1 00:00:24,649 --> 00:00:27,027 Θα σας πω την ιστορία του ανθρώπου 2 00:00:27,110 --> 00:00:30,655 που άλλαξε εντελώς τον τρόπο που έβλεπα τις Μπλε Ζώνες. 3 00:00:31,781 --> 00:00:36,327 Ενός άντρα που ζούσε στην Ικαρία, στην Ελλάδα, του Σταμάτη Μωραΐτη. 4 00:00:42,208 --> 00:00:43,877 ΝΤΑΝ ΜΠΟΥΤΝΕΡ 5 00:00:43,960 --> 00:00:44,919 Αυτός είναι. 6 00:00:45,670 --> 00:00:49,674 Σε νεαρή ηλικία έφυγε από την Ικαρία και μετακόμισε στις ΗΠΑ 7 00:00:49,758 --> 00:00:52,177 για να φτιάξει τη ζωή του. 8 00:00:52,927 --> 00:00:57,599 Όντας δουλευταράς, έπιασε δουλειά ως μπογιατζής κι άρχισε να βγάζει λεφτά. 9 00:00:57,682 --> 00:01:00,477 Έβγαλε αρκετά λεφτά κι αγόρασε μια Σεβρολέτ, 10 00:01:00,560 --> 00:01:04,481 παντρεύτηκε μια Ελληνο-Αμερικανή κι αγόρασε ένα σπίτι στα προάστια. 11 00:01:04,564 --> 00:01:08,234 Έκανε παιδιά κι έζησε μια ωραία αμερικανική ζωή. 12 00:01:08,318 --> 00:01:11,863 Στην ηλικία των 66, τον έπιασε μια δύσπνοια. 13 00:01:11,946 --> 00:01:15,658 Πήγε σε τρεις γιατρούς κι όλοι του έδωσαν την ίδια διάγνωση. 14 00:01:15,742 --> 00:01:19,621 Καρκίνος του πνεύμονα σε τελικό στάδιο. Είχε έξι μήνες ζωής. 15 00:01:21,122 --> 00:01:24,417 Οπότε, σκέφτηκε ότι είτε θα θαβόταν εδώ, στην Αμερική, 16 00:01:24,501 --> 00:01:29,047 είτε στην Ικαρία, στη γη των προγόνων του. 17 00:01:29,714 --> 00:01:34,552 Μετακόμισε στην Ικαρία με τη γυναίκα του για να πεθάνει εκεί. 18 00:01:41,059 --> 00:01:44,187 Αλλά τους επόμενους έξι μήνες απόλαυσε την ατμόσφαιρα, 19 00:01:44,270 --> 00:01:46,731 έπινε το κρασί της Ικαρίας… 20 00:01:46,815 --> 00:01:48,817 Ξαναβρήκε τους φίλους του 21 00:01:48,900 --> 00:01:52,070 και πήγε και φύτεψε έναν αμπελώνα. 22 00:01:52,153 --> 00:01:53,947 Και σκεφτόταν 23 00:01:54,030 --> 00:01:57,367 "Δεν θα ζήσω για να δω τα σταφύλια να βγαίνουν, 24 00:01:57,450 --> 00:01:58,701 αλλά η γυναίκα μου ναι, 25 00:01:58,785 --> 00:02:02,038 και θα με σκέφτεται όταν θα μαζεύει αυτά τα σταφύλια". 26 00:02:03,414 --> 00:02:05,041 Πέρασαν μήνες, 27 00:02:05,125 --> 00:02:06,417 ένας χρόνος, 28 00:02:06,501 --> 00:02:07,544 κι άλλα χρόνια. 29 00:02:08,795 --> 00:02:11,381 Πώς είστε; Νταν Μπούτνερ, χαίρω πολύ. 30 00:02:11,464 --> 00:02:12,298 Ευχαριστώ. 31 00:02:13,133 --> 00:02:15,343 Περίμενα να δείχνετε πιο γερασμένος. 32 00:02:15,426 --> 00:02:16,344 Είμαι γέρος. 33 00:02:16,427 --> 00:02:17,929 Δεν σας φαίνεται όμως. 34 00:02:19,347 --> 00:02:22,475 Όταν τον συνάντησα, 35 χρόνια μετά, στα 102 του, 35 00:02:22,559 --> 00:02:25,937 όχι μόνο ήταν ζωντανός, αλλά μάζευε και σταφύλια. 36 00:02:26,020 --> 00:02:27,814 Ως δημοσιογράφος, τον ρώτησα 37 00:02:27,897 --> 00:02:31,901 "Ποιο είναι το μυστικό σας;" και σήκωσε τους ώμους κι είπε "Δεν ξέρω. 38 00:02:32,652 --> 00:02:34,529 Μάλλον ξέχασα να πεθάνω". 39 00:02:37,073 --> 00:02:40,076 Ο Σταμάτης δεν άρχισε να γυμνάζεται περισσότερο. 40 00:02:40,160 --> 00:02:42,036 Δεν πήρε καινούρια φάρμακα. 41 00:02:42,120 --> 00:02:46,249 Συνειδητά, δεν έκανε τίποτα για να γίνει πιο υγιής. 42 00:02:46,332 --> 00:02:49,711 Το μόνο που έκανε ήταν να αλλάξει περιβάλλον. 43 00:02:53,715 --> 00:02:57,635 Πιστεύω ακράδαντα ότι αν στην Αμερική είσαι υπέρβαρος και μη υγιής, 44 00:02:57,719 --> 00:03:00,180 μάλλον δεν είναι δικό σου το φταίξιμο. 45 00:03:00,263 --> 00:03:03,683 Στις ζωές μας αντί για σωματική δραστηριότητα, 46 00:03:03,766 --> 00:03:05,476 εισαγάγαμε τις μηχανές. 47 00:03:05,560 --> 00:03:07,520 Δεν μπορείς να κάνεις δύο βήματα 48 00:03:07,604 --> 00:03:11,316 χωρίς να πέσεις πάνω σε μπισκότα ή πατατάκια ή αναψυκτικά. 49 00:03:11,399 --> 00:03:14,986 Είμαστε γενετικά προγραμματισμένοι να λαχταράμε λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη 50 00:03:15,069 --> 00:03:16,779 και να ξεκουραζόμαστε συχνά. 51 00:03:16,863 --> 00:03:20,867 Ζήσαμε συνθήκες κακουχιών και ελλείψεων 52 00:03:20,950 --> 00:03:26,122 και τώρα ζούμε σε συνθήκες ευκολίας και αφθονίας. 53 00:03:26,623 --> 00:03:30,043 Είμαστε θύματα του ίδιου του περιβάλλοντός μας. 54 00:03:30,543 --> 00:03:34,631 Οδηγούμαστε στο ευρύτερο συμπέρασμα ότι για μια υγιή Αμερική, 55 00:03:34,714 --> 00:03:39,969 πρέπει να δημιουργήσουμε τέτοιες συνθήκες 56 00:03:40,053 --> 00:03:43,181 όπως αυτές που έχουν τα μέρη με μακροζωούντες, 57 00:03:43,264 --> 00:03:45,391 δηλαδή οι Μπλε Ζώνες. 58 00:03:51,898 --> 00:03:56,110 ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ: ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΠΛΕ ΖΩΝΩΝ 59 00:03:57,028 --> 00:03:59,822 Έχοντας εξερευνήσει τόσες Μπλε Ζώνες, 60 00:03:59,906 --> 00:04:02,992 έχοντας συγκεντρώσει χιλιάδες σελίδες έρευνας, 61 00:04:03,076 --> 00:04:05,954 μετά από πολλά χρόνια παρακολούθησης, 62 00:04:06,037 --> 00:04:09,958 και αν και πρόκειται για ετερόκλητα μέρη, αρχίζουμε να βλέπουμε ένα μοτίβο. 63 00:04:10,041 --> 00:04:10,917 ΟΚΙΝΑΟΥΑ 64 00:04:11,000 --> 00:04:11,876 ΣΑΡΔΗΝΙΑ 65 00:04:11,960 --> 00:04:12,835 ΛΟΜΑ ΛΙΝΤΑ 66 00:04:12,919 --> 00:04:13,795 ΙΚΑΡΙΑ 67 00:04:13,878 --> 00:04:14,754 ΝΙΚΟΓΙΑ 68 00:04:14,837 --> 00:04:17,590 Σε όποιο μέρος του κόσμου με μακροζωούντες κι αν πας, 69 00:04:17,674 --> 00:04:22,637 βλέπεις να επαναλαμβάνονται τα ίδια και τα ίδια. 70 00:04:22,720 --> 00:04:24,806 Κατά κύριο λόγο, δεν γυμνάζονται. 71 00:04:25,890 --> 00:04:28,559 Αλλά όταν πάνε για δουλειά ή κάποια επίσκεψη 72 00:04:28,643 --> 00:04:30,436 ή έξω για φαγητό, περπατάνε. 73 00:04:30,937 --> 00:04:35,942 Έχουν κήπους που τους προσφέρουν ήπια, χαμηλής έντασης σωματική άσκηση. 74 00:04:36,025 --> 00:04:40,238 Δεν κάνουν τις δουλειές του σπιτιού ή την κηπουρική με μηχανήματα. 75 00:04:41,072 --> 00:04:43,074 Κινούνται με φυσικό τρόπο 76 00:04:43,157 --> 00:04:47,996 και κάνουν περισσότερη σωματική άσκηση από ό,τι στο γυμναστήριο. 77 00:04:48,079 --> 00:04:50,164 Αυτό είναι το κλειδί της υγείας. 78 00:04:50,248 --> 00:04:52,458 Να κινείσαι γρήγορα. 