎có số lượng rất khủng ‎những người trường thọ,
‎và đó là Ikaria.
‎Dân số vùng này sống lâu ‎hơn người Mỹ khoảng bảy năm
‎với tỷ lệ mắc bệnh tim mạch ‎chỉ bằng một nửa.
‎Và điều vô cùng thú vị là
‎khi tôi gặp những người ‎trên 60, 70 hay 100 tuổi,
‎tôi không thấy ai bị suy giảm trí nhớ cả.
‎Nên tôi biết mình phải tìm xem hòn đảo này ‎khác thế nào so với những nơi còn lại.
‎HY LẠP ‎IKARIA
‎SỐNG ĐẾN 100: BÍ QUYẾT CỦA BLUE ZONES
‎IKARIA ‎HY LẠP
‎Khi tôi tìm ra ‎một nơi có tuổi thọ vượt trội,
‎tôi muốn xem nó khác biệt thế nào.
‎Và lĩnh vực lý tưởng để tìm hiểu ‎là lịch sử và địa lý.
‎Ikaria có nền văn hóa rất độc đáo
‎vì nó không có cảng tự nhiên.
‎Ở Thời Trung cổ,
‎Ikaria gần như bị cô lập hoàn toàn ‎với phần còn lại của thế giới cổ đại.
‎Người Ikari không thể trông chờ ‎vào một con thuyền chở đồ tiếp tế,
‎nên họ phải tìm cách
‎kiếm sống từ mảnh đất gồ ghề, sỏi đá này.
‎Điều đó đã thúc đẩy một sự kiên cường ‎mà bạn không thấy ở những nơi khác.
‎Họ phải xây dựng kĩ năng ‎sinh sống ở nơi xa đất liền,
‎xác định các loài thực vật ‎và khai thác loài ong
‎và hợp tác để chống chọi ‎với những tình huống vô cùng khó khăn.
‎Và chính nhờ trải qua ‎những khó khăn, gian khổ đó,
‎họ trở thành một trong những nhóm dân số ‎khỏe mạnh nhất hành tinh.
‎Cảm ơn vì những hạt hạnh nhân. ‎Được rồi, chúng tôi có vài câu hỏi.
‎Anh ấy muốn hỏi vài câu.
‎Về cuộc sống trước đây,
‎chúng tôi nghe nói trước năm 1980 ‎Ikaria phải hoàn toàn tự cung tự cấp.
‎Bà ấy nhớ gì về thời gian đó?
‎Bây giờ ra cửa hàng tìm cái gì cũng có.
‎Nhưng hồi đó,
‎chúng tôi chỉ có bột mì ‎vì chúng tôi tự trồng được.
‎Chúng tôi phải tự xay lúa mì.
‎Biết cà phê hồi đó như thế nào không?
‎Nó làm từ lúa mạch và đậu gà,
‎mà chúng tôi đã rang và ủ.
‎Nhưng họ không mua sắm gì sao?
‎Người Ikari đã phải học cách tự sinh tồn.
‎Có vẻ đây là một lối sống rất khác ‎của người Hy Lạp.
‎Họ phải học cách xác định ‎các loại thực vật
‎để làm thực phẩm, rau xanh,
‎thảo mộc, gia vị, thuốc thang.
‎Vì thế nên người Ikari có thói quen
‎uống trà thảo mộc do địa phương sản xuất.
‎Bà hay uống loại trà thảo mộc nào?
‎Trà xô thơm, trà hương thảo, ‎trà cẩm quỳ thông thường.
‎Loại trà nào phù hợp nhất ‎để uống hàng ngày?
‎Rượu vang.
‎Trà nho!
‎Tôi thích cách nói đó.
‎Việc uống trà thảo mộc, ‎nhất là khi uống suốt nhiều thập kỷ,
‎đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe,
‎và một trong số đó ‎có lẽ là làm giảm tỷ lệ mất trí nhớ.
‎Tất cả đều có tác dụng chống viêm,
‎chống oxy hóa,
‎và chúng thường chứa chất lợi tiểu ‎giúp làm giảm huyết áp.
‎Trà thảo mộc vẫn tồn tại cho đến ngày nay
‎và có mối liên kết chặt chẽ ‎với tuổi thọ đáng kinh ngạc trên đảo này.
‎TRÀ THẢO MỘC
‎88 TUỔI
‎Mật ong nhé?
‎Vâng, một chút thôi.
‎Đây cũng là mật ong tự làm sao?
‎- Mật ong của Ikaria đó. ‎- Hoàn hảo.
‎Bỏ thật nhiều đường vào trà thì dễ thôi.
