‎Tôi muốn kể câu chuyện về một người
‎đã thay đổi toàn bộ cách nghĩ của tôi ‎về những Vùng Xanh,
‎một người đàn ông sống ở Ikaria, Hy Lạp, ‎tên là Stamatis Moratis.
‎Là ông ấy đó.
‎Khi còn trẻ, ông Stamatis rời Ikaria ‎và chuyển đến Mỹ
‎vì muốn xây dựng cuộc sống cho mình.
‎Vốn là người Hy Lạp chăm chỉ, ông làm ‎thợ sơn và nhanh chóng kiếm được tiền.
‎Ông ấy đã kiếm đủ ‎để mua một chiếc Chevrolet,
‎cưới một người Mỹ gốc Hy Lạp, ‎và mua một căn nhà ở ngoại ô.
‎Có vài đứa con, sống ‎một cuộc sống tốt đẹp ở Mỹ.
‎Nhưng ở tuổi 66, ông thấy mình bị hụt hơi.
‎Ông ấy đến gặp ba bác sĩ, ‎cả ba đều đưa ra chẩn đoán như nhau.
‎"Ung thư phổi giai đoạn cuối. ‎Ông có thể sẽ chết trong sáu tháng nữa".
‎Nên ông ấy tự nhủ: ‎"Tôi có thể được chôn cất ở Mỹ,
‎hoặc được chôn ở Ikaria, ‎quê cha đất tổ của tôi".
‎Vậy là ông ấy và vợ chuyển về Ikaria ‎để đơn giản là chờ chết.
‎Nhưng trong sáu tháng tiếp theo, ‎ông ấy bắt đầu hít thở không khí,
‎uống rượu Ikaria.
‎Ông ấy kết nối lại với bạn bè,
‎ông ấy lại ra ngoài, ‎và trồng một vườn nho.
‎Và ông ấy nghĩ:
‎"Mình sẽ không còn sống ‎để được nhìn mấy quả nho này,
‎nhưng vợ mình sẽ được nhìn,
‎và vợ mình sẽ nghĩ về mình ‎khi bà ấy thu hoạch nho".
‎Nhiều tháng trôi qua,
‎rồi một năm, và nhiều năm sau nữa.
‎Ông khỏe không ạ? ‎Dan Buettner, rất vui được gặp ông.
‎Cảm ơn.
‎Vì lý do nào đó, ‎tôi đã nghĩ trông ông già lắm.
‎- Tôi già rồi mà. ‎- Ừ, nhưng trông ông không già.
‎Ba mươi lăm năm sau, ‎khi tôi gặp ông ấy ở tuổi 102,
‎ông ấy không chỉ còn sống, ‎mà còn đang đi thu hoạch vườn nho này.
‎Là một nhà báo, ‎tôi hỏi ông ấy "Bí quyết của ông là gì?"
‎Ông ấy chỉ nhún vai và nói: ‎"Tôi không biết!"
‎"Chắc tôi đã quên không chết".
‎Ông Stamatis không tập thể dục nhiều hơn. ‎Ông ấy không dùng liệu trình thuốc mới.
‎Thật ra, ông ấy chẳng buồn cố gắng ‎để khỏe mạnh hơn.
‎Ông ấy chỉ thay đổi môi trường sống thôi.
‎Tôi tin chắc rằng nếu bạn ở Mỹ ‎mà bị thừa cân hay không khỏe mạnh,
‎thì có lẽ đó không phải lỗi của bạn.
‎Hầu hết các hoạt động thể chất ‎đều đã bị loại bỏ nhờ có máy móc.
‎Bạn không thể đi quá vài bước
‎mà không gặp bánh quy, khoai chiên ‎hay nước ngọt.
‎Cảm giác thèm chất béo, muối, đường ‎và nghỉ ngơi bất cứ khi nào có thể
‎có trong gen của ta rồi.
‎Ta đã tiến hóa trong một môi trường ‎khó khăn và thiếu thốn,
‎còn giờ ta sống trong một môi trường ‎thoải mái và dư thừa.
‎Tôi nghĩ chúng ta hầu hết ‎là nạn nhân của môi trường.
‎Và nó dẫn đến ý tưởng lớn hơn ‎rằng nếu muốn một nước Mỹ khỏe mạnh hơn,
‎ta phải định hình môi trường sống ‎giống như môi trường ở những nơi
‎sản sinh ra ‎những người sống lâu nhất trên trái đất,
‎tức là những Vùng Xanh.
‎SỐNG ĐẾN 100: BÍ QUYẾT CỦA BLUE ZONES
‎Sau khi khám phá các Vùng Xanh này,
‎thu thập hàng ngàn trang nghiên cứu,
‎tích lũy nhiều năm quan sát,
‎mặc dù đây là những nơi khác nhau,
‎nhưng bạn bắt đầu thấy ‎một khuôn mẫu xuất hiện.
‎Dù có đi bất cứ đâu và thấy sự trường thọ,
‎bạn cũng sẽ thấy những điều tương tự ‎xảy ra lặp đi lặp lại.
‎Nhìn chung, họ không tập thể dục.
‎Thay vào đó, mỗi lần họ đi làm, ‎đến nhà bạn
‎hay ra ngoài ăn, họ lại đi dạo.
‎Họ có những khu vườn
‎nơi họ hoạt động thể chất ‎nhẹ nhàng, cường độ thấp.
‎Họ không có tiện nghi máy móc ‎để giúp làm việc nhà hay việc ngoài sân.
‎Vấn đề là họ di chuyển tự nhiên,
‎và tôi tin họ hoạt động thể chất nhiều hơn
‎so với đi đến phòng tập.
