1
00:00:24,691 --> 00:00:27,027
‎Tôi muốn kể câu chuyện về một người

2
00:00:27,110 --> 00:00:30,655
‎đã thay đổi toàn bộ cách nghĩ của tôi
‎về những Vùng Xanh,

3
00:00:31,823 --> 00:00:36,286
‎một người đàn ông sống ở Ikaria, Hy Lạp,
‎tên là Stamatis Moratis.

4
00:00:44,002 --> 00:00:44,919
‎Là ông ấy đó.

5
00:00:45,712 --> 00:00:49,716
‎Khi còn trẻ, ông Stamatis rời Ikaria
‎và chuyển đến Mỹ

6
00:00:49,799 --> 00:00:51,968
‎vì muốn xây dựng cuộc sống cho mình.

7
00:00:53,094 --> 00:00:57,599
‎Vốn là người Hy Lạp chăm chỉ, ông làm
‎thợ sơn và nhanh chóng kiếm được tiền.

8
00:00:57,682 --> 00:01:00,477
‎Ông ấy đã kiếm đủ
‎để mua một chiếc Chevrolet,

9
00:01:00,560 --> 00:01:04,481
‎cưới một người Mỹ gốc Hy Lạp,
‎và mua một căn nhà ở ngoại ô.

10
00:01:04,564 --> 00:01:08,234
‎Có vài đứa con, sống
‎một cuộc sống tốt đẹp ở Mỹ.

11
00:01:08,860 --> 00:01:11,946
‎Nhưng ở tuổi 66, ông thấy mình bị hụt hơi.

12
00:01:12,030 --> 00:01:15,658
‎Ông ấy đến gặp ba bác sĩ,
‎cả ba đều đưa ra chẩn đoán như nhau.

13
00:01:15,742 --> 00:01:19,621
‎"Ung thư phổi giai đoạn cuối.
‎Ông có thể sẽ chết trong sáu tháng nữa".

14
00:01:21,206 --> 00:01:24,501
‎Nên ông ấy tự nhủ:
‎"Tôi có thể được chôn cất ở Mỹ,

15
00:01:24,584 --> 00:01:29,047
‎hoặc được chôn ở Ikaria,
‎quê cha đất tổ của tôi".

16
00:01:29,714 --> 00:01:34,469
‎Vậy là ông ấy và vợ chuyển về Ikaria
‎để đơn giản là chờ chết.

17
00:01:41,101 --> 00:01:44,187
‎Nhưng trong sáu tháng tiếp theo,
‎ông ấy bắt đầu hít thở không khí,

18
00:01:44,270 --> 00:01:46,731
‎uống rượu Ikaria.

19
00:01:46,815 --> 00:01:48,817
‎Ông ấy kết nối lại với bạn bè,

20
00:01:48,900 --> 00:01:52,195
‎ông ấy lại ra ngoài,
‎và trồng một vườn nho.

21
00:01:52,278 --> 00:01:53,947
‎Và ông ấy nghĩ:

22
00:01:54,030 --> 00:01:57,367
‎"Mình sẽ không còn sống
‎để được nhìn mấy quả nho này,

23
00:01:57,450 --> 00:01:58,701
‎nhưng vợ mình sẽ được nhìn,

24
00:01:58,785 --> 00:02:02,038
‎và vợ mình sẽ nghĩ về mình
‎khi bà ấy thu hoạch nho".

25
00:02:03,456 --> 00:02:04,707
‎Nhiều tháng trôi qua,

26
00:02:05,250 --> 00:02:07,502
‎rồi một năm, và nhiều năm sau nữa.

27
00:02:08,878 --> 00:02:11,381
‎Ông khỏe không ạ?
‎Dan Buettner, rất vui được gặp ông.

28
00:02:11,464 --> 00:02:12,298
‎Cảm ơn.

29
00:02:13,174 --> 00:02:15,385
‎Vì lý do nào đó,
‎tôi đã nghĩ trông ông già lắm.

30
00:02:15,468 --> 00:02:17,846
‎- Tôi già rồi mà.
‎- Ừ, nhưng trông ông không già.

31
00:02:19,347 --> 00:02:22,517
‎Ba mươi lăm năm sau,
‎khi tôi gặp ông ấy ở tuổi 102,

32
00:02:22,600 --> 00:02:25,937
‎ông ấy không chỉ còn sống,
‎mà còn đang đi thu hoạch vườn nho này.

33
00:02:26,020 --> 00:02:28,857
‎Là một nhà báo,
‎tôi hỏi ông ấy "Bí quyết của ông là gì?"

34
00:02:28,940 --> 00:02:31,901
‎Ông ấy chỉ nhún vai và nói:
‎"Tôi không biết!"

35
00:02:32,694 --> 00:02:34,529
‎"Chắc tôi đã quên không chết".

36
00:02:37,073 --> 00:02:42,036
‎Ông Stamatis không tập thể dục nhiều hơn.
‎Ông ấy không dùng liệu trình thuốc mới.

37
00:02:42,120 --> 00:02:46,249
‎Thật ra, ông ấy chẳng buồn cố gắng
‎để khỏe mạnh hơn.

38
00:02:46,332 --> 00:02:49,711
‎Ông ấy chỉ thay đổi môi trường sống thôi.

39
00:02:53,798 --> 00:02:57,635
‎Tôi tin chắc rằng nếu bạn ở Mỹ
‎mà bị thừa cân hay không khỏe mạnh,

40
00:02:57,719 --> 00:03:00,180
‎thì có lẽ đó không phải lỗi của bạn.

41
00:03:00,263 --> 00:03:05,476
‎Hầu hết các hoạt động thể chất
‎đều đã bị loại bỏ nhờ có máy móc.

42
00:03:05,560 --> 00:03:07,520
‎Bạn không thể đi quá vài bước

43
00:03:07,604 --> 00:03:10,982
‎mà không gặp bánh quy, khoai chiên
‎hay nước ngọt.

44
00:03:11,482 --> 00:03:15,278
‎Cảm giác thèm chất béo, muối, đường
‎và nghỉ ngơi bất cứ khi nào có thể

45
00:03:15,361 --> 00:03:16,779
‎có trong gen của ta rồi.

46
00:03:16,863 --> 00:03:20,867
‎Ta đã tiến hóa trong một môi trường
‎khó khăn và thiếu thốn,

47
00:03:20,950 --> 00:03:26,080
‎còn giờ ta sống trong một môi trường
‎thoải mái và dư thừa.

48
00:03:26,623 --> 00:03:29,918
‎Tôi nghĩ chúng ta hầu hết
‎là nạn nhân của môi trường.

49
00:03:30,585 --> 00:03:34,672
‎Và nó dẫn đến ý tưởng lớn hơn
‎rằng nếu muốn một nước Mỹ khỏe mạnh hơn,

50
00:03:34,756 --> 00:03:40,094
‎ta phải định hình môi trường sống
‎giống như môi trường ở những nơi

51
00:03:40,178 --> 00:03:43,181
‎sản sinh ra
‎những người sống lâu nhất trên trái đất,

52
00:03:43,264 --> 00:03:45,308
‎tức là những Vùng Xanh.

53
00:03:51,898 --> 00:03:56,110
‎SỐNG ĐẾN 100: BÍ QUYẾT CỦA BLUE ZONES

54
00:03:57,070 --> 00:03:59,822
‎Sau khi khám phá các Vùng Xanh này,

55
00:03:59,906 --> 00:04:02,992
‎thu thập hàng ngàn trang nghiên cứu,

56
00:04:03,076 --> 00:04:05,954
‎tích lũy nhiều năm quan sát,

57
00:04:06,037 --> 00:04:08,623
‎mặc dù đây là những nơi khác nhau,

58
00:04:08,706 --> 00:04:11,125
‎nhưng bạn bắt đầu thấy
‎một khuôn mẫu xuất hiện.

59
00:04:14,254 --> 00:04:17,590
‎Dù có đi bất cứ đâu và thấy sự trường thọ,

60
00:04:17,674 --> 00:04:22,637
‎bạn cũng sẽ thấy những điều tương tự
‎xảy ra lặp đi lặp lại.

61
00:04:22,720 --> 00:04:24,806
‎Nhìn chung, họ không tập thể dục.

62
00:04:25,890 --> 00:04:28,559
‎Thay vào đó, mỗi lần họ đi làm,
‎đến nhà bạn

63
00:04:28,643 --> 00:04:30,395
‎hay ra ngoài ăn, họ lại đi dạo.

64
00:04:30,937 --> 00:04:31,980
‎Họ có những khu vườn

65
00:04:32,063 --> 00:04:35,441
‎nơi họ hoạt động thể chất
‎nhẹ nhàng, cường độ thấp.

66
00:04:35,525 --> 00:04:39,904
‎Họ không có tiện nghi máy móc
‎để giúp làm việc nhà hay việc ngoài sân.

67
00:04:41,072 --> 00:04:43,157
‎Vấn đề là họ di chuyển tự nhiên,

68
00:04:43,241 --> 00:04:46,369
‎và tôi tin họ hoạt động thể chất nhiều hơn

69
00:04:46,452 --> 00:04:48,037
‎so với đi đến phòng tập.

70
00:04:48,121 --> 00:04:52,458
‎Đây là chìa khóa để sống khỏe.
‎Di chuyển thật nhanh.