‎Ở Mỹ, chất tạo ngọt người ta hay dùng ‎là đường hoặc xi-rô ngô với fructose cao.
‎Nhưng ở Ikaria, suốt hàng ngàn năm qua, ‎người ta dùng mật ong.
‎Mật ong Ikarian có rất nhiều điều thú vị.
‎Những người nuôi ong ‎thường di chuyển tổ của chúng
‎khi vào mùa vụ.
‎Nên lúc đầu chúng có thể ‎ở cánh đồng hoa dại gần bờ biển,
‎nhưng cuối cùng ‎chúng lại ở rừng thông gần đỉnh núi,
‎Những con ong này đã thu thập mật hoa ‎từ các loại thực vật khác nhau.
‎Cùng với đó là các vi chất dinh dưỡng ‎hoặc các hợp chất hoạt tính sinh học khác.
‎Ta biết mật ong ‎có tác dụng ức chế ung thư.
‎Có vẻ như mật ong Ikaria ‎góp phần kéo dài tuổi thọ.
‎Mật ong đó thế nào ‎so với mật ong ở cửa hàng tạp hóa,
‎và nó tốt cho sức khỏe hơn chứ?
‎Vấn đề với mật ong mua ở cửa hàng ‎là loại đó đã bị đun sôi.
‎Kết quả là hạt phấn hoa bị hỏng hết,
‎và nó biến thành đường.
‎Không bao giờ được đun mật ong ‎hay ủ quá lâu,
‎kể cả khi bỏ vào trà để cho ngọt.
‎Cứ để trà nguội đến khi uống được.
‎Vì mật ong ở Ikaria không được tiệt trùng,
‎không được đun sôi,
‎dinh dưỡng và hợp chất hoạt tính sinh học ‎không bị hỏng trong quá trình chế biến.
‎Vậy có nghĩa là mật ong Ikaria về cơ bản ‎là từ con ong mang đến thẳng tách trà,
‎và điều đó có vẻ đem lại thêm lợi ích.
‎90 TUỔI
‎33 TUỔI
‎Với tôi, khi tôi nghĩ ‎đến chất tạo ngọt tôi sẽ dùng,
‎đó sẽ là mật ong nguyên chất, ‎và lý tưởng nhất là loại mật ong ở Ikaria.
‎MẬT ONG NGUYÊN CHẤT
‎Lần này tới Ikaria,
‎tôi đã ngộ ra nhiều điều về tình yêu.
‎Taki,
‎tôi đem hành lá về làm salad này.
‎- Bà mài dao để cắt xà lách hả? ‎- Cho ông đấy.
‎Tôi mài dao để cắt rau cho đẹp ‎để ông thưởng thức đó.
‎Ta đều biết trong một mối quan hệ lâu dài, ‎khi chồng hoặc vợ của ta qua đời,
‎khả năng ta sẽ chết trong ba tháng tới
‎tăng lên khoảng hai phần ba.
‎Nhưng điều ngược lại ‎lại xảy ra với bà Aleka và ông Panagiotis.
‎Hai người này đến gần cuối đời ‎mới tìm được tình yêu đích thực.
‎Khi người vợ đầu tiên của tôi qua đời, ‎tôi đã mất động lực sống.
‎Tôi không nói. Tôi không cười. ‎Tôi không ăn.
‎Trái tim tôi vụn vỡ, ‎và bà ấy đã kéo tôi trở lại.
‎Chắc đây là lúc tôi 73 tuổi.
‎Tôi đang ngồi trên ghế đá ‎ở nhà thờ với bạn thân.
‎Tôi nhìn ‎những người phụ nữ đang đi tới.
‎Hơn 40 phụ nữ đã bước vào.
‎Ngay khi bà ấy bước vào, ‎một luồng điện chạy qua người tôi.
‎Tôi không nhớ ai đã gọi cho ai,
‎và chúng tôi gặp nhau ở Hồ Pezi. ‎Ông ấy đã chuẩn bị đồ ăn cho tôi.
‎Để đi dã ngoại.
‎Rồi ông ấy mở băng và hát: ‎"Anh yêu em vì em xinh đẹp".
‎Khi nhìn ông ấy, tâm hồn tôi rạo rực!
‎Tôi kết hôn với người chồng đầu tiên ‎năm 16 tuổi và có một cuộc sống ảm đạm,
‎nhưng ông đã hoàn thiện tôi, ‎khiến tôi quên đi quá khứ.
‎Tôi cảm thấy ‎như mình đã sống cả đời bên ông.
‎Sức mạnh của mối quan hệ ‎hạnh phúc, gắn kết nghe có vẻ hiển nhiên,
‎nhưng ta không thể đánh giá thấp ‎cách mối liên kết này
‎có thể đem lại ‎cuộc sống lâu dài, viên mãn hơn.