‎Đây là chìa khóa để sống khỏe. ‎Di chuyển thật nhanh.
‎Xem kìa!
‎Họ có cái nhìn đúng đắn.
‎Họ phải chịu đựng sự căng thẳng giống ta,
‎nhưng mỗi ngày họ có ‎những nghi lễ thiêng liêng
‎giúp giảm căng thẳng ‎và giảm sự viêm nhiễm phát sinh do nó.
‎Tôi sẽ nói là tôi thấy bình yên.
‎Lo lắng chẳng giúp được gì.
‎Họ thường là thành viên ‎của một cộng đồng tín ngưỡng
‎và họ luôn có mặt.
‎Họ thường chợp mắt.
‎Họ có những giây phút vui vẻ.
‎Họ cũng có từ vựng cho mục đích.
‎Người Okinawa có ‎ikigai.
‎Người Costa Rica có ‎plan de vida.
‎Nhưng vấn đề là ‎họ biết lý do họ thức dậy vào buổi sáng,
‎và họ vận dụng tài năng của mình ‎để làm việc.
‎Về phần ăn uống, ‎điều quan trọng là họ thích ăn đồ ăn ngon.
‎Phần lớn là thực phẩm nguyên chất ‎từ thực vật, như ngũ cốc nguyên hạt,
‎rau xanh,
‎rau củ như khoai lang,
‎hạt.
‎Đậu có vẻ là nền tảng của mọi chế độ ăn ‎giúp sống thọ trên thế giới.
‎Tin tốt là gì? Có chút rượu vang.
‎Trà nào phù hợp nhất để uống hàng ngày?
‎Rượu vang.
‎Những thứ họ không ăn ‎cũng đóng vai trò quan trọng.
‎Người Okinawa có một câu nói rất tài tình:
‎"hara hachi bu",
‎nhắc nhở họ ngừng ăn khi bụng đã no 80%.
‎Họ ăn cùng gia đình.
‎Họ bày tỏ lòng biết ơn trước bữa ăn,
‎họ ăn chậm lại
‎vì họ còn nói chuyện với đồ ăn,
‎nên đến cuối ngày, ‎họ không bị ăn uống vô độ.
‎Điều quan trọng nhất là cách họ kết nối. ‎Đó có lẽ là 50% công thức trường thọ,
‎vì họ đặt gia đình lên hàng đầu.
‎Tôi thấy họ sống gần bố mẹ đã nhiều tuổi
‎thay vì đưa họ vào viện dưỡng lão.
‎Họ quan tâm tới bạn đời, ‎tới vợ chồng để tất cả ở bên nhau,
‎và họ quan tâm tới con cái
‎để con cái không đưa họ ‎vào viện dưỡng lão.
‎Và họ đặc biệt chú ý ‎đến mối quan hệ xã hội của họ.
‎Người Okinawa gọi đó là ‎moai‎,
‎nhưng đó là một nhóm bạn ‎mà ta tham gia đến cuối đời.
‎Chọn bạn mà chơi là bí quyết lớn nhất
‎giúp người ở những Vùng Xanh ‎làm những việc đúng đắn
‎và tránh làm những điều sai trái,
‎để họ sẽ không mắc một căn bệnh ‎rút ngắn cuộc đời của họ.
‎Không nghi ngờ gì nữa, tôi biết
‎những mẫu số chung của cả năm Vùng Xanh ‎đều có tác dụng!
‎Giờ điều tôi cần ‎là một cơ hội để chứng minh.
‎Thị trưởng phát biểu xong là tới anh…
‎Được, tuyệt.
‎- Được chứ? ‎- Tuyệt.
‎Rồi. Sẵn sàng chưa?
‎THÀNH PHỐ ALBERT LEA
‎Mục tiêu của dự án này ‎là tăng thêm 10.000 năm tuổi thọ.
‎Nghe có vẻ là một con số lớn, ‎nhưng điều đó có nghĩa là gì?
‎Mục tiêu là cho những người tham gia ‎ở Albert Lea có thêm hai năm tuổi thọ.
‎Vào năm 2009, tôi bắt đầu nghĩ,
‎liệu tôi có thể đem những ý tưởng ‎tôi học được ở Vùng Xanh
‎áp dụng ở Mỹ,
‎và thực hiện hóa nó ‎trong một cộng đồng thực sự cần nó?
‎Tôi đã liên hệ với các chuyên gia hàng đầu ‎vào thời điểm đó.
‎Họ nói: "Nếu muốn tạo ra Vùng Xanh,
‎hãy bắt đầu với một thành phố ‎khoảng 20.000 dân".
‎Thế là đủ người cho một tòa thị chính.
‎Cuối cùng chúng tôi ‎chọn thành phố có 18.000 dân
‎tên là Albert Lea, Minnesota.
‎Như hầu hết các thị trấn nhỏ khác,
‎nó phản ánh sức khỏe ‎của phần còn lại của nước Mỹ,
‎nhưng bản chất nơi này ‎là một thành phố tuyệt đẹp.
‎Tôi nhớ ngày đầu tiên tới Albert Lea.
‎Tôi mời tất cả lãnh đạo thị trấn ‎vào một căn phòng, và tôi thuyết trình.
‎Có nghĩa là họ sẽ trông trẻ hơn, ‎cảm thấy trẻ hơn.
‎Họ sẽ sống lâu hơn
‎và còn có tỷ lệ mắc bệnh tim thấp hơn.
‎Và mọi người khá bối rối.
‎Tôi đã toát mồ hôi hột
‎vì tôi nghĩ: "Họ không hiểu".