71
00:04:53,126 --> 00:04:53,960
‎Xem kìa!

72
00:04:56,838 --> 00:04:58,214
‎Họ có cái nhìn đúng đắn.

73
00:04:58,923 --> 00:05:01,968
‎Họ phải chịu đựng sự căng thẳng giống ta,

74
00:05:02,051 --> 00:05:04,429
‎nhưng mỗi ngày họ có
‎những nghi lễ thiêng liêng

75
00:05:04,512 --> 00:05:08,641
‎giúp giảm căng thẳng
‎và giảm sự viêm nhiễm phát sinh do nó.

76
00:05:08,725 --> 00:05:11,185
‎Tôi sẽ nói là tôi thấy bình yên.

77
00:05:11,269 --> 00:05:13,646
‎Lo lắng chẳng giúp được gì.

78
00:05:14,439 --> 00:05:16,899
‎Họ thường là thành viên
‎của một cộng đồng tín ngưỡng

79
00:05:16,983 --> 00:05:18,109
‎và họ luôn có mặt.

80
00:05:18,735 --> 00:05:20,236
‎Họ thường chợp mắt.

81
00:05:20,320 --> 00:05:22,071
‎Họ có những giây phút vui vẻ.

82
00:05:22,822 --> 00:05:25,658
‎Họ cũng có từ vựng cho mục đích.

83
00:05:25,742 --> 00:05:27,827
‎Người Okinawa có ‎ikigai.

84
00:05:27,910 --> 00:05:30,121
‎Người Costa Rica có ‎plan de vida.

85
00:05:30,204 --> 00:05:33,249
‎Nhưng vấn đề là
‎họ biết lý do họ thức dậy vào buổi sáng,

86
00:05:33,333 --> 00:05:36,377
‎và họ vận dụng tài năng của mình
‎để làm việc.

87
00:05:38,838 --> 00:05:44,010
‎Về phần ăn uống,
‎điều quan trọng là họ thích ăn đồ ăn ngon.

88
00:05:44,093 --> 00:05:49,390
‎Phần lớn là thực phẩm nguyên chất
‎từ thực vật, như ngũ cốc nguyên hạt,

89
00:05:49,474 --> 00:05:50,391
‎rau xanh,

90
00:05:50,475 --> 00:05:52,143
‎rau củ như khoai lang,

91
00:05:52,226 --> 00:05:53,144
‎hạt.

92
00:05:53,227 --> 00:05:56,606
‎Đậu có vẻ là nền tảng của mọi chế độ ăn
‎giúp sống thọ trên thế giới.

93
00:05:56,689 --> 00:05:58,941
‎Tin tốt là gì? Có chút rượu vang.

94
00:05:59,025 --> 00:06:01,402
‎Trà nào phù hợp nhất để uống hàng ngày?

95
00:06:02,403 --> 00:06:03,237
‎Rượu vang.

96
00:06:05,406 --> 00:06:07,992
‎Những thứ họ không ăn
‎cũng đóng vai trò quan trọng.

97
00:06:08,076 --> 00:06:10,703
‎Người Okinawa có một câu nói rất tài tình:

98
00:06:10,787 --> 00:06:12,330
‎"hara hachi bu",

99
00:06:12,413 --> 00:06:15,875
‎nhắc nhở họ ngừng ăn khi bụng đã no 80%.

100
00:06:15,958 --> 00:06:17,752
‎Họ ăn cùng gia đình.

101
00:06:17,835 --> 00:06:20,213
‎Họ bày tỏ lòng biết ơn trước bữa ăn,

102
00:06:20,296 --> 00:06:21,756
‎họ ăn chậm lại

103
00:06:21,839 --> 00:06:24,384
‎vì họ còn nói chuyện với đồ ăn,

104
00:06:24,467 --> 00:06:27,261
‎nên đến cuối ngày,
‎họ không bị ăn uống vô độ.

105
00:06:28,888 --> 00:06:33,851
‎Điều quan trọng nhất là cách họ kết nối.
‎Đó có lẽ là 50% công thức trường thọ,

106
00:06:33,935 --> 00:06:35,853
‎vì họ đặt gia đình lên hàng đầu.

107
00:06:36,479 --> 00:06:39,565
‎Tôi thấy họ sống gần bố mẹ đã nhiều tuổi

108
00:06:39,649 --> 00:06:42,026
‎thay vì đưa họ vào viện dưỡng lão.

109
00:06:42,110 --> 00:06:46,072
‎Họ quan tâm tới bạn đời,
‎tới vợ chồng để tất cả ở bên nhau,

110
00:06:46,155 --> 00:06:47,698
‎và họ quan tâm tới con cái

111
00:06:47,782 --> 00:06:50,535
‎để con cái không đưa họ
‎vào viện dưỡng lão.

112
00:06:51,411 --> 00:06:55,665
‎Và họ đặc biệt chú ý
‎đến mối quan hệ xã hội của họ.

113
00:06:55,748 --> 00:06:57,917
‎Người Okinawa gọi đó là ‎moai‎,

114
00:06:58,000 --> 00:07:01,379
‎nhưng đó là một nhóm bạn
‎mà ta tham gia đến cuối đời.

115
00:07:01,921 --> 00:07:04,549
‎Chọn bạn mà chơi là bí quyết lớn nhất

116
00:07:04,632 --> 00:07:07,677
‎giúp người ở những Vùng Xanh
‎làm những việc đúng đắn

117
00:07:07,760 --> 00:07:09,887
‎và tránh làm những điều sai trái,

118
00:07:09,971 --> 00:07:14,142
‎để họ sẽ không mắc một căn bệnh
‎rút ngắn cuộc đời của họ.

119
00:07:16,644 --> 00:07:18,688
‎Không nghi ngờ gì nữa, tôi biết

120
00:07:18,771 --> 00:07:22,066
‎những mẫu số chung của cả năm Vùng Xanh
‎đều có tác dụng!

121
00:07:24,485 --> 00:07:28,030
‎Giờ điều tôi cần
‎là một cơ hội để chứng minh.

122
00:07:35,538 --> 00:07:38,040
‎Thị trưởng phát biểu xong là tới anh…

123
00:07:38,791 --> 00:07:39,625
‎Được, tuyệt.

124
00:07:39,709 --> 00:07:41,002
‎- Được chứ?
‎- Tuyệt.

125
00:07:41,836 --> 00:07:43,129
‎Rồi. Sẵn sàng chưa?

126
00:07:43,212 --> 00:07:44,672
‎THÀNH PHỐ ALBERT LEA

127
00:07:44,755 --> 00:07:50,803
‎Mục tiêu của dự án này
‎là tăng thêm 10.000 năm tuổi thọ.

128
00:07:50,887 --> 00:07:54,515
‎Nghe có vẻ là một con số lớn,
‎nhưng điều đó có nghĩa là gì?

129
00:07:54,599 --> 00:08:00,146
‎Mục tiêu là cho những người tham gia
‎ở Albert Lea có thêm hai năm tuổi thọ.

130
00:08:00,897 --> 00:08:03,524
‎Vào năm 2009, tôi bắt đầu nghĩ,

131
00:08:03,608 --> 00:08:06,986
‎liệu tôi có thể đem những ý tưởng
‎tôi học được ở Vùng Xanh

132
00:08:07,069 --> 00:08:08,446
‎áp dụng ở Mỹ,

133
00:08:08,529 --> 00:08:12,492
‎và thực hiện hóa nó
‎trong một cộng đồng thực sự cần nó?

134
00:08:13,034 --> 00:08:16,662
‎Tôi đã liên hệ với các chuyên gia hàng đầu
‎vào thời điểm đó.

135
00:08:16,746 --> 00:08:18,789
‎Họ nói: "Nếu muốn tạo ra Vùng Xanh,

136
00:08:18,873 --> 00:08:21,250
‎hãy bắt đầu với một thành phố
‎khoảng 20.000 dân".

137
00:08:21,334 --> 00:08:24,253
‎Thế là đủ người cho một tòa thị chính.

138
00:08:25,046 --> 00:08:27,965
‎Cuối cùng chúng tôi
‎chọn thành phố có 18.000 dân

139
00:08:28,049 --> 00:08:29,383
‎tên là Albert Lea, Minnesota.

140
00:08:30,009 --> 00:08:31,469
‎Như hầu hết các thị trấn nhỏ khác,

141
00:08:31,552 --> 00:08:35,014
‎nó phản ánh sức khỏe
‎của phần còn lại của nước Mỹ,

142
00:08:35,515 --> 00:08:38,434
‎nhưng bản chất nơi này
‎là một thành phố tuyệt đẹp.

143
00:08:39,310 --> 00:08:41,354
‎Tôi nhớ ngày đầu tiên tới Albert Lea.

144
00:08:41,437 --> 00:08:45,566
‎Tôi mời tất cả lãnh đạo thị trấn
‎vào một căn phòng, và tôi thuyết trình.

145
00:08:45,650 --> 00:08:48,569
‎Có nghĩa là họ sẽ trông trẻ hơn,
‎cảm thấy trẻ hơn.

146
00:08:49,153 --> 00:08:50,279
‎Họ sẽ sống lâu hơn

147
00:08:50,363 --> 00:08:52,740
‎và còn có tỷ lệ mắc bệnh tim thấp hơn.

