1 00:00:24,566 --> 00:00:27,193 Ik wil een verhaal vertellen over de persoon… 2 00:00:27,277 --> 00:00:31,239 …die m'n manier van denken over Blauwe Zones heeft veranderd… 3 00:00:31,781 --> 00:00:36,327 …een man die op Ikaria in Griekenland woonde, Stamatis Moraitis. 4 00:00:43,960 --> 00:00:44,919 Dat is 'm. 5 00:00:45,670 --> 00:00:49,674 Als jongeman verlaat Stamatis Ikaria en verhuist naar de VS… 6 00:00:49,758 --> 00:00:52,177 …omdat hij een leven wil opbouwen. 7 00:00:52,927 --> 00:00:57,599 De hardwerkende Griek krijgt een baan als schilder en verdient al snel geld. 8 00:00:57,682 --> 00:01:00,477 Hij verdient genoeg om een Chevrolet te kopen… 9 00:01:00,560 --> 00:01:04,481 …met een Grieks-Amerikaanse te trouwen en een huis te kopen. 10 00:01:04,564 --> 00:01:08,234 Heeft een paar kinderen, leeft een mooi Amerikaans leven. 11 00:01:08,318 --> 00:01:11,863 Maar op 66-jarige leeftijd wordt hij kortademig. 12 00:01:11,946 --> 00:01:15,658 Hij gaat naar drie artsen die hem dezelfde diagnose geven. 13 00:01:15,742 --> 00:01:19,621 'Terminale longkanker. Over zes maanden ben je waarschijnlijk dood.' 14 00:01:21,081 --> 00:01:24,501 Hij zegt tegen zichzelf: 'Ik word hier in Amerika begraven… 15 00:01:24,584 --> 00:01:29,047 …of ik kan begraven worden in Ikaria, het land van mijn voorouders.' 16 00:01:29,714 --> 00:01:34,552 Dus hij en zijn vrouw verhuizen naar Ikaria om te sterven. 17 00:01:41,059 --> 00:01:44,187 In de komende zes maanden gaat hij de lucht inademen… 18 00:01:44,270 --> 00:01:48,817 …de Ikarische wijn drinken, terug contact zoeken met z'n vrienden… 19 00:01:48,900 --> 00:01:52,070 En hij gaat naar buiten en plant een wijngaard. 20 00:01:52,153 --> 00:01:57,367 En hij denkt bij zichzelf: ik zal deze druiven niet meer zien… 21 00:01:57,450 --> 00:01:58,701 …maar m'n vrouw wel… 22 00:01:58,785 --> 00:02:02,038 …en ze zal aan me denken als ze deze druiven oogst. 23 00:02:03,414 --> 00:02:05,041 Maanden gaan voorbij… 24 00:02:05,125 --> 00:02:06,417 …dan een jaar… 25 00:02:06,501 --> 00:02:07,544 …en meer jaren. 26 00:02:08,795 --> 00:02:11,381 Hoe gaat het? Dan Buettner, leuk je te zien. 27 00:02:11,464 --> 00:02:12,298 Bedankt. 28 00:02:13,133 --> 00:02:15,343 Ik dacht dat je er oud uit zou zien. 29 00:02:15,426 --> 00:02:17,929 Ik ben oud. -Maar je ziet er niet oud uit. 30 00:02:19,347 --> 00:02:22,475 Vijfendertig jaar later, als ik hem ontmoet op 102-jarige leeftijd… 31 00:02:22,559 --> 00:02:25,937 …leeft hij niet alleen nog, hij oogst ook al die druiven. 32 00:02:26,020 --> 00:02:28,857 Als journalist vroeg ik hem: 'Wat is je geheim?' 33 00:02:28,940 --> 00:02:31,901 Hij haalt zijn schouders op en zegt: 'Geen idee. 34 00:02:32,652 --> 00:02:34,529 Ik ben vergeten te sterven.' 35 00:02:37,073 --> 00:02:42,036 Stamatis was niet meer gaan sporten. Hij had geen nieuw medicijnen genomen. 36 00:02:42,120 --> 00:02:46,249 Hij had niets bewust gedaan om gezonder te worden. 37 00:02:46,332 --> 00:02:49,711 Hij had alleen zijn omgeving veranderd. 38 00:02:53,715 --> 00:02:57,635 Ik geloof dat als je in Amerika te zwaar en ongezond bent… 39 00:02:57,719 --> 00:03:00,180 …het waarschijnlijk niet jouw schuld is. 40 00:03:00,263 --> 00:03:03,683 We hebben de meeste fysieke activiteiten uit ons leven gehaald… 41 00:03:03,766 --> 00:03:05,476 …met mechanische snufjes. 42 00:03:05,560 --> 00:03:07,520 Na een paar stappen… 43 00:03:07,604 --> 00:03:11,274 …kom je al koekjes of chips of frisdrank tegen. 44 00:03:11,357 --> 00:03:14,986 Het zit in onze genen om naar vet, zout en suiker te snakken… 45 00:03:15,069 --> 00:03:16,779 …en te rusten wanneer we maar kunnen. 46 00:03:16,863 --> 00:03:20,867 We zijn geëvolueerd in deze omgeving van ontbering en schaarste… 47 00:03:20,950 --> 00:03:26,122 …en nu leven we in deze omgeving van gemak en overdaad. 48 00:03:26,623 --> 00:03:30,043 Ik denk dat we vooral slachtoffers zijn van onze omgeving. 49 00:03:30,543 --> 00:03:34,631 Het leidt tot het grotere idee dat als we een gezonder Amerika willen… 50 00:03:34,714 --> 00:03:39,844 …we onze omgeving vormgeven zoals de omgevingen zijn… 51 00:03:39,928 --> 00:03:43,181 …op plekken waar de langstlevende mensen op aarde leven. 52 00:03:43,264 --> 00:03:45,391 Dat wil zeggen, Blauwe Zones. 53 00:03:57,028 --> 00:03:59,822 Dus na het verkennen van al die Blauwe Zones… 54 00:03:59,906 --> 00:04:02,992 …het verzamelen van duizenden pagina's aan onderzoek… 55 00:04:03,076 --> 00:04:05,954 …en het vergaren van jarenlange observatie… 56 00:04:06,037 --> 00:04:08,623 Ook al zijn dit ongelijksoortige plekken… 57 00:04:08,706 --> 00:04:11,042 …je begint een patroon te zien. 58 00:04:14,170 --> 00:04:17,548 Waar ter wereld je ook een lange levensduur ziet… 59 00:04:17,632 --> 00:04:22,637 …je ziet steeds weer dezelfde dingen gebeuren. 60 00:04:22,720 --> 00:04:24,806 Ze sporten over het algemeen niet. 61 00:04:25,890 --> 00:04:30,436 Maar als ze naar het werk of een vriend of uit eten gaan, wandelen ze. 62 00:04:30,937 --> 00:04:31,980 Ze hebben tuinen… 63 00:04:32,063 --> 00:04:35,942 …waar ze rustig, niet intensief bewegen. 64 00:04:36,025 --> 00:04:40,238 Ze hebben geen mechanische voorzieningen om hun werk te doen. 65 00:04:41,072 --> 00:04:43,074 Ze bewegen op natuurlijke wijze… 66 00:04:43,157 --> 00:04:46,369 …en ze krijgen veel meer fysieke activiteit… 67 00:04:46,452 --> 00:04:47,996 …dan in de sportschool. 68 00:04:48,079 --> 00:04:52,458 Dit is de sleutel tot gezondheid. Snel bewegen. 69 00:04:53,042 --> 00:04:54,043 Moet je zien. 70 00:04:56,838 --> 00:04:58,381 Ze hebben de juiste visie. 71 00:04:58,881 --> 00:05:01,926 Ze lijden aan dezelfde stress als wij… 72 00:05:02,010 --> 00:05:04,429 …maar hebben heilige dagelijkse rituelen… 73 00:05:04,512 --> 00:05:08,641 …om die stress en de daarmee gepaard gaande ontsteking te verminderen. 74 00:05:08,725 --> 00:05:11,185 Over het algemeen heb ik vrede. 75 00:05:11,269 --> 00:05:13,646 Zorgen kunnen niets voor je doen. 76 00:05:14,355 --> 00:05:16,899 Ze horen bij een geloofsgemeenschap… 77 00:05:16,983 --> 00:05:18,234 …en komen opdagen. 78 00:05:18,735 --> 00:05:20,069 Ze doen dutjes. 79 00:05:20,820 --> 00:05:22,155 Ze hebben happy hours. 80 00:05:22,822 --> 00:05:25,658 Ze hebben ook een woordenschat voor doel. 81 00:05:25,742 --> 00:05:27,785 De Okinawanen hebben ikigai. 82 00:05:27,869 --> 00:05:30,121 De Costa Ricanen hebben plan de vida. 83 00:05:30,204 --> 00:05:33,249 Maar ze weten waarom ze 's ochtends wakker worden… 84 00:05:33,333 --> 00:05:36,377 …en gebruiken hun gaven elke dag. 85 00:05:37,170 --> 00:05:38,755 VISIE 86 00:05:38,838 --> 00:05:44,010 Als het gaat om wat ze eten, gaat het erom dat ze graag lekker eten. 87 00:05:44,093 --> 00:05:49,390 Het overgrote deel is plantaardig voedsel zoals volkorengranen… 88 00:05:49,474 --> 00:05:52,143 …groenten, knollen zoals zoete aardappelen… 89 00:05:52,226 --> 00:05:53,144 …noten. 90 00:05:53,227 --> 00:05:56,606 Bonen lijken de hoeksteen te zijn van elk langlevendieet. 91 00:05:56,689 --> 00:05:58,900 En het goede nieuws? Er is wat wijn. 92 00:05:58,983 --> 00:06:01,402 Wat is de beste thee om dagelijks te drinken? 93 00:06:02,403 --> 00:06:03,237 Wijn. 94 00:06:05,406 --> 00:06:07,909 Het gaat ook om wat ze niet eten. 95 00:06:07,992 --> 00:06:12,288 De Okinawanen hebben een ingenieus gezegde, 'hara hachi bu'… 96 00:06:12,372 --> 00:06:15,875 …dat hen doet stoppen met eten als hun maag voor 80% vol is. 97 00:06:15,958 --> 00:06:17,752 Ze eten met familie. 98 00:06:17,835 --> 00:06:21,756 Ze drukken hun dankbaarheid uit voor hun maaltijd en ze vertragen… 99 00:06:21,839 --> 00:06:24,384 …omdat ze bij hun eten praten. 100 00:06:24,467 --> 00:06:27,261 Dus uiteindelijk eten ze niet te veel. 101 00:06:27,345 --> 00:06:28,805 EET VERSTANDIG 102 00:06:28,888 --> 00:06:31,015 Het belangrijkste is hun connecties. 103 00:06:31,099 --> 00:06:35,853 50% van de langlevenformule is dat familie op de eerste plaats komt. 104 00:06:36,437 --> 00:06:39,649 Ik ontdekte dat ze hun bejaarde ouders dichtbij houden… 105 00:06:39,732 --> 00:06:42,026 …en niet in een rusthuis stoppen. 106 00:06:42,110 --> 00:06:46,072 Ze investeren in hun partners zodat mensen bij elkaar blijven… 107 00:06:46,155 --> 00:06:47,698 …en in hun kinderen… 108 00:06:47,782 --> 00:06:50,868 …zodat die hen niet in rusthuizen stoppen. 109 00:06:51,411 --> 00:06:55,665 En dan besteden ze speciale aandacht aan hun directe sociale omgeving. 110 00:06:55,748 --> 00:06:57,917 De Okinawanen noemen het een moai… 111 00:06:58,000 --> 00:07:01,838 …maar het is een vriendenkring waar je voor altijd in investeert. 112 00:07:01,921 --> 00:07:04,549 De juiste vrienden hebben, dat is het grootste geheim… 113 00:07:04,632 --> 00:07:07,677 …om deze mensen te helpen de juiste dingen te doen… 114 00:07:07,760 --> 00:07:09,887 …en de verkeerde te vermijden. 115 00:07:09,971 --> 00:07:14,142 Ze ontwikkelen dus geen ziekte die hun leven zal verkorten. 116 00:07:14,225 --> 00:07:15,435 VERBINDEN 117 00:07:16,644 --> 00:07:18,646 Dus ik weet zonder enige twijfel… 118 00:07:18,729 --> 00:07:22,275 …dat deze gemene delers van alle vijf de Blauwe Zones werken. 119 00:07:24,444 --> 00:07:28,072 Ik had een kans nodig om het te bewijzen. 120 00:07:35,455 --> 00:07:38,082 Na de burgemeester neem jij het over… 121 00:07:38,791 --> 00:07:39,625 Oké, geweldig. 122 00:07:39,709 --> 00:07:41,002 Oké? -Geweldig. 123 00:07:41,752 --> 00:07:43,129 Oké. Zijn jullie klaar? 124 00:07:44,755 --> 00:07:50,720 Het doel van dit project is om 10.000 jaar extra levensverwachting te geven. 125 00:07:50,803 --> 00:07:54,515 Klinkt als een groot getal, maar wat betekent dat? 126 00:07:54,599 --> 00:08:00,146 We willen deelnemers in Albert Lea twee jaar extra levensverwachting geven. 127 00:08:00,855 --> 00:08:03,524 In 2009 begon ik te denken… 128 00:08:03,608 --> 00:08:06,986 …of ik de ideeën die ik in de Blauwe Zones had geleerd… 129 00:08:07,069 --> 00:08:12,533 …kon toepassen in Amerika in een gemeenschap die het nodig heeft? 130 00:08:13,034 --> 00:08:16,579 Ik heb contact gezocht met de topexperts van dat moment. 131 00:08:16,662 --> 00:08:18,789 Ze zeiden: 'Als je een Blauwe Zone wilt creëren… 132 00:08:18,873 --> 00:08:21,250 …begin dan met een stad met zo'n 20.000 inwoners.' 133 00:08:21,334 --> 00:08:24,253 Genoeg mensen zodat je een stadhuis hebt. 134 00:08:24,962 --> 00:08:29,383 We kozen voor een stad met 18.000 inwoners genaamd Albert Lea, Minnesota. 135 00:08:29,967 --> 00:08:31,511 Zoals de meeste kleine steden… 136 00:08:31,594 --> 00:08:35,431 …weerspiegelde het de gezondheid van de rest van Amerika… 137 00:08:35,515 --> 00:08:38,351 …maar het had de basis van een prachtige stad. 138 00:08:39,310 --> 00:08:41,354 Ik herinner me onze eerste dag. 139 00:08:41,437 --> 00:08:45,566 Ik kwam met alle leiders in een kamer en gaf een presentatie. 140 00:08:45,650 --> 00:08:48,569 Ze zullen er jonger uitzien, zich jonger voelen. 141 00:08:49,070 --> 00:08:52,740 Ze zouden langer moeten leven, met minder hart- en vaatziekten. 142 00:08:52,823 --> 00:08:54,575 En mensen zijn verbijsterd. 143 00:08:54,659 --> 00:08:58,371 Ik zweette omdat ik dacht: ze snappen het niet. 144 00:08:58,454 --> 00:09:00,206 Zijn er vragen? 145 00:09:03,459 --> 00:09:06,712 Maar ik weet nog dat de lokale verzekeringsagent… 146 00:09:06,796 --> 00:09:08,297 …een lange man… 147 00:09:08,381 --> 00:09:12,885 …opstond en zei: 'Deze stad heeft dit nodig.' 148 00:09:12,969 --> 00:09:17,223 En Bob Graham, een andere held van de stad… 149 00:09:17,306 --> 00:09:21,644 …een soort oudere man, zei: 'Ja, we moeten het hier laten gebeuren.' 150 00:09:21,727 --> 00:09:26,023 En dan, zodra deze leiders het zeggen, vallen ze als dominostenen. 151 00:09:27,483 --> 00:09:31,946 BLAUWE ZONES-PROJECT STARTBIJEENKOMST - ZOMER 2009 152 00:09:33,406 --> 00:09:36,033 We hebben de Ware Vitaliteitstest ontwikkeld… 153 00:09:36,117 --> 00:09:38,703 …om de levensverwachting van een persoon te berekenen. 154 00:09:39,287 --> 00:09:41,080 We leerden het BMI van mensen… 155 00:09:41,163 --> 00:09:44,125 …wat ze aten, en veel ander gezondheidsgedrag… 156 00:09:44,208 --> 00:09:46,544 …wat ons een startpunt gaf. 157 00:09:46,627 --> 00:09:52,300 En toen begonnen we hun omgeving te veranderen, beetje bij beetje. 158 00:09:52,800 --> 00:09:55,469 Door te reizen door de vijf Blauwe Zones wist ik… 159 00:09:55,553 --> 00:09:58,681 …wat de langstlevende mensen deden om lang te leven. 160 00:09:58,764 --> 00:10:01,267 Ze aten verstandig. Ze bewogen natuurlijk. 161 00:10:01,350 --> 00:10:04,228 Ze hadden de juiste visie en maakten connecties. 162 00:10:05,646 --> 00:10:10,234 Maar het grote idee was om deze ideeën uit te voeren. 163 00:10:11,235 --> 00:10:13,863 Eerst probeerden we het idee van een moai. 164 00:10:14,572 --> 00:10:19,827 We verzamelden mensen in Albert Lea en verdeelden ze in kleine groepjes. 165 00:10:19,910 --> 00:10:23,205 En ik wist niet eens of dit zou werken. Ik had geen idee. 166 00:10:23,289 --> 00:10:27,918 Ik daagde ze uit: 'De komende tien weken wil ik dat jullie samen wandelen.' 167 00:10:28,002 --> 00:10:31,172 En weet je wat? Een paar jaar later bleek… 168 00:10:31,255 --> 00:10:35,259 …dat bijna de helft van al deze vriendschappen standhield… 169 00:10:35,343 --> 00:10:38,012 …dankzij die moai. 170 00:10:38,095 --> 00:10:42,141 Zouden jullie elkaar ooit zijn tegenkomen zonder deze wandelgroep? 171 00:10:42,224 --> 00:10:44,268 Nee, dat denk ik niet. 172 00:10:44,352 --> 00:10:46,270 Nieuwe vriendschappen? -Ja. 173 00:10:47,855 --> 00:10:51,942 Al deze Blauwe Zones hebben een woordenschat voor doel. 174 00:10:52,026 --> 00:10:55,905 Loma Linda leerde ons de kracht van vrijwilligerswerk… 175 00:10:55,988 --> 00:10:57,865 …en voor anderen zorgen. 176 00:10:57,948 --> 00:11:02,995 We hebben meteen vrijwilligerswerk voor ze geregeld. 177 00:11:03,079 --> 00:11:06,248 Vrijwilligers krijgen minder vaak hartproblemen. 178 00:11:06,332 --> 00:11:08,084 Ze wegen minder… 179 00:11:08,167 --> 00:11:12,713 …en ze hebben aantoonbaar lagere zorgkosten. 180 00:11:12,797 --> 00:11:15,591 En dan begonnen we met het voedselbeleid… 181 00:11:16,384 --> 00:11:19,053 …en zorgden we voor gezondere supermarkten… 182 00:11:19,136 --> 00:11:21,138 …en gezondere restaurants. 183 00:11:24,225 --> 00:11:25,393 En dan, tot slot… 184 00:11:25,476 --> 00:11:29,605 …was er een geweldige hoofdstraat die een beetje op sterven lag… 185 00:11:30,314 --> 00:11:34,193 …en van de vier buurten in Albert Lea… 186 00:11:34,276 --> 00:11:37,655 …had geen enkele een duidelijke doorgang naar het centrum. 187 00:11:38,239 --> 00:11:42,159 Samen met de stad maakten we het beloopbaarder en leefbaarder. 188 00:11:42,243 --> 00:11:43,661 We maakten fietsstroken. 189 00:11:43,744 --> 00:11:46,956 We legden wandelpaden aan rond een nabijgelegen meer… 190 00:11:47,039 --> 00:11:51,544 …en we legden trottoirs aan zodat mensen uit bijna elke buurt… 191 00:11:51,627 --> 00:11:53,504 …naar het centrum konden lopen. 192 00:11:55,047 --> 00:11:57,591 EEN JAAR LATER 193 00:11:57,675 --> 00:12:00,469 We hebben de Ware Vitaliteitstest een tweede keer afgenomen… 194 00:12:00,553 --> 00:12:05,182 …en we ontdekten dat de levensverwachting nog meer toenam dan gedacht… 195 00:12:05,266 --> 00:12:07,435 …en het veroorzaakte veel opwinding. 196 00:12:07,518 --> 00:12:10,730 Zo erg zelfs dat er nationale tv-ploegen kwamen. 197 00:12:10,813 --> 00:12:12,356 Het is beter dan verwacht. 198 00:12:12,440 --> 00:12:15,109 Je wilde twee jaar aan mensenlevens toevoegen… 199 00:12:15,192 --> 00:12:16,110 …maar dat werd… 200 00:12:16,193 --> 00:12:19,029 3,1 jaar. Het is geweldig. -3,1 jaar. 201 00:12:19,113 --> 00:12:22,366 ALBERT LEA'S GEZONDHEIDSINSPANNING IS EEN SUCCES 202 00:12:22,450 --> 00:12:25,536 MINNESOTA-STAD WORDT GEZOND, VOEGT SAMEN LANGER LEVEN TOE 203 00:12:25,619 --> 00:12:28,038 GEZONDHEIDSCAMPAGNE VERLENGT LEVENSVERWACHTING 204 00:12:30,374 --> 00:12:34,920 We wisten nu dat we een Blauwe Zone konden maken in 'n kleine stad in Amerika… 205 00:12:35,629 --> 00:12:38,090 …maar kon het werken voor een land? 206 00:12:38,758 --> 00:12:41,594 Dat bracht me naar de andere kant van de planeet… 207 00:12:41,677 --> 00:12:46,390 …waar ik 'n eiland vond dat een visie bood voor een toekomstige Blauwe Zone… 208 00:12:46,474 --> 00:12:49,059 …een Blauwe Zone 2.0. 209 00:12:59,320 --> 00:13:02,156 Singapore is een gefabriceerde maatschappij. 210 00:13:02,823 --> 00:13:05,534 Hier hebben we een eilandje in Zuidoost-Azië… 211 00:13:05,618 --> 00:13:08,788 …zo'n 50 kilometer lang en 25 kilometer breed. 212 00:13:08,871 --> 00:13:11,540 Dit is een complexe stedelijke samenleving… 213 00:13:11,624 --> 00:13:16,921 …vol futuristische hoogbouw en 5,8 miljoen inwoners. 214 00:13:18,255 --> 00:13:22,718 Het produceert niet alleen de gelukkigste bevolking ter wereld. 215 00:13:22,802 --> 00:13:24,595 Het is ook een van de rijkste. 216 00:13:25,095 --> 00:13:29,016 En wat het echt bijzonder maakt, is dat een generatie geleden… 217 00:13:29,099 --> 00:13:34,814 …Singapore een vissersdorp was met een lagere levensverwachting. 218 00:13:34,897 --> 00:13:36,732 Een wereldwijd onderzoek toont… 219 00:13:36,816 --> 00:13:40,945 …dat het nu de gezondste levensverwachting ter wereld heeft… 220 00:13:42,029 --> 00:13:46,033 …waar een persoon gezond kan leven zonder ziekte of handicap. 221 00:13:51,372 --> 00:13:53,457 Dokter Chow, ik wil iets vragen. 222 00:13:53,541 --> 00:13:58,254 We zijn hier in Singapore omdat onderzoek toont dat mensen hier… 223 00:13:58,337 --> 00:14:01,674 …de langste gezonde levensverwachting ter wereld hebben… 224 00:14:02,216 --> 00:14:05,261 …en jij bent daar een perfect voorbeeld van. 225 00:14:05,344 --> 00:14:06,595 Je bent 93 jaar oud… 226 00:14:06,679 --> 00:14:10,683 …en je doet nog steeds operaties. Je doet nog steeds aan kalligrafie. 227 00:14:10,766 --> 00:14:13,477 Hoe verklaar je deze ongelooflijke vitaliteit? 228 00:14:13,561 --> 00:14:17,106 Ik had nooit verwacht dat ik tot vandaag zou leven. 229 00:14:17,189 --> 00:14:18,566 Ik geniet van dat werk. 230 00:14:19,066 --> 00:14:21,902 Ik behandel die patiënt. Dan voel ik de vreugde. 231 00:14:22,736 --> 00:14:25,197 Wat gaan we hier doen? 232 00:14:26,198 --> 00:14:28,951 Je bloeddruk controleren. -Oké. Ik moet… 233 00:14:29,034 --> 00:14:29,869 Heel goed. 234 00:14:29,952 --> 00:14:31,120 Goed. Hoe is het? 235 00:14:31,203 --> 00:14:35,124 122 over 80. Dit is heel standaard. 236 00:14:35,207 --> 00:14:36,500 Goed. -Ja. 237 00:14:36,584 --> 00:14:39,461 Als ik 100 wilde worden… 238 00:14:39,545 --> 00:14:42,089 …welk advies zou je me dan geven? 239 00:14:42,172 --> 00:14:45,843 We moeten elke dag hard werken, eerlijk. -Ja. 240 00:14:46,468 --> 00:14:47,970 Werk hard, wees eerlijk. 241 00:14:48,053 --> 00:14:50,598 Ja. En het belangrijkste, nederig. 242 00:14:50,681 --> 00:14:52,516 Nederig. -Dat is niet makkelijk. 243 00:14:53,058 --> 00:14:58,272 Ik hoorde dat je goed kunt tennissen. Ik ontdekte dat van alle sporten… 244 00:14:58,772 --> 00:15:02,109 …tennissers de hoogste levensverwachting hebben. 245 00:15:02,192 --> 00:15:03,986 Was dat voor tennis? 246 00:15:04,069 --> 00:15:05,654 Nee, dit is karaoke. 247 00:15:05,738 --> 00:15:07,406 Karaoke? -Ja. 248 00:15:07,990 --> 00:15:10,367 Dat is geweldig. Je bent overal goed in. 249 00:15:11,035 --> 00:15:14,788 Ik heb de afgelopen twintig jaar deze Blauwe Zones gezocht… 250 00:15:14,872 --> 00:15:16,081 …en in de meeste… 251 00:15:16,165 --> 00:15:20,336 …is het een cultuur die al honderden jaren of millennia bestaat. 252 00:15:20,419 --> 00:15:25,591 Maar de levensverwachting in de jaren 60 lag hier zo'n twintig jaar lager dan nu. 253 00:15:25,674 --> 00:15:28,802 Hoe bereikt Singapore dat? 254 00:15:28,886 --> 00:15:33,641 We hebben geen natuurlijke rijkdommen. Mensen zijn onze natuurlijke rijkdommen. 255 00:15:33,724 --> 00:15:37,937 In de politiek wil je de levens van mensen verbeteren. 256 00:15:38,020 --> 00:15:42,524 Daarom hebben we in Singapore zware straffen op drugs… 257 00:15:42,608 --> 00:15:44,944 …en voor mensen die wapens dragen… 258 00:15:45,027 --> 00:15:48,530 …zodat onze mensen niet bang zijn voor hun veiligheid. 259 00:15:48,614 --> 00:15:50,282 Maar dat is het niet alleen. 260 00:15:50,366 --> 00:15:52,701 Er is een gezegde in de ambtenarij. 261 00:15:52,785 --> 00:15:57,122 'Beleid is uitvoering. De uitvoering is beleid.' 262 00:15:57,873 --> 00:16:00,042 Singapore werkt met duwtjes. 263 00:16:00,876 --> 00:16:03,587 Er is bijvoorbeeld een oorlog tegen diabetes. 264 00:16:03,671 --> 00:16:07,549 Mensen nemen te veel suiker. Ze eten het verkeerde voedsel. 265 00:16:07,633 --> 00:16:11,345 Wat doen we dan? Wat doet de regering van Singapore? 266 00:16:11,428 --> 00:16:14,098 Ze proberen je te helpen jezelf te helpen. 267 00:16:23,148 --> 00:16:27,152 In de afgelopen decennia was het eten in Singapore niet zo gezond. 268 00:16:27,236 --> 00:16:28,404 Ze hadden junkfood. 269 00:16:28,487 --> 00:16:31,115 Ze hadden veel olie en suiker in hun eten. 270 00:16:31,615 --> 00:16:36,286 Maar ze konden stappen ondernemen om hun omgeving te veranderen… 271 00:16:36,370 --> 00:16:39,456 …zodat een gezonde keuze maken makkelijker was. 272 00:16:39,540 --> 00:16:42,668 Bruine rijst is bijvoorbeeld gezonder dan witte rijst. 273 00:16:42,751 --> 00:16:44,586 Bruine rijst heeft meer vezels… 274 00:16:44,670 --> 00:16:46,922 …dus ze subsidiëren bruine rijst… 275 00:16:47,006 --> 00:16:49,174 …om het betaalbaarder en populairder te maken. 276 00:16:51,635 --> 00:16:53,637 Frisdrank, suikerhoudende dranken… 277 00:16:53,721 --> 00:16:57,516 …de hoofdbron van geraffineerde suiker in de meeste diëten. 278 00:16:57,599 --> 00:16:59,268 Singapore heeft afgesproken… 279 00:16:59,351 --> 00:17:02,438 …om de hoeveelheid suiker in frisdrank te beperken… 280 00:17:02,521 --> 00:17:06,066 …een idee dat je niet kent in landen als de Verenigde Staten. 281 00:17:08,110 --> 00:17:11,196 En ten slotte maken ze een programma voor verkopers… 282 00:17:11,280 --> 00:17:13,032 …of venters, zoals ze ze noemen… 283 00:17:13,115 --> 00:17:16,368 …om een bord te plaatsen als ze gezonder eten aanbieden… 284 00:17:16,452 --> 00:17:20,497 …om klanten aan te trekken die een gezondere keuze willen. 285 00:17:20,581 --> 00:17:23,417 Ze maken dus deze omgeving… 286 00:17:23,500 --> 00:17:26,003 …met duwtjes en standaarden… 287 00:17:26,086 --> 00:17:29,506 …om de gezonde keuze de onvermijdelijke keuze te maken. 288 00:17:37,598 --> 00:17:41,518 Dit is het dichtstbevolkte land ter wereld. 289 00:17:41,602 --> 00:17:44,772 Dit is het spitsuur, en het verkeer is niet slecht. 290 00:17:44,855 --> 00:17:47,941 Ja, vanwege de hoge kosten van de auto's. 291 00:17:48,025 --> 00:17:51,528 En deze auto kost ongeveer $ 100.000 in de Verenigde Staten. 292 00:17:51,612 --> 00:17:54,156 Wat kost deze auto in Singapore? 293 00:17:54,239 --> 00:17:55,157 250.000. 294 00:17:55,240 --> 00:17:57,451 Dus tweeënhalf keer meer. -Dat klopt. 295 00:17:57,534 --> 00:18:00,621 En je moet betalen voor het recht om te rijden, toch? 296 00:18:00,704 --> 00:18:02,039 Ja. -Hoeveel is dat? 297 00:18:02,122 --> 00:18:06,251 Ja, op dit moment is dat zo'n 100.000 Singaporese dollar. 298 00:18:06,335 --> 00:18:08,587 Alleen een document, geen auto, niets. 299 00:18:09,254 --> 00:18:11,632 Dus ik hoor dit steeds en vraag: 300 00:18:11,715 --> 00:18:15,344 'Wat is de wijsheid om auto's extreem duur te maken?' 301 00:18:15,427 --> 00:18:18,972 En om dat echt te begrijpen, moet je naar Amerika kijken. 302 00:18:19,765 --> 00:18:23,185 Na de Tweede Wereldoorlog hadden we zo'n goede economie… 303 00:18:23,268 --> 00:18:27,106 …dat we nieuwe huizen buiten de steden bouwden. 304 00:18:27,815 --> 00:18:31,110 Om er te komen, bouwden we snelwegen om nog verder weg te gaan… 305 00:18:31,735 --> 00:18:37,825 …en mensen moesten steeds verder rijden tot we afhankelijk waren van auto's. 306 00:18:38,492 --> 00:18:41,912 De Amerikaanse droom zei dat je een huis, een tuin en een auto kunt kopen… 307 00:18:41,995 --> 00:18:44,164 …en naar je werk in de grote stad kunt rijden. 308 00:18:44,248 --> 00:18:49,128 En de prijs is dat de straten die ooit voor voetgangers waren ontworpen… 309 00:18:49,211 --> 00:18:52,381 …nu zijn uitgebreid om meer rijstroken te maken. 310 00:18:52,881 --> 00:18:56,260 We brengen nu twee keer zoveel tijd door in auto's… 311 00:18:56,343 --> 00:18:57,845 …als in de jaren 80. 312 00:18:57,928 --> 00:19:01,849 Dit is allemaal geweldig voor autobedrijven en fastfoodrestaurants… 313 00:19:01,932 --> 00:19:03,892 …maar daar zijn we ook ingetrapt. 314 00:19:04,726 --> 00:19:08,272 Toen Singapore groeide, zag het een soortgelijk probleem… 315 00:19:08,355 --> 00:19:11,525 …toen de bevolking van dit kleine eiland groeide. 316 00:19:12,609 --> 00:19:14,987 Als iedereen twee auto's had… 317 00:19:15,070 --> 00:19:18,490 …had je tien miljoen auto's op dit kleine stukje land. 318 00:19:18,574 --> 00:19:20,200 Hoe zou dit er dan uitzien? 319 00:19:21,410 --> 00:19:22,411 Een file. 320 00:19:26,373 --> 00:19:28,125 Niemand gaat ergens heen. 321 00:19:29,459 --> 00:19:32,379 In de VS heeft 80% van de mensen een auto… 322 00:19:32,462 --> 00:19:34,882 …en hier is dat 11%… 323 00:19:34,965 --> 00:19:38,844 …maar toch kunnen mensen zich zonder problemen verplaatsen. 324 00:19:38,927 --> 00:19:41,263 Het openbaar vervoer is erg handig. 325 00:19:41,346 --> 00:19:43,140 Waar je ook woont… 326 00:19:43,223 --> 00:19:46,518 …in tien, 15 minuten kun je naar een treinstation lopen. 327 00:19:48,562 --> 00:19:52,858 Het openbaar vervoer in Singapore is zo wijdverbreid en toegankelijk… 328 00:19:52,941 --> 00:19:58,030 …dat het dagelijks door bijna de helft van de bevolking wordt gebruikt… 329 00:19:58,113 --> 00:20:01,450 …vergeleken met het gemiddelde van 5% in de VS. 330 00:20:01,533 --> 00:20:06,371 Mensen bereiken de treinen en bussen via fietspaden en beschermde wandelpaden… 331 00:20:06,455 --> 00:20:08,665 …betaald door de autobelastingen… 332 00:20:08,749 --> 00:20:12,628 …en gaan vaak door een van de 350 parken van het eiland. 333 00:20:12,711 --> 00:20:15,964 Hier vind je door de overheid gesponsorde trainingsprogramma's… 334 00:20:16,048 --> 00:20:18,467 …die gemeenschap en vriendschap opbouwen… 335 00:20:19,134 --> 00:20:23,722 …en dit allemaal door mensen te verkiezen boven auto's. 336 00:20:33,982 --> 00:20:36,652 77 JAAR OUD 337 00:20:39,154 --> 00:20:41,198 Ben je altijd zo fit geweest? 338 00:20:41,281 --> 00:20:45,619 Ik kwam uit Hong Kong, waar we niet zulke sportfaciliteiten hadden. 339 00:20:45,702 --> 00:20:46,578 73 JAAR OUD 340 00:20:46,662 --> 00:20:50,499 Toen ik naar Singapore kwam, zag ik overal sportfaciliteiten… 341 00:20:50,582 --> 00:20:53,085 …dus begon ik met rekstokken en optrekken. 342 00:20:53,168 --> 00:20:55,420 Elke woning heeft een fitnesshoek. 343 00:20:55,504 --> 00:20:59,424 Zie je? En de overheid moedigt ons aan om te sporten. 344 00:21:00,300 --> 00:21:03,762 Hoe verplaatsen jullie je? Hebben jullie auto's? 345 00:21:03,845 --> 00:21:10,394 Ik loop naar metrostations en ga winkelen. Ik werk nog, dus ik neem de metro. 346 00:21:10,477 --> 00:21:13,438 Hoeveel kilometer loop je per dag? 347 00:21:13,522 --> 00:21:14,940 Meer dan 10.000 stappen. 348 00:21:15,440 --> 00:21:19,778 Dat is bijna zes kilometer lopen, wat waarschijnlijk anderhalf uur duurt. 349 00:21:20,737 --> 00:21:24,700 Je krijgt drie keer zoveel fysieke activiteit in je gewone leven… 350 00:21:24,783 --> 00:21:26,660 …dan wanneer je sport. 351 00:21:27,744 --> 00:21:29,079 We hebben geluk. 352 00:21:37,337 --> 00:21:39,339 Nog een interessante dimensie van Singapore… 353 00:21:39,423 --> 00:21:42,926 …is dat meer dan 80% van de inwoners z'n eigen huis bezit. 354 00:21:43,010 --> 00:21:45,387 Mensen zorgen beter voor hun eigen huis. 355 00:21:45,470 --> 00:21:48,598 Ze investeren in hun buren. Je krijgt een betere gemeenschap. 356 00:21:49,099 --> 00:21:52,477 Een bijzonder voorbeeld is de Kampung Admiralty… 357 00:21:53,770 --> 00:21:57,899 …een betaalbaar, door de overheid gesubsidieerd woonproject. 358 00:21:57,983 --> 00:22:02,821 Het is ontworpen voor burgers ouder dan 55 om hun eigen huizen te bezitten. 359 00:22:04,489 --> 00:22:08,785 Dit is een kampung, wat 'dorp' is in het Maleis. 360 00:22:09,870 --> 00:22:14,374 De visie van het team was toen echt: hoe creëren we hier een kampung? 361 00:22:14,958 --> 00:22:17,919 Het simpele concept is een broodje. We… 362 00:22:18,003 --> 00:22:20,172 Een broodje? -Ja, het is een broodje. 363 00:22:20,255 --> 00:22:24,968 We willen verticale lagen maken voor alle gebruikers. Ja. 364 00:22:25,052 --> 00:22:27,721 Bovenaan appartementen voor ouderen. 365 00:22:27,804 --> 00:22:29,931 Onze daken zijn landschappelijk. 366 00:22:30,015 --> 00:22:33,101 Dus dat is waar. Het helpt ouderen actief te blijven. 367 00:22:33,185 --> 00:22:35,937 De tweede laag is een medisch centrum. 368 00:22:36,021 --> 00:22:38,357 De onderste laag is het openbare plein… 369 00:22:38,440 --> 00:22:42,736 …een ruimte waar mensen veel ruimte kunnen vinden voor interactie. 370 00:22:42,819 --> 00:22:44,321 De omwonenden… 371 00:22:44,404 --> 00:22:47,866 …stromen altijd door dit gebouw om de trein te nemen. 372 00:22:47,949 --> 00:22:50,911 Dus je komt hier makkelijk met 't openbaar vervoer? 373 00:22:50,994 --> 00:22:55,040 Je duwt ze dus niet per se samen, maar je geeft ze een zetje. 374 00:22:55,123 --> 00:22:58,752 Je creëert een ruimte waar ze elkaar tegen het lijf lopen. 375 00:22:58,835 --> 00:22:59,961 Klopt. 376 00:23:00,045 --> 00:23:05,342 Als ik aan Costa Rica of Okinawa of Sardinië denk… 377 00:23:06,134 --> 00:23:08,428 …zie ik mensen die in een dorp wonen. 378 00:23:08,512 --> 00:23:10,639 Ze staan dicht bij de natuur. 379 00:23:10,722 --> 00:23:12,808 Oud en jong gaan met elkaar om. 380 00:23:12,891 --> 00:23:16,853 Er is een centrum waar je kunt eten. 381 00:23:16,937 --> 00:23:18,397 Dat is erg helend… 382 00:23:18,480 --> 00:23:23,402 …maar soms is het moeilijk om dat wetenschappelijk te kwantificeren. 383 00:23:23,485 --> 00:23:26,655 Er is een onderzoek dat heeft aangetoond… 384 00:23:26,738 --> 00:23:33,245 …dat de ongedwongen sociale interacties die we overdag hebben met de postbode… 385 00:23:33,328 --> 00:23:35,747 …met de persoon aan de bushalte… 386 00:23:35,831 --> 00:23:37,457 …met de barista's… 387 00:23:37,541 --> 00:23:41,294 …een lang leven beter voorspellen dan dieet en beweging. 388 00:23:41,378 --> 00:23:43,755 En wat mensen missen… 389 00:23:43,839 --> 00:23:46,967 …is dat eenzaamheid een functie is van onze omgeving. 390 00:23:47,050 --> 00:23:50,846 Want de omgeving is anders dan vroeger. 391 00:23:50,929 --> 00:23:54,015 We leven in een verstedelijkte omgeving… 392 00:23:54,099 --> 00:23:58,478 …en we moeten een prototype maken voor het heden en de toekomst. 393 00:24:06,403 --> 00:24:08,613 Lang voordat ik met pensioen ga… 394 00:24:08,697 --> 00:24:15,495 …zeggen ze dat je niet de hele tijd mag zitten en tv kijken. 395 00:24:15,579 --> 00:24:19,332 Dat maakt je een bankhanger. 396 00:24:20,000 --> 00:24:24,087 Ja, ik moet mijn lichaam en geest actief houden… 397 00:24:24,171 --> 00:24:26,339 …en weggaan en met mensen omgaan. 398 00:24:26,423 --> 00:24:27,340 Wat geweldig. 399 00:24:27,424 --> 00:24:31,052 En dan… Want geen mens is een eiland, toch? 400 00:24:31,136 --> 00:24:33,472 Dus je moet bij mensen zijn… 401 00:24:33,555 --> 00:24:34,931 …om gelukkig te zijn. 402 00:24:35,015 --> 00:24:37,350 Dan komen we bij het volgende element. 403 00:24:37,434 --> 00:24:40,854 Als je niet gelukkig bent, kun je niet lang leven. 404 00:24:42,898 --> 00:24:44,733 Alleen leven heeft geen zin. 405 00:24:44,816 --> 00:24:47,068 En we praten met niemand. 406 00:24:47,152 --> 00:24:49,696 Woon je hier met je familie? -Ja. 407 00:24:50,197 --> 00:24:55,410 Denk je dat bij je familie wonen je helpt om langer te leven? 408 00:24:55,494 --> 00:24:56,786 Absoluut, ja. 409 00:24:56,870 --> 00:25:01,208 Ze zijn blij dat ik hier ben, en ik ben heel blij dat ik hier ben. 410 00:25:01,291 --> 00:25:04,586 Ik heb van de gelegenheid gebruik gemaakt… 411 00:25:04,669 --> 00:25:08,089 …om mijn kleinkinderen wiskunde te geven omdat ik… 412 00:25:08,173 --> 00:25:09,341 Jij geeft hun les? 413 00:25:09,424 --> 00:25:11,384 Ik ben best goed in wiskunde… 414 00:25:11,927 --> 00:25:15,430 …en in ruil daarvoor helpen ze me met de computer… 415 00:25:15,514 --> 00:25:17,474 …want ik ben een computeridioot. 416 00:25:18,016 --> 00:25:21,269 Computeridioot? Geweldig. Weer tweerichtingsverkeer dus. 417 00:25:22,854 --> 00:25:26,525 Nul-twee, hè? Nu wordt deze twee zes… 418 00:25:27,859 --> 00:25:29,528 …want het is maal drie. 419 00:25:30,237 --> 00:25:32,155 Hoe draagt je vader bij aan… 420 00:25:32,239 --> 00:25:34,741 Hij helpt met mijn jongere kinderen. 421 00:25:34,824 --> 00:25:36,284 TZE HUANS DOCHTER 422 00:25:36,368 --> 00:25:40,247 Toen ik nog fulltime werkte… Ik werk nu parttime. 423 00:25:40,330 --> 00:25:45,168 Hij hielp me de jongste twee thuis te brengen als ik laat werkte. 424 00:25:46,461 --> 00:25:48,380 Hij zorgt dat ze goed ontbijten… 425 00:25:48,463 --> 00:25:51,675 …want ik ga heel vroeg weg en wil dat ze opschieten. 426 00:25:51,758 --> 00:25:56,555 Hij neemt ze mee uit om te ontbijten voor hij ze naar school stuurt. 427 00:25:56,638 --> 00:25:59,099 Ik ben de strenge moeder. Ik ben de… 428 00:25:59,182 --> 00:26:01,768 Tijgermoeder? -Ik ben de stokmoeder. 429 00:26:01,851 --> 00:26:05,230 En hij is de wortelopa. -De wortelopa. Dat is geweldig. 430 00:26:05,313 --> 00:26:10,193 Hij zegt: 'Als je de wiskunde goed doet, krijg je een dollar.' 431 00:26:10,277 --> 00:26:11,444 Wat geweldig. 432 00:26:12,904 --> 00:26:16,658 Denken jullie dat als jullie ouders worden… 433 00:26:16,741 --> 00:26:19,744 …dat jullie ouders bij jullie mogen wonen? 434 00:26:20,870 --> 00:26:24,082 Ik denk het, ja. 435 00:26:24,165 --> 00:26:25,250 Denk je dat? 436 00:26:30,255 --> 00:26:34,593 Toen de grondleggers Singapore begonnen te bouwen… 437 00:26:34,676 --> 00:26:36,553 …waren we een jong land… 438 00:26:36,636 --> 00:26:39,180 …met meer jonge mensen dan oude mensen. 439 00:26:39,264 --> 00:26:42,017 Maar naarmate de maatschappij volwassener werd… 440 00:26:42,767 --> 00:26:45,937 …werd lang leven, ouder worden een probleem. 441 00:26:46,021 --> 00:26:49,065 Nu komt er een ouderdomsprobleem aan. 442 00:26:49,149 --> 00:26:52,527 In 2030 zal 25% van onze bevolking… 443 00:26:52,611 --> 00:26:55,196 …één op de vier, ouder dan 65 zijn. 444 00:26:56,948 --> 00:27:00,452 Het betekent dat er druk is op je gezondheidszorg. 445 00:27:00,535 --> 00:27:03,288 We proberen dit probleem op te lossen. 446 00:27:03,955 --> 00:27:06,583 De overheid speelt met het idee… 447 00:27:06,666 --> 00:27:12,589 …hoe we kinderen voor hun ouders laten zorgen. 448 00:27:12,672 --> 00:27:18,887 De regering van Singapore heeft 'n beleid, de Proximity Housing Grant… 449 00:27:18,970 --> 00:27:23,558 …dat families aanmoedigt om bij elkaar in de buurt te wonen. 450 00:27:23,642 --> 00:27:26,394 Je krijgt een som geld… 451 00:27:26,478 --> 00:27:31,399 …als je als ouders ervoor kiest om dicht bij je zoon of dochter te wonen… 452 00:27:31,483 --> 00:27:34,903 …of als je zoon of dochter een appartement kiest… 453 00:27:34,986 --> 00:27:37,656 …in een volkswijk bij jou in de buurt. 454 00:27:37,739 --> 00:27:41,159 Als kinderen voor hun ouders zorgen… 455 00:27:41,242 --> 00:27:44,079 …worden mensen niet zo vaak ziek. 456 00:27:44,996 --> 00:27:49,793 Een studie genaamd Aging Alone in Amerika meldde dat 100 jaar geleden… 457 00:27:49,876 --> 00:27:54,839 …70% van de Amerikaanse weduwen en weduwnaars introkken bij hun familie. 458 00:27:54,923 --> 00:28:00,512 Tegenwoordig wonen bijna evenveel weduwen en weduwnaars alleen. 459 00:28:00,595 --> 00:28:06,017 De Proximity Housing Grant van Singapore slaagt erin om die trend tegen te gaan. 460 00:28:06,101 --> 00:28:10,939 Tussen 2015 en 2018 kondigde de raad voor woningbouw aan… 461 00:28:11,022 --> 00:28:14,025 …dat zo'n 11.000 huishoudens… 462 00:28:14,109 --> 00:28:18,446 …appartementen hebben gekocht in de buurt van hun ouders of kinderen… 463 00:28:18,530 --> 00:28:21,825 …met de hulp van de Proximity Housing Grant. 464 00:28:22,784 --> 00:28:24,577 Als je in de Verenigde Staten… 465 00:28:24,661 --> 00:28:28,790 …een oudere ouder in een bejaardentehuis stopt… 466 00:28:28,873 --> 00:28:32,127 …daalt de levensverwachting tussen twee en zes jaar. 467 00:28:32,627 --> 00:28:36,548 Dit idee heeft iets geniaals. 468 00:28:36,631 --> 00:28:40,677 Je dwingt mama en papa niet om bij jou te wonen… 469 00:28:40,760 --> 00:28:43,596 …maar je spoort ze aan om in de buurt te wonen. 470 00:28:43,680 --> 00:28:48,768 Dat is niet alleen goed voor de familie, het verhoogt ook de levensverwachting. 471 00:28:52,522 --> 00:28:56,151 Als je door sociale media scrolt of hashtag langleven bekijkt… 472 00:28:56,234 --> 00:28:59,904 …gaat het in Amerika altijd om anti-verouderingsmedicijnen… 473 00:28:59,988 --> 00:29:02,490 …en dieet en bewegingsprogramma's. 474 00:29:03,575 --> 00:29:07,245 Maar de Verenigde Staten is het meest welvarende land… 475 00:29:07,328 --> 00:29:09,122 …in de wereldgeschiedenis. 476 00:29:09,205 --> 00:29:12,417 Toch heeft driekwart van ons overgewicht of obesitas. 477 00:29:12,500 --> 00:29:16,171 Het geluk is afgenomen. De levensverwachting is gedaald. 478 00:29:16,254 --> 00:29:19,215 Is wat Singapore nu doet schaalbaar? 479 00:29:19,299 --> 00:29:21,217 Kan de VS het bijvoorbeeld doen? 480 00:29:22,469 --> 00:29:27,307 Ik zeg vaak dat Singapore sui generis is, uniek. 481 00:29:33,938 --> 00:29:35,732 We zijn een klein land. 482 00:29:35,815 --> 00:29:39,527 Het is eigenlijk een stadstaat, dus het helpt. 483 00:29:39,611 --> 00:29:44,532 De stad kan vrijhandelsovereenkomsten sluiten. 484 00:29:44,616 --> 00:29:45,950 Je kunt onderhandelen. 485 00:29:46,034 --> 00:29:51,122 Maar sommige maatregelen kunnen misschien worden geleend. 486 00:29:51,206 --> 00:29:56,544 Eerst moet je een visie en een verlangen en die doelen hebben. 487 00:29:56,628 --> 00:29:59,881 Dan moet je mensen hebben die investeren… 488 00:30:01,007 --> 00:30:03,676 …in het bieden van gezonde levens… 489 00:30:03,760 --> 00:30:05,136 …gezonde gezinnen. 490 00:30:05,220 --> 00:30:09,098 Hoe creëer je zo'n publiek-privaat partnerschap? 491 00:30:10,683 --> 00:30:13,728 Ik denk dat als je tegen Amerikanen kunt zeggen: 492 00:30:13,812 --> 00:30:17,690 'Ik kan je helpen je zorgkosten te verlagen'… 493 00:30:17,774 --> 00:30:20,151 …dan is de helft van je strijd gewonnen. 494 00:30:20,235 --> 00:30:23,863 Je maakt het economische argument om een menselijk voordeel te produceren. 495 00:30:24,447 --> 00:30:25,865 Wat een krachtig idee. 496 00:30:28,076 --> 00:30:29,786 Singapore leert ons… 497 00:30:29,869 --> 00:30:33,414 …dat je enorme veranderingen in de hele bevolking kunt doorvoeren. 498 00:30:33,498 --> 00:30:37,460 En ik geloof dat het krachtigste middel dat we hebben… 499 00:30:37,544 --> 00:30:39,754 …om een gezondere omgeving te vormen… 500 00:30:39,838 --> 00:30:43,633 …beleid is, en dat is de les die Amerika moet leren. 501 00:30:44,551 --> 00:30:47,804 We moeten het goede beleid identificeren en uitvoeren. 502 00:30:55,854 --> 00:31:00,358 Ik had bewezen dat een Blauwe Zones-aanpak kon werken in een klein stadje. 503 00:31:00,441 --> 00:31:02,443 Toen besloot ik het op te schalen. 504 00:31:03,152 --> 00:31:06,281 We ontdekten dat verzekeringsmaatschappijen… 505 00:31:06,364 --> 00:31:09,492 …en ziekenhuizen en particuliere stichtingen… 506 00:31:09,576 --> 00:31:13,913 …bereid waren te investeren om steden gezonder te houden. 507 00:31:13,997 --> 00:31:17,250 We konden het Blauwe Zone-project van Albert Lea… 508 00:31:17,333 --> 00:31:21,296 …naar de strandsteden van Los Angeles en de hele staat Iowa brengen. 509 00:31:22,338 --> 00:31:24,173 Het Blauw Zones-project blijft… 510 00:31:24,257 --> 00:31:27,135 …makkelijke manieren lanceren om gezond te leven. 511 00:31:27,218 --> 00:31:30,638 Maar pas in Fort Worth, Cowtown… 512 00:31:30,722 --> 00:31:34,767 …hebben we laten zien dat dit overal in Amerika kan werken. 513 00:31:36,185 --> 00:31:40,565 We ontmoetten de burgemeester, de gemeenteraad, de directeur van scholen… 514 00:31:40,648 --> 00:31:44,152 Het aantal kinderen met obesitas in Fort Worth is met 6% gedaald. 515 00:31:44,235 --> 00:31:47,322 Een Gallup-peiling van Amerika's gezondste stad zegt: 516 00:31:47,405 --> 00:31:49,908 'Cowtown is aan het veranderen.' 517 00:31:52,619 --> 00:31:57,457 En na vijf jaar berekende Gallup dat we in die stad… 518 00:31:57,540 --> 00:32:01,586 …meer dan 'n kwart miljard dollar per jaar aan zorgkosten bespaarden. 519 00:32:01,669 --> 00:32:05,840 Dus ik besefte dat hoe we Blauwe Zone-wijsheid toepasten… 520 00:32:05,924 --> 00:32:08,092 …tien keer belangrijker is… 521 00:32:08,176 --> 00:32:10,511 …dan dat we het hebben geïdentificeerd. 522 00:32:14,390 --> 00:32:17,644 Blauwe Zones gaat nu naar gemeenschappen… 523 00:32:17,727 --> 00:32:22,023 …die geïnteresseerd zijn in het creëren van een betere omgeving. 524 00:32:22,941 --> 00:32:26,527 We zijn in Zuid-Phoenix en lanceren een Blauwe Zone-project. 525 00:32:26,611 --> 00:32:30,073 Elke Blauwe Zone-gemeenschap begint met luisteren. 526 00:32:30,949 --> 00:32:32,825 Dan volgen permanente… 527 00:32:32,909 --> 00:32:35,828 …of semipermanente veranderingen in hun omgeving. 528 00:32:36,537 --> 00:32:37,789 Ik hoor graag… 529 00:32:37,872 --> 00:32:42,210 …waar we het in jullie buurten beter kunnen maken voor mensen… 530 00:32:42,293 --> 00:32:45,880 …zodat de gezonde keuze de makkelijke keuze is. 531 00:32:46,756 --> 00:32:48,758 We hadden een hele lading experts… 532 00:32:48,841 --> 00:32:51,219 …en we begonnen met een evaluatie. 533 00:32:52,387 --> 00:32:55,223 Dit is het beste team in Amerika. 534 00:32:55,848 --> 00:32:58,893 Ik daag jullie uit om ons te vertellen… 535 00:32:58,977 --> 00:33:05,108 …hoe we het geluksniveau en de levensverwachting zullen verhogen. 536 00:33:05,692 --> 00:33:09,112 We hebben een open ruimte. Wat doen we ermee? 537 00:33:09,195 --> 00:33:10,530 Maak een park. 538 00:33:10,613 --> 00:33:13,658 Een plek waar de gemeenschap samen kan komen… 539 00:33:13,741 --> 00:33:17,996 …waar je tuinen kan hebben. Je kunt gemeenschappelijke tuinen hebben… 540 00:33:18,079 --> 00:33:22,500 …waardoor ze gezonder eten zullen kunnen waarderen. 541 00:33:22,583 --> 00:33:25,837 Maar mensen moeten dat leren. Ze moeten de zaden hebben… 542 00:33:25,920 --> 00:33:30,383 …en er moet iemand zijn die dit soort dingen aanmoedigt. 543 00:33:30,466 --> 00:33:33,553 Je hebt maar één keuze, naar een drukke straat gaan. 544 00:33:33,636 --> 00:33:35,471 Mensen willen niet wandelen. 545 00:33:35,555 --> 00:33:38,016 Dit was vroeger een hoofdroute. 546 00:33:38,099 --> 00:33:41,227 Er kwamen 40.000 auto's voor ze de snelwegen hadden. 547 00:33:41,310 --> 00:33:44,564 Vandaag komt er niet meer zoveel verkeer. 548 00:33:44,647 --> 00:33:48,901 Als we alle rijstroken konden wegnemen, behalve één in elke richting… 549 00:33:49,861 --> 00:33:51,946 …worden de trottoirs bruikbaar. 550 00:33:53,031 --> 00:33:55,450 Steden hebben een geweldige kracht. 551 00:33:56,367 --> 00:33:58,536 Als je duidelijke doelen hebt… 552 00:33:58,619 --> 00:34:02,498 …kunnen ze binnen een paar jaar complete transformaties maken. 553 00:34:02,582 --> 00:34:06,878 Amerika kan binnen tien jaar een Blauwe Zone zijn. 554 00:34:06,961 --> 00:34:09,630 We hoeven alleen maar de focus te verleggen… 555 00:34:09,714 --> 00:34:14,010 …en niet denken dat we de ideeën van 330 miljoen mensen gaan veranderen… 556 00:34:14,677 --> 00:34:16,054 …maar hun omgeving. 557 00:34:36,407 --> 00:34:38,826 Stel je een gemeenschap voor waar het goedkoopste… 558 00:34:38,910 --> 00:34:41,537 …meest toegankelijke en lekkerste voedsel… 559 00:34:41,621 --> 00:34:43,039 …plantaardig voedsel is. 560 00:34:43,122 --> 00:34:46,876 Stel je wegen voor die niet alleen voor auto's zijn gebouwd… 561 00:34:46,959 --> 00:34:48,961 …maar ook voor mensen. 562 00:34:49,045 --> 00:34:52,548 Waar het makkelijk is om contact te maken… 563 00:34:52,632 --> 00:34:56,969 …waar mensen elke dag hun doel bereiken. 564 00:34:57,053 --> 00:35:01,182 Blauwe Zones leren ons dat deze dingen allemaal haalbaar zijn. 565 00:35:03,518 --> 00:35:05,770 We hebben een nieuwe kijk… 566 00:35:05,853 --> 00:35:09,690 …op hoe we gezondheid en welzijn kunnen creëren in ons land… 567 00:35:09,774 --> 00:35:12,360 …een legitiem recept voor een lang leven. 568 00:35:12,985 --> 00:35:15,988 Maar uiteindelijk is de grote openbaring… 569 00:35:16,572 --> 00:35:20,952 …dat dezelfde dingen die ons helpen een lang, gezond leven te leiden… 570 00:35:21,953 --> 00:35:25,164 …de dingen zijn die het leven de moeite waard maken. 571 00:38:43,696 --> 00:38:48,784 Deze serie wil vermaken en informeren, geen medisch of gezondheidsadvies geven. 572 00:38:48,868 --> 00:38:51,412 Overleg met je arts over je gezondheid… 573 00:38:51,495 --> 00:38:55,166 …of wijzigingen in je dieet, lichaamsbeweging of levensstijl. 574 00:38:55,249 --> 00:39:00,087 Ondertiteld door: Mieke Vanhengel