‎Có câu hỏi nào không?
‎Nhưng tôi nhớ người bán ‎bảo hiểm State Farm địa phương,
‎một người cao lớn,
‎đứng lên, và nói: ‎"Thành phố này cần điều này".
‎Và Bob Graham, ‎một người vạm vỡ khác của thành phố,
‎trông lớn tuổi hơn, anh ấy nói: ‎"Đúng, ta cần thực hiện nó ở đây",
‎và sau đó,
‎một khi lãnh đạo lên tiếng, ‎tất cả đồng tình như domino.
‎DỰ ÁN VÙNG XANH ‎MÍT TINH KHỞI ĐỘNG - MÙA HÈ 2009
‎Chúng tôi phát triển ‎thứ gọi là Kiểm tra sức sống thực
‎để tính tuổi thọ trung bình của một người.
‎Chúng tôi đã tìm hiểu ‎chỉ số BMI của họ, họ ăn gì,
‎và nhiều hành vi sức khỏe khác của họ,
‎những thứ đó cho chúng tôi điểm khởi đầu.
‎Rồi chúng tôi bắt đầu thay đổi môi trường ‎một cách có phương pháp,
‎từng chút một.
‎Sau khi đi khắp năm Vùng Xanh, ‎giờ tôi đã biết
‎những người sống lâu nhất ‎đã làm gì để sống lâu.
‎Họ ăn uống hợp lý. Di chuyển tự nhiên.
‎Họ có cái nhìn đúng đắn, ‎và biết cách kết nối.
‎Nhưng mục tiêu lớn là ‎cố gắng thực hiện hóa những ý tưởng này.
‎Điều đầu tiên chúng tôi thử ‎là ý tưởng về ‎moai.
‎Chúng tôi tập hợp mọi người ở Albert Lea ‎và chia thành các nhóm nhỏ.
‎Tôi chẳng biết có hiệu quả không. ‎Tôi không hề biết.
‎Tôi đã thử thách họ. "Trong mười tuần tới,
‎tôi muốn mọi người đi bộ cùng nhau".
‎Bạn biết không? Vài năm sau, ‎đã có những phóng sự cho thấy
‎gần một nửa các mối quan hệ ‎bạn bè này vẫn duy trì,
‎đều là nhờ ‎moai.
‎Alice, liệu hai người ‎có bao giờ vô tình gặp nhau
‎- nếu không có nhóm đi bộ này? ‎- Không, tôi không nghĩ vậy.
‎- Tình bạn mới? ‎- Tình bạn mới.
‎Tất cả các Vùng Xanh này ‎đều có từ vựng cho mục đích.
‎Loma Linda dạy chúng tôi ‎sức mạnh của việc làm tình nguyện,
‎chăm sóc người khác.
‎Chúng tôi lập tức sắp xếp ‎các cơ hội cho họ làm tình nguyện.
‎Chúng tôi biết người làm tình nguyện ‎có tỷ lệ mắc bệnh tim thấp hơn.
‎Họ nhẹ cân hơn,
‎và chi phí chăm sóc sức khỏe ‎thấp hơn đáng kể.
‎Rồi chúng tôi đưa ra ‎những chính sách về thực phẩm,
‎có những cửa hàng tạp hóa lành mạnh hơn ‎và những nhà hàng lành mạnh hơn.
‎Và cuối cùng,
‎có một con đường lớn rất tuyệt vời ‎đang chết dần,
‎và trong bốn khu phố ở Albert Lea,
‎không nơi nào có lối đi bộ ‎thông đến thị trấn.
‎Nên chúng tôi đã làm việc với thành phố ‎để làm đường cho dễ đi và dễ sống hơn.
‎Chúng tôi xây làn cho xe đạp.
‎Chúng tôi làm đường đi bộ ‎quanh mấy cái hồ,
‎và xây vỉa hè
‎để mọi người ở các khu dân cư ‎tại Albert Lea có thể đi bộ vào thị trấn.
‎MỘT NĂM SAU
‎Chúng tôi đã thực hiện Kiểm tra ‎sức sống thực lần hai,
‎và chúng tôi thấy tuổi thọ ‎tăng lên nhiều hơn chúng tôi nghĩ,
‎và nó tạo ra nhiều sự phấn khích
‎đến nỗi có các đoàn truyền hình quốc gia ‎đến để đưa tin.
‎Anh còn làm tốt hơn mong đợi.
‎Anh đã hy vọng có thể ‎giúp mọi người sống thêm hai năm,
‎và anh đã thêm được…
‎- Tới 3,1 năm. Thật tuyệt vời. ‎- Tận 3,1 năm!
‎NỖ LỰC SỐNG KHỎE CỦA ALBERT LEA ‎CÓ THỂ GỌI LÀ THÀNH CÔNG
‎THỊ TRẤN Ở MINNESOTA ĐÃ CÙNG NHAU ‎KHỎE MẠNH HƠN, SỐNG LÂU HƠN
‎CHIẾN DỊCH Y TẾ KÉO DÀI TUỔI THỌ NGƯỜI DÂN
‎Giờ chúng tôi biết có thể tạo ra ‎Vùng Xanh ở một thị trấn nhỏ ở Mỹ,
‎nhưng liệu nó có hiệu quả ‎với một quốc gia?
‎Câu hỏi đó đưa tôi ‎đến phía bên kia hành tinh,
‎nơi tôi tìm ra một hòn đảo mang đến ‎tầm nhìn về một Vùng Xanh trong tương lai,
‎một Vùng Xanh 2.0.