148
00:08:52,823 --> 00:08:54,575
‎Và mọi người khá bối rối.

149
00:08:54,659 --> 00:08:56,369
‎Tôi đã toát mồ hôi hột

150
00:08:56,452 --> 00:08:58,371
‎vì tôi nghĩ: "Họ không hiểu".

151
00:08:58,454 --> 00:09:00,122
‎Có câu hỏi nào không?

152
00:09:03,501 --> 00:09:06,796
‎Nhưng tôi nhớ người bán
‎bảo hiểm State Farm địa phương,

153
00:09:06,879 --> 00:09:08,297
‎một người cao lớn,

154
00:09:08,381 --> 00:09:12,969
‎đứng lên, và nói:
‎"Thành phố này cần điều này".

155
00:09:13,052 --> 00:09:17,348
‎Và Bob Graham,
‎một người vạm vỡ khác của thành phố,

156
00:09:17,431 --> 00:09:21,602
‎trông lớn tuổi hơn, anh ấy nói:
‎"Đúng, ta cần thực hiện nó ở đây",

157
00:09:21,686 --> 00:09:22,937
‎và sau đó,

158
00:09:23,020 --> 00:09:26,023
‎một khi lãnh đạo lên tiếng,
‎tất cả đồng tình như domino.

159
00:09:27,483 --> 00:09:31,946
‎DỰ ÁN VÙNG XANH
‎MÍT TINH KHỞI ĐỘNG - MÙA HÈ 2009

160
00:09:33,364 --> 00:09:36,033
‎Chúng tôi phát triển
‎thứ gọi là Kiểm tra sức sống thực

161
00:09:36,117 --> 00:09:38,703
‎để tính tuổi thọ trung bình của một người.

162
00:09:39,328 --> 00:09:41,622
‎Chúng tôi đã tìm hiểu
‎chỉ số BMI của họ, họ ăn gì,

163
00:09:41,706 --> 00:09:44,125
‎và nhiều hành vi sức khỏe khác của họ,

164
00:09:44,208 --> 00:09:46,544
‎những thứ đó cho chúng tôi điểm khởi đầu.

165
00:09:46,627 --> 00:09:51,215
‎Rồi chúng tôi bắt đầu thay đổi môi trường
‎một cách có phương pháp,

166
00:09:51,299 --> 00:09:52,174
‎từng chút một.

167
00:09:52,800 --> 00:09:55,469
‎Sau khi đi khắp năm Vùng Xanh,
‎giờ tôi đã biết

168
00:09:55,553 --> 00:09:58,681
‎những người sống lâu nhất
‎đã làm gì để sống lâu.

169
00:09:58,764 --> 00:10:01,267
‎Họ ăn uống hợp lý. Di chuyển tự nhiên.

170
00:10:01,350 --> 00:10:04,020
‎Họ có cái nhìn đúng đắn,
‎và biết cách kết nối.

171
00:10:05,646 --> 00:10:10,234
‎Nhưng mục tiêu lớn là
‎cố gắng thực hiện hóa những ý tưởng này.

172
00:10:10,735 --> 00:10:13,863
‎Điều đầu tiên chúng tôi thử
‎là ý tưởng về ‎moai.

173
00:10:14,655 --> 00:10:19,827
‎Chúng tôi tập hợp mọi người ở Albert Lea
‎và chia thành các nhóm nhỏ.

174
00:10:19,910 --> 00:10:23,205
‎Tôi chẳng biết có hiệu quả không.
‎Tôi không hề biết.

175
00:10:23,289 --> 00:10:26,125
‎Tôi đã thử thách họ. "Trong mười tuần tới,

176
00:10:26,208 --> 00:10:27,918
‎tôi muốn mọi người đi bộ cùng nhau".

177
00:10:28,002 --> 00:10:31,172
‎Bạn biết không? Vài năm sau,
‎đã có những phóng sự cho thấy

178
00:10:31,255 --> 00:10:35,259
‎gần một nửa các mối quan hệ
‎bạn bè này vẫn duy trì,

179
00:10:35,343 --> 00:10:38,012
‎đều là nhờ ‎moai.

180
00:10:38,095 --> 00:10:40,598
‎Alice, liệu hai người
‎có bao giờ vô tình gặp nhau

181
00:10:40,681 --> 00:10:44,310
‎- nếu không có nhóm đi bộ này?
‎- Không, tôi không nghĩ vậy.

182
00:10:44,393 --> 00:10:46,270
‎- Tình bạn mới?
‎- Tình bạn mới.

183
00:10:47,855 --> 00:10:51,942
‎Tất cả các Vùng Xanh này
‎đều có từ vựng cho mục đích.

184
00:10:52,026 --> 00:10:55,946
‎Loma Linda dạy chúng tôi
‎sức mạnh của việc làm tình nguyện,

185
00:10:56,030 --> 00:10:57,907
‎chăm sóc người khác.

186
00:10:57,990 --> 00:11:02,995
‎Chúng tôi lập tức sắp xếp
‎các cơ hội cho họ làm tình nguyện.

187
00:11:03,079 --> 00:11:06,248
‎Chúng tôi biết người làm tình nguyện
‎có tỷ lệ mắc bệnh tim thấp hơn.

188
00:11:06,332 --> 00:11:08,250
‎Họ nhẹ cân hơn,

189
00:11:08,334 --> 00:11:12,713
‎và chi phí chăm sóc sức khỏe
‎thấp hơn đáng kể.

190
00:11:12,797 --> 00:11:15,591
‎Rồi chúng tôi đưa ra
‎những chính sách về thực phẩm,

191
00:11:16,467 --> 00:11:20,930
‎có những cửa hàng tạp hóa lành mạnh hơn
‎và những nhà hàng lành mạnh hơn.

192
00:11:24,225 --> 00:11:25,434
‎Và cuối cùng,

193
00:11:25,518 --> 00:11:29,605
‎có một con đường lớn rất tuyệt vời
‎đang chết dần,

194
00:11:30,398 --> 00:11:33,776
‎và trong bốn khu phố ở Albert Lea,

195
00:11:34,402 --> 00:11:37,655
‎không nơi nào có lối đi bộ
‎thông đến thị trấn.

196
00:11:38,280 --> 00:11:42,159
‎Nên chúng tôi đã làm việc với thành phố
‎để làm đường cho dễ đi và dễ sống hơn.

197
00:11:42,243 --> 00:11:43,661
‎Chúng tôi xây làn cho xe đạp.

198
00:11:43,744 --> 00:11:46,956
‎Chúng tôi làm đường đi bộ
‎quanh mấy cái hồ,

199
00:11:47,039 --> 00:11:48,165
‎và xây vỉa hè

200
00:11:48,249 --> 00:11:53,421
‎để mọi người ở các khu dân cư
‎tại Albert Lea có thể đi bộ vào thị trấn.

201
00:11:55,047 --> 00:11:57,675
‎MỘT NĂM SAU

202
00:11:57,758 --> 00:12:00,469
‎Chúng tôi đã thực hiện Kiểm tra
‎sức sống thực lần hai,

203
00:12:00,553 --> 00:12:05,182
‎và chúng tôi thấy tuổi thọ
‎tăng lên nhiều hơn chúng tôi nghĩ,

204
00:12:05,266 --> 00:12:07,435
‎và nó tạo ra nhiều sự phấn khích

205
00:12:07,518 --> 00:12:10,730
‎đến nỗi có các đoàn truyền hình quốc gia
‎đến để đưa tin.

206
00:12:10,813 --> 00:12:12,356
‎Anh còn làm tốt hơn mong đợi.

207
00:12:12,440 --> 00:12:15,109
‎Anh đã hy vọng có thể
‎giúp mọi người sống thêm hai năm,

208
00:12:15,192 --> 00:12:16,110
‎và anh đã thêm được…

209
00:12:16,193 --> 00:12:19,029
‎- Tới 3,1 năm. Thật tuyệt vời.
‎- Tận 3,1 năm!

210
00:12:19,113 --> 00:12:22,366
‎NỖ LỰC SỐNG KHỎE CỦA ALBERT LEA
‎CÓ THỂ GỌI LÀ THÀNH CÔNG

211
00:12:22,450 --> 00:12:25,536
‎THỊ TRẤN Ở MINNESOTA ĐÃ CÙNG NHAU
‎KHỎE MẠNH HƠN, SỐNG LÂU HƠN

212
00:12:25,619 --> 00:12:28,038
‎CHIẾN DỊCH Y TẾ KÉO DÀI TUỔI THỌ NGƯỜI DÂN

213
00:12:30,416 --> 00:12:34,879
‎Giờ chúng tôi biết có thể tạo ra
‎Vùng Xanh ở một thị trấn nhỏ ở Mỹ,

214
00:12:35,629 --> 00:12:38,257
‎nhưng liệu nó có hiệu quả
‎với một quốc gia?

215
00:12:38,758 --> 00:12:41,594
‎Câu hỏi đó đưa tôi
‎đến phía bên kia hành tinh,

216
00:12:41,677 --> 00:12:46,390
‎nơi tôi tìm ra một hòn đảo mang đến
‎tầm nhìn về một Vùng Xanh trong tương lai,

217
00:12:46,474 --> 00:12:49,018
‎một Vùng Xanh 2.0.