79 00:04:53,042 --> 00:04:54,043 Εδώ δείτε. 80 00:04:56,838 --> 00:04:58,381 Έχουν σωστή νοοτροπία. 81 00:04:58,881 --> 00:05:01,968 Έχουν τα ίδια άγχη που έχουμε κι εμείς, 82 00:05:02,051 --> 00:05:04,429 αλλά έχουν και καθημερινές συνήθειες 83 00:05:04,512 --> 00:05:08,641 που τους βοηθούν να αποβάλλουν το άγχος και τις επακόλουθες φλεγμονές. 84 00:05:08,725 --> 00:05:11,185 Θα έλεγα ότι γενικά είμαι γαλήνιος. 85 00:05:11,269 --> 00:05:13,646 Το άγχος δεν σου προσφέρει τίποτα. 86 00:05:14,355 --> 00:05:18,234 Τείνουν να είναι θρησκευόμενοι και να πηγαίνουν σε λειτουργίες. 87 00:05:18,735 --> 00:05:20,111 Κοιμούνται το μεσημέρι. 88 00:05:20,820 --> 00:05:22,238 Απολαμβάνουν τσιμπούσια. 89 00:05:22,822 --> 00:05:25,658 Έχουν σκοπό στη ζωή τους κι αντίστοιχη λέξη. 90 00:05:25,742 --> 00:05:27,785 Στην Οκινάουα λέγεται ικιγκάι. 91 00:05:27,869 --> 00:05:30,121 Στην Κόστα Ρίκα το λένε πλαν ντε βίδα. 92 00:05:30,204 --> 00:05:33,249 Ξέρουν για τι σηκώνονται καθημερινά από το κρεβάτι 93 00:05:33,333 --> 00:05:36,169 κι αξιοποιούν τα προνόμιά τους καθημερινά. 94 00:05:36,252 --> 00:05:37,503 ΧΑΛΑΡΩΣΗ - ΠΙΣΤΗ - ΣΚΟΠΟΣ 95 00:05:37,587 --> 00:05:38,755 ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ 96 00:05:38,838 --> 00:05:44,010 Ως προς τη διατροφή, το βασικό είναι ότι καταναλώνουν πεντανόστιμα φαγητά. 97 00:05:44,093 --> 00:05:47,221 Η διατροφή τους είναι κατά βάση χορτοφαγική, 98 00:05:47,305 --> 00:05:49,390 με τροφές ολικής άλεσης, 99 00:05:49,474 --> 00:05:50,391 λαχανικά, 100 00:05:50,475 --> 00:05:53,144 κονδύλους, όπως γλυκοπατάτες, και καρπούς. 101 00:05:53,227 --> 00:05:56,606 Τα φασόλια είναι η βάση κάθε διατροφής μακροζωίας. 102 00:05:56,689 --> 00:05:58,900 Τα καλά νέα; Δεν λείπει το κρασί. 103 00:05:58,983 --> 00:06:01,402 Ποιο είναι το καλύτερο καθημερινό αφέψημα; 104 00:06:02,403 --> 00:06:03,237 Το κρασί. 105 00:06:05,406 --> 00:06:07,909 Σημαντικό είναι και το τι δεν τρώνε. 106 00:06:07,992 --> 00:06:10,703 Στην Οκινάουα έχουν ένα έξυπνο ρητό 107 00:06:10,787 --> 00:06:12,288 "Χάρα Χάτσι Μπου", 108 00:06:12,372 --> 00:06:15,875 που σημαίνει σταμάτα να τρως όταν έχεις χορτάσει κατά 80%. 109 00:06:15,958 --> 00:06:17,752 Τρώνε με την οικογένειά τους. 110 00:06:17,835 --> 00:06:20,213 Εκφράζουν ευγνωμοσύνη για το γεύμα τους 111 00:06:20,296 --> 00:06:24,384 και τρώνε αργά γιατί κουβεντιάζουν κατά τη διάρκεια του γεύματος, 112 00:06:24,467 --> 00:06:27,261 οπότε καταλήγουν να μην τρώνε απερίσκεπτα. 113 00:06:27,345 --> 00:06:28,805 ΣΥΝΕΣΗ ΣΤΟ ΦΑΪ 114 00:06:28,888 --> 00:06:31,015 Το σημαντικότερο είναι η συναναστροφή. 115 00:06:31,099 --> 00:06:35,853 Το 50% της φόρμουλας της μακροζωίας είναι ότι η οικογένεια προηγείται. 116 00:06:36,437 --> 00:06:39,524 Οι ηλικιωμένοι γονείς τους βρίσκονται κοντά τους 117 00:06:39,607 --> 00:06:42,026 αντί να μπουν σε γηροκομείο. 118 00:06:42,110 --> 00:06:46,072 Επενδύουν σε συντρόφους και συζύγους και μένουν μαζί τους 119 00:06:46,155 --> 00:06:50,868 κι επενδύουν στα παιδιά τους για να μην καταλήξουν στα γηροκομεία. 120 00:06:51,411 --> 00:06:55,665 Και δίνουν ιδιαίτερη σημασία στο άμεσο κοινωνικό τους περιβάλλον. 121 00:06:55,748 --> 00:06:57,917 Στην Οκινάουα αυτό το λένε μοάι, 122 00:06:58,000 --> 00:07:01,838 αλλά είναι ένας κύκλος φίλων στους οποίους επενδύεις για μια ζωή. 123 00:07:01,921 --> 00:07:04,549 Το μυστικό είναι να έχεις τους σωστούς φίλους, 124 00:07:04,632 --> 00:07:07,677 αυτό βοηθά τα άτομα των Μπλε Ζωνών να κάνουν το σωστό 125 00:07:07,760 --> 00:07:09,887 και να αποφεύγουν τα λάθη, 126 00:07:09,971 --> 00:07:14,142 ώστε να μην υποφέρουν από παθήσεις που θα μειώσουν το προσδόκιμό τους. 127 00:07:14,225 --> 00:07:15,435 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ 128 00:07:16,644 --> 00:07:18,688 Ξέρω, πέραν πάσης αμφιβολίας, 129 00:07:18,771 --> 00:07:22,066 ότι αυτοί οι κοινοί παρονομαστές έχουν αποτέλεσμα. 130 00:07:24,444 --> 00:07:28,072 Τώρα, χρειαζόμουν μόνο μια ευκαιρία να το αποδείξω. 131 00:07:31,659 --> 00:07:33,453 ΑΝΑΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 132 00:07:35,455 --> 00:07:38,082 Μετά τον δήμαρχο, παίρνετε τον λόγο. 133 00:07:38,791 --> 00:07:39,625 Τέλεια. 134 00:07:39,709 --> 00:07:41,002 -Εντάξει; -Μια χαρά. 135 00:07:41,752 --> 00:07:43,129 Είστε έτοιμοι; 136 00:07:43,212 --> 00:07:44,672 ΑΛΜΠΕΡΤ ΛΙ ΜΙΝΕΣΟΤΑ 137 00:07:44,755 --> 00:07:50,720 Σκοπός μας είναι να δώσουμε 10.000 χρόνια προσδόκιμο ζωής. 138 00:07:50,803 --> 00:07:54,515 Ακούγεται πολύ μεγάλο νούμερο, αλλά τι ακριβώς σημαίνει; 139 00:07:54,599 --> 00:08:00,146 Θέλουμε να δώσουμε στους συμμετέχοντες του Άλμπερτ Λι δύο επιπλέον χρόνια ζωής. 140 00:08:00,855 --> 00:08:03,524 Περί το 2009, άρχισα να σκέφτομαι 141 00:08:03,608 --> 00:08:06,986 αν μπορούσα να πάρω ό,τι έμαθα στις Μπλε Ζώνες 142 00:08:07,069 --> 00:08:11,657 και να το εφαρμόσω στην Αμερική σε κάποια περιοχή που το είχε ανάγκη. 143 00:08:11,741 --> 00:08:12,950 ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ ΠΑΙΔΙΩΝ 144 00:08:13,034 --> 00:08:16,579 Επικοινώνησα με τους κορυφαίους ειδικούς της εποχής. 145 00:08:16,662 --> 00:08:21,250 Μου είπαν "Για να κάνεις Μπλε Ζώνη, ξεκίνα με μια πόλη 20.000 ατόμων". 146 00:08:21,334 --> 00:08:24,253 Θα είναι αρκετά μεγάλη ώστε να έχει δημαρχείο. 147 00:08:24,962 --> 00:08:29,383 Επιλέξαμε μια πόλη 18.000 ατόμων, το Άλμπερτ Λι, στη Μινεσότα. 148 00:08:29,967 --> 00:08:34,931 Όπως σε κάθε μικρή πόλη, τα επίπεδα υγείας ήταν όπως σε όλη την Αμερική, 149 00:08:35,515 --> 00:08:37,725 αλλά ήταν μια πανέμορφη πόλη. 150 00:08:37,808 --> 00:08:39,227 ΑΛΜΠΕΡΤ ΛΙ ΜΙΝΕΣΟΤΑ 151 00:08:39,310 --> 00:08:41,354 Θυμάμαι την πρώτη μας μέρα εκεί. 152 00:08:41,437 --> 00:08:45,566 Συγκέντρωσα τις δημοτικές αρχές κι έκανα μια παρουσίαση. 153 00:08:45,650 --> 00:08:48,569 Δηλαδή θα δείχνουν και θα νιώθουν νεότεροι. 154 00:08:49,111 --> 00:08:52,740 Θα ζήσουν περισσότερο, με λιγότερα καρδιαγγειακά νοσήματα. 