‎Singapore là một nơi ‎hoàn toàn là nhân tạo.
‎Đây là một hòn đảo nhỏ ở Đông Nam Á,
‎chỉ dài khoảng 30 dặm và rộng 16 dặm.
‎Đây là một xã hội đô thị phức tạp
‎gồm những tòa tháp tương lai ‎và 5,8 triệu cư dân.
‎Nhưng nó không chỉ tạo ra ‎dân số hạnh phúc nhất thế giới
‎bằng nhiều biện pháp. ‎Nó cũng nằm trong số quốc gia giàu nhất.
‎Và điều khiến nó thực sự đặc biệt ‎là mới hơn một thế hệ trước,
‎Singapore về cơ bản mới là một làng chài ‎với tuổi thọ dưới mức trung bình.
‎Và giờ một nghiên cứu toàn cầu cho thấy ‎nó có dân số khỏe mạnh nhất thế giới,
‎nơi một người có thể sống khỏe mạnh ‎mà không có bệnh hay bị tàn tật.
‎Bác sĩ Chow, cho tôi hỏi,
‎chúng ta đang ở Singapore
‎vì nghiên cứu cho thấy người dân ở đây
‎có tuổi thọ khỏe mạnh nhất thế giới,
‎và chúng tôi thấy ‎ông là một ví dụ hoàn hảo.
‎Ông đã 93 tuổi và vẫn làm phẫu thuật.
‎Ông vẫn viết thư pháp.
‎Ông giải thích thế nào ‎về sức sống phi thường này?
‎Tôi chưa từng nghĩ ‎mình có thể sống đến hôm nay.
‎Tôi yêu công việc đó.
‎Tôi chữa cho bệnh nhân. Rồi tôi thấy vui.
‎Chúng ta sẽ làm gì vậy?
‎- Đo huyết áp. ‎- Được rồi. Tôi phải…
‎Rất tốt!
‎- Tốt! Của tôi là bao nhiêu? ‎- Huyết áp 122/80. Chuẩn đấy.
‎- Tốt quá. ‎- Ừ.
‎Nếu tôi muốn sống đến 100 tuổi,
‎ông có lời khuyên gì cho tôi không?
‎- Làm việc chăm chỉ mỗi ngày, thật thà. ‎- Vâng.
‎- Làm việc chăm chỉ, thật thà. ‎- Ừ. Và điều quan trọng nhất, khiêm tốn.
‎- Khiêm tốn. ‎- Để khiêm tốn không dễ đâu.
‎Nghe nói ông chơi tennis giỏi. ‎Tôi phát hiện trong các môn thể thao,
‎người chơi tennis ‎có tuổi thọ trung bình cao nhất.
‎Cúp của môn tennis ạ?
‎Ồ, không, đây là karaoke.
‎- À, karaoke ạ? ‎- Ừ.
‎Thật tuyệt vời. Thứ gì ông cũng giỏi.
‎Tôi đã dành 20 năm ‎để đi tìm những Vùng Xanh,
‎hầu hết ở những nơi đó,
‎có một nền văn hóa đã tồn tại ‎hàng trăm năm hoặc cả nghìn năm.
‎Nhưng tuổi thọ ở đây vào thập niên 60 ‎thấp hơn 20 năm so với ngày nay.
‎Làm sao Singapore đạt được điều đó?
‎Chúng tôi không có tài nguyên thiên nhiên.
‎Con người là tài nguyên thiên nhiên ‎của chúng tôi.
‎Làm chính trị là phải cải thiện ‎cuộc sống của người dân.
‎Thế nên, ở Singapore, ‎chúng tôi có hình phạt rất nặng về ma túy
‎và cả những người mang súng,
‎để người dân không phải lo sợ ‎về sự an toàn của họ,
‎nhưng không chỉ có vậy.
‎Có một câu nói trong dịch vụ dân sự.
‎"Chính sách là thực thi. ‎Thực thi là chính sách".
‎Singapore làm việc dựa trên sự thúc đẩy.
‎Ví dụ, có một cuộc chiến ‎chống bệnh tiểu đường ở Singapore.
‎Mọi người đang ăn quá nhiều đường. ‎Họ ăn nhầm đồ ăn.
‎Vậy ta phải làm gì? ‎Chính phủ Singapore phải làm gì?
‎Họ giúp anh tự giúp đỡ bản thân.
‎Vài chục năm trước,
‎môi trường thực phẩm ở Singapore ‎không hề tốt cho sức khỏe.
‎Họ có đồ ăn vặt.
‎Họ cho rất nhiều dầu và đường vào thức ăn.
‎Nhưng họ đã từng bước thay đổi môi trường
‎để việc đưa ra lựa chọn lành mạnh ‎dễ dàng hơn.
‎Ví dụ, gạo lứt tốt cho sức khỏe ‎hơn là gạo trắng.
‎Gạo lứt có nhiều chất xơ hơn,
‎nên họ trợ giá gạo lứt ‎để nó hợp túi tiền và phổ biến hơn.
‎Nước ngọt, đồ uống có đường,
‎nguồn đường tinh luyện số một ‎trong hầu hết các chế độ ăn.
‎Singapore đã thỏa thuận
‎giới hạn lượng đường cho phép ‎trong nước ngọt,
‎một ý tưởng gần như ‎chưa từng được nghe đến ở Mỹ.
‎Cuối cùng, họ tạo ra ‎một chương trình cho các quầy hàng,
‎hay còn là người bán rong,
‎cho họ treo biển ‎nếu họ có bán đồ ăn lành mạnh hơn
‎để thu hút những khách hàng ‎muốn đưa ra lựa chọn lành mạnh hơn.