218
00:12:59,361 --> 00:13:01,572
‎Singapore là một nơi
‎hoàn toàn là nhân tạo.

219
00:13:02,907 --> 00:13:05,534
‎Đây là một hòn đảo nhỏ ở Đông Nam Á,

220
00:13:05,618 --> 00:13:08,621
‎chỉ dài khoảng 30 dặm và rộng 16 dặm.

221
00:13:09,371 --> 00:13:11,540
‎Đây là một xã hội đô thị phức tạp

222
00:13:11,624 --> 00:13:16,921
‎gồm những tòa tháp tương lai
‎và 5,8 triệu cư dân.

223
00:13:18,297 --> 00:13:21,675
‎Nhưng nó không chỉ tạo ra
‎dân số hạnh phúc nhất thế giới

224
00:13:21,759 --> 00:13:24,595
‎bằng nhiều biện pháp.
‎Nó cũng nằm trong số quốc gia giàu nhất.

225
00:13:25,095 --> 00:13:29,016
‎Và điều khiến nó thực sự đặc biệt
‎là mới hơn một thế hệ trước,

226
00:13:29,099 --> 00:13:34,814
‎Singapore về cơ bản mới là một làng chài
‎với tuổi thọ dưới mức trung bình.

227
00:13:34,897 --> 00:13:40,945
‎Và giờ một nghiên cứu toàn cầu cho thấy
‎nó có dân số khỏe mạnh nhất thế giới,

228
00:13:42,071 --> 00:13:46,033
‎nơi một người có thể sống khỏe mạnh
‎mà không có bệnh hay bị tàn tật.

229
00:13:51,413 --> 00:13:53,541
‎Bác sĩ Chow, cho tôi hỏi,

230
00:13:53,624 --> 00:13:55,876
‎chúng ta đang ở Singapore

231
00:13:55,960 --> 00:13:58,254
‎vì nghiên cứu cho thấy người dân ở đây

232
00:13:58,337 --> 00:14:01,549
‎có tuổi thọ khỏe mạnh nhất thế giới,

233
00:14:02,299 --> 00:14:05,261
‎và chúng tôi thấy
‎ông là một ví dụ hoàn hảo.

234
00:14:05,344 --> 00:14:09,014
‎Ông đã 93 tuổi và vẫn làm phẫu thuật.

235
00:14:09,098 --> 00:14:10,683
‎Ông vẫn viết thư pháp.

236
00:14:10,766 --> 00:14:13,477
‎Ông giải thích thế nào
‎về sức sống phi thường này?

237
00:14:13,561 --> 00:14:17,106
‎Tôi chưa từng nghĩ
‎mình có thể sống đến hôm nay.

238
00:14:17,189 --> 00:14:18,524
‎Tôi yêu công việc đó.

239
00:14:19,066 --> 00:14:21,861
‎Tôi chữa cho bệnh nhân. Rồi tôi thấy vui.

240
00:14:22,736 --> 00:14:25,197
‎Chúng ta sẽ làm gì vậy?

241
00:14:26,282 --> 00:14:28,951
‎- Đo huyết áp.
‎- Được rồi. Tôi phải…

242
00:14:29,034 --> 00:14:29,869
‎Rất tốt!

243
00:14:29,952 --> 00:14:35,165
‎- Tốt! Của tôi là bao nhiêu?
‎- Huyết áp 122/80. Chuẩn đấy.

244
00:14:35,249 --> 00:14:36,500
‎- Tốt quá.
‎- Ừ.

245
00:14:36,584 --> 00:14:39,461
‎Nếu tôi muốn sống đến 100 tuổi,

246
00:14:39,545 --> 00:14:42,131
‎ông có lời khuyên gì cho tôi không?

247
00:14:42,214 --> 00:14:45,843
‎- Làm việc chăm chỉ mỗi ngày, thật thà.
‎- Vâng.

248
00:14:46,468 --> 00:14:50,598
‎- Làm việc chăm chỉ, thật thà.
‎- Ừ. Và điều quan trọng nhất, khiêm tốn.

249
00:14:50,681 --> 00:14:52,516
‎- Khiêm tốn.
‎- Để khiêm tốn không dễ đâu.

250
00:14:53,100 --> 00:14:58,230
‎Nghe nói ông chơi tennis giỏi.
‎Tôi phát hiện trong các môn thể thao,

251
00:14:58,772 --> 00:15:02,109
‎người chơi tennis
‎có tuổi thọ trung bình cao nhất.

252
00:15:02,192 --> 00:15:03,986
‎Cúp của môn tennis ạ?

253
00:15:04,069 --> 00:15:05,696
‎Ồ, không, đây là karaoke.

254
00:15:05,779 --> 00:15:07,406
‎- À, karaoke ạ?
‎- Ừ.

255
00:15:07,489 --> 00:15:10,117
‎Thật tuyệt vời. Thứ gì ông cũng giỏi.

256
00:15:11,118 --> 00:15:14,788
‎Tôi đã dành 20 năm
‎để đi tìm những Vùng Xanh,

257
00:15:14,872 --> 00:15:16,081
‎hầu hết ở những nơi đó,

258
00:15:16,165 --> 00:15:20,336
‎có một nền văn hóa đã tồn tại
‎hàng trăm năm hoặc cả nghìn năm.

259
00:15:20,419 --> 00:15:25,883
‎Nhưng tuổi thọ ở đây vào thập niên 60
‎thấp hơn 20 năm so với ngày nay.

260
00:15:25,966 --> 00:15:28,802
‎Làm sao Singapore đạt được điều đó?

261
00:15:28,886 --> 00:15:30,804
‎Chúng tôi không có tài nguyên thiên nhiên.

262
00:15:30,888 --> 00:15:33,641
‎Con người là tài nguyên thiên nhiên
‎của chúng tôi.

263
00:15:33,724 --> 00:15:37,978
‎Làm chính trị là phải cải thiện
‎cuộc sống của người dân.

264
00:15:38,062 --> 00:15:42,524
‎Thế nên, ở Singapore,
‎chúng tôi có hình phạt rất nặng về ma túy

265
00:15:42,608 --> 00:15:45,069
‎và cả những người mang súng,

266
00:15:45,152 --> 00:15:48,614
‎để người dân không phải lo sợ
‎về sự an toàn của họ,

267
00:15:48,697 --> 00:15:50,282
‎nhưng không chỉ có vậy.

268
00:15:50,366 --> 00:15:52,743
‎Có một câu nói trong dịch vụ dân sự.

269
00:15:52,826 --> 00:15:57,122
‎"Chính sách là thực thi.
‎Thực thi là chính sách".

270
00:15:57,873 --> 00:16:00,042
‎Singapore làm việc dựa trên sự thúc đẩy.

271
00:16:00,876 --> 00:16:03,587
‎Ví dụ, có một cuộc chiến
‎chống bệnh tiểu đường ở Singapore.

272
00:16:03,671 --> 00:16:07,675
‎Mọi người đang ăn quá nhiều đường.
‎Họ ăn nhầm đồ ăn.

273
00:16:07,758 --> 00:16:11,345
‎Vậy ta phải làm gì?
‎Chính phủ Singapore phải làm gì?

274
00:16:11,428 --> 00:16:14,098
‎Họ giúp anh tự giúp đỡ bản thân.

275
00:16:23,232 --> 00:16:24,191
‎Vài chục năm trước,

276
00:16:24,274 --> 00:16:27,152
‎môi trường thực phẩm ở Singapore
‎không hề tốt cho sức khỏe.

277
00:16:27,236 --> 00:16:28,404
‎Họ có đồ ăn vặt.

278
00:16:28,487 --> 00:16:30,990
‎Họ cho rất nhiều dầu và đường vào thức ăn.

279
00:16:31,615 --> 00:16:36,286
‎Nhưng họ đã từng bước thay đổi môi trường

280
00:16:36,370 --> 00:16:39,123
‎để việc đưa ra lựa chọn lành mạnh
‎dễ dàng hơn.

281
00:16:39,623 --> 00:16:42,710
‎Ví dụ, gạo lứt tốt cho sức khỏe
‎hơn là gạo trắng.

282
00:16:42,793 --> 00:16:44,712
‎Gạo lứt có nhiều chất xơ hơn,

283
00:16:44,795 --> 00:16:49,174
‎nên họ trợ giá gạo lứt
‎để nó hợp túi tiền và phổ biến hơn.

284
00:16:51,635 --> 00:16:53,637
‎Nước ngọt, đồ uống có đường,

285
00:16:53,721 --> 00:16:57,099
‎nguồn đường tinh luyện số một
‎trong hầu hết các chế độ ăn.

286
00:16:57,599 --> 00:16:59,226
‎Singapore đã thỏa thuận

287
00:16:59,309 --> 00:17:02,521
‎giới hạn lượng đường cho phép
‎trong nước ngọt,

288
00:17:02,604 --> 00:17:06,025
‎một ý tưởng gần như
‎chưa từng được nghe đến ở Mỹ.

289
00:17:08,193 --> 00:17:11,196
‎Cuối cùng, họ tạo ra
‎một chương trình cho các quầy hàng,

290
00:17:11,280 --> 00:17:13,073
‎hay còn là người bán rong,

291
00:17:13,157 --> 00:17:16,368
‎cho họ treo biển
‎nếu họ có bán đồ ăn lành mạnh hơn

292
00:17:16,452 --> 00:17:20,497
‎để thu hút những khách hàng
‎muốn đưa ra lựa chọn lành mạnh hơn.