‎Những người ở Vùng Xanh ‎ưu tiên bạn đời của mình,
‎nuôi dưỡng và đầu tư vào các mối quan hệ.
‎SỰ ĐỒNG HÀNH
‎Xuyên suốt lịch sử, tôi tin rằng rượu vang
‎đã đóng vai trò quan trọng tới kinh ngạc ‎trong văn hóa trường thọ của Ikaria.
‎Thần thoại Hy Lạp kể rằng ‎thần rượu vang được sinh ra ở đây.
‎Suốt nhiều thế kỷ, ‎họ chỉ dùng một loại nho,
‎và không chỉ vậy, ‎họ cũng chỉ dùng một quy trình cổ xưa.
‎Ôi Chúa ơi!
‎Có vị như Ikaria vào một ngày mùa xuân.
‎- Ừ, rượu ngon thật. ‎- Không quá ngọt. Thật tuyệt vời.
‎Người Ikaria có một phương pháp nấu rượu.
‎Dưới này là một cái vò hai quai và…
‎- Là cái bình đất sét phải không? ‎- Vâng.
‎Nhiệt độ phần trên cùng là do ‎tiếp xúc trực tiếp với nắng mặt trời.
‎Nhưng dưới đó năm cen-ti-mét, ‎mọi thứ lại ẩm và mát.
‎Chúng tôi hái nho bằng tay.
‎Không dùng máy móc. Một quá trình rất dài ‎nhưng cho ra chất lượng rất tốt.
‎- Chỉ có nho ngon mới được bỏ vào đây. ‎- Đúng.
‎Và ở đây, thay vì dùng thùng gỗ sồi, ‎rượu được cất giữ
‎theo cách người ta cất giữ rượu ‎trước thời Chúa Giê-su.
‎- Vâng. ‎- Thật tuyệt vời.
‎Chúng ta đều biết về những tranh cãi ‎giữa rượu vang và rượu cồn.
‎Nhưng khi nhìn vào rượu vang ở Ikaria,
‎ta sẽ thấy ở đây có sự khác biệt.
‎Đây là rượu tự nhiên. ‎Không có hóa chất nào được thêm vào.
‎Ta cũng biết khi uống rượu vang Ikaria ‎kèm với bữa ăn vùng Địa Trung Hải,
‎ta sẽ gia tăng khả năng ‎hấp thụ chất chống oxy hóa.
‎Ý anh là các khoáng chất được tạo ra từ…
‎- Kali. ‎- Kali.
‎Phốt pho, bo, sắt.
‎Mọi thứ, như là vi khí hậu,
‎chất lượng của nho, của hòn đảo, ‎mang đến những đặc điểm độc đáo
‎khiến nó có thể được gọi là rượu thuốc.
‎Gần giống như uống thực phẩm bổ sung.
‎Phải.
‎Vì sức khỏe!
‎Dân Ikaria đã uống cùng một loại rượu ‎suốt hơn 100 thế hệ,
‎và họ sống rất lâu.
‎Và với tôi, mối liên hệ đó là đủ
‎để tôi thưởng thức ly rượu của mình ‎vào cuối ngày.
‎RƯỢU VANG
‎Một trong những điểm sáng ở Ikaria ‎là những người trẻ,
‎những người không chỉ giữ gìn truyền thống
‎mà còn ca ngợi chúng.
‎Với tôi, điều đó thể hiện rõ nhất ‎qua các buổi panegyris,
‎những bữa tiệc thâu đêm tuyệt vời ‎nơi mọi người từ 14 đến 94 tuổi tụ họp,
‎kết giao và vui đùa.
‎Họ nhảy múa suốt đêm.
‎Khi nhìn vào, chắc bạn sẽ nghĩ: ‎"To tát gớm, một bữa tiệc thôi mà",
‎nhưng thực chất, một tiếng chạy bộ ‎hay một tiếng nhảy nhót
‎đếu đốt một lượng calo như nhau.
‎Nhưng một tiếng nhảy nhót ‎thì thú vị vô cùng.
‎Ta có xu hướng gắn liền ‎việc luyện tập với sự chịu đựng.
‎"Phải khổ luyện mới thành tài".
‎Nhưng ở Ikaria, chúng tôi học được ‎rằng hoạt động thể chất có thể vui vẻ.
‎Họ cười suốt thôi.
‎Tiếng cười rất tốt cho động mạch. ‎Tốt cho bệnh tim.
‎Hạnh phúc được thể hiện rõ mồn một.
‎Tôi nghĩ những Vùng Xanh cho ta thấy ‎là sống thọ cũng có thể rất vui vẻ.
‎Không nhất thiết phải là công việc.
‎Và cộng đồng, sự kết nối
‎là yếu tố quyết định ‎giúp kéo dài tuổi thọ.
‎NHẢY MÚA VÀ CƯỜI ĐÙA
‎Chẳng có gì ngạc nhiên khi ta thấy ‎ở đây có tuổi thọ đáng kinh ngạc.
‎Nhưng sau khi đắm chìm trong vẻ đẹp ‎và văn hóa của Ikaria,
‎mãi đến khi trở lại châu Mỹ, ‎tôi mới tìm ra
‎những người trăm tuổi ‎phi thường nhất hành tinh.
‎Tôi nhớ lần đầu đến Nicoya.
‎Tôi đã gặp hướng dẫn viên địa phương, ‎Jorge Vindas.
‎Chào mừng đến Nicoya.
‎Anh ấy giới thiệu tôi
‎với một trong những người trăm tuổi ‎đầu tiên mà tôi gặp ở Costa Rica,
‎người phụ nữ tên là Ponchita.
‎Tôi là Daniel.
‎Bà ấy đã 105 tuổi, ‎và bà ấy vô cùng tuyệt vời.
‎Nếu có ai đó là là hiện thân ‎cho sự hứa hẹn của những Vùng Xanh
‎và những lợi ích nó đem lại, ‎thì đó là bà Ponchita.
‎Thấy chứ? Dao này sắc đấy.
‎Nicoya là một vùng nông thôn hẻo lánh ‎ở phía bắc Costa Rica,
‎tách biệt với phần còn lại của đất nước,
‎một bán đảo dài 80 dặm,
‎ngay phía Nam biên giới Nicaragua.
‎Ở Vùng Xanh này, ‎tôi thấy tỷ lệ người trăm tuổi
‎gấp gần ba lần rưỡi ‎mức trung bình toàn cầu.
‎Từ những gì tôi thấy, thật khó mà tin được
‎nhiều người trong số họ ‎sống chẳng cần thuốc men hay bị tàn tật.
‎Ở hầu hết các nơi thế giới, ‎dữ liệu rất rõ ràng.
‎Ta cần phải giàu có để sống khỏe mạnh.
‎Khi thu nhập tăng, tuổi thọ cũng tăng.
‎Nhưng thu nhập của Costa Rica ‎chỉ bằng một phần sáu so với Hoa Kỳ,
‎mà tuổi thọ của họ thì vượt xa chúng tôi.
‎Trên thực tế, Vùng Xanh ở đây
‎là một trong những vùng nghèo nhất nước.
‎Những người sống ở Nicaragua, ‎chỉ cách 20 dặm về phía bắc,
‎họ không sống thọ,
‎những người ở phía nam ‎sống ở Panama cũng vậy.
‎Nhưng đây có vẻ là một khu vực đặc biệt. ‎Người dân ở Nicoya, Costa Rica
‎là một trong những nhóm dân số ‎sống lâu nhất thế giới. Tại sao lại vậy?
‎Bạn đã bao giờ gặp ai đó ‎mà tuổi tác với mặt mũi không khớp chưa?
‎Để tôi kể câu chuyện ‎về một người tên là Ramiro.
‎Đồng nghiệp của tôi, Jorge, ‎tới một trang trại ở Costa Rica,
‎mong được gặp một người trăm tuổi.
‎Nhưng anh ấy lại gặp một gã cao bồi ‎có da nhẵn bóng và hàm răng tuyệt vời,
‎ông ấy nhảy lên ngựa, ‎chăn bò và cưỡi đi loanh quanh.
‎Được một lúc thì Jorge hỏi ông Ramiro: ‎"Tôi phải gặp một người trăm tuổi",
‎và ông Ramiro nói: "Tôi đây".
‎Jorge nói: "Cho tôi xem giấy tờ nhé?"
‎Dĩ nhiên, trên chứng minh thư
‎có ghi ông ấy sinh ‎vào tháng Tám năm 1921, 100 tuổi.
‎Vậy mà Jorge vẫn không tin. ‎Vài tuần sau anh ấy đến thủ đô,
‎tra cứu hồ sơ quốc gia,
‎và dĩ nhiên, trong những số chứng minh thư ‎được liệt kê tuần tự
‎có tên Ramiro, được xác nhận là 100 tuổi.
‎100 TUỔI
‎Ông ấy trông như 70 tuổi.
‎Chắc chắn là người trăm tuổi ‎tràn đầy sức sống nhất mà tôi từng gặp
‎ở bất kỳ châu lục nào suốt 20 năm qua.
‎Một nhà khoa học tên là David Rehkopf, ‎đến từ Stanford,
‎đã đo tuổi sinh học ‎của người Costa Rica ở Nicoya.
‎Đó là một trong những phát hiện ‎thú vị nhất với tôi
‎trong việc nghiên cứu telomere.
‎Và những người ở Nicoya…
‎Và ông ấy thấy ‎ở vùng đất này của Costa Rica,
‎người Nicoya thực sự ‎có tuổi sinh học trẻ hơn khoảng mười tuổi.
‎so với tuổi thật của họ.
‎Vậy ở đây có gì ‎khiến họ có tuổi sinh học trẻ như vậy?
‎- Xin chào! ‎- Dan Buettner.
‎Rất hân hạnh.
‎Ngồi đi, anh bạn.
‎- Hôm nay ông có đi làm không? ‎- Một lúc.
‎- Vậy ạ? ‎- Ừ.
‎Ông dậy lúc mấy giờ?
‎Lúc 4 giờ.
‎- Bốn giờ ạ? ‎- Ừ.
‎Mười giờ rồi. ‎Ông đã làm việc gần sáu tiếng rồi.
‎Sao ông làm việc nhiều thế? ‎Ông đâu cần phải làm việc vất vả.
‎Ai cũng nói thế, nhưng tôi không thể.
‎Vì đó là cuộc sống của tôi.
‎Người Costa Rica có ý thức rất rõ ràng ‎về mục đích mà họ gọi là ‎plan de vida.
‎Họ biết sau này họ muốn làm gì, ‎lý do họ thức dậy mỗi sáng.
‎Đó là thứ thúc đẩy họ vượt qua khó khăn,
‎giúp họ làm việc.
‎Và với tôi, khoảnh khắc đó ‎khiến tôi chợt nhận ra một điều.
‎Nó rất giống với khái niệm ‎ikigai ‎mà ta thấy ở Okinawa.
‎Giờ ta đã thấy ý tưởng này ‎xuất hiện ở hai Vùng Xanh khác nhau,
‎và điều đó cho tôi biết ‎thứ này rất quan trọng.
‎Tuyệt!
‎Nhìn cách họ sống,
‎bạn không thể không nhận thấy ‎họ làm mọi thứ bằng tay.
‎Họ không có tiện nghi máy móc ‎giúp làm việc nhà và làm việc ngoài sân.
‎Ví dụ, họ dùng dao rựa để cắt cỏ.
‎Và các hoạt động ‎xoay quanh việc giữ nhà sạch sẽ,
‎thu thập và chuẩn bị đồ ăn,
‎bao gồm những chuyển động vô thức, ‎và xét cho cùng, những công việc này
‎còn phải hoạt động thể chất ‎nhiều hơn "tập thể dục".
‎Hãy xem một phụ nữ làm bánh tortilla. ‎Ngô phải được nghiền bằng tay quay này.
‎Và họ có cánh tay như của Popeye
‎do phải nghiền ngô thật đều.
‎Đó là tập luyện. ‎Trông nhẹ nhàng lắm, vì họ làm quen rồi.
‎Họ còn chẳng nhận ra ‎rằng họ đang đốt cháy calo.
‎Trong hầu hết lịch sử loài người, ‎chúng ta phải làm việc suốt,
‎nên theo lẽ tự nhiên, ta nghĩ ra ‎những tiện nghi và máy móc hỗ trợ
‎để làm việc thay ta.
‎Giờ ta đã máy móc hóa ‎hết các hoạt động thể chất.
‎Nhưng khi nhìn người Costa Rica, ‎họ vẫn chặt gỗ,
‎vẫn đang nghiền ngô bằng tay ‎và tự trồng lương thực.
‎Nó khiến ta tự hỏi, liệu khi làm việc nhà,
‎họ có tập luyện nhiều hơn ‎so với ta đi tập gym không.
‎Những việc này có vẻ nhỏ, ‎nhưng chúng tích lũy theo thời gian,
‎và chúng không chỉ đốt nhiều calo ‎hơn là đi tập gym,
‎mà chúng cũng có thể ‎đẩy mạnh quá trình trao đổi chất.
‎Nào!
‎Thế này nguy hiểm lắm.
‎Vâng, tôi biết.
‎Không thấy sao?
‎Ông vẫn dùng rìu ở tuổi 86 ư?
‎Tôi bắt đầu dùng rìu khi tôi 14 tuổi.
‎Ông còn làm việc gì nữa?
‎Tôi cắt bằng dao rựa,
‎và tôi sửa hàng rào.
‎Ông làm việc bao nhiêu giờ mỗi ngày?
‎Tôi làm việc từ 6 giờ đến 10 giờ.
‎Giờ tôi già rồi, tôi nghĩ là
‎phải nghỉ ngơi thôi.
‎86 TUỔI
‎Hãy nghĩ về cách người Mỹ làm việc, ‎chúng tôi làm 40, 50 giờ một tuần.
‎Ở Nicoya, họ cũng làm việc rất chăm chỉ, ‎nhưng thời gian làm việc được rút ngắn.
‎Họ làm việc rất chăm chỉ, ‎thường là vào buổi sáng,
‎và sau đó họ nghỉ buổi chiều.
‎Ông có tiền trong ngân hàng không?
‎- Không. ‎- Ông không có sao?
‎- Ông không có gì dự phòng sao? ‎- Không.
‎Vâng.
‎Ông phải dựa vào chính mình…
‎Đúng.
‎Nếu ông bị bệnh thì sao?
‎Giả sử, khi tôi có tiền,
‎tôi thích ra ngoài ‎và tự thưởng cho bản thân.
‎- Vì cuộc sống dài lâu! ‎- Đúng thế!
‎Tôi không phàn nàn.
‎Tôi nghèo và xấu, nhưng tôi đã tận hưởng ‎đủ những thứ mà một người nên tận hưởng.
‎Ông nói nghèo và xấu ư?
‎Ông đâu xấu. Ông rất bảnh bao mà.
‎Tôi biết nói sao đây?
‎Tôi phải tạ ơn Chúa
‎vì tôi cầu xin Ngài rằng ‎nếu tôi đã đến tuổi này rồi, 86 tuổi,
‎nhưng tôi vẫn có thể đi lại một mình, ‎được làm công việc của mình…
‎Nếu Ngài cho tôi sống thêm ‎thì hãy cứ mãi như thế này.
‎Tôi cầu xin Ngài khi tôi đi ngủ, ‎khi tôi thức dậy:
‎"Xin hãy cho con sức mạnh".
‎Tuy tôi không thể ‎đong đếm thì giờ rảnh rỗi của họ,
‎ở Nicoya, cũng như các Vùng Xanh khác, ‎người ta sẽ không bao giờ làm thêm vài giờ
‎khi mà họ có thể vui vẻ bên gia đình
‎hoặc ngủ trưa hay giao lưu với bạn bè.
‎Nói cách khác, họ sống chậm lại
‎để dành thời gian ‎cho những việc thực sự quan trọng.
‎Chào buổi sáng.
‎Ông José Benerando, tôi đến ‎vì hôm nay là buổi thăm khám của năm.
‎- Ông khỏe chứ? ‎- Khỏe.
‎Đất nước này chi khoảng 1/15 số tiền ‎chúng tôi chi vào việc chăm sóc sức khỏe.
‎Nhưng họ đã nghĩ ra ‎một cách tiếp cận thiên tài
‎thực sự giúp mọi người tránh bệnh tật ‎trước khi chúng trở nặng,
‎điều mà ta hoàn toàn thiếu ‎ở hầu hết các nước khác trên thế giới.
‎Costa Rica có tuổi thọ ‎cao hơn Hoa Kỳ rất nhiều,
‎tỷ lệ tử vong tuổi trung niên ‎cũng thấp hơn nhiều,
‎và họ đạt được điều đó ‎trong khi chỉ chi 1/10 trên đầu người
‎so với dân Mỹ. ‎Làm sao để đạt được điều đó?
‎Chúng tôi củng cố nguồn nước.
‎Chúng tôi tiếp tục đưa ra ‎các chương trình dinh dưỡng bền vững
‎đảm bảo mọi người, đặc biệt là trẻ em,
‎có đủ protein cần thiết ‎để phát triển não bộ
‎trong 12, 24 tháng đầu đời.
‎Chúng tôi xây dựng một lượng lớn ‎cơ sở hạ tầng mới
‎mà chúng tôi gọi là ‎los puestos de salud‎, các phòng khám nhỏ.
‎Chúng bắt đầu có mặt ở khắp nơi
‎với ý tưởng mang lại ‎sức khỏe cho cộng đồng
‎và cho nơi mọi người đang sống.
‎Từ giữa thập niên 90, ‎đàn ông, phụ nữ và trẻ em ở Costa Rica
‎đã có quyền được thăm khám ‎bởi một đại sức chăm sóc sức khỏe.
‎Mỗi đội phục vụ khoảng 4.000 người,
‎và họ đến từng hộ dân trong suốt cả năm.
‎Họ biết tên mọi người. ‎Họ gần như luôn được mời vào.
‎Họ ngồi xuống với các cụ 80, 90, 100 tuổi, ‎và hỏi: "Ông bà sao rồi?"
‎Có ai mặc quần áo giúp ông không? ‎Họ có giúp ông mặc quần áo không?
‎Tôi tự mặc hết đấy.
‎Tôi tự mặc quần áo và đồ lót vào. ‎Tôi tự tắm rửa.
‎Tôi tự làm mọi thứ.
‎Ông José Benerando, hôm nay là ngày mấy?
‎Hôm nay là ngày 8, phải không?
‎Ngày 8 tháng mấy ạ, ông José Benerando? ‎Ngày 8 tháng mấy?
‎Tháng Ba?
‎Năm nào ạ?
‎Tôi không chắc về năm,
‎nhưng tôi biết hôm nay là ngày 8 tháng Ba.
‎Chính sách công ở Costa Rica ‎đã trở thành văn hóa.
‎Nó trở thành một lối sống.
‎Nó trở thành thứ chúng tôi rất tự hào.
‎Ở Mỹ, chúng tôi rất mong mình khỏe mạnh,
‎nhưng chúng tôi rất dễ bị ốm.
‎Tất cả tiền bạc chỉ nằm đó chờ ta bị bệnh
‎và được dùng để trả tiền chữa bệnh.
‎Và nó vừa đắt, vừa không hiệu quả,
‎nhưng đất nước này chỉ chi một phần nhỏ ‎so với tiền chăm sức khỏe của chúng tôi,
‎vậy mà vẫn có kết quả tốt hơn.
‎Làm thế nào mà một đất nước nghèo
‎lại có thể thể cung cấp ‎một hệ thống y tế hiệu quả như vậy?
‎Điều này có lẽ ‎đã góp phần kéo dài tuổi thọ của Nicoya.
‎Tôi bắt đầu làm bánh ‎rosquillos ‎từ khi còn nhỏ.
‎Tôi từng đến nhà hàng xóm ‎để giúp bà ấy làm bánh ‎rosquillos.
‎Lúc đó bà bao nhiêu tuổi ạ?
‎Chắc là tầm mười tuổi.
‎- Hòn đá nghiền này bao nhiêu tuổi rồi ạ? ‎- Cái hòn đá này á, tôi chẳng rõ
‎vì mẹ tôi đã từng nghiền bằng hòn đá đó.
‎Chà.
‎Phải, mẹ tôi từng dùng nó để nghiền, ‎và rồi bà ấy cho tôi.
‎- Vâng. ‎- Bà ấy nghiền nhiều thứ lắm.
‎- Nó phải hơn trăm tuổi. ‎- Vâng.
‎Mọi thứ bà học được, bà cũng dạy tôi…
‎74 TUỔI
‎nên tôi làm mọi thứ như thế.
‎Và tôi đã truyền lại cho con gái tôi.
‎102 TUỔI
‎Không nghi ngờ gì nữa, một trong ‎những lý do người Nicoya sống thọ
‎là vì họ có chế độ ăn
‎bao gồm đậu, bí đỏ và ngô.
‎Họ gọi là "ba chị em". ‎Bộ ba của vùng Trung Bộ châu Mỹ
‎mà dân vùng đó đã ăn ‎trong ít nhất 6.000 năm.
‎Ngô, thường được chế biến ‎dưới dạng bánh tortilla,
‎là nhân tố ngàn đời của chế độ ăn này.
‎Hạt ngô là nguồn cung cấp ‎cacbonhydrat phức tạp tuyệt vời,
‎giàu vitamin, khoáng chất và chất xơ.
‎Cách chế biến ngô truyền thống của họ ‎làm tăng giá trị dinh dưỡng,
‎bắt đầu với tro gỗ ‎mà phụ nữ thêm vào khi họ ngâm ngô.
‎Thứ này phá vỡ thành tế bào của hạt ngô
‎và giải phóng niaxin, ‎giúp kiểm soát lượng cholesterol.
‎Và đậu đen có chứa
‎chất chống oxy hóa nhờ sắc tố ‎giống như trong quả việt quất.
‎Chúng cũng giàu chất xơ, ‎giúp làm sạch ruột kết.
‎Bí đỏ là nguồn cung cấp ‎vitamin A, B, và C,
‎rất giàu khoáng chất, ‎chẳng hạn như kali và magiê.
‎Người theo đạo Cơ Đốc từng nói ‎ăn chay tốt cho sức khỏe,
‎nhưng đa phần người Mỹ ‎chỉ lo rằng nếu không ăn thịt
‎thì họ sẽ không có đủ protein.
‎Các quốc gia giàu có hơn luôn có suy nghĩ
‎rằng ta cần protein từ thịt hoặc sản phẩm ‎từ sữa để tăng cơ bắp.
‎Vậy làm sao người Nicoya ‎có thể ở ngoài kia xẻ gỗ
‎và chăn gia súc mỗi ngày?
‎Phép màu thực sự đến từ việc kết hợp ‎đậu, bí đỏ và ngô với nhau.
‎Cơ thể ta cần chín loại axit amin, ‎những viên gạch tạo ra protein để tăng cơ,
‎và chế phẩm từ động vật như thịt, cá ‎và trứng cung cấp cả chín loại.
‎Nhưng chúng cũng chứa cholesterol ‎và chất béo bão hòa.
‎Cùng nhau, chế độ ăn ba chị em này
‎cung cấp tất cả các loại axit amin ‎không có cholesterol và chất béo bão hòa.
‎Họ đang chi một phần nhỏ ‎so với tiền chúng tôi chi cho thịt và sữa,
‎và họ có đủ lượng protein cần thiết,
‎điều đó cho thấy ta không cần phải giàu có ‎để ăn uống lành mạnh.
‎BA CHỊ EM
‎Ăn thôi, Isaac.
‎Nếu ông phải nói với Isaac
‎làm sao để sống được đến 100 tuổi,
‎ông sẽ khuyên thằng bé làm gì?
‎Tôi hy vọng nó sẽ ăn những gì tôi ăn.
‎Cô có nghĩ con trai cô
‎sẽ ăn theo chế độ giống của ông cô không?
‎Tôi không nghĩ vậy vì giờ mọi thứ đã khác. ‎Rất nhiều đồ ăn chế biến sẵn.
‎Nhờ đậu và gạo, ‎ông ấy đã sống đến 100 tuổi.
‎Chẳng phải sẽ tốt hơn sao?
‎Vâng. Nhưng bọn trẻ ‎không hứng thú với gạo và đậu.
‎Chúng thích những thứ như ngũ cốc,
‎những thực phẩm ‎không giàu dinh dưỡng như gạo và đậu.
‎Ông ăn không ạ?
‎- Ông muốn ăn không ạ? ‎- Nếu con muốn.
‎Một cái thôi.
‎Ông ăn thử thôi. Cảm ơn cháu.
‎Nó không muốn cơm, đậu hay trứng. ‎Nó muốn bánh quy.
‎Thật đau lòng khi thấy Nicoya thay đổi.
‎Khi lái xe vào thị trấn, ‎điều đầu tiên bạn thấy là
‎các tiệm ăn nhanh.
‎Máy bán hàng bán khoai chiên,
‎sô-đa và những thanh kẹo.
‎Điều này đang thay thế ‎lối sống tuyệt vời đó,
‎chế độ ăn đã sản sinh ra ‎những người rõ ràng là sống lâu nhất,
‎và giờ nơi này cũng phát triển ‎như bao xã hội hiện đại khác.
‎Từ khi tôi tìm ra Vùng Xanh này,
‎nó đã thu nhỏ lại chỉ bằng một phần năm ‎kích thước ban đầu,
‎và theo số lượng ước tính,
‎Vùng Xanh hoàn toàn ‎có thể biến mất sau một thế hệ.
‎Và ở Okinawa, chuyện còn tệ hơn.
‎Khi tôi đến đó lần đầu vào năm 1999,
‎nó được biết đến
‎là nơi sinh ra những người sống lâu nhất, ‎khỏe mạnh nhất trong lịch sử loài người.
‎Nhưng ngày nay, hiện tượng trường thọ ‎đã gần như hoàn toàn biến mất.
‎Trên thực tế, ‎Okinawa hiện có tỷ lệ béo phì cao nhất
‎so với các khu vực khác ở Nhật Bản.
‎Nhưng tin tốt ‎là ta đã lĩnh hội được sự thông thái.
‎Ta có bản kế hoạch giúp kéo dài tuổi thọ.
‎Và tôi suy nghĩ rất nhiều về ý tưởng đó.
‎Tôi tự hỏi,
‎liệu tôi có thể tạo ra ‎một Vùng Xanh mới không?
‎Loạt phim này chỉ nhằm mục đích ‎giải trí và cung cấp thông tin -
‎không phải để đưa ra lời khuyên ‎về sức khỏe hay y tế.
‎Luôn hỏi ý kiến bác sĩ ‎khi gặp vấn đề sức khỏe cá nhân
‎hoặc trước khi thay đổi chế độ ăn uống, ‎tập thể dục hay lối sống.
‎Biên dịch: Chau Pham