‎Bạn thấy đấy, ‎họ chỉ đang tạo ra môi trường,
‎thiết lập những lựa chọn gợi ý và mặc định
‎để người ta không tránh khỏi ‎việc chọn lựa đồ ăn lành mạnh.
‎Đây là đất nước ‎có mật độ dân số cao nhất thế giới.
‎Ta đang lái xe vào giờ cao điểm, ‎vậy mà giao thông chẳng tệ chút nào.
‎Phải, vì giá xe cao.
‎Và chiếc xe này ‎có giá khoảng 100.000 đô ở Mỹ.
‎Cái xe này giá bao nhiêu ở Singapore?
‎Là 250.000.
‎- Vậy là gấp hai lần rưỡi. ‎- Đúng vậy.
‎Sau đó anh phải trả tiền ‎để được lái xe, nhỉ?
‎- Vâng. ‎- Bao nhiêu vậy?
‎Phải, hiện tại ngay lúc này ‎là khoảng 100.000 đô la Singapore.
‎Chỉ cho một tờ giấy, ‎không xe, không gì cả.
‎Tôi cứ nghe câu chuyện này và hỏi:
‎"Đẩy giá xe lên cao quá mức ‎thì mang đến lợi ích gì?"
‎Để thực sự hiểu điều đó, ‎tôi thấy ta phải nhìn vào nước Mỹ.
‎Sau Thế chiến thứ hai ‎nền kinh tế của chúng tôi tốt đến mức
‎chúng tôi xây nhiều nhà mới ‎bên ngoài thành phố.
‎Để đến những vùng ngoại ô này, ‎chúng tôi xây đường cao tốc để đi xa hơn,
‎và mọi người phải lái xe xa hơn ‎để rồi dần phụ thuộc vào xe hơi.
‎Giấc mơ Mỹ nói ‎bạn có thể mua nhà, sân, và xe hơi
‎và lái xe đi làm ở thành phố lớn.
‎Và cái giá phải trả là những con phố ‎từng được thiết kế cho người đi bộ
‎giờ đã được mở rộng ‎để làm thêm làn đường cho xe hơi.
‎Ngày nay, ta đã dành gấp đôi ‎thời gian ngồi trên xe
‎so với những năm 80.
‎Điều đó tốt cho các công ty xe hơi ‎và các quán đồ ăn nhanh,
‎nhưng ta cũng tin vào điều đó.
‎Khi Singapore phát triển, ‎nó có thể cũng gặp vấn đề tương tự
‎khi dân số của hòn đảo nhỏ này tăng lên.
‎Nếu ai cũng có hai chiếc xe,
‎vậy là sẽ có mười triệu chiếc xe ‎trên mảnh đất nhỏ bé này,
‎thế thì sẽ ra sao nhỉ?
‎Tắc đường.
‎Chẳng ai đi đâu được hết!
‎Ở Mỹ, khoảng 80% dân số sở hữu xe hơi,
‎và ở đây thì chỉ khoảng 11%,
‎nhưng ta không hề thấy ‎mọi người gặp khó khăn khi đi lại.
‎Giao thông công cộng rất thuận tiện.
‎Dù anh sống ở đâu,
‎trong khoảng mười, 15 phút ‎là anh có thể đi bộ đến ga tàu.
‎Giao thông công cộng của Singapore ‎rất phổ biến và dễ tiếp cận
‎đến mức mỗi ngày ‎gần nửa dân số đều sử dụng
‎so với mức trung bình của Mỹ là 5%.
‎Mọi người đến tàu điện và xe buýt ‎bằng làn đường cho xe đạp
‎và lối đi bộ được bảo vệ ‎xây dựng bằng tiền thuế ô tô
‎và thường đi qua một ‎trong 350 công viên của hòn đảo.
‎Ở đây, bạn sẽ thấy các chương trình ‎tập thể dục do chính phủ tài trợ
‎giúp xây dựng cộng đồng và tình bạn,
‎tất cả là do họ xem trọng con người ‎hơn xe hơi.
‎NG BEE KIA ‎77 TUỔI
‎Anh luôn phong độ như thế này à?
‎Tôi đến từ Hồng Kông, ‎ở đó không có các cơ sở thể thao như vậy.
‎NGAI HIN KWOK ‎73 TUỔI
‎Khi đến Singapore, tôi thấy ‎các cơ sở thể thao này ở khắp mọi nơi,
‎nên tôi bắt đầu tập xà và hít xà.
‎Mỗi khu dân cư đều có góc tập thể dục.
‎Thấy chứ? Và chính phủ khuyến khích ‎chúng tôi tập thể dục.
‎Các anh đi lại bằng cách nào? ‎Các anh có ô tô không?
‎Tôi đi bộ đến ga tàu điện ngầm ‎và đi mua sắm.
‎- Tôi vẫn đi làm nên tôi đi tàu điện. ‎- Anh đi bộ bao nhiêu ki-lô-mét mỗi ngày?
‎Hơn 10.000 bước.
‎Thế là đi bộ gần bốn dặm, ‎chắc mất khoảng một tiếng rưỡi.
‎Chỉ sống bình thường thôi ‎mà anh đã hoạt động thể chất
‎nhiều hơn đi tập thể dục.
‎Chúng tôi rất may mắn.
‎Một khía cạnh thú vị khác của Singapore ‎là hơn 80% người dân ở đó có nhà riêng.
‎Khi họ có nhà riêng, ‎họ sẽ chăm sóc nó tốt hơn.
‎Họ quan tâm tới hàng xóm. ‎Thế là có một cộng đồng tốt hơn.