293
00:17:20,581 --> 00:17:23,417
‎Bạn thấy đấy,
‎họ chỉ đang tạo ra môi trường,

294
00:17:23,500 --> 00:17:26,003
‎thiết lập những lựa chọn gợi ý và mặc định

295
00:17:26,086 --> 00:17:29,506
‎để người ta không tránh khỏi
‎việc chọn lựa đồ ăn lành mạnh.

296
00:17:37,639 --> 00:17:41,560
‎Đây là đất nước
‎có mật độ dân số cao nhất thế giới.

297
00:17:41,643 --> 00:17:44,813
‎Ta đang lái xe vào giờ cao điểm,
‎vậy mà giao thông chẳng tệ chút nào.

298
00:17:44,897 --> 00:17:47,983
‎Phải, vì giá xe cao.

299
00:17:48,067 --> 00:17:51,570
‎Và chiếc xe này
‎có giá khoảng 100.000 đô ở Mỹ.

300
00:17:51,653 --> 00:17:54,156
‎Cái xe này giá bao nhiêu ở Singapore?

301
00:17:54,239 --> 00:17:55,157
‎Là 250.000.

302
00:17:55,240 --> 00:17:57,576
‎- Vậy là gấp hai lần rưỡi.
‎- Đúng vậy.

303
00:17:57,659 --> 00:18:00,579
‎Sau đó anh phải trả tiền
‎để được lái xe, nhỉ?

304
00:18:00,662 --> 00:18:02,039
‎- Vâng.
‎- Bao nhiêu vậy?

305
00:18:02,122 --> 00:18:06,376
‎Phải, hiện tại ngay lúc này
‎là khoảng 100.000 đô la Singapore.

306
00:18:06,460 --> 00:18:08,420
‎Chỉ cho một tờ giấy,
‎không xe, không gì cả.

307
00:18:09,296 --> 00:18:11,632
‎Tôi cứ nghe câu chuyện này và hỏi:

308
00:18:11,715 --> 00:18:15,344
‎"Đẩy giá xe lên cao quá mức
‎thì mang đến lợi ích gì?"

309
00:18:15,427 --> 00:18:18,972
‎Để thực sự hiểu điều đó,
‎tôi thấy ta phải nhìn vào nước Mỹ.

310
00:18:19,807 --> 00:18:23,185
‎Sau Thế chiến thứ hai
‎nền kinh tế của chúng tôi tốt đến mức

311
00:18:23,268 --> 00:18:27,231
‎chúng tôi xây nhiều nhà mới
‎bên ngoài thành phố.

312
00:18:27,314 --> 00:18:31,110
‎Để đến những vùng ngoại ô này,
‎chúng tôi xây đường cao tốc để đi xa hơn,

313
00:18:31,819 --> 00:18:37,825
‎và mọi người phải lái xe xa hơn
‎để rồi dần phụ thuộc vào xe hơi.

314
00:18:38,492 --> 00:18:41,912
‎Giấc mơ Mỹ nói
‎bạn có thể mua nhà, sân, và xe hơi

315
00:18:41,995 --> 00:18:44,164
‎và lái xe đi làm ở thành phố lớn.

316
00:18:44,248 --> 00:18:49,128
‎Và cái giá phải trả là những con phố
‎từng được thiết kế cho người đi bộ

317
00:18:49,211 --> 00:18:52,339
‎giờ đã được mở rộng
‎để làm thêm làn đường cho xe hơi.

318
00:18:52,881 --> 00:18:56,343
‎Ngày nay, ta đã dành gấp đôi
‎thời gian ngồi trên xe

319
00:18:56,426 --> 00:18:57,845
‎so với những năm 80.

320
00:18:57,928 --> 00:19:01,807
‎Điều đó tốt cho các công ty xe hơi
‎và các quán đồ ăn nhanh,

321
00:19:01,890 --> 00:19:03,684
‎nhưng ta cũng tin vào điều đó.

322
00:19:04,768 --> 00:19:08,272
‎Khi Singapore phát triển,
‎nó có thể cũng gặp vấn đề tương tự

323
00:19:08,355 --> 00:19:11,525
‎khi dân số của hòn đảo nhỏ này tăng lên.

324
00:19:12,693 --> 00:19:15,028
‎Nếu ai cũng có hai chiếc xe,

325
00:19:15,112 --> 00:19:18,615
‎vậy là sẽ có mười triệu chiếc xe
‎trên mảnh đất nhỏ bé này,

326
00:19:18,699 --> 00:19:20,075
‎thế thì sẽ ra sao nhỉ?

327
00:19:21,410 --> 00:19:22,244
‎Tắc đường.

328
00:19:26,415 --> 00:19:28,041
‎Chẳng ai đi đâu được hết!

329
00:19:30,002 --> 00:19:32,379
‎Ở Mỹ, khoảng 80% dân số sở hữu xe hơi,

330
00:19:32,462 --> 00:19:34,506
‎và ở đây thì chỉ khoảng 11%,

331
00:19:35,007 --> 00:19:38,927
‎nhưng ta không hề thấy
‎mọi người gặp khó khăn khi đi lại.

332
00:19:39,011 --> 00:19:41,263
‎Giao thông công cộng rất thuận tiện.

333
00:19:41,346 --> 00:19:43,182
‎Dù anh sống ở đâu,

334
00:19:43,265 --> 00:19:46,518
‎trong khoảng mười, 15 phút
‎là anh có thể đi bộ đến ga tàu.

335
00:19:48,645 --> 00:19:52,858
‎Giao thông công cộng của Singapore
‎rất phổ biến và dễ tiếp cận

336
00:19:52,941 --> 00:19:55,819
‎đến mức mỗi ngày
‎gần nửa dân số đều sử dụng

337
00:19:55,903 --> 00:20:00,991
‎so với mức trung bình của Mỹ là 5%.

338
00:20:01,533 --> 00:20:05,370
‎Mọi người đến tàu điện và xe buýt
‎bằng làn đường cho xe đạp

339
00:20:05,454 --> 00:20:08,665
‎và lối đi bộ được bảo vệ
‎xây dựng bằng tiền thuế ô tô

340
00:20:08,749 --> 00:20:12,628
‎và thường đi qua một
‎trong 350 công viên của hòn đảo.

341
00:20:12,711 --> 00:20:15,964
‎Ở đây, bạn sẽ thấy các chương trình
‎tập thể dục do chính phủ tài trợ

342
00:20:16,048 --> 00:20:18,425
‎giúp xây dựng cộng đồng và tình bạn,

343
00:20:19,134 --> 00:20:23,722
‎tất cả là do họ xem trọng con người
‎hơn xe hơi.

344
00:20:33,982 --> 00:20:36,652
‎NG BEE KIA
‎77 TUỔI

345
00:20:39,238 --> 00:20:41,198
‎Anh luôn phong độ như thế này à?

346
00:20:41,281 --> 00:20:44,493
‎Tôi đến từ Hồng Kông,
‎ở đó không có các cơ sở thể thao như vậy.

347
00:20:44,576 --> 00:20:46,578
‎NGAI HIN KWOK
‎73 TUỔI

348
00:20:46,662 --> 00:20:50,666
‎Khi đến Singapore, tôi thấy
‎các cơ sở thể thao này ở khắp mọi nơi,

349
00:20:50,749 --> 00:20:53,085
‎nên tôi bắt đầu tập xà và hít xà.

350
00:20:53,168 --> 00:20:55,462
‎Mỗi khu dân cư đều có góc tập thể dục.

351
00:20:55,545 --> 00:20:59,424
‎Thấy chứ? Và chính phủ khuyến khích
‎chúng tôi tập thể dục.

352
00:21:00,342 --> 00:21:03,262
‎Các anh đi lại bằng cách nào?
‎Các anh có ô tô không?

353
00:21:03,345 --> 00:21:07,933
‎Tôi đi bộ đến ga tàu điện ngầm
‎và đi mua sắm.

354
00:21:08,725 --> 00:21:13,563
‎- Tôi vẫn đi làm nên tôi đi tàu điện.
‎- Anh đi bộ bao nhiêu ki-lô-mét mỗi ngày?

355
00:21:13,647 --> 00:21:14,606
‎Hơn 10.000 bước.

356
00:21:15,440 --> 00:21:19,778
‎Thế là đi bộ gần bốn dặm,
‎chắc mất khoảng một tiếng rưỡi.

357
00:21:20,821 --> 00:21:24,741
‎Chỉ sống bình thường thôi
‎mà anh đã hoạt động thể chất

358
00:21:24,825 --> 00:21:26,201
‎nhiều hơn đi tập thể dục.

359
00:21:27,828 --> 00:21:29,162
‎Chúng tôi rất may mắn.

360
00:21:37,421 --> 00:21:43,051
‎Một khía cạnh thú vị khác của Singapore
‎là hơn 80% người dân ở đó có nhà riêng.

361
00:21:43,135 --> 00:21:45,429
‎Khi họ có nhà riêng,
‎họ sẽ chăm sóc nó tốt hơn.