155 00:08:52,823 --> 00:08:54,575 Ο κόσμος μπερδεύτηκε. 156 00:08:54,659 --> 00:08:58,371 Άρχισα να ιδρώνω γιατί νόμιζα ότι δεν καταλάβαιναν. 157 00:08:58,454 --> 00:09:00,206 Έχετε απορίες; 158 00:09:03,459 --> 00:09:06,712 Θυμάμαι έναν ασφαλιστή της Κοινοπραξίας Ασφαλιστών, 159 00:09:06,796 --> 00:09:08,297 έναν ψηλό τύπο, 160 00:09:08,381 --> 00:09:12,885 που σηκώθηκε κι είπε "Αυτό χρειάζεται η πόλη μας". 161 00:09:12,969 --> 00:09:17,223 Κι ο Μπομπ Γκράαμ, ένας άλλος στυλοβάτης της πόλης, 162 00:09:17,306 --> 00:09:21,644 μεγαλύτερης ηλικίας, είπε "Αυτό πρέπει να κάνουμε εδώ". 163 00:09:21,727 --> 00:09:22,937 Από εκεί και μετά, 164 00:09:23,020 --> 00:09:26,023 αφότου το είπαν, ακολούθησε ένα ντόμινο. 165 00:09:26,107 --> 00:09:27,400 ΛΥΚΕΙΟ ΑΛΜΠΕΡΤ ΛΙ 166 00:09:27,483 --> 00:09:31,946 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΠΛΕ ΖΩΝΕΣ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ-ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 167 00:09:33,406 --> 00:09:36,033 Φτιάξαμε το Τεστ Πραγματικής Ζωτικότητας 168 00:09:36,117 --> 00:09:38,703 για να υπολογίσουμε το μέσο προσδόκιμο ζωής. 169 00:09:39,287 --> 00:09:41,622 Μάθαμε των ΔΜΣ των ατόμων, τι τρώνε 170 00:09:41,706 --> 00:09:44,125 κι άλλες συμπεριφορές υγείας 171 00:09:44,208 --> 00:09:46,544 που μας έδωσαν μια αφετηρία. 172 00:09:46,627 --> 00:09:52,300 Και σιγά σιγά, αρχίσαμε να αλλάζουμε μεθοδικά το περιβάλλον τους. 173 00:09:52,800 --> 00:09:55,469 Έχοντας ταξιδέψει στις πέντε Μπλε Ζώνες ήξερα 174 00:09:55,553 --> 00:09:58,598 τι έκαναν οι μακροζωούντες για να ζήσουν τόσο. 175 00:09:58,681 --> 00:10:01,267 Έτρωγαν συνετά. Κινούνταν φυσικά. 176 00:10:01,350 --> 00:10:04,228 Είχαν σωστή νοοτροπία και κοινωνικοποιούνταν. 177 00:10:05,646 --> 00:10:10,234 Το μεγαλεπήβολο σχέδιό μας ήταν να δοκιμάσουμε αυτές τις αρχές. 178 00:10:11,235 --> 00:10:13,863 Πρώτα δοκιμάσαμε το μοάι. 179 00:10:14,572 --> 00:10:19,368 Συγκεντρώσαμε τον κόσμο του Άλμπερτ Λι και τον χωρίσαμε σε ομάδες. 180 00:10:19,910 --> 00:10:23,205 Δεν είχα ιδέα αν αυτό θα είχε αποτέλεσμα. 181 00:10:23,289 --> 00:10:26,125 Τους προκάλεσα για τις επόμενες δέκα βδομάδες 182 00:10:26,208 --> 00:10:27,918 να περπατούν παρέα. 183 00:10:28,002 --> 00:10:31,172 Και να σας πω κάτι; Λίγα χρόνια μετά οι ειδήσεις ανέφεραν 184 00:10:31,255 --> 00:10:35,259 ότι οι μισές από αυτές τις φιλίες κράτησαν, 185 00:10:35,343 --> 00:10:38,012 κι όλα αυτά χάρη στο μοάι. 186 00:10:38,095 --> 00:10:42,141 Άλις, θα είχατε γίνει ποτέ φίλες αν δεν ήταν η ομάδα περπατήματος; 187 00:10:42,224 --> 00:10:44,268 Όχι, δεν νομίζω. 188 00:10:44,352 --> 00:10:46,270 -Κάνατε καινούριες φιλίες; -Κάναμε. 189 00:10:47,855 --> 00:10:51,942 Σε όλες τις Μπλε Ζώνες οι άνθρωποι έχουν έναν σκοπό. 190 00:10:52,026 --> 00:10:55,905 Η Λόμα Λίντα μάς δίδαξε τη δύναμη του εθελοντισμού, 191 00:10:55,988 --> 00:10:57,865 του να φροντίζουμε άλλους. 192 00:10:57,948 --> 00:11:02,995 Αμέσως κανονίσαμε κάποια προγράμματα εθελοντισμού για εκείνους. 193 00:11:03,079 --> 00:11:06,248 Οι εθελοντές έχουν χαμηλότερα ποσοστά καρδιοπάθειας. 194 00:11:06,332 --> 00:11:08,084 Έχουν χαμηλότερο βάρος 195 00:11:08,167 --> 00:11:12,713 και πολύ χαμηλότερο κόστος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. 196 00:11:12,797 --> 00:11:15,591 Μετά εφαρμόσαμε αλλαγές στη διατροφή, 197 00:11:16,384 --> 00:11:19,053 εισαγάγαμε πιο υγιεινές τροφές στα καταστήματα 198 00:11:19,136 --> 00:11:21,138 και στα εστιατόρια. 199 00:11:24,225 --> 00:11:25,393 Και τέλος, 200 00:11:25,476 --> 00:11:29,605 υπήρχε ένας μεγάλος κεντρικός δρόμος που αργοπέθαινε, 201 00:11:30,314 --> 00:11:34,276 και από τις τέσσερις γειτονιές του Άλμπερτ Λι 202 00:11:34,360 --> 00:11:37,655 καμία δεν είχε πεζοδρόμιο για να φτάσει κανείς μέχρι εκεί. 203 00:11:38,239 --> 00:11:42,159 Συνεργαστήκαμε με τον δήμο για να γίνει πιο προσβάσιμος και ζωντανός. 204 00:11:42,243 --> 00:11:43,661 Φτιάξαμε ποδηλατόδρομους. 205 00:11:43,744 --> 00:11:46,956 Φτιάξαμε μονοπάτια γύρω από μια λίμνη εκεί κοντά 206 00:11:47,039 --> 00:11:51,585 και φτιάξαμε πεζοδρόμια ώστε οι άνθρωποι από όλες τις γειτονιές του Άλμπερτ Λι 207 00:11:51,669 --> 00:11:53,838 να μπορούν να περπατήσουν ως το κέντρο. 208 00:11:54,922 --> 00:11:57,591 ΕΝΑΝ ΧΡΟΝΟ ΑΡΓΟΤΕΡΑ 209 00:11:57,675 --> 00:12:00,469 Τους ξαναδώσαμε το Τεστ Πραγματικής Ζωτικότητας 210 00:12:00,553 --> 00:12:05,182 και είδαμε ότι το προσδόκιμο ζωής αυξανόταν περισσότερο από όσο περιμέναμε 211 00:12:05,266 --> 00:12:07,435 και προκλήθηκε τέτοιος ενθουσιασμός 212 00:12:07,518 --> 00:12:10,730 που το θέμα παίχτηκε και στο εθνικό τηλεοπτικό δίκτυο. 213 00:12:10,813 --> 00:12:12,356 Πήγατε ανέλπιστα καλά. 214 00:12:12,440 --> 00:12:15,109 -Θέλατε να δώσετε στον κόσμο δύο χρόνια… -Δύο. 215 00:12:15,192 --> 00:12:16,110 και δώσατε… 216 00:12:16,193 --> 00:12:19,029 -Δώσαμε 3,1. Είναι καταπληκτικό. -Τρία κόμμα ένα. 217 00:12:19,113 --> 00:12:22,366 Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΥΓΙΕΣ ΑΛΜΠΕΡΤ ΛΙ ΕΙΧΕ ΕΠΙΤΥΧΙΑ 218 00:12:22,450 --> 00:12:25,536 ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΜΙΝΕΣΟΤΑ ΕΓΙΝΕ ΠΙΟ ΥΓΙΗΣ, ΜΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ 219 00:12:25,619 --> 00:12:28,038 ΚΑΜΠΑΝΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΟ ΠΡΟΣΔΟΚΙΜΟ ΖΩΗΣ 220 00:12:30,374 --> 00:12:34,879 Ξέραμε ότι μπορούμε να φτιάξουμε Μπλε Ζώνη σε μια μικρή αμερικανική πόλη, 221 00:12:35,629 --> 00:12:38,090 αλλά σε ένα ολόκληρο έθνος; 222 00:12:38,716 --> 00:12:41,635 Αυτό το ερώτημα με πήγε στην άλλη άκρη του πλανήτη 223 00:12:41,719 --> 00:12:46,390 όπου βρήκα ένα νησί με προοπτικές μελλοντικής Μπλε Ζώνης, 224 00:12:46,474 --> 00:12:48,517 μια Μπλε Ζώνη νούμερο δύο. 225 00:12:48,601 --> 00:12:49,477 ΣΙΓΚΑΠΟΥΡΗ 226 00:12:55,608 --> 00:12:59,236 ΣΙΓΚΑΠΟΥΡΗ 227 00:12:59,320 --> 00:13:01,572 Η Σιγκαπούρη είναι τελείως τεχνητή κοινωνία. 228 00:13:02,823 --> 00:13:05,534 Ένα μικρό νησί στη Νοτιοανατολική Ασία, 229 00:13:05,618 --> 00:13:08,621 με μήκος μόνο 48 χιλιόμετρα και πλάτος 26. 230 00:13:09,371 --> 00:13:11,540 Είναι μια πολύπλοκη αστική κοινωνία 231 00:13:11,624 --> 00:13:16,921 με φουτουριστικούς ουρανοξύστες και 5,8 εκατομμύρια κατοίκους. 232 00:13:18,255 --> 00:13:22,760 Ο πληθυσμός της είναι, από πολλές απόψεις, ο ευτυχέστερος του πλανήτη, 233 00:13:22,843 --> 00:13:25,012 αλλά κι από τους πλουσιότερους. 234 00:13:25,095 --> 00:13:29,016 Το εντυπωσιακό είναι ότι μία γενιά νωρίτερα, 235 00:13:29,099 --> 00:13:34,814 η Σιγκαπούρη ήταν ένα ψαροχώρι με προσδόκιμο ζωής κάτω του μέσου όρου. 236 00:13:34,897 --> 00:13:40,945 Τώρα, σύμφωνα με μια παγκόσμια μελέτη, έχει το υγιέστερο προσδόκιμο στον κόσμο 237 00:13:42,029 --> 00:13:46,033 κι οι κάτοικοί της ζουν απολύτως υγιείς χωρίς ασθένειες ή αναπηρίες. 238 00:13:49,954 --> 00:13:51,372 ΔΡ ΖΙΟΥ ΣΕΡΟΝΓΚ ΤΣΟΟΥ 93 ΕΤΩΝ 239 00:13:51,455 --> 00:13:53,457 Δρ Τσόου, πείτε μου. 240 00:13:53,541 --> 00:13:58,254 Ήρθαμε εδώ, στη Σιγκαπούρη, επειδή οι μελέτες έδειξαν ότι οι κάτοικοι 241 00:13:58,337 --> 00:14:01,674 έχουν το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής του κόσμου 242 00:14:02,216 --> 00:14:05,261 κι από ό,τι φαίνεται είστε το τέλειο παράδειγμα. 243 00:14:05,344 --> 00:14:09,014 Είστε 93 ετών κι ακόμα χειρουργείτε. 244 00:14:09,098 --> 00:14:10,683 Κάνετε καλλιγραφία. 245 00:14:10,766 --> 00:14:13,477 Πώς εξηγείτε αυτήν την απίστευτη ζωτικότητα; 246 00:14:13,561 --> 00:14:17,106 Δεν περίμενα ποτέ να ζήσω μέχρι σήμερα. 247 00:14:17,189 --> 00:14:18,566 Απολαμβάνω τη δουλειά. 248 00:14:19,066 --> 00:14:20,276 Θεραπεύω τον ασθενή. 249 00:14:20,359 --> 00:14:21,902 Και μετά νιώθω τη χαρά. 250 00:14:22,736 --> 00:14:25,197 Τι θα κάνουμε εδώ; 251 00:14:26,198 --> 00:14:28,951 -Θα σου πάρω την πίεση. -Εντάξει. Πρέπει να… 252 00:14:29,034 --> 00:14:29,869 Πολύ καλά. 253 00:14:29,952 --> 00:14:31,120 Ωραία. Πόσο έχω; 254 00:14:31,203 --> 00:14:35,124 Το συνηθισμένο, 122 με 80. 255 00:14:35,207 --> 00:14:36,500 -Ωραία. -Ναι. 256 00:14:36,584 --> 00:14:39,461 Λοιπόν, αν ήθελα να ζήσω μέχρι τα 100, 257 00:14:39,545 --> 00:14:42,089 τι συμβουλή θα μου δίνατε; 258 00:14:42,172 --> 00:14:45,843 -Σκληρή δουλειά κάθε μέρα, ειλικρίνεια. -Ναι. 259 00:14:46,427 --> 00:14:50,598 -Σκληρή δουλειά, ειλικρίνεια. -Ναι. Και το πιο σημαντικό, ταπεινότητα. 260 00:14:50,681 --> 00:14:52,516 -Ταπεινότητα. -Δεν είναι εύκολο. 261 00:14:53,058 --> 00:14:54,560 Είστε καλός τενίστας έμαθα. 262 00:14:55,144 --> 00:14:58,230 Έμαθα ότι μεταξύ όλων των σπορ, 263 00:14:58,772 --> 00:15:02,109 οι τενίστες έχουν το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής. 264 00:15:02,192 --> 00:15:05,654 -Για το τένις είναι αυτό; -Όχι, για το καραόκε. 265 00:15:05,738 --> 00:15:07,406 -Για το καραόκε; -Ναι. 266 00:15:07,489 --> 00:15:10,200 Καταπληκτικό. Είστε καλός στα πάντα. 267 00:15:11,035 --> 00:15:14,788 Ξόδεψα σχεδόν 20 χρόνια για να βρω αυτές τις Μπλε Ζώνες, 268 00:15:14,872 --> 00:15:16,081 και στις πιο πολλές 269 00:15:16,165 --> 00:15:20,336 μιλάμε για μια κουλτούρα εκατοντάδων ετών ή μιας χιλιετίας. 270 00:15:20,419 --> 00:15:25,925 Το προσδόκιμο ζωής εδώ το 1960 ήταν 20 χρόνια χαμηλότερο από το σημερινό. 271 00:15:26,008 --> 00:15:28,802 Πώς το πέτυχε αυτό η Σιγκαπούρη; 272 00:15:28,886 --> 00:15:30,804 Δεν έχουμε φυσικούς πόρους. 273 00:15:30,888 --> 00:15:33,641 Ο πληθυσμός μας είναι ο φυσικός μας πόρος. 274 00:15:33,724 --> 00:15:37,937 Η πολιτική αφορά τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. 275 00:15:38,020 --> 00:15:42,524 Γι' αυτό στη Σιγκαπούρη έχουμε σοβαρές ποινές για τα ναρκωτικά, 276 00:15:42,608 --> 00:15:44,944 για την οπλοφορία, 277 00:15:45,027 --> 00:15:48,572 ώστε ο κόσμος να μη φοβάται για την ασφάλειά του, 278 00:15:48,656 --> 00:15:50,282 αλλά δεν είναι μόνο αυτό. 279 00:15:50,366 --> 00:15:52,701 Έχουμε ένα ρητό στις δημόσιες υπηρεσίες. 280 00:15:52,785 --> 00:15:57,122 "Η εφαρμογή είναι η τακτική μας. Η τακτική μας είναι η εφαρμογή". 281 00:15:57,873 --> 00:16:00,042 Βασιζόμαστε στην ενθάρρυνση. 282 00:16:00,876 --> 00:16:03,587 Για παράδειγμα, πολεμάμε τον διαβήτη τώρα. 283 00:16:03,671 --> 00:16:07,549 Ο κόσμος καταναλώνει πάρα πολλή ζάχαρη. Τρώει λάθος τροφές. 284 00:16:07,633 --> 00:16:11,345 Οπότε, τι κάνουμε εμείς ως κυβέρνηση της Σιγκαπούρης; 285 00:16:11,428 --> 00:16:14,098 Σε βοηθάμε να βοηθήσεις τον εαυτό σου. 286 00:16:23,148 --> 00:16:27,152 Τις περασμένες δεκαετίες, η διατροφή στη Σιγκαπούρη δεν ήταν πολύ υγιεινή. 287 00:16:27,236 --> 00:16:31,115 Έτρωγαν έτοιμο φαγητό. Έβαζαν πολύ λάδι και ζάχαρη στο φαΐ. 288 00:16:31,615 --> 00:16:36,286 Αλλά έκαναν ενέργειες που άλλαξαν τις συνθήκες 289 00:16:36,370 --> 00:16:39,456 για να κάνεις ευκολότερα μια πιο υγιεινή επιλογή. 290 00:16:39,540 --> 00:16:42,668 Παράδειγμα, το καστανό ρύζι είναι πιο υγιεινό από το λευκό. 291 00:16:42,751 --> 00:16:46,922 Έχει περισσότερες φυτικές ίνες, οπότε επιδότησαν το καστανό 292 00:16:47,006 --> 00:16:49,216 κι έγινε φθηνότερο και δημοφιλέστερο. 293 00:16:51,635 --> 00:16:53,637 Τα αναψυκτικά με προσθήκη ζάχαρης 294 00:16:53,721 --> 00:16:57,516 είναι η νούμερο ένα πηγή κατεργασμένης ζάχαρης στη διατροφή. 295 00:16:57,599 --> 00:17:02,438 Η Σιγκαπούρη έβαλε πλαφόν στην ποσότητα ζάχαρης στα αναψυκτικά, 296 00:17:02,521 --> 00:17:04,773 κάτι ανήκουστο για χώρες όπως οι ΗΠΑ. 297 00:17:04,857 --> 00:17:06,567 ΣΙΓΚΑΠΟΥΡΗ: ΟΡΙΟ 12% ΗΠΑ: ΚΑΝΕΝΑ ΟΡΙΟ 298 00:17:08,110 --> 00:17:11,196 Τέλος, εφάρμοσαν πρόγραμμα στους πλανόδιους πωλητές, 299 00:17:11,280 --> 00:17:13,073 ή γυρολόγους, όπως τους λένε, 300 00:17:13,157 --> 00:17:16,368 οι οποίοι έβαζαν ταμπέλες ότι προσφέρουν υγιεινό φαγητό, 301 00:17:16,452 --> 00:17:20,497 για να προσελκύουν τους πελάτες που ήθελαν μια υγιεινή επιλογή. 302 00:17:20,581 --> 00:17:23,417 Όπως βλέπετε, δημιουργούν συνθήκες, 303 00:17:23,500 --> 00:17:26,003 μέσω της ώθησης και της προεπιλογής, 304 00:17:26,086 --> 00:17:29,506 που καθιστούν αναπόφευκτη την υγιεινή επιλογή. 305 00:17:37,598 --> 00:17:41,518 Αυτή είναι η πιο πυκνοκατοικημένη χώρα του κόσμου. 306 00:17:41,602 --> 00:17:44,772 Οδηγούμε σε ώρα αιχμής και δεν έχει πολλή κίνηση. 307 00:17:44,855 --> 00:17:48,025 Ναι, λόγω του υψηλού κόστους των αυτοκινήτων. 308 00:17:48,108 --> 00:17:51,487 Αυτό το αμάξι κοστίζει περίπου 100.000 δολ. στις ΗΠΑ. 309 00:17:51,570 --> 00:17:55,157 -Πόσο κοστίζει στη Σιγκαπούρη; -Κοστίζει 250.000. 310 00:17:55,240 --> 00:17:57,576 -Δυόμιση φορές παραπάνω. -Ναι, σωστά. 311 00:17:57,659 --> 00:18:00,579 Και πληρώνεις κι άδεια για να το οδηγείς; 312 00:18:00,662 --> 00:18:02,039 -Ναι. -Πόσο κάνει; 313 00:18:02,122 --> 00:18:06,335 Σήμερα κοστίζει περίπου 100.000 δολάρια Σιγκαπούρης. 314 00:18:06,418 --> 00:18:08,253 Μόνο το χαρτί, χωρίς το αμάξι. 315 00:18:09,254 --> 00:18:11,632 Το ακούω συνέχεια αυτό και ρωτάω 316 00:18:11,715 --> 00:18:15,344 "Γιατί είναι έξυπνο το να κάνεις τα αμάξια υπερβολικά ακριβά;" 317 00:18:15,427 --> 00:18:18,972 Για να το καταλάβουμε αυτό, πρέπει να δούμε την Αμερική. 318 00:18:19,765 --> 00:18:23,185 Μετά τον Β' Παγκόσμιο η οικονομία πήγαινε τόσο καλά 319 00:18:23,268 --> 00:18:27,106 που χτίσαμε καινούρια σπίτια μακριά από τις πόλεις. 320 00:18:27,815 --> 00:18:31,110 Για να πηγαίνουμε στα προάστια, φτιάξαμε αυτοκινητοδρόμους 321 00:18:31,735 --> 00:18:33,987 κι οδηγούσαμε μεγαλύτερες αποστάσεις, 322 00:18:34,071 --> 00:18:37,825 μέχρι που γίναμε πλήρως εξαρτημένοι από τα αυτοκίνητα. 323 00:18:38,492 --> 00:18:41,912 Το όνειρο ήταν ένα σπίτι με κήπο κι ένα αμάξι 324 00:18:41,995 --> 00:18:44,164 για να πηγαίνεις στη δουλειά στην πόλη. 325 00:18:44,248 --> 00:18:49,128 Το κόστος ήταν ότι οι δρόμοι, που είχαν σχεδιαστεί για πεζούς, 326 00:18:49,211 --> 00:18:52,381 επεκτάθηκαν για να γίνουν λωρίδες αυτοκινήτων. 327 00:18:52,881 --> 00:18:56,260 Σήμερα, περνάμε δύο φορές περισσότερο χρόνο στα αυτοκίνητα 328 00:18:56,343 --> 00:18:57,845 από ό,τι το 1980. 329 00:18:57,928 --> 00:19:01,807 Καλό αυτό για τις αυτοκινητοβιομηχανίες και τα φαστφουντάδικα, 330 00:19:01,890 --> 00:19:03,725 αλλά πήρε κι εμάς η μπάλα. 331 00:19:04,726 --> 00:19:08,272 Καθώς μεγάλωνε η Σιγκαπούρη, μάλλον είχε παρόμοιο πρόβλημα, 332 00:19:08,355 --> 00:19:11,525 επειδή μεγάλωνε κι ο πληθυσμός του μικρού νησιού. 333 00:19:12,609 --> 00:19:14,987 Αν όλοι είχαν δύο αυτοκίνητα 334 00:19:15,070 --> 00:19:18,574 και σε αυτήν τη μικρή χώρα υπήρχαν δέκα εκατομμύρια αμάξια, 335 00:19:18,657 --> 00:19:20,200 τι θα βλέπαμε εδώ; 336 00:19:21,410 --> 00:19:22,411 Μποτιλιάρισμα. 337 00:19:26,373 --> 00:19:28,125 Δεν θα κινούμασταν καθόλου. 338 00:19:29,459 --> 00:19:34,882 Στις ΗΠΑ το 80% του πληθυσμού έχει αυτοκίνητο, ενώ εδώ μόλις το 11%. 339 00:19:34,965 --> 00:19:38,844 Αλλά οι άνθρωποι δεν δυσκολεύονται να κυκλοφορήσουν. 340 00:19:38,927 --> 00:19:41,263 Οι δημόσιες συγκοινωνίες είναι πολύ καλές. 341 00:19:41,346 --> 00:19:43,140 Όπου κι αν μένεις, 342 00:19:43,223 --> 00:19:46,518 σε 15 λεπτά με τα πόδια είσαι σε έναν σταθμό τρένου. 343 00:19:48,562 --> 00:19:52,858 Το δίκτυο συγκοινωνιών εδώ είναι τόσο ευρύ και προσβάσιμο 344 00:19:52,941 --> 00:19:55,819 που το χρησιμοποιούν οι μισοί περίπου κάτοικοι 345 00:19:55,903 --> 00:20:01,450 σε καθημερινή βάση, ενώ στις ΗΠΑ μόνο το πέντε τοις εκατό. 346 00:20:01,533 --> 00:20:05,370 Υπάρχουν λεωφορεία και ποδηλατόδρομοι που οδηγούν στους σταθμούς 347 00:20:05,454 --> 00:20:08,665 και πεζόδρομοι που φτιάχτηκαν από τους φόρους των αυτοκινήτων 348 00:20:08,749 --> 00:20:12,628 και συχνά διασχίζουν ένα από τα 350 πάρκα του νησιού. 349 00:20:12,711 --> 00:20:15,964 Εδώ έχουμε επιδοτούμενα από την κυβέρνηση προγράμματα άσκησης 350 00:20:16,048 --> 00:20:18,425 που ευνοούν την κοινωνικοποίηση, 351 00:20:19,134 --> 00:20:23,722 κι όλα αυτά επειδή ευνοούν τους ανθρώπους κι όχι τα αμάξια. 352 00:20:33,982 --> 00:20:36,652 IN ΜΠΙ ΚΙΑ, 77 ΕΤΩΝ 353 00:20:38,237 --> 00:20:39,196 ΒΙΚΤΟΡ ΤΣΑΝ, 70 ΕΤΩΝ 354 00:20:39,279 --> 00:20:41,198 Πάντα ήσουν τόσο γυμνασμένος; 355 00:20:41,281 --> 00:20:44,493 Η πατρίδα, το Χονγκ Κονγκ, δεν έχει αθλητικές εγκαταστάσεις. 356 00:20:44,576 --> 00:20:46,578 ΓΚΑΪ ΧΙΝ ΚΓΟΥΟΚ, 73 ΕΤΩΝ 357 00:20:46,662 --> 00:20:50,666 Όταν ήρθα στη Σιγκαπούρη, παντού έβλεπα αθλητικές εγκαταστάσεις 358 00:20:50,749 --> 00:20:53,085 οπότε άρχισα να κάνω μπάρα κι έλξεις. 359 00:20:53,168 --> 00:20:55,420 Σε κάθε γωνιά, υπάρχουν εγκαταστάσεις. 360 00:20:55,504 --> 00:20:59,424 Βλέπετε; Η κυβέρνηση μας ενθαρρύνει να αθλούμαστε. 361 00:21:00,300 --> 00:21:03,762 Πώς μετακινείστε; Έχετε αυτοκίνητα; 362 00:21:03,845 --> 00:21:07,933 Πάω με τα πόδια στο μετρό και για ψώνια. 363 00:21:08,642 --> 00:21:10,394 Ακόμα δουλεύω, χρησιμοποιώ μετρό. 364 00:21:10,477 --> 00:21:14,940 -Πόσα χιλιόμετρα περπατάς κάθε μέρα; -Πάνω από 10.000 βήματα. 365 00:21:15,440 --> 00:21:19,778 Περπατάς σχεδόν εξήμισι χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου μιάμιση ώρα. 366 00:21:20,737 --> 00:21:24,700 Κάνεις τρεις φορές πιο πολλή σωματική δραστηριότητα 367 00:21:24,783 --> 00:21:26,660 απ' ό,τι αν γυμναζόσουν. 368 00:21:27,744 --> 00:21:29,079 Είμαστε πολύ τυχεροί. 369 00:21:37,337 --> 00:21:39,256 Κάτι άλλο με ενδιαφέρον εδώ 370 00:21:39,339 --> 00:21:42,926 είναι ότι πάνω από 80% του πληθυσμού έχει αγοράσει σπίτι. 371 00:21:43,010 --> 00:21:45,595 Όταν το σπίτι σου ανήκει, το φροντίζεις καλύτερα. 372 00:21:45,679 --> 00:21:48,598 Επενδύεις στη γειτονιά, η κοινότητα είναι καλύτερη. 373 00:21:49,099 --> 00:21:52,477 Εξαιρετικό παράδειγμα είναι το Καμπόνγκ Άντμιραλτι, 374 00:21:53,770 --> 00:21:55,188 ένα προσιτό, 375 00:21:55,272 --> 00:21:57,899 κυβερνητικά επιδοτούμενο πρόγραμμα στέγασης. 376 00:21:57,983 --> 00:22:02,821 Σχεδιάστηκε ώστε οι πολίτες άνω των 55 να μπορούν να έχουν δικό τους σπίτι. 377 00:22:02,904 --> 00:22:04,406 ΚΑΜΠΟΝΓΚ ΑΝΤΜΙΡΑΛΤΙ 378 00:22:04,489 --> 00:22:08,785 Για αυτό το καμπόνγκ, που σημαίνει "χωριό" στη Μαλαϊκή γλώσσα, 379 00:22:09,870 --> 00:22:14,374 το όραμα της ομάδας τότε ήταν να δημιουργήσει κάτι τέτοιο εδώ. 380 00:22:14,958 --> 00:22:17,919 Η ιδέα ήταν ένα κλαμπ σάντουιτς. Θα… 381 00:22:18,003 --> 00:22:20,172 -Κλαμπ σάντουιτς; -Ναι, έτσι είναι. 382 00:22:20,255 --> 00:22:24,968 Τοποθετήσαμε όλα τα επίπεδα καθέτως. 383 00:22:25,052 --> 00:22:27,721 Στην κορυφή έχουμε διαμερίσματα ηλικιωμένων. 384 00:22:27,804 --> 00:22:29,931 Οι ταράτσες είναι σαν κήποι. 385 00:22:30,015 --> 00:22:33,101 Έτσι οι ηλικιωμένοι παραμένουν σωματικά δραστήριοι. 386 00:22:33,185 --> 00:22:35,937 Στο δεύτερο επίπεδο είναι ένα θεραπευτήριο. 387 00:22:36,021 --> 00:22:38,315 Στο ισόγειο έχουμε δημόσια πλατεία, 388 00:22:38,398 --> 00:22:42,736 έναν χώρο που προσφέρεται για διάδραση. 389 00:22:42,819 --> 00:22:44,321 Οι γύρω κάτοικοι 390 00:22:44,404 --> 00:22:47,908 πάντα περνούν μέσα από το κτίριο για να πάρουν το τρένο. 391 00:22:47,991 --> 00:22:50,744 Είναι εύκολη η πρόσβαση εδώ με μέσα μεταφοράς; 392 00:22:50,827 --> 00:22:53,497 Δεν τους αναγκάζετε να κοινωνικοποιούνται, 393 00:22:54,164 --> 00:22:55,665 αλλά τους ενθαρρύνετε. 394 00:22:55,749 --> 00:22:58,752 Δημιουργήσατε έναν χώρο όπου θα συναντηθούν τυχαία. 395 00:22:58,835 --> 00:22:59,961 Σωστά. 396 00:23:00,045 --> 00:23:05,342 Όταν σκέφτομαι την Κόστα Ρίκα ή την Οκινάουα ή τη Σαρδηνία, 397 00:23:06,134 --> 00:23:08,428 βλέπω ανθρώπους που ζουν σε ένα χωριό. 398 00:23:08,512 --> 00:23:10,639 Είναι πολύ κοντά στη φύση. 399 00:23:10,722 --> 00:23:12,808 Νέοι κι ηλικιωμένοι κάνουν παρέα. 400 00:23:12,891 --> 00:23:16,853 Υπάρχει ένα κέντρο όπου θα βρεις μέρος για να φας. 401 00:23:16,937 --> 00:23:18,397 Είναι πολύ θεραπευτικό, 402 00:23:18,480 --> 00:23:23,402 αλλά καμιά φορά δεν είναι πολύ δύσκολο να το ποσοτικοποιήσουμε επιστημονικά; 403 00:23:23,485 --> 00:23:26,655 Υπάρχει μια μελέτη που έδειξε 404 00:23:26,738 --> 00:23:33,245 ότι η τυχαία κοινωνικοποίηση καθημερινά με τον ταχυδρόμο, 405 00:23:33,328 --> 00:23:35,747 με κάποιον που συναντήσαμε στη στάση, 406 00:23:35,831 --> 00:23:37,457 με τον μπαρίστα, 407 00:23:37,541 --> 00:23:41,294 δίνει καλύτερα προγνωστικά μακροζωίας από τη διατροφή και την άσκηση. 408 00:23:41,378 --> 00:23:43,755 Αυτό που δεν έχουν καταλάβει οι άνθρωποι 409 00:23:43,839 --> 00:23:46,967 είναι ότι η μοναξιά προκαλείται από το περιβάλλον μας. 410 00:23:47,050 --> 00:23:50,846 Το περιβάλλον που ζούμε διαφέρει από αυτό του παρελθόντος. 411 00:23:50,929 --> 00:23:54,015 Είναι πολύ αστικοποιημένο 412 00:23:54,099 --> 00:23:58,478 και χρειαζόμαστε ένα πρότυπο για το παρόν και το μέλλον. 413 00:24:06,403 --> 00:24:08,613 Πολύ πριν βγω στη σύνταξη 414 00:24:08,697 --> 00:24:10,866 έλεγαν ότι αυτό που πρέπει να κάνω 415 00:24:10,949 --> 00:24:14,119 δεν είναι να κάθομαι και να βλέπω τηλεόραση όλη μέρα. 416 00:24:14,202 --> 00:24:15,620 ΤΖΕ ΧΟΥΑΝ ΧΟΥΡ, 81 ΕΤΩΝ 417 00:24:15,704 --> 00:24:19,332 Αυτό σε κάνει τεμπελχανά. 418 00:24:20,000 --> 00:24:24,087 Πρέπει να δραστηριοποιώ και το μυαλό και το σώμα μου, 419 00:24:24,171 --> 00:24:26,339 να βγαίνω έξω και να βλέπω κόσμο. 420 00:24:26,423 --> 00:24:27,382 Πολύ μου αρέσει. 421 00:24:27,466 --> 00:24:28,717 Επίσης… 422 00:24:29,301 --> 00:24:31,261 Κανένας δεν μπορεί μόνος, σωστά; 423 00:24:31,344 --> 00:24:34,931 Πρέπει να βλέπεις και κόσμο, για να χαίρεσαι. 424 00:24:35,015 --> 00:24:37,350 Φτάνουμε στο δεύτερο κομμάτι. 425 00:24:37,434 --> 00:24:40,854 Αν δεν είσαι ευτυχισμένος, δεν θα ζήσεις πολύ. 426 00:24:42,898 --> 00:24:44,733 Είναι ανούσιο να ζεις μόνος. 427 00:24:44,816 --> 00:24:47,068 Να μην έχεις κανέναν να μιλήσεις. 428 00:24:47,152 --> 00:24:49,696 -Εδώ ζεις με την οικογένειά σου; -Ναι. 429 00:24:50,197 --> 00:24:52,365 Πιστεύεις πως το ότι μένετε μαζί 430 00:24:53,325 --> 00:24:54,993 βοηθάει στη μακροζωία σου; 431 00:24:55,494 --> 00:24:56,828 Ναι, οπωσδήποτε. 432 00:24:56,912 --> 00:25:01,208 Χαίρονται πολύ που με έχουν εδώ κι εγώ χαίρομαι πολύ που είμαι μαζί τους. 433 00:25:01,291 --> 00:25:04,586 Στα εγγόνια μου, πήρα την πρωτοβουλία 434 00:25:04,669 --> 00:25:08,089 να τα διδάξω μαθηματικά επειδή… 435 00:25:08,173 --> 00:25:11,384 -Είσαι ο καθηγητής τους; -Είμαι καλός στα μαθηματικά 436 00:25:11,927 --> 00:25:15,430 και σε αντάλλαγμα με βοηθούν με τον υπολογιστή, 437 00:25:15,514 --> 00:25:17,974 επειδή δεν σκαμπάζω από υπολογιστές. 438 00:25:18,058 --> 00:25:21,269 Δεν σκαμπάζεις; Τέλειο. Οπότε δούναι και λαβείν. 439 00:25:21,353 --> 00:25:22,354 Ναι. 440 00:25:22,854 --> 00:25:26,525 Κι έχεις δύο; Τώρα το δύο γίνεται έξι, 441 00:25:27,859 --> 00:25:29,569 πολλαπλασιάζοντας με το τρία. 442 00:25:30,237 --> 00:25:32,155 Πώς βοηθάει ο μπαμπάς σου… 443 00:25:32,239 --> 00:25:34,950 Βοηθούσε με τα μικρότερα παιδιά μου… 444 00:25:35,033 --> 00:25:36,409 ΚΟΡΗ ΤΟΥ ΤΖΕ ΧΟΥΑΝ 445 00:25:36,493 --> 00:25:40,247 …όταν δούλευα πλήρη απασχόληση. Τώρα δουλεύω ημιαπασχόληση. 446 00:25:40,330 --> 00:25:45,168 Γυρνούσε τα μικρότερα σπίτι όταν δούλευα μέχρι αργά. 447 00:25:46,503 --> 00:25:48,380 Φρόντιζε να φάνε καλό πρωινό 448 00:25:48,463 --> 00:25:51,675 γιατί ξυπνούσα πολύ νωρίς και τα πίεζα να φάνε το πρωινό βιαστικά. 449 00:25:51,758 --> 00:25:53,468 Τα πήγαινε για πρωινό 450 00:25:53,552 --> 00:25:56,555 πριν τα στείλει σχολείο όταν εγώ δεν μπορούσα. 451 00:25:56,638 --> 00:25:59,099 Είμαι αυστηρή μαμά. Είμαι… 452 00:25:59,182 --> 00:26:01,768 -Λέαινα; -Είμαι με τη βίτσα στο χέρι. 453 00:26:01,851 --> 00:26:05,230 -Κι αυτός είναι ο παππούς-πρόβατο. -Παππούς-πρόβατο! Καλό. 454 00:26:05,313 --> 00:26:10,193 Τους λέει ότι αν κάνουν ολόσωστα τις ασκήσεις, θα τους δώσει ένα δολάριο. 455 00:26:10,277 --> 00:26:11,444 Πολύ μου αρέσει. 456 00:26:12,904 --> 00:26:16,658 Πιστεύετε πως όταν γίνετε κι εσείς γονείς, 457 00:26:16,741 --> 00:26:19,744 θα πάρετε τους γονείς σας να μείνουν μαζί σας; 458 00:26:20,870 --> 00:26:24,082 Ναι, μάλλον. 459 00:26:24,165 --> 00:26:25,250 Μάλλον; 460 00:26:30,255 --> 00:26:34,551 Όταν οι προπάτορές μας άρχισαν να φτιάχνουν τη Σιγκαπούρη, 461 00:26:34,634 --> 00:26:36,553 γιατί είμαστε σχετικά νέο έθνος, 462 00:26:36,636 --> 00:26:39,180 οι νέοι ήταν πιο πολλοί από τους ηλικιωμένους. 463 00:26:39,264 --> 00:26:42,017 Καθώς ωρίμαζε η κοινωνία, 464 00:26:42,767 --> 00:26:45,937 η μακροζωία και τα γηρατειά έγιναν πρόβλημα. 465 00:26:46,021 --> 00:26:49,065 Τώρα έχουμε πρόβλημα με τους ηλικιωμένους. 466 00:26:49,149 --> 00:26:52,527 Μέχρι το 2030, το 25% του πληθυσμού μας, 467 00:26:52,611 --> 00:26:55,196 ένας στους τέσσερις, θα είναι άνω των 65. 468 00:26:56,948 --> 00:27:00,452 Αυτό σημαίνει ότι επιβαρύνεται το σύστημα υγείας μας. 469 00:27:00,535 --> 00:27:03,288 Προσπαθούμε να λύσουμε το πρόβλημα. 470 00:27:03,955 --> 00:27:06,583 Η κυβέρνηση εξετάζει την ιδέα 471 00:27:06,666 --> 00:27:10,879 να βάζει τα παιδιά να προσέχουν τους γονείς τους 472 00:27:10,962 --> 00:27:12,589 και να τους φροντίζουν. 473 00:27:12,672 --> 00:27:18,887 Η κυβέρνησή μας έχει ένα πρόγραμμα, την Επιχορήγηση Εγγύτητας Στέγασης, 474 00:27:18,970 --> 00:27:23,558 που ενθαρρύνει την οικογένεια να μένει πολύ κοντά με τα μέλη της. 475 00:27:23,642 --> 00:27:26,394 Σου δίνεται απλά ένα ποσό 476 00:27:26,478 --> 00:27:31,399 αν είσαι γονιός κι επιλέξεις να μείνεις κοντά στο παιδί σου 477 00:27:31,483 --> 00:27:37,656 ή αν το παιδί σου επιλέξει διαμέρισμα σε δημόσιο οικιστικό συγκρότημα κοντά σου. 478 00:27:37,739 --> 00:27:41,159 Όταν τα παιδιά φροντίζουν τους γονείς τους, 479 00:27:41,242 --> 00:27:44,079 εκείνοι δεν αρρωσταίνουν τόσο συχνά. 480 00:27:44,996 --> 00:27:47,457 Η μελέτη Γερνάω Μόνος στην Αμερική 481 00:27:47,540 --> 00:27:49,793 έδειξε ότι πριν 100 χρόνια 482 00:27:49,876 --> 00:27:54,839 το 70% των Αμερικανών χήρων μετακόμιζε με την οικογένειά του. 483 00:27:54,923 --> 00:28:00,512 Σήμερα, ο ίδιος σε αριθμό πληθυσμός χήρων μένει μόνος του. 484 00:28:00,595 --> 00:28:06,017 Η Εγγύτητα Στέγασης στη Σιγκαπούρη καταφέρνει να εξαλείψει αυτήν την τάση. 485 00:28:06,101 --> 00:28:10,939 Μεταξύ 2015 και 2018, το Συμβούλιο Οικιστικής Ανάπτυξης 486 00:28:11,022 --> 00:28:14,025 ανακοίνωσε ότι 11.000 νοικοκυριά 487 00:28:14,109 --> 00:28:18,405 αγόρασαν διαμερίσματα κοντά στους γονείς ή τα παντρεμένα παιδιά τους 488 00:28:18,488 --> 00:28:21,825 με τη βοήθεια της Επιχορήγησης Εγγύτητας Στέγασης. 489 00:28:22,784 --> 00:28:28,790 Ξέρουμε ότι στις ΗΠΑ, όταν βάλεις έναν ηλικιωμένο γονέα σε γηροκομείο, 490 00:28:28,873 --> 00:28:32,127 το προσδόκιμο ζωής του μειώνεται δύο με έξι χρόνια. 491 00:28:32,627 --> 00:28:36,548 Η ιδέα σας είναι ιδιοφυής, 492 00:28:36,631 --> 00:28:40,677 δεν αναγκάζετε τους γονείς σας να μείνουν μαζί σας, 493 00:28:40,760 --> 00:28:43,596 αλλά τους δίνετε κίνητρο να μείνουν κοντά σας, 494 00:28:43,680 --> 00:28:45,515 το οποίο ωφελεί την οικογένεια 495 00:28:46,599 --> 00:28:48,810 αλλά αυξάνει και το προσδόκιμο ζωής. 496 00:28:52,564 --> 00:28:56,151 Ψάχνοντας στα κοινωνικά μέσα με το χάσταγκ "μακροζωία", 497 00:28:56,234 --> 00:28:59,904 στην Αμερική εννοώ, παντού μιλούν για αντιγηραντικά φάρμακα, 498 00:28:59,988 --> 00:29:02,490 διατροφή και προγράμματα άσκησης. 499 00:29:03,575 --> 00:29:09,122 ΟΙ ΗΠΑ είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη ευημερία στην ιστορία. 500 00:29:09,205 --> 00:29:12,417 Κι όμως, τα τρία τέταρτα είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. 501 00:29:12,500 --> 00:29:16,171 Οι δείκτες ευτυχίας πέφτουν, το προσδόκιμο ζωής μειώνεται. 502 00:29:16,254 --> 00:29:19,299 Αυτό που κάνει τώρα η Σιγκαπούρη είναι επεκτάσιμο; 503 00:29:19,382 --> 00:29:21,092 Θα μπορούσαν οι ΗΠΑ… 504 00:29:22,469 --> 00:29:27,307 Συχνά λέω ότι η Σιγκαπούρη είναι sui generis, ιδιότυπη. 505 00:29:33,938 --> 00:29:35,732 Είμαστε ένα μικρό κράτος. 506 00:29:35,815 --> 00:29:39,527 Είμαστε μια πόλη-κράτος κι αυτό βοηθάει. 507 00:29:39,611 --> 00:29:44,616 Η πόλη μπορεί να υπογράψει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, 508 00:29:44,699 --> 00:29:45,950 να διαπραγματευτεί. 509 00:29:46,034 --> 00:29:51,122 Αλλά κάποια μέτρα μπορούν να υιοθετηθούν κι από άλλους. 510 00:29:51,206 --> 00:29:56,544 Πρώτα, χρειάζεται το όραμα κι η επιθυμία και να θέσεις αυτούς τους στόχους. 511 00:29:56,628 --> 00:29:59,881 Μετά χρειάζεσαι ανθρώπους που θα επενδύσουν 512 00:30:01,007 --> 00:30:03,676 στο να προσφέρουν υγιείς ζωές, 513 00:30:03,760 --> 00:30:05,136 υγιείς οικογένειες. 514 00:30:05,220 --> 00:30:09,098 Πώς δημιουργείς αυτήν τη συνεργασία δημοσίου-ιδιωτικού; 515 00:30:10,683 --> 00:30:13,728 Νομίζω ότι αν πεις στους Αμερικανούς 516 00:30:13,812 --> 00:30:17,690 ότι μπορείς να τους βοηθήσεις να μειώσουν τις δαπάνες υγείας, 517 00:30:17,774 --> 00:30:20,151 έχεις κερδίσει τη μισή μάχη. 518 00:30:20,235 --> 00:30:23,363 Κάνετε οικονομικές συμφωνίες που ωφελούν τον άνθρωπο. 519 00:30:23,446 --> 00:30:25,865 -Σωστά. -Πολύ δυνατή ιδέα. 520 00:30:28,076 --> 00:30:29,869 Η Σιγκαπούρη μάς διδάσκει 521 00:30:29,953 --> 00:30:33,373 ότι είναι εφικτές οι τεράστιες αλλαγές σε όλο τον πληθυσμό. 522 00:30:33,456 --> 00:30:37,502 Αναμφισβήτητα, το πιο ισχυρό μας όπλο 523 00:30:37,585 --> 00:30:40,922 στη διαμόρφωση υγιούς περιβάλλοντος είναι οι πολιτικές. 524 00:30:41,005 --> 00:30:43,633 Αυτό το μάθημα χρειάζεται να μάθει η Αμερική. 525 00:30:44,551 --> 00:30:48,012 Πρέπει να αναγνωρίσουμε και να εφαρμόσουμε τις καλές πολιτικές. 526 00:30:55,854 --> 00:31:00,358 Αποδείξαμε ότι μπορεί να γίνει Μπλε Ζώνη μια μικρή πόλη, το Άλμπερτ Λι, 527 00:31:00,441 --> 00:31:02,443 κι αποφάσισα να το κλιμακώσω. 528 00:31:03,152 --> 00:31:06,281 Διαπιστώσαμε ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες, 529 00:31:06,364 --> 00:31:09,492 τα νοσοκομειακά συστήματα και τα ιδιωτικά ιδρύματα 530 00:31:09,576 --> 00:31:13,913 είχαν την προθυμία να επενδύσουν για να έχουμε πιο υγιείς πόλεις. 531 00:31:13,997 --> 00:31:17,250 Εφαρμόσαμε το πρόγραμμα Μπλε Ζώνης του Άλμπερτ Λι 532 00:31:17,333 --> 00:31:21,296 στα παράλια του Λος Άντζελες κι όλη την πολιτεία της Άιοβα. 533 00:31:22,338 --> 00:31:27,135 Το πρόγραμμα των Μπλε Ζωνών εφαρμόζει τρόπους για να ζούμε πιο υγιείς. 534 00:31:27,218 --> 00:31:30,638 Αλλά μόνο μετά το Φορτ Γουόρθ, την πόλη των αγελάδων, 535 00:31:30,722 --> 00:31:34,767 αποδείξαμε ότι αυτό θα λειτουργούσε οπουδήποτε στην Αμερική. 536 00:31:36,227 --> 00:31:40,565 Γνωρίσαμε το δημοτικό συμβούλιο, τον δήμαρχο, διευθυντές σχολείων… 537 00:31:40,648 --> 00:31:44,152 Οι δείκτες παιδικής παχυσαρκίας του Φορτ Γουόρθ μειώθηκαν 6%. 538 00:31:44,235 --> 00:31:47,280 Γκάλοπ της Στατιστικής Υπηρεσίας αναφέρει 539 00:31:47,363 --> 00:31:49,908 "Η πόλη των αγελάδων αλλάζει τροπάριο". 540 00:31:52,619 --> 00:31:57,457 Πέντε χρόνια μετά, η Υπηρεσία έδειξε ότι εξοικονομήσαμε στην πόλη 541 00:31:57,540 --> 00:32:01,586 πάνω από 250 εκατομμύρια δολ. τον χρόνο σε ιατρικές δαπάνες. 542 00:32:01,669 --> 00:32:05,840 Κατάλαβα ότι ο τρόπος που εφαρμόζουμε όσα μάθαμε από τις Μπλε Ζώνες 543 00:32:05,924 --> 00:32:08,092 είναι δέκα φορές πιο σημαντικός 544 00:32:08,176 --> 00:32:10,511 από το ότι τα μάθαμε. 545 00:32:14,182 --> 00:32:15,058 ΦΙΝΙΞ, ΑΡΙΖΟΝΑ 546 00:32:15,141 --> 00:32:17,644 Οι Μπλε Ζώνες επισκέπτονται κοινότητες 547 00:32:17,727 --> 00:32:22,023 που ενδιαφέρονται να δημιουργήσουν ένα καλύτερο περιβάλλον. 548 00:32:22,941 --> 00:32:26,527 Ήρθαμε στο Νότιο Φίνιξ για ένα πρόγραμμα Μπλε Ζωνών. 549 00:32:26,611 --> 00:32:30,073 Το πρώτο βήμα είναι να μας ακούσει η κοινότητα. 550 00:32:30,949 --> 00:32:35,828 Το επόμενο είναι να κάνουμε μόνιμες ή ημιμόνιμες αλλαγές στο περιβάλλον της. 551 00:32:36,537 --> 00:32:40,291 Θα ήθελα να μου πείτε τι ακριβώς στις γειτονιές σας 552 00:32:40,375 --> 00:32:45,880 μπορούμε να βελτιώσουμε ώστε η υγιεινή επιλογή να είναι και εύκολη. 553 00:32:46,756 --> 00:32:48,758 Επιστρατεύσαμε σωρεία ειδικών 554 00:32:48,841 --> 00:32:51,219 και ξεκινήσαμε κάνοντας μια εκτίμηση. 555 00:32:52,387 --> 00:32:55,223 Έχουμε την καλύτερη ομάδα της Αμερικής. 556 00:32:55,848 --> 00:32:58,893 Θα ήθελα τώρα να μου πείτε 557 00:32:58,977 --> 00:33:03,022 πώς μπορούμε να αυξήσουμε τα επίπεδα ευτυχίας, 558 00:33:03,106 --> 00:33:05,024 να αυξήσουμε το προσδόκιμο ζωής. 559 00:33:05,692 --> 00:33:09,112 Έχουμε έναν ελεύθερο χώρο. Τι κάνουμε με αυτόν; 560 00:33:09,195 --> 00:33:10,530 Φτιάχνουμε ένα πάρκο. 561 00:33:10,613 --> 00:33:13,658 Ένα μέρος να μαζεύονται τα μέλη της κοινότητας, 562 00:33:13,741 --> 00:33:15,910 που θα έχει κήπους. 563 00:33:15,994 --> 00:33:17,996 Μπορούμε να φτιάξουμε δημόσιους κήπους, 564 00:33:18,079 --> 00:33:22,583 που θα τους βοηθήσουν να εκτιμήσουν το πιο υγιεινό φαγητό. 565 00:33:22,667 --> 00:33:25,795 Αλλά πρώτα πρέπει να μάθουν πώς. Χρειάζονται ώθηση 566 00:33:25,878 --> 00:33:30,383 και κάποιον να τους ενθαρρύνει προς αυτήν την κατεύθυνση. 567 00:33:30,466 --> 00:33:33,553 Μία επιλογή έχουμε, να περπατάμε σε δρόμους με κίνηση. 568 00:33:33,636 --> 00:33:35,471 Ο κόσμος δεν περπατάει. 569 00:33:35,555 --> 00:33:38,016 Αυτή παλιά ήταν κυκλοφοριακή αρτηρία. 570 00:33:38,099 --> 00:33:41,227 Εξυπηρετούσε 40.000 αμάξια πριν τον αυτοκινητόδρομο. 571 00:33:41,310 --> 00:33:44,564 Σήμερα δεν έχει ούτε κατά διάνοια τέτοια κίνηση. 572 00:33:44,647 --> 00:33:48,901 Αν μειώναμε τις λωρίδες κι αφήναμε μία για κάθε κατεύθυνση, 573 00:33:49,861 --> 00:33:51,946 θα είχαμε αξιοποιήσιμα πεζοδρόμια. 574 00:33:53,031 --> 00:33:55,450 Οι πόλεις διαθέτουν τρομερή δύναμη. 575 00:33:56,367 --> 00:33:58,536 Αν οι στόχοι είναι ξεκάθαροι, 576 00:33:58,619 --> 00:34:02,498 σε πολύ λίγα χρόνια, μπορούν να υποστούν ολική μεταμόρφωση. 577 00:34:02,582 --> 00:34:06,878 Η Αμερική, στα επόμενα δέκα χρόνια, μπορεί να γίνει Μπλε Ζώνη. 578 00:34:06,961 --> 00:34:09,630 Αρκεί μόνο να στρέψουμε το ενδιαφέρον μας 579 00:34:09,714 --> 00:34:14,010 όχι στο να αλλάξουμε τη νοοτροπία 300 εκατομμυρίων ανθρώπων, 580 00:34:14,677 --> 00:34:16,054 αλλά στο περιβάλλον τους. 581 00:34:36,491 --> 00:34:41,579 Φανταστείτε ένα μέρος όπου οι φθηνότερες, πιο προσβάσιμες και πιο νόστιμες τροφές 582 00:34:41,662 --> 00:34:43,039 είναι χορτοφαγικές. 583 00:34:43,122 --> 00:34:46,876 Φανταστείτε δρόμους που δεν φτιάχτηκαν μόνο για τα αυτοκίνητα, 584 00:34:46,959 --> 00:34:48,961 αλλά και τους ανθρώπους. 585 00:34:49,045 --> 00:34:52,548 Ένα μέρος όπου είναι εύκολη η κοινωνικοποίηση 586 00:34:52,632 --> 00:34:56,969 όπου οι άνθρωποι ζουν την κάθε μέρα έχοντας έναν σκοπό. 587 00:34:57,053 --> 00:35:01,182 Οι Μπλε Ζώνες μάς διδάσκουν ότι όλα αυτά είναι εφικτά. 588 00:35:03,518 --> 00:35:05,019 Βλέπουμε υπό νέο πρίσμα 589 00:35:05,103 --> 00:35:09,690 πώς να επιφέρουμε υγεία κι ευημερία στη χώρα μας, 590 00:35:09,774 --> 00:35:12,360 μια αποδεκτή συνταγή μακροζωίας. 591 00:35:12,985 --> 00:35:15,988 Εν κατακλείδι, η μεγάλη αποκάλυψη 592 00:35:16,572 --> 00:35:20,952 είναι ότι όλα όσα μας κάνουν να ζήσουμε μια μακρά κι υγιή ζωή 593 00:35:21,953 --> 00:35:25,164 είναι κι αυτά που δίνουν νόημα στη ζωή. 594 00:38:43,696 --> 00:38:46,407 Η σειρά ψυχαγωγεί κι ενημερώνει, 595 00:38:46,490 --> 00:38:48,784 δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές. 596 00:38:48,868 --> 00:38:51,787 Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας 597 00:38:51,871 --> 00:38:55,166 προτού αλλάξετε διατροφή, άσκηση ή τρόπο ζωής.