‎Một ví dụ đặc biệt ‎là khu phức hợp Kampung Admiralty,
‎một dự án nhà ở được chính phủ trợ cấp ‎có giá cả phải chăng.
‎Nó được thiết kế để giúp ‎công dân trên 55 tuổi sở hữu nhà riêng.
‎Đây là một ‎kampung‎, ‎là "làng" trong tiếng Malay,
‎Tầm nhìn của đội lúc đó là ‎làm thế nào để tạo ra một ‎kampung ‎ở đây?
‎Có thể hiểu đơn giản là cái bánh kẹp. ‎Ta sẽ…
‎- Bánh kẹp? ‎- Phải, bánh kẹp.
‎Chúng tôi muốn xếp lớp ‎tất cả người dùng theo chiều dọc. Ừ.
‎Ở trên cùng ‎là căn hộ dành cho người cao tuổi.
‎Các mái nhà chỉ có cảnh quan.
‎Thật vậy đấy. ‎Nó giúp người già liên tục hoạt động.
‎Tầng thứ hai là trung tâm y tế. ‎Tầng dưới cùng là quảng trường công cộng,
‎nơi mọi người có thể tìm thấy ‎nhiều không gian để tương tác.
‎Cư dân xung quanh,
‎họ luôn đi qua tòa nhà này để đi tàu.
‎Vậy đến đây ‎bằng phương tiện công cộng dễ chứ?
‎Ta không nhất thiết ‎phải đẩy họ lại gần nhau,
‎nhưng ta tạo điều kiện cho điều đó.
‎Bên cô tạo ra không gian ‎để họ vô tình gặp nhau.
‎Đúng vậy.
‎Khi tôi nghĩ về Costa Rica ‎hay Okinawa hay Sardinia,
‎tôi thấy người ta sống trong làng.
‎Họ rất gần gũi với thiên nhiên. ‎Người già và người trẻ tương tác với nhau.
‎Có một trung tâm, ‎nơi ta có thể tìm thấy chỗ ăn uống.
‎Tôi nghĩ điều đó mang tính chữa lành,
‎nhưng đôi khi rất khó để định lượng ‎về mặt khoa học.
‎Có một nghiên cứu cho thấy
‎những tương tác xã hội bình thường ‎của ta với người đưa thư,
‎với người bạn gặp ở trạm xe buýt,
‎với người phục vụ quầy bar,
‎thực ra có khả năng dự báo tuổi thọ ‎tốt hơn việc ăn uống và tập thể dục.
‎Và tôi nghĩ điều mọi người bỏ lỡ là
‎cô đơn là một chức năng của môi trường.
‎Vì tôi đang ở trong một môi trường ‎khác với quá khứ.
‎Chúng ta đang sống ‎trong môi trường đô thị hóa,
‎và chúng ta cần tạo ra ‎một nguyên mẫu cho hiện tại và tương lai.
‎Từ lâu trước khi tôi nghỉ hưu,
‎người ta nói một trong những thứ cần làm ‎là không nên ngồi xem ti vi suốt ngày.
‎Nó sẽ khiến ta nghiện ti vi.
‎Phải, tôi biết tôi phải ‎hoạt động cả thể chất và tâm trí,
‎- phải ra ngoài và hòa nhập với mọi người. ‎- Tôi thích điều đó.
‎Và rồi… Vì đâu ai có thể sống một mình, ‎phải không?
‎Nên ta phải ở bên mọi người
‎để được hạnh phúc.
‎Vì sau đó ta sẽ đến yếu tố tiếp theo.
‎Nếu không hạnh phúc, ‎thì không thể sống lâu.
‎Sống một mình chẳng đem lại ích lợi gì.
‎Và ta không nói chuyện với ai cả.
‎- Ông sống ở đây với gia đình ạ? ‎- Vâng.
‎Ông có nghĩ việc sống với gia đình ‎giúp ông sống lâu không?
‎Có chứ.
‎Họ rất vui vì tôi ở đây, ‎và tôi rất vui khi được ở đây.
‎Các cháu của tôi, tôi đã nhân cơ hội
‎dạy chúng học toán vì tôi…
‎- Ông là gia sư của chúng? ‎- Tôi khá giỏi toán,
‎và đổi lại, chúng sẽ giúp tôi ‎dùng máy tính
‎vì tôi dốt máy tính lắm.
‎Dốt máy tính? Tôi thích điều đó. ‎Vậy là có qua có lại.
‎Đúng vậy.
‎Ồ, hai à? Giờ hai cái này thành sáu
‎vì nó nhân với ba.
‎Bố cô đóng góp gì…
‎Bố tôi trông giúp mấy đứa nhỏ,
‎khi tôi còn làm việc toàn thời gian. ‎Giờ tôi đang làm bán thời gian.
‎Bố giúp tôi đưa hai đứa nhỏ về nhà ‎khi tôi phải làm muộn.
‎Đảm bảo chúng ăn sáng tử tế
‎vì tôi thường đi rất sớm ‎và vội vàng cho chúng ăn sáng.
‎Ông ấy đứa chúng đi ăn sáng
‎trước khi cho chúng đến trường giúp tôi.
‎Tôi là một bà mẹ nghiêm khắc. Tôi là…
‎- Bà mẹ ghê gớm? ‎- Tôi là bà mẹ ghê gớm.
‎- Con ông là ông ngoại dễ tính. ‎- Ông ngoại dễ tính! Nghe hay đấy!
‎Và ông nói: "Nếu cháu làm toán ‎và làm đúng hết, cháu sẽ được một đô".
‎Tôi thích điều đó.
‎Các cháu có nghĩ khi các cháu làm bố mẹ,
‎các cháu sẽ mời bố mẹ đến sống cùng không?
‎Chắc là có ạ.
‎Chắc là thôi à?
‎Khi những nhà lập quốc ‎bắt đầu xây dựng Singapore,
‎nước tôi là một quốc gia trẻ,
‎có nhiều người trẻ hơn người già.
‎Nhưng khi xã hội phát triển,
‎tuổi thọ, việc lão hóa ‎trở thành một vấn đề.
‎Giờ chúng tôi có vấn đề già hóa dân số.
‎Đến năm 2030, 25% dân số quốc gia,
‎một phần tư, sẽ trên 65 tuổi.
‎Vậy tức là hệ thống chăm sóc sức khỏe ‎sẽ bị quá tải.
‎Chúng tôi đang cố giải quyết vấn đề này.
‎Chính phủ đã có ý tưởng
‎làm sao để khiến các con trông nom bố mẹ
‎và chăm sóc họ.
‎Chính phủ Singapore có một chính sách ‎gọi là Trợ cấp nhà ở lân cận,
‎khuyến khích các gia đình sống gần nhau.
‎Anh sẽ nhận được một khoản tiền
‎nếu anh là bố mẹ ‎chọn sống gần con trai hoặc con gái mình
‎hay là con trai hoặc con gái anh ‎chọn một căn hộ
‎trong một khu nhà công cộng gần anh.
‎Nếu con cái chăm sóc bố mẹ,
‎vậy nghĩa là người ta ‎không bị bệnh thường xuyên.
‎Một nghiên cứu có tên Già đi một mình ở Mỹ ‎đã báo cáo rằng 100 năm trước,
‎70% những người góa vợ và góa chồng ở Mỹ ‎chuyển về sống cùng gia đình.
‎Giờ đây, tỷ lệ người góa chồng, góa vợ ‎ở một mình gần bằng mức đó.
‎Trợ cấp nhà ở lân cận của Singapore
‎đang thành công ‎trong việc chống lại xu hướng đó.
‎Từ năm 2015 đến năm 2018, ‎Hội đồng phát triển nhà ở
‎thông báo có khoảng 11.000 hộ gia đình
‎đã mua các căn hộ bán lại ‎gần bố mẹ hoặc con cái đã kết hôn.
‎với sự giúp đỡ của Trợ cấp nhà ở lân cận.
‎Ta biết rằng ở Mỹ khi ta đưa bố mẹ ‎vào viện dưỡng lão,
‎tuổi thọ của họ giảm từ hai đến sáu năm.
‎Nên ý tưởng này quả thực tài tình
‎khi ta không hề ép bố mẹ ‎sống chung với con,
‎nhưng thúc đẩy họ sống gần nhau,
‎điều này không chỉ tốt cho gia đình, ‎mà còn giúp tăng thêm tuổi thọ.
‎Nếu bạn lướt mạng xã hội ‎hay thấy hashtag sống thọ,
‎ở Mỹ ấy, lúc nào cũng là ‎thuốc chống lão hóa,
‎chế độ ăn và chương trình tập thể dục.
‎Nhưng Hoa Kỳ là quốc gia thịnh vượng nhất ‎trong lịch sử thế giới.
‎Dù vậy ba phần tư dân số ‎bị thừa cân hoặc béo phì.
‎Mức độ hạnh phúc giảm. Tuổi thọ giảm.
‎Điều Singapore làm bây giờ ‎có nhân rộng được không?
‎Chẳng hạn như nước Mỹ…
‎Anh biết đấy, tôi thường nói Singapore ‎là ‎sui generis‎, độc nhất vô nhị.
‎Chúng tôi là một quốc gia nhỏ.
‎Nó thực sự là một thành bang, ‎và điều đó cũng có cái lợi.
‎Thành phố này có thể ‎viết thỏa thuận thương mại tự do.
‎Anh có thể thương lượng. ‎Nhưng anh có thể mượn vài biện pháp.
‎Đầu tiên, anh phải có tầm nhìn, ‎khát vọng và đặt ra mục tiêu.
‎Rồi anh phải có những người biết đầu tư
‎vào việc sống lành mạnh,
‎gia đình khỏe mạnh.
‎Làm thế nào để tạo ra ‎mối quan hệ hợp tác công-tư này?
‎Tôi nghĩ nếu anh có thể nói với người Mỹ
‎rằng: "Tôi có thể giúp bạn ‎giảm chi phí chăm sóc sức khỏe",
‎có lẽ anh đã thắng một nửa rồi.
‎Vậy là phải lập luận về kinh tế ‎để tạo lợi ích cho con người.
‎- Phải. ‎- Một ý tưởng mạnh mẽ thật.
‎Điều Singapore dạy chúng ta là bạn có thể ‎tạo những thay đổi lớn trên toàn dân số.
‎Và tôi tin rằng công cụ ‎mạnh mẽ nhất mà ta có
‎trong việc tạo môi trường lành mạnh ‎là thông qua chính sách,
‎và đó là bài học mà nước Mỹ cần học.
‎Chúng ta cần xác định ‎các chính sách tốt và thực hiện.
‎Sau khi chứng minh phương pháp Vùng Xanh ‎hiệu quả ở một thị trấn nhỏ, Albert Lea,
‎tôi quyết định mở rộng quy mô.
‎Và chúng tôi phát hiện ra ‎các công ty bảo hiểm,
‎hệ thống bệnh viện và các quỹ tư nhân
‎sẵn sàng đầu tư vào việc ‎giữ cho các thành phố lành mạnh hơn.
‎Sau đó chúng tôi có thể ‎đưa dự án Vùng Xanh từ Albert Lea
‎đến các thành phố biển của Los Angeles
‎đến toàn bộ bang Iowa.
‎Dự án Vùng Xanh tiếp tục triển khai ‎những cách dễ dàng hơn để sống khỏe mạnh.
‎Nhưng phải đến Fort Worth, Cowtown,
‎thì chúng tôi mới cho thấy được điều này ‎có thể hiệu quả ở bất cứ đâu ở Mỹ.
‎Chúng tôi đã gặp thị trưởng, ‎hội đồng thành phố, giám đốc các trường…
‎Tỷ lệ béo phì ở trẻ em tại Fort Worth ‎đã giảm 6%.
‎Một cuộc thăm dò của Gallup về thành phố ‎lành mạnh nhất nước Mỹ cho thấy:
‎"Cowtown đang dần thay đổi".
‎Và sau năm năm, Gallup tính toán ‎chúng tôi đã tiết kiệm cho thành phố đó
‎một phần tư tỷ đô mỗi năm ‎cho chi phí chăm sóc sức khỏe dự kiến.
‎Tôi nhận ra rằng cách chúng tôi ‎áp dụng sự thông thái của Vùng Xanh
‎còn quan trọng gấp mười lần
‎so với việc xác định nó ngay từ đầu.
‎Những gì Vùng Xanh đã làm ‎là đi sâu vào các cộng đồng
‎quan tâm đến việc tạo ra ‎một môi trường tốt hơn.
‎Chúng tôi đang ở Nam Phoenix, ‎khởi động dự án Vùng Xanh.
‎Bất kỳ cộng đồng Vùng Xanh nào ‎cũng bắt đầu bằng việc lắng nghe.
‎Bước tiếp theo là thay đổi vĩnh viễn
‎hoặc vĩnh viễn một phần ‎môi trường xung quanh.
‎Tôi rất muốn nghe xem ‎nơi nào trong khu phố của các bạn
‎mà ta có thể cải thiện để mọi người ‎dễ dàng có những lựa chọn lành mạnh.
‎Chúng tôi có rất nhiều chuyên gia, ‎và chúng tôi bắt đầu bằng việc đánh giá.
‎Tôi cho rằng đây là đội giỏi nhất nước Mỹ.
‎Tôi đố bạn
‎nói xem bọn tôi sẽ làm cách nào ‎để nâng cao mức độ hạnh phúc,
‎nâng cao tuổi thọ trung bình.
‎Ta có không gian mở này rồi. ‎Ta làm gì với nó đây?
‎Làm một công viên!
‎Một nơi mà cộng đồng có thể đến với nhau,
‎nơi ta có thể có những khu vườn. ‎Ta có thể làm vườn cộng đồng
‎giúp họ trân trọng ‎những loại thực phẩm lành mạnh hơn,
‎nhưng họ phải học cách trồng. ‎Họ phải có hạt giống,
‎và phải có ai đó ‎khuyến khích hoạt động này.
‎Ta chỉ có một lựa chọn, ‎đó là ra ngoài đường phố đông đúc.
‎Mọi người sẽ không đi bộ.
‎Đây từng là tuyến đường chính.
‎Phải gánh vác trọng lượng của 40.000 xe ‎trước khi có đường cao tốc.
‎Ngày nay, nó không phải gánh vác ‎trọng lượng nhiều như vậy.
‎Nếu ta có thể loại bỏ tất cả làn đường, ‎trừ một làn đường ở mỗi hướng,
‎thì vỉa hè có thể sử dụng được.
‎Các thành phố có sức mạnh đáng kinh ngạc.
‎Nếu bạn có mục tiêu rõ ràng,
‎chỉ trong vài năm, ‎chúng có thể biến đổi hoàn toàn.
‎Nước Mỹ, trong vòng mười năm tới, ‎có thể là Vùng Xanh.
‎Ta chỉ cần chuyển trọng tâm chú ý
‎từ suy nghĩ rằng ta sẽ thay đổi ‎tư duy của 330 triệu người
‎sang thay đổi môi trường.
‎Hãy tưởng tượng một cộng đồng ‎nơi mà thực phẩm rẻ, dễ tiếp cận và ngon
‎là thức ăn nguyên chất, ‎nguồn gốc thực vật.
‎Hãy tưởng tượng những con đường ‎không chỉ dành cho ô tô,
‎mà còn dành cho con người.
‎Nơi dễ dàng để kết nối và giao lưu,
‎nơi mọi người ‎đặt mục tiêu làm việc mỗi ngày.
‎Những điều Vùng Xanh dạy chúng ta ‎đều có thể đạt được.
‎Ta có một lăng kính mới
‎để xem xét cách tạo ra sức khỏe ‎và hạnh phúc ở đất nước chúng ta,
‎một công thức hợp lý để sống thọ.
‎Nhưng cuối cùng, bài học lớn là
‎những thứ khiến ta sống lâu, khỏe mạnh
‎cũng là những thứ ‎khiến cuộc đời đáng sống.
‎Loạt phim này chỉ nhằm mục đích ‎giải trí và cung cấp thông tin -
‎không phải để đưa ra lời khuyên ‎về sức khỏe hay y tế.
‎Luôn hỏi ý kiến bác sĩ ‎khi gặp vấn đề sức khỏe cá nhân
‎hoặc trước khi thay đổi chế độ ăn uống, ‎tập thể dục hay lối sống.
‎Biên dịch: Chau Pham