362
00:21:45,512 --> 00:21:48,598
‎Họ quan tâm tới hàng xóm.
‎Thế là có một cộng đồng tốt hơn.

363
00:21:49,099 --> 00:21:52,311
‎Một ví dụ đặc biệt
‎là khu phức hợp Kampung Admiralty,

364
00:21:53,812 --> 00:21:57,482
‎một dự án nhà ở được chính phủ trợ cấp
‎có giá cả phải chăng.

365
00:21:57,983 --> 00:22:02,821
‎Nó được thiết kế để giúp
‎công dân trên 55 tuổi sở hữu nhà riêng.

366
00:22:04,489 --> 00:22:08,785
‎Đây là một ‎kampung‎,
‎là "làng" trong tiếng Malay,

367
00:22:09,953 --> 00:22:14,374
‎Tầm nhìn của đội lúc đó là
‎làm thế nào để tạo ra một ‎kampung ‎ở đây?

368
00:22:15,042 --> 00:22:17,961
‎Có thể hiểu đơn giản là cái bánh kẹp.
‎Ta sẽ…

369
00:22:18,045 --> 00:22:20,172
‎- Bánh kẹp?
‎- Phải, bánh kẹp.

370
00:22:20,255 --> 00:22:24,968
‎Chúng tôi muốn xếp lớp
‎tất cả người dùng theo chiều dọc. Ừ.

371
00:22:25,052 --> 00:22:27,721
‎Ở trên cùng
‎là căn hộ dành cho người cao tuổi.

372
00:22:27,804 --> 00:22:30,015
‎Các mái nhà chỉ có cảnh quan.

373
00:22:30,098 --> 00:22:33,101
‎Thật vậy đấy.
‎Nó giúp người già liên tục hoạt động.

374
00:22:33,185 --> 00:22:38,357
‎Tầng thứ hai là trung tâm y tế.
‎Tầng dưới cùng là quảng trường công cộng,

375
00:22:38,440 --> 00:22:42,819
‎nơi mọi người có thể tìm thấy
‎nhiều không gian để tương tác.

376
00:22:42,903 --> 00:22:44,321
‎Cư dân xung quanh,

377
00:22:44,404 --> 00:22:47,616
‎họ luôn đi qua tòa nhà này để đi tàu.

378
00:22:48,116 --> 00:22:50,744
‎Vậy đến đây
‎bằng phương tiện công cộng dễ chứ?

379
00:22:50,827 --> 00:22:53,580
‎Ta không nhất thiết
‎phải đẩy họ lại gần nhau,

380
00:22:53,663 --> 00:22:55,749
‎nhưng ta tạo điều kiện cho điều đó.

381
00:22:55,832 --> 00:22:58,752
‎Bên cô tạo ra không gian
‎để họ vô tình gặp nhau.

382
00:22:58,835 --> 00:22:59,961
‎Đúng vậy.

383
00:23:00,045 --> 00:23:05,342
‎Khi tôi nghĩ về Costa Rica
‎hay Okinawa hay Sardinia,

384
00:23:06,218 --> 00:23:08,428
‎tôi thấy người ta sống trong làng.

385
00:23:08,512 --> 00:23:12,849
‎Họ rất gần gũi với thiên nhiên.
‎Người già và người trẻ tương tác với nhau.

386
00:23:12,933 --> 00:23:16,853
‎Có một trung tâm,
‎nơi ta có thể tìm thấy chỗ ăn uống.

387
00:23:16,937 --> 00:23:18,397
‎Tôi nghĩ điều đó mang tính chữa lành,

388
00:23:18,480 --> 00:23:23,402
‎nhưng đôi khi rất khó để định lượng
‎về mặt khoa học.

389
00:23:23,485 --> 00:23:26,655
‎Có một nghiên cứu cho thấy

390
00:23:26,738 --> 00:23:33,245
‎những tương tác xã hội bình thường
‎của ta với người đưa thư,

391
00:23:33,328 --> 00:23:35,747
‎với người bạn gặp ở trạm xe buýt,

392
00:23:35,831 --> 00:23:37,457
‎với người phục vụ quầy bar,

393
00:23:37,541 --> 00:23:41,336
‎thực ra có khả năng dự báo tuổi thọ
‎tốt hơn việc ăn uống và tập thể dục.

394
00:23:41,420 --> 00:23:43,755
‎Và tôi nghĩ điều mọi người bỏ lỡ là

395
00:23:43,839 --> 00:23:46,967
‎cô đơn là một chức năng của môi trường.

396
00:23:47,050 --> 00:23:50,887
‎Vì tôi đang ở trong một môi trường
‎khác với quá khứ.

397
00:23:50,971 --> 00:23:54,015
‎Chúng ta đang sống
‎trong môi trường đô thị hóa,

398
00:23:54,099 --> 00:23:58,395
‎và chúng ta cần tạo ra
‎một nguyên mẫu cho hiện tại và tương lai.

399
00:24:06,403 --> 00:24:08,655
‎Từ lâu trước khi tôi nghỉ hưu,

400
00:24:08,738 --> 00:24:15,537
‎người ta nói một trong những thứ cần làm
‎là không nên ngồi xem ti vi suốt ngày.

401
00:24:15,620 --> 00:24:19,332
‎Nó sẽ khiến ta nghiện ti vi.

402
00:24:20,083 --> 00:24:24,087
‎Phải, tôi biết tôi phải
‎hoạt động cả thể chất và tâm trí,

403
00:24:24,171 --> 00:24:27,340
‎- phải ra ngoài và hòa nhập với mọi người.
‎- Tôi thích điều đó.

404
00:24:27,424 --> 00:24:31,052
‎Và rồi… Vì đâu ai có thể sống một mình,
‎phải không?

405
00:24:31,136 --> 00:24:33,472
‎Nên ta phải ở bên mọi người

406
00:24:33,555 --> 00:24:35,056
‎để được hạnh phúc.

407
00:24:35,140 --> 00:24:37,350
‎Vì sau đó ta sẽ đến yếu tố tiếp theo.

408
00:24:37,434 --> 00:24:40,687
‎Nếu không hạnh phúc,
‎thì không thể sống lâu.

409
00:24:42,898 --> 00:24:44,733
‎Sống một mình chẳng đem lại ích lợi gì.

410
00:24:44,816 --> 00:24:47,068
‎Và ta không nói chuyện với ai cả.

411
00:24:47,152 --> 00:24:49,571
‎- Ông sống ở đây với gia đình ạ?
‎- Vâng.

412
00:24:50,197 --> 00:24:54,951
‎Ông có nghĩ việc sống với gia đình
‎giúp ông sống lâu không?

413
00:24:55,494 --> 00:24:56,870
‎Có chứ.

414
00:24:56,953 --> 00:25:01,208
‎Họ rất vui vì tôi ở đây,
‎và tôi rất vui khi được ở đây.

415
00:25:01,291 --> 00:25:04,628
‎Các cháu của tôi, tôi đã nhân cơ hội

416
00:25:04,711 --> 00:25:08,089
‎dạy chúng học toán vì tôi…

417
00:25:08,173 --> 00:25:11,301
‎- Ông là gia sư của chúng?
‎- Tôi khá giỏi toán,

418
00:25:11,927 --> 00:25:14,971
‎và đổi lại, chúng sẽ giúp tôi
‎dùng máy tính

419
00:25:15,639 --> 00:25:17,265
‎vì tôi dốt máy tính lắm.

420
00:25:18,058 --> 00:25:21,269
‎Dốt máy tính? Tôi thích điều đó.
‎Vậy là có qua có lại.

421
00:25:21,353 --> 00:25:22,187
‎Đúng vậy.

422
00:25:22,854 --> 00:25:26,525
‎Ồ, hai à? Giờ hai cái này thành sáu

423
00:25:27,859 --> 00:25:29,528
‎vì nó nhân với ba.

424
00:25:30,320 --> 00:25:32,197
‎Bố cô đóng góp gì…

425
00:25:32,280 --> 00:25:35,325
‎Bố tôi trông giúp mấy đứa nhỏ,

426
00:25:36,451 --> 00:25:39,955
‎khi tôi còn làm việc toàn thời gian.
‎Giờ tôi đang làm bán thời gian.

427
00:25:40,455 --> 00:25:45,168
‎Bố giúp tôi đưa hai đứa nhỏ về nhà
‎khi tôi phải làm muộn.

428
00:25:46,586 --> 00:25:48,380
‎Đảm bảo chúng ăn sáng tử tế

429
00:25:48,463 --> 00:25:51,675
‎vì tôi thường đi rất sớm
‎và vội vàng cho chúng ăn sáng.

430
00:25:51,758 --> 00:25:53,468
‎Ông ấy đứa chúng đi ăn sáng

431
00:25:53,552 --> 00:25:56,555
‎trước khi cho chúng đến trường giúp tôi.

432
00:25:56,638 --> 00:25:59,099
‎Tôi là một bà mẹ nghiêm khắc. Tôi là…

433
00:25:59,182 --> 00:26:01,810
‎- Bà mẹ ghê gớm?
‎- Tôi là bà mẹ ghê gớm.

434
00:26:01,893 --> 00:26:05,230
‎- Con ông là ông ngoại dễ tính.
‎- Ông ngoại dễ tính! Nghe hay đấy!

