1 00:00:11,541 --> 00:00:15,461 "UNAWAIN NA MAGKAKAUGNAY ANG LAHAT NG BAGAY." 2 00:00:15,461 --> 00:00:18,341 ATTRIBUTED KAY LEONARDO DA VINCI 3 00:00:30,381 --> 00:00:31,861 Rush hour. 4 00:00:34,821 --> 00:00:36,381 Pareho kahit saan. 5 00:00:37,861 --> 00:00:41,901 Kailangan mong makarating nang mabilis sa pupuntahan. 6 00:00:45,421 --> 00:00:47,061 Sa busy nating mundo, 7 00:00:48,581 --> 00:00:51,941 naisantabi ang kalikasan. 8 00:00:54,501 --> 00:01:00,301 Pero dito sa Nepal, walang masyadong naaabot sa mga eskinita. 9 00:01:02,781 --> 00:01:06,261 Kaya kapag napilitan kang dumaan sa main road, 10 00:01:06,261 --> 00:01:09,101 pwedeng maipit ka sa traffic, 11 00:01:10,061 --> 00:01:12,181 o gumawa ng sariling linya. 12 00:01:20,781 --> 00:01:26,141 Ginagawa ng commuter na ito ang palaging ginagawa ng mga kauri niya... 13 00:01:30,861 --> 00:01:35,741 ang gabi-gabing paglipat sa ibang feeding ground. 14 00:01:39,461 --> 00:01:43,381 At kahit suburb na ngayon ang savanna, 15 00:01:44,701 --> 00:01:47,181 hindi 'yon makakapigil sa kanya. 16 00:02:01,061 --> 00:02:06,701 Kaharap ang baliw nating mundo, humahanap ng paraan ang kalikasan. 17 00:02:10,701 --> 00:02:15,341 Dahil dito, ang bawat isa sa mga determinadong rhