Chcę opowiedzieć historię o człowieku,
który odmienił mój sposób myślenia o niebieskich strefach,
mężczyźnie o nazwisku Stamatis Moraitis, który mieszkał na Ikarii.
To on.
Jako młody człowiek wyjechał z Ikarii do Stanów Zjednoczonych,
żeby się wybić.
Pracowity Grek dostaje pracę jako malarz i szybko zaczyna zarabiać.
Zarabia tyle, że kupuje chevroleta, żeni się z amerykańską Greczynką
i kupuje dom na przedmieściach.
Ma kilkoro dzieci, wiedzie przyjemne życie w Ameryce.
Ale w wieku 66 lat ma kłopoty z oddychaniem.
Idzie do trzech lekarzy. Każdy stawia tę samą diagnozę.
„Rak płuc. Za pół roku prawdopodobnie pan umrze”.
Pomyślał sobie: „Mogą mnie pochować tu, w Ameryce,
lub na Ikarii, w ojczyźnie moich przodków”.
Więc przenosi się na Ikarię z żoną właściwie po to, żeby umrzeć.
Ale zaczyna oddychać tamtym powietrzem,
pije ikariańskie wino.
Odnawia kontakty z przyjaciółmi
i zakłada winnicę.
Myśli sobie:
„Nie dożyję, by zobaczyć te winogrona,
ale moja żona dożyje i pomyśli o mnie, gdy będzie je zbierać”.
Mijają miesiące,
potem rok
i kolejne lata.
Witam. Dan Buettner.
Miło pana poznać.
Myślałem, że będzie pan wyglądał staro.
Jestem stary.
Ale nie wygląda pan staro.
Po 35 latach, gdy poznałem go w wieku 102 lat,
nie dość, że wciąż żył, to jeszcze zbierał winogrona.
Jako dziennikarz spytałem, jaki jest jego sekret.
Wzruszył ramionami i odparł: „Nie wiem.
Chyba zapomniałem umrzeć”.
Stamatis nie zaczął więcej ćwiczyć. Nie sięgnął po nowe leki.
Nie zrobił nic świadomie, żeby być zdrowszym.
Zmienił jedynie swoje otoczenie.
Wierzę, że jeśli ktoś w Ameryce ma nadwagę i jest chory,
to prawdopodobnie nie jest to jego wina.
Usunęliśmy większość aktywności fizycznych z naszego życia
dzięki mechanicznym gadżetom.
Nie można przejść paru kroków,
żeby nie wpaść na ciastka, chipsy i napoje gazowane.
W genach mamy zapisaną ochotę na tłuszcz, sól i cukier
i jak najczęstszy odpoczynek.
Ewoluowaliśmy w środowisku trudów i niedoboru,
a teraz żyjemy w środowisku łatwości i nadmiaru.
Jesteśmy ofiarami naszego środowiska.
To prowadzi do wniosku, że jeśli chcemy zdrowszej Ameryki,
powinniśmy kształtować nasze otoczenie na wzór miejsc,
w których ludzie żyją najdłużej,
czyli niebieskich stref.
ŻYĆ 100 LAT: TAJEMNICE NIEBIESKICH STREF
Po zbadaniu wszystkich niebieskich stref,
po zebraniu tysięcy stron badań,
po latach obserwacji,
mimo że to tak odmienne miejsca,
można dostrzec pewien wzór.
Wszędzie na świecie gdzie występują oazy długowieczności,
widzimy, że kluczowe role odgrywają te same elementy.
W zasadzie nie ćwiczą.
Lecz gdy wybierają się do pracy, do znajomych
lub coś zjeść, idą pieszo.
Mają ogrody,
które zapewniają im aktywność fizyczną o niskiej intensywności.
Nie mają mechanicznych urządzeń, które ich wyręczają w pracach.
Poruszają się naturalnie
i są znacznie bardziej aktywni fizycznie,
niż gdyby poszli do siłowni.
To klucz do zdrowia. Szybkość.
Spójrzcie!
Mają dobre nastawienie.
Odczuwają taki sam stres jak my,
ale mają codzienne rytuały,
które pomagają opanować napięcie i towarzyszący mu stan zapalny.
Odczuwam spokój.
Zmartwienie w niczym nie pomaga.
Należą do społeczności religijnych
i są w nich aktywni.
Ucinają sobie drzemki.
Mają happy hour.
Mają też określenia, które opisują cel życia.
Na Okinawie jest ikigai.
Kostarykanie mają plan de vida.
Rzecz w tym, że oni wiedzą, po co wstają rano
i codziennie wykorzystują swoje dary.
RELAKS, WIARA, CEL NASTAWIENIE
W kwestii diety ważne jest to,
że lubią jeść smaczne jedzenie.
Większość to produkty pochodzenia roślinnego,
ziarna,
warzywa,
bulwy jak słodkie ziemniaki,
orzechy.
Fasola to podstawa diety długowiecznych populacji.
Jest też miejsce na wino.
Jaką herbatę najlepiej pić na co dzień?
Wino.
Ważne jest też to, czego nie jedzą.
Mieszkańcy Okinawy mają powiedzenie
„hara hachi bu”,
aby pamiętać, by przestać jeść, gdy są najedzeni w 80%.
Jedzą z rodziną.
Wyrażają wdzięczność przed posiłkiem
i nie śpieszą się,
bo rozmawiają przy jedzeniu,
żeby się nie przejadać bezmyślnie.
JEDZ MĄDRZE
Najważniejsza jest ich więź.
To pewnie 50% przepisu na długowieczność: rodzina jest na pierwszym miejscu.
Mieszkają ze swoimi starzejącymi się rodzicami,
nie umieszczają ich w domach starców.
Dbają o relacje ze swoimi partnerami, aby trzymać się razem,
i dbają o relacje z dziećmi,
by dzieci nie umieściły ich w domu starców.
Troszczą się też o krąg najbliższych osób.
Na Okinawie nazywają to moai,
krąg przyjaciół, w których inwestuje się na całe życie.
Bo to przyjaciele są największą tajemnicą.
Oni pomagają robić to, co wartościowe,
i unikać tego, co szkodliwe,
i w efekcie nie zapadać na choroby, które mogą skrócić życie.
WIĘZI
Nie miałem wątpliwości,
że wspólne elementy wszystkich stref dają efekty!
Teraz potrzebowałem jedynie okazji, by to udowodnić.
Zabierzesz głos po burmistrzu.
Super. Świetnie.
Gotowi?
Celem tego projektu jest wydłużenie średniej długości życia o 10 000 lat.
To wielka liczba, ale co oznacza?
Celem jest wydłużenie życia każdego z uczestników o dwa lata.
W 2009 roku zacząłem się zastanawiać,
czy wiedzę, którą nabyłem w niebieskich strefach da się
zastosować w Ameryce
i wykorzystać ją w społeczności, która tego potrzebuje?
Skontaktowałem się z najlepszymi ekspertami.
Doradzili, abym niebieską strefę stworzył w mieście liczącym 20 000 ludzi.
Przy tylu mieszkańcach będzie też ratusz.
Wybraliśmy 18-tysięczne miasto o nazwie Albert Lea w Minnesocie.
Jak większość miasteczek,
odzwierciedlało ono z grubsza stan zdrowia reszty kraju,
ale miało zadatki na piękne miasto.
Pamiętam pierwszy dzień.
Zaprosiłem najważniejsze osoby w mieście i zrobiłem prezentację.
Wyglądają młodziej, czują się młodziej.
Powinni żyć dłużej i rzadziej zapadają na chorobę układu krążenia.
Wyglądali na zagubionych.
Zacząłem się pocić,
pomyślałem, że nie rozumieją.
Jakieś pytania?
Pamiętam, że miejscowy agent ubezpieczeniowy,
wysoki facet,
wstał i powiedział: „To miasto tego potrzebuje”.
A Bob Graham, kolejna ważna osoba w mieście,
starszy mężczyzna, powiedział: „Musimy to zorganizować”.
Kiedy takie słowa padły z ust liderów, reszta potoczyła się szybko.
POCZĄTEK PROJEKTU, LATO 2009
Opracowaliśmy test witalności,
aby obliczyć przeciętną długość życia.
Zbieraliśmy dane na temat BMI, diety
i innych zachowań zdrowotnych,
co dało nam punkt wyjścia.
Następnie zaczęliśmy stopniowo, krok po kroku zmieniać ich otoczenie.
Dzięki wizytom w niebieskich strefach wiedziałem,
co ludzie robią, żeby długo żyć.
Jedli mądrze. Poruszali się naturalnie.
Mieli dobre nastawienie i umieli tworzyć więzi.
Ale głównym celem było wcielenie tych pomysłów w życie.
Najpierw wypróbowaliśmy koncepcję moai.
Zebraliśmy mieszkańców Albert Lea i podzieliliśmy ich na małe grupy.
Nie miałem pojęcia, czy to wypali.
Rzuciłem wyzwanie: „Przez dziesięć tygodni będziecie razem spacerować”.
Kilka lat później dziennikarze donosili,
że niemal połowa tych przyjaźni przetrwała,
a wszystko dzięki tym moai.
Czy poznałybyście się, gdyby nie te grupowe spacery?
Nie sądzę.
- To nowe przyjaźnie? - Tak.
W niebieskich strefach wypracowano słownictwo opisujące cel życia.
W Loma Linda zobaczyliśmy potęgę wolontariatu,
dbania o innych.
My również daliśmy im szansę na uczestniczenie w wolontariacie.
Wolontariusze mają niższy wskaźnik chorób serca.
Mniej ważą
i generują znacznie niższe koszty opieki.
Potem wprowadziliśmy zalecenia dietetyczne.
Zdrowsza żywność pojawiła się w sklepach
i w restauracjach.
Była też kwestia głównej ulicy, która trochę umierała.
Żadna z czterech dzielnic Albert Lea
nie miała łatwego przejścia do tego centrum.
We współpracy z miastem zmieniliśmy ten obszar.
Zbudowaliśmy ścieżki rowerowe, ścieżki wokół pobliskiego jeziora
i chodniki,
tak by mieszkańcy innych dzielnic Albert Lea
mogli dojść do centrum.
ROK PÓŹNIEJ
Gdy przeprowadziliśmy drugi test witalności,
odkryliśmy, że długość życia rośnie bardziej, niż myśleliśmy.
Wzbudzało to duże poruszenie,
o naszym projekcie informowały krajowe telewizje.
Poszło wam świetnie. Liczyliście, że wydłużycie długość życia o dwa lata,
- a było to… - Aż 3,1 roku. To niesamowite.
SUKCES PROJEKTU W ALBERT LEA
W MINNESOCIE ŻYJĄ ZDROWIEJ I DŁUŻEJ
KAMPANIA ZDROWOTNA WYDŁUŻA ŻYCIE MIESZKAŃCÓW
Zdołaliśmy więc stworzyć niebieską strefę w amerykańskim miasteczku,
ale czy udałoby się to w skali kraju?
To pytanie zawiodło mnie na przeciwny kraniec globu,
gdzie znalazłem wyspę, która dawała nadzieję na przyszłość,
na niebieską strefę 2.0.
SINGAPUR
Singapur jest społeczeństwem sterowanym.
Mała wyspa w Azji Południowo-Wschodniej,
długa na 50 km i szeroka na 25 km.
To złożona społeczność miejska
pełna futurystycznych wieżowców, mająca 5,8 miliona mieszkańców.
Jest to nie tylko jedna ze szczęśliwszych populacji na świecie,
ale też jedna z najbogatszych.
A najbardziej niezwykłe jest to, że jeszcze pokolenie temu
Singapur był osadą rybacką z długością życia poniżej średniej.
Dziś światowe badania pokazują,
że jest to najzdrowsza populacja na świecie,
w której można dożyć późnego wieku bez chorób i niepełnosprawności.
93 LATA
Doktorze Chow,
jesteśmy w Singapurze,
bo badania pokazują, że tutaj
ludzie żyją najdłużej w dobrym zdrowiu,
a pan jest tego idealnym przykładem.
Ma pan 93 lata i wciąż przeprowadza operacje,
zajmuje się kaligrafią.
Jak wytłumaczyć tę niesamowitą witalność?
Nie sądziłem, że dożyję do dzisiaj.
Lubię tę pracę.
Leczę pacjentów, co daje mi radość.
Co teraz zrobimy?
Zmierzymy ciśnienie krwi.
Świetnie!
Jak wyszło?
122 na 80. Modelowe.
To dobrze.
Gdybym chciał dożyć stu lat,
jaką radę by mi pan dał?
Każdego dnia trzeba ciężko i uczciwie pracować.
Ciężko i uczciwie pracować.
A najważniejsza jest pokora.
Nie jest to łatwe.
Podobno dobrze gra pan w tenisa. Odkryłem, że ze wszystkich dyscyplin
ludzie grający w tenisa żyją najdłużej.
To puchar za tenisa?
Nie, za karaoke.
- Karaoke? - Tak.
Cudownie. Jest pan dobry we wszystkim.
Przez 20 lat szukałem niebieskich stref.
W większości przypadków jest to kultura, która istnieje od setek lat lub dłużej.
Ale w latach 60. średnia długość życia była tutaj o 20 lat krótsza niż obecnie.
Jak Singapur to osiąga?
Nie mamy zasobów naturalnych.
To ludzie są naszymi zasobami naturalnymi.
Zadaniem polityków jest poprawa życia ludzi.
Dlatego w Singapurze surowo karzemy za posiadanie narkotyków
i broni.
Tak by nasi obywatele nie bali się o swoje bezpieczeństwo.
Ale to nie wszystko.
Urzędnicy mają takie powiedzenie:
„Polityka to wdrażanie. Wdrażanie to polityka”.
Singapur działa na zasadzie bodźców.
Na przykład wypowiedzieliśmy wojnę cukrzycy.
Ludzie używają za dużo cukru. Źle się odżywiają.
Co więc robi rząd Singapuru?
Dostarczają im narzędzi, by sami sobie pomogli.
W przeszłości
mieszkańcy Singapuru nie odżywiali się zdrowo.
Jedli fast food,
stosowali dużo oleju i cukru.
Ale udało im się zmienić sytuację
i ułatwić dokonywanie zdrowego wyboru.
Na przykład brązowy ryż jest zdrowszy od białego.
Ma więcej błonnika.
Więc dotują brązowy ryż,
by był tańszy i bardziej popularny.
Słodzone napoje gazowane
to zwykle główne źródło cukru.
Singapur zawarł umowy
na ograniczenie ilości cukru w napojach,
co w krajach takich jak USA wydaje się pomysłem niespotykanym.
Stworzyli też program dla sprzedawców ulicznych
Ci, którzy oferują zdrowsze menu, dostają specjalny szyld,
by przyciągnąć klientów, którzy chcą jeść zdrowiej.
Tworzą więc odpowiednie środowisko,
nakierowują i tworzą standardy,
aby klient nie miał wyjścia i wybierał zdrowszą opcję.
To najgęściej zaludniony kraj na świecie.
Mamy godziny szczytu, a na ulicach nie ma tłoku.
Przez wysokie ceny samochodów.
W Stanach ten samochód kosztuje około 100 tysięcy dolarów.
Ile kosztuje w Singapurze?
Aż 250 tysięcy.
- Dwa i pół raza więcej. - Zgadza się.
I trzeba też płacić za prawo jazdy.
Ile kosztuje?
Około 100 tysięcy dolarów singapurskich.
Tylko za pozwolenie, nic więcej.
Ciągle zadawałem sobie pytanie:
„Co dobrego w tym, że samochody są tak drogie?”.
Żeby to zrozumieć, trzeba spojrzeć na sytuację w Ameryce.
Po drugiej wojnie światowej mieliśmy tak dobrą gospodarkę,
że budowaliśmy nowe domy poza miastami.
Aby tam dotrzeć, zbudowaliśmy autostrady,
jeździliśmy na coraz dłuższe odległości, aż się uzależniliśmy od samochodów.
Amerykański sen to dom, podwórko i auto, którym pojedziesz do pracy w mieście.
Kosztem jest to, że ulice, kiedyś przeznaczone dla przechodniów,
zostały powiększone, by zrobić więcej pasów dla aut.
Dziś spędzamy w autach dwa razy więcej czasu
niż w latach 80.
To dobre dla producentów samochodów i fast foodów,
ale my też to kupiliśmy.
W Singapurze pojawił się podobny problem
w miarę wzrostu liczby ludności na tej małej wyspie.
Gdyby każdy miał dwa samochody,
na tym skrawku lądu byłoby dziesięć milionów aut.
Co by wtedy było?
Korek.
Nikt by nigdzie nie dojechał.
W USA około 80% ludzi ma auta,
a tutaj około 11%,
ale nie ma problemów z przemieszczaniem się.
Mamy dobry transport publiczny.
Gdziekolwiek mieszkasz,
w 10-15 minut dotrzesz pieszo do stacji kolejowej.
Transport publiczny w Singapurze jest tak łatwo dostępny,
że korzysta z niego niemal 50% populacji
każdego dnia, kiedy w USA jest to średnio 5%.
Ludzie dochodzą do pociągów i autobusów ścieżkami rowerowymi
i osłoniętymi chodnikami, opłacanymi z podatków
i często przechodzą przez jeden z 350 parków na wyspie.
Mają tu dotowane przez rząd programy ćwiczeń,
które budują społeczność i przyjaźń.
A wszystko to dzięki faworyzowaniu ludzi względem aut.
77 LAT
Zawsze był pan w takiej formie?
Przyjechałem z Hongkongu, tam nie ma takich sprzętów.
Gdy przyjechałem do Singapuru, wszędzie widziałem sprzęty sportowe,
więc zacząłem ćwiczyć i się podciągać.
Każde osiedle ma plac do ćwiczeń.
A rząd zachęca nas do aktywności.
Jak się przemieszczacie? Macie samochody?
Chodzę do stacji metra i na zakupy.
Wciąż pracuję, dojeżdżam metrem.
Ile kilometrów dziennie pokonujesz?
Ponad 10 000 kroków.
To jakieś sześć kilometrów, co zajmuje półtorej godziny.
Zwykłe życie zapewnia wam trzy razy więcej aktywności fizycznej
niż ćwiczenia.
Mamy szczęście.
Innym ciekawym faktem jest to,
że ponad 80% mieszkańców ma własne mieszkanie.
A o własny lokal bardziej się dba.
Dba się o sąsiadów i powstaje lepsza społeczność.
Wyjątkowym przykładem jest Kampung,
dotowany przez rząd projekt mieszkaniowy.
Jego celem jest to, aby osoby powyżej 55. roku życia miały własny lokal.
Kampung oznacza „wioska” w języku malajskim.
Taka była wizja projektantów: chcieli tu stworzyć kampung.
Plan kompleksu przypomina kanapkę.
- Kanapkę? - Tak.
Chcieliśmy ułożyć warstwy mieszkańców w pionie.
Na górze są mieszkania dla starszych osób.
Na dachu jest dużo zieleni.
To pomaga osobom starszym zachować aktywność.
Druga warstwa to centrum medyczne.
Dolna warstwa to plac publiczny,
przestrzeń, w której ludzie mogą utrzymywać kontakt z innymi.
Okoliczni mieszkańcy zawsze przechodzą przez ten budynek, by dojść do pociągu.
Łatwo się tu dostać komunikacją miejską.
Więc do niczego ich nie zmuszacie, ale lekko popychacie w odpowiednią stronę.
Tworzycie przestrzeń, w której mogą się spotkać.
Zgadza się.
Kiedy myślę o Kostaryce, Okinawie czy Sardynii,
widzę ludzi, którzy mieszkają w wiosce.
Są bardzo blisko natury.
Starzy i młodzi nawiązują kontakty.
Jest punkt, w którym można coś zjeść.
To bardzo pozytywne,
ale czasem trudno to oszacować naukowo.
Istnieje badanie, które wykazało,
że codzienne kontakty towarzyskie z listonoszem,
z nieznajomym na przystanku,
z barmanem
są lepszym wyznacznikiem długowieczności niż dieta i ćwiczenia.
Myślę, że nie zauważa się,
że samotność jest funkcją naszego otoczenia.
Jestem w środowisku, które różni się od przeszłości.
Żyjemy w bardzo miejskim otoczeniu
i musimy stworzyć prototyp dla teraźniejszości i przyszłości.
Zanim zostałem emerytem,
mówili mi,
żebym cały czas nie siedział przed telewizorem.
Bo stanę się kanapowcem.
Muszę dbać o aktywność ciała i umysłu,
wychodzić i spotykać się z ludźmi.
Cudownie.
Nikt nie jest wyspą.
Trzeba być z ludźmi,
żeby być szczęśliwym.
To pociąga za sobą kolejny skutek.
Jeśli nie jesteś szczęśliwy, nie możesz długo żyć.
Nie ma sensu żyć samemu
i z nikim nie rozmawiać.
- Mieszka pan tu z rodziną? - Tak.
Czy mieszkanie z rodziną pomaga żyć dłużej?
Zdecydowanie tak.
Oni cieszą się, że tu jestem, i ja się cieszę, że tu jestem.
Daję wnukom korepetycję z matematyki.
- Jest pan ich nauczycielem. - Jestem dobry z matematyki.
W zamian one pomagają mi przy komputerze, bo jestem komputerowym idiotą.
Cudowne. Więc obie strony korzystają.
Tak.
Teraz z dwa robi się sześć,
bo mnożymy przez trzy.
Jak ojciec ci pomaga?
Zajmuje się młodszymi dziećmi.
Wcześniej pracowałam na pełen etat. Teraz pracuję na pół.
Przyprowadzał młodsze dzieci do domu, kiedy pracowałam do późna.
Dbał, żeby zjadły śniadanie,
ja wcześniej wychodzę i je popędzam.
On zabiera je na śniadanie,
zanim wyśle je do szkoły.
Ja jestem surową mamą.
Chodzę z kijem.
- A on jest dziadkiem z marchewką. - Cudowne.
Mówi: „Jeśli dobrze zrobisz zadanie, dostaniesz dolara”.
Piękne.
Myślicie, że gdy zostaniecie rodzicami,
weźmiecie rodziców do siebie?
Chyba tak.
Chyba?
Gdy ojcowie założyciele zaczęli budować Singapur,
byliśmy młodym narodem,
było więcej młodych ludzi niż starych.
Ale wraz z dojrzewaniem
pojawia się problem starzejącego się społeczeństwa.
Do 2030 roku 25% populacji,
co czwarty obywatel, przekroczy 65 lat.
To obciążenie dla służby zdrowia.
Staramy się rozwiązać ten problem.
Rząd zastanawia się,
jak zachęcić dzieci, aby zajęły się rodzicami
i się nimi opiekowały.
Rząd Singapuru wprowadził dotację mieszkaniową,
który zachęca rodziny do mieszkania blisko siebie.
Rodzice dostają dofinansowanie,
jeśli postanawiają zamieszkać niedaleko syna lub córki.
Albo gdy syn lub córka wybierają mieszkanie
na osiedlu mieszkaniowym w pobliżu rodzica.
Jeśli dzieci opiekują się rodzicami,
ludzie rzadziej chorują.
Według badania Aging Alone in America 100 lat temu
70% amerykańskich wdów i wdowców wprowadziło się do swoich rodzin.
Dziś prawie tyle samo wdów i wdowców mieszka samotnie.
Dotacje mieszkaniowe w Singapurze
pozwalają z powodzeniem zwalczać takie trendy.
Między 2015 a 2018 rokiem Rada Gospodarki Mieszkaniowej
ogłosiła, że około 11 000 rodzin
kupiło mieszkania w pobliżu rodziców lub dzieci w związkach małżeńskich
z pomocą dotacji mieszkaniowej.
W USA gdy starsza osoba trafia do domu starców,
długość jej życia spada od dwóch do sześciu lat.
W waszym pomyśle genialne jest to,
że nie zmuszacie mamy i taty, aby zamieszkali z wami,
ale namawiacie, by zamieszkali w pobliżu,
co jest nie tylko dobre dla rodziny, ale też wydłuża życie.
Jeśli przeglądasz media lub hasztagi z długowiecznością,
to w Ameryce zawsze chodzi o leki zapobiegające starzeniu się,
dietę czy programy ćwiczeń.
Ale USA to najbogatszy kraj
w historii świata.
Mimo to trzy czwarte z nas ma nadwagę lub otyłość.
Spada poczucie szczęścia, podobnie jak średnia życia.
Czy to, co robi Singapur, dałoby się zastosować na większą skalę w USA?
Często mówię, że Singapur jest sui generis, jedyny w swoim rodzaju.
Jesteśmy małym narodem,
miastem-państwem, to pomaga.
Miasto może pisać umowy o wolnym handlu.
Możesz negocjować.
Ale niektóre rozwiązania można by zapożyczyć.
Po pierwsze, trzeba mieć wizję i chęć jej wprowadzenia.
Potrzebni są ludzie, którzy zainwestują
w zdrowe życie,
zdrowe rodziny.
Jak się tworzy to partnerstwo publiczno-prywatne?
Jeśli powiesz Amerykanom:
„Pomogę wam obniżyć koszty opieki medycznej”,
to połowę zadania masz za sobą.
Argumenty ekonomiczne mają przynieść ludziom korzyści.
- Tak. - Wspaniały pomysł.
Singapur uczy nas, że można dokonać ogromnych zmian w całej populacji.
Najpotężniejszym narzędziem, jakim dysponujemy,
do kształtowania zdrowszego środowiska jest polityka.
Tego powinna się nauczyć Ameryka.
Trzeba szukać dobrych rozwiązań i je wprowadzić w życie.
Gdy udało się stworzyć niebieską strefę w małym mieście, Albert Lea,
postanowiłem zwiększyć skalę.
Odkryliśmy, że firmy ubezpieczeniowe,
szpitale i prywatne fundacje
były skłonne zainwestować w zdrowsze miasta.
Udało nam się przenieść projekt z Albert Lea
do nadmorskich miast Los Angeles,
do całego stanu Iowa.
Projekt Niebieskie Strefy uczy, jak żyć zdrowo tam, gdzie mieszkamy.
Ale dopiero w Fort Worth, Mieście Krów,
pokazaliśmy, że pomysł może się sprawdzić wszędzie w Ameryce.
Spotkaliśmy się z burmistrzem, radą miasta, kuratorem szkół…
Otyłość u dzieci w Fort Worth spadła o 6%.
Według sondażu w najzdrowszym mieście Ameryki
„Miasto Krów zmieniło śpiewkę”.
Po pięciu latach Gallup obliczył, że zaoszczędziliśmy temu miastu
ponad ćwierć miliarda dolarów rocznie na kosztach opieki medycznej.
Zrozumiałem, że sposób, w jaki korzystamy z mądrości niebieskich stref,
jest o niebo ważniejszy
niż jej zlokalizowanie.
Teraz nasz projekt trafia do społeczności,
które chcą stworzyć lepsze środowisko.
Jesteśmy w South Phoenix, gdzie startuje nasz projekt.
Dana społeczność musi najpierw słuchać.
Następnym krokiem jest wprowadzenie trwałych zmian w ich otoczeniu.
Chcemy usłyszeć, gdzie w waszych dzielnicach
możemy poprawić ludziom życie, tak by zdrowy wybór był wyborem łatwym.
Mieliśmy masę ekspertów
i zaczęliśmy od oceny sytuacji.
Uważam, że to najlepszy zespół w Ameryce.
Chcę was zmotywować,
abyście opracowali rozwiązania, które pomogą podnieść poczucie szczęścia
i wydłużyć średnią życia.
Mamy otwartą przestrzeń. Co z nią zrobimy?
Park!
Miejsce, w którym ludzie mogą się spotkać,
gdzie można wspólnie uprawiać ogrody,
które pozwolą im docenić zdrowsze jedzenie.
Ale muszą się tego nauczyć. Muszą mieć nasiona
i musi być ktoś, kto ich do tego zachęci.
Masz tylko jeden wybór: wyjść na ruchliwą ulicę.
Ludzie nie chcą chodzić.
To była główna trasa.
Jeździło tędy 40 000 aut, zanim zbudowali autostrady.
Dziś ruch jest nieporównywalnie mniejszy.
Jeśli usuniemy wszystkie pasy ruchu poza jednym w każdą stronę,
będzie można wykorzystać chodniki.
Miasta mają niesamowitą moc.
Jeśli masz jasne cele,
w ciągu zaledwie paru lat można dokonać całkowitej przemiany.
W ciągu dziesięciu lat Ameryka może stać się błękitną strefą.
Musimy tylko zmienić cel:
nie próbować zmieniać umysłów 330 milionów ludzi,
tylko zmienić ich otoczenie.
Wyobraźcie sobie, że najtańsze,
najbardziej dostępne i najsmaczniejsze jedzenie
to produkty roślinne.
Wyobraźcie sobie drogi, budowane nie tylko dla aut,
ale też dla ludzi.
Miejsca, gdzie łatwo nawiązać kontakt,
gdzie ludzie codziennie realizują swoje cele.
Dzięki niebieskim strefom wiemy, że to wszystko jest osiągalne.
To nowa perspektywa na to,
jak zadbać o zdrowie i dobre samopoczucie w naszym kraju,
prawdziwy przepis na długowieczność.
Ale najważniejszym odkryciem jest to,
że to, co pomaga nam żyć długo i zdrowo,
jednocześnie sprawia, że warto żyć.
Napisy: Przemysław Rak