435
00:26:05,313 --> 00:26:10,277
‎Và ông nói: "Nếu cháu làm toán
‎và làm đúng hết, cháu sẽ được một đô".

436
00:26:10,360 --> 00:26:11,444
‎Tôi thích điều đó.

437
00:26:12,988 --> 00:26:16,741
‎Các cháu có nghĩ khi các cháu làm bố mẹ,

438
00:26:16,825 --> 00:26:19,744
‎các cháu sẽ mời bố mẹ đến sống cùng không?

439
00:26:20,912 --> 00:26:24,124
‎Chắc là có ạ.

440
00:26:24,207 --> 00:26:25,250
‎Chắc là thôi à?

441
00:26:30,338 --> 00:26:34,593
‎Khi những nhà lập quốc
‎bắt đầu xây dựng Singapore,

442
00:26:34,676 --> 00:26:36,553
‎nước tôi là một quốc gia trẻ,

443
00:26:36,636 --> 00:26:39,180
‎có nhiều người trẻ hơn người già.

444
00:26:39,264 --> 00:26:41,933
‎Nhưng khi xã hội phát triển,

445
00:26:42,767 --> 00:26:46,021
‎tuổi thọ, việc lão hóa
‎trở thành một vấn đề.

446
00:26:46,104 --> 00:26:49,065
‎Giờ chúng tôi có vấn đề già hóa dân số.

447
00:26:49,149 --> 00:26:52,527
‎Đến năm 2030, 25% dân số quốc gia,

448
00:26:52,611 --> 00:26:55,196
‎một phần tư, sẽ trên 65 tuổi.

449
00:26:57,032 --> 00:27:00,493
‎Vậy tức là hệ thống chăm sóc sức khỏe
‎sẽ bị quá tải.

450
00:27:00,577 --> 00:27:03,204
‎Chúng tôi đang cố giải quyết vấn đề này.

451
00:27:04,080 --> 00:27:06,583
‎Chính phủ đã có ý tưởng

452
00:27:06,666 --> 00:27:10,920
‎làm sao để khiến các con trông nom bố mẹ

453
00:27:11,004 --> 00:27:12,255
‎và chăm sóc họ.

454
00:27:12,756 --> 00:27:18,887
‎Chính phủ Singapore có một chính sách
‎gọi là Trợ cấp nhà ở lân cận,

455
00:27:18,970 --> 00:27:23,558
‎khuyến khích các gia đình sống gần nhau.

456
00:27:23,642 --> 00:27:26,394
‎Anh sẽ nhận được một khoản tiền

457
00:27:26,478 --> 00:27:31,399
‎nếu anh là bố mẹ
‎chọn sống gần con trai hoặc con gái mình

458
00:27:31,483 --> 00:27:34,903
‎hay là con trai hoặc con gái anh
‎chọn một căn hộ

459
00:27:34,986 --> 00:27:37,197
‎trong một khu nhà công cộng gần anh.

460
00:27:37,739 --> 00:27:41,159
‎Nếu con cái chăm sóc bố mẹ,

461
00:27:41,242 --> 00:27:44,079
‎vậy nghĩa là người ta
‎không bị bệnh thường xuyên.

462
00:27:45,038 --> 00:27:49,793
‎Một nghiên cứu có tên Già đi một mình ở Mỹ
‎đã báo cáo rằng 100 năm trước,

463
00:27:49,876 --> 00:27:54,964
‎70% những người góa vợ và góa chồng ở Mỹ
‎chuyển về sống cùng gia đình.

464
00:27:55,048 --> 00:28:00,512
‎Giờ đây, tỷ lệ người góa chồng, góa vợ
‎ở một mình gần bằng mức đó.

465
00:28:00,595 --> 00:28:02,764
‎Trợ cấp nhà ở lân cận của Singapore

466
00:28:02,847 --> 00:28:06,017
‎đang thành công
‎trong việc chống lại xu hướng đó.

467
00:28:06,101 --> 00:28:10,939
‎Từ năm 2015 đến năm 2018,
‎Hội đồng phát triển nhà ở

468
00:28:11,022 --> 00:28:14,025
‎thông báo có khoảng 11.000 hộ gia đình

469
00:28:14,109 --> 00:28:18,405
‎đã mua các căn hộ bán lại
‎gần bố mẹ hoặc con cái đã kết hôn.

470
00:28:18,488 --> 00:28:21,825
‎với sự giúp đỡ của Trợ cấp nhà ở lân cận.

471
00:28:22,784 --> 00:28:28,873
‎Ta biết rằng ở Mỹ khi ta đưa bố mẹ
‎vào viện dưỡng lão,

472
00:28:28,957 --> 00:28:32,085
‎tuổi thọ của họ giảm từ hai đến sáu năm.

473
00:28:32,627 --> 00:28:36,673
‎Nên ý tưởng này quả thực tài tình

474
00:28:36,756 --> 00:28:40,719
‎khi ta không hề ép bố mẹ
‎sống chung với con,

475
00:28:40,802 --> 00:28:43,680
‎nhưng thúc đẩy họ sống gần nhau,

476
00:28:43,763 --> 00:28:48,768
‎điều này không chỉ tốt cho gia đình,
‎mà còn giúp tăng thêm tuổi thọ.

477
00:28:52,605 --> 00:28:56,151
‎Nếu bạn lướt mạng xã hội
‎hay thấy hashtag sống thọ,

478
00:28:56,234 --> 00:28:59,904
‎ở Mỹ ấy, lúc nào cũng là
‎thuốc chống lão hóa,

479
00:28:59,988 --> 00:29:02,490
‎chế độ ăn và chương trình tập thể dục.

480
00:29:03,575 --> 00:29:08,580
‎Nhưng Hoa Kỳ là quốc gia thịnh vượng nhất
‎trong lịch sử thế giới.

481
00:29:09,205 --> 00:29:12,417
‎Dù vậy ba phần tư dân số
‎bị thừa cân hoặc béo phì.

482
00:29:12,500 --> 00:29:16,212
‎Mức độ hạnh phúc giảm. Tuổi thọ giảm.

483
00:29:16,296 --> 00:29:19,340
‎Điều Singapore làm bây giờ
‎có nhân rộng được không?

484
00:29:19,424 --> 00:29:20,884
‎Chẳng hạn như nước Mỹ…

485
00:29:22,510 --> 00:29:27,307
‎Anh biết đấy, tôi thường nói Singapore
‎là ‎sui generis‎, độc nhất vô nhị.

486
00:29:33,938 --> 00:29:35,815
‎Chúng tôi là một quốc gia nhỏ.

487
00:29:35,899 --> 00:29:39,527
‎Nó thực sự là một thành bang,
‎và điều đó cũng có cái lợi.

488
00:29:39,611 --> 00:29:44,616
‎Thành phố này có thể
‎viết thỏa thuận thương mại tự do.

489
00:29:44,699 --> 00:29:51,164
‎Anh có thể thương lượng.
‎Nhưng anh có thể mượn vài biện pháp.

490
00:29:51,247 --> 00:29:56,544
‎Đầu tiên, anh phải có tầm nhìn,
‎khát vọng và đặt ra mục tiêu.

491
00:29:56,628 --> 00:29:59,881
‎Rồi anh phải có những người biết đầu tư

492
00:30:01,049 --> 00:30:03,760
‎vào việc sống lành mạnh,

493
00:30:03,843 --> 00:30:05,136
‎gia đình khỏe mạnh.

494
00:30:05,220 --> 00:30:09,098
‎Làm thế nào để tạo ra
‎mối quan hệ hợp tác công-tư này?

495
00:30:10,683 --> 00:30:13,353
‎Tôi nghĩ nếu anh có thể nói với người Mỹ

496
00:30:13,853 --> 00:30:17,690
‎rằng: "Tôi có thể giúp bạn
‎giảm chi phí chăm sóc sức khỏe",

497
00:30:17,774 --> 00:30:20,151
‎có lẽ anh đã thắng một nửa rồi.

498
00:30:20,235 --> 00:30:23,363
‎Vậy là phải lập luận về kinh tế
‎để tạo lợi ích cho con người.

499
00:30:23,446 --> 00:30:25,740
‎- Phải.
‎- Một ý tưởng mạnh mẽ thật.

500
00:30:28,117 --> 00:30:33,414
‎Điều Singapore dạy chúng ta là bạn có thể
‎tạo những thay đổi lớn trên toàn dân số.

501
00:30:33,498 --> 00:30:37,502
‎Và tôi tin rằng công cụ
‎mạnh mẽ nhất mà ta có

502
00:30:37,585 --> 00:30:40,922
‎trong việc tạo môi trường lành mạnh
‎là thông qua chính sách,

503
00:30:41,005 --> 00:30:43,341
‎và đó là bài học mà nước Mỹ cần học.

504
00:30:44,592 --> 00:30:47,804
‎Chúng ta cần xác định
‎các chính sách tốt và thực hiện.

505
00:30:55,895 --> 00:31:00,358
‎Sau khi chứng minh phương pháp Vùng Xanh
‎hiệu quả ở một thị trấn nhỏ, Albert Lea,

506
00:31:00,441 --> 00:31:02,443
‎tôi quyết định mở rộng quy mô.

507
00:31:03,278 --> 00:31:06,281
‎Và chúng tôi phát hiện ra
‎các công ty bảo hiểm,

508
00:31:06,364 --> 00:31:09,576
‎hệ thống bệnh viện và các quỹ tư nhân

509
00:31:09,659 --> 00:31:13,997
‎sẵn sàng đầu tư vào việc
‎giữ cho các thành phố lành mạnh hơn.

510
00:31:14,080 --> 00:31:17,250
‎Sau đó chúng tôi có thể
‎đưa dự án Vùng Xanh từ Albert Lea

511
00:31:17,333 --> 00:31:19,627
‎đến các thành phố biển của Los Angeles

512
00:31:19,711 --> 00:31:21,254
‎đến toàn bộ bang Iowa.

513
00:31:22,338 --> 00:31:27,135
‎Dự án Vùng Xanh tiếp tục triển khai
‎những cách dễ dàng hơn để sống khỏe mạnh.

514
00:31:27,218 --> 00:31:30,638
‎Nhưng phải đến Fort Worth, Cowtown,

515
00:31:30,722 --> 00:31:34,767
‎thì chúng tôi mới cho thấy được điều này
‎có thể hiệu quả ở bất cứ đâu ở Mỹ.

516
00:31:36,227 --> 00:31:40,648
‎Chúng tôi đã gặp thị trưởng,
‎hội đồng thành phố, giám đốc các trường…

517
00:31:40,732 --> 00:31:44,152
‎Tỷ lệ béo phì ở trẻ em tại Fort Worth
‎đã giảm 6%.

518
00:31:44,235 --> 00:31:47,322
‎Một cuộc thăm dò của Gallup về thành phố
‎lành mạnh nhất nước Mỹ cho thấy:

519
00:31:47,405 --> 00:31:49,908
‎"Cowtown đang dần thay đổi".

520
00:31:52,702 --> 00:31:57,498
‎Và sau năm năm, Gallup tính toán
‎chúng tôi đã tiết kiệm cho thành phố đó

521
00:31:57,582 --> 00:32:01,586
‎một phần tư tỷ đô mỗi năm
‎cho chi phí chăm sóc sức khỏe dự kiến.

522
00:32:01,669 --> 00:32:05,924
‎Tôi nhận ra rằng cách chúng tôi
‎áp dụng sự thông thái của Vùng Xanh

523
00:32:06,007 --> 00:32:08,134
‎còn quan trọng gấp mười lần

524
00:32:08,217 --> 00:32:10,511
‎so với việc xác định nó ngay từ đầu.

525
00:32:14,390 --> 00:32:17,644
‎Những gì Vùng Xanh đã làm
‎là đi sâu vào các cộng đồng

526
00:32:17,727 --> 00:32:21,940
‎quan tâm đến việc tạo ra
‎một môi trường tốt hơn.

527
00:32:22,941 --> 00:32:26,527
‎Chúng tôi đang ở Nam Phoenix,
‎khởi động dự án Vùng Xanh.

528
00:32:26,611 --> 00:32:30,073
‎Bất kỳ cộng đồng Vùng Xanh nào
‎cũng bắt đầu bằng việc lắng nghe.

529
00:32:31,032 --> 00:32:32,867
‎Bước tiếp theo là thay đổi vĩnh viễn

530
00:32:32,951 --> 00:32:35,828
‎hoặc vĩnh viễn một phần
‎môi trường xung quanh.

531
00:32:36,621 --> 00:32:40,291
‎Tôi rất muốn nghe xem
‎nơi nào trong khu phố của các bạn

532
00:32:40,375 --> 00:32:45,880
‎mà ta có thể cải thiện để mọi người
‎dễ dàng có những lựa chọn lành mạnh.

533
00:32:46,839 --> 00:32:51,135
‎Chúng tôi có rất nhiều chuyên gia,
‎và chúng tôi bắt đầu bằng việc đánh giá.

534
00:32:52,512 --> 00:32:55,223
‎Tôi cho rằng đây là đội giỏi nhất nước Mỹ.

535
00:32:55,932 --> 00:32:57,266
‎Tôi đố bạn

536
00:32:57,350 --> 00:33:03,022
‎nói xem bọn tôi sẽ làm cách nào
‎để nâng cao mức độ hạnh phúc,

537
00:33:03,106 --> 00:33:05,024
‎nâng cao tuổi thọ trung bình.

538
00:33:05,692 --> 00:33:09,153
‎Ta có không gian mở này rồi.
‎Ta làm gì với nó đây?

539
00:33:09,237 --> 00:33:10,530
‎Làm một công viên!

540
00:33:10,613 --> 00:33:13,658
‎Một nơi mà cộng đồng có thể đến với nhau,

541
00:33:13,741 --> 00:33:17,996
‎nơi ta có thể có những khu vườn.
‎Ta có thể làm vườn cộng đồng

542
00:33:18,079 --> 00:33:22,583
‎giúp họ trân trọng
‎những loại thực phẩm lành mạnh hơn,

543
00:33:22,667 --> 00:33:25,795
‎nhưng họ phải học cách trồng.
‎Họ phải có hạt giống,

544
00:33:25,878 --> 00:33:29,924
‎và phải có ai đó
‎khuyến khích hoạt động này.

545
00:33:30,466 --> 00:33:33,553
‎Ta chỉ có một lựa chọn,
‎đó là ra ngoài đường phố đông đúc.

546
00:33:33,636 --> 00:33:35,138
‎Mọi người sẽ không đi bộ.

547
00:33:35,638 --> 00:33:38,057
‎Đây từng là tuyến đường chính.

548
00:33:38,141 --> 00:33:41,227
‎Phải gánh vác trọng lượng của 40.000 xe
‎trước khi có đường cao tốc.

549
00:33:41,310 --> 00:33:44,564
‎Ngày nay, nó không phải gánh vác
‎trọng lượng nhiều như vậy.

550
00:33:44,647 --> 00:33:48,901
‎Nếu ta có thể loại bỏ tất cả làn đường,
‎trừ một làn đường ở mỗi hướng,

551
00:33:49,902 --> 00:33:51,946
‎thì vỉa hè có thể sử dụng được.

552
00:33:53,031 --> 00:33:55,450
‎Các thành phố có sức mạnh đáng kinh ngạc.

553
00:33:56,409 --> 00:33:58,578
‎Nếu bạn có mục tiêu rõ ràng,

554
00:33:58,661 --> 00:34:02,498
‎chỉ trong vài năm,
‎chúng có thể biến đổi hoàn toàn.

555
00:34:02,582 --> 00:34:06,878
‎Nước Mỹ, trong vòng mười năm tới,
‎có thể là Vùng Xanh.

556
00:34:06,961 --> 00:34:09,630
‎Ta chỉ cần chuyển trọng tâm chú ý

557
00:34:09,714 --> 00:34:14,010
‎từ suy nghĩ rằng ta sẽ thay đổi
‎tư duy của 330 triệu người

558
00:34:14,761 --> 00:34:16,054
‎sang thay đổi môi trường.

559
00:34:36,532 --> 00:34:41,621
‎Hãy tưởng tượng một cộng đồng
‎nơi mà thực phẩm rẻ, dễ tiếp cận và ngon

560
00:34:41,704 --> 00:34:43,122
‎là thức ăn nguyên chất,
‎nguồn gốc thực vật.

561
00:34:43,206 --> 00:34:46,918
‎Hãy tưởng tượng những con đường
‎không chỉ dành cho ô tô,

562
00:34:47,001 --> 00:34:48,961
‎mà còn dành cho con người.

563
00:34:49,045 --> 00:34:52,548
‎Nơi dễ dàng để kết nối và giao lưu,

564
00:34:52,632 --> 00:34:56,969
‎nơi mọi người
‎đặt mục tiêu làm việc mỗi ngày.

565
00:34:57,053 --> 00:35:01,182
‎Những điều Vùng Xanh dạy chúng ta
‎đều có thể đạt được.

566
00:35:03,518 --> 00:35:05,019
‎Ta có một lăng kính mới

567
00:35:05,103 --> 00:35:09,273
‎để xem xét cách tạo ra sức khỏe
‎và hạnh phúc ở đất nước chúng ta,

568
00:35:09,774 --> 00:35:12,360
‎một công thức hợp lý để sống thọ.

569
00:35:12,985 --> 00:35:15,988
‎Nhưng cuối cùng, bài học lớn là

570
00:35:16,656 --> 00:35:20,952
‎những thứ khiến ta sống lâu, khỏe mạnh

571
00:35:21,953 --> 00:35:25,164
‎cũng là những thứ
‎khiến cuộc đời đáng sống.

572
00:38:43,696 --> 00:38:46,407
‎Loạt phim này chỉ nhằm mục đích
‎giải trí và cung cấp thông tin -

573
00:38:46,490 --> 00:38:48,784
‎không phải để đưa ra lời khuyên
‎về sức khỏe hay y tế.

574
00:38:48,868 --> 00:38:51,787
‎Luôn hỏi ý kiến bác sĩ
‎khi gặp vấn đề sức khỏe cá nhân

575
00:38:51,871 --> 00:38:55,166
‎hoặc trước khi thay đổi chế độ ăn uống,
‎tập thể dục hay lối sống.

576
00:38:55,249 --> 00:39:00,087
‎Biên dịch: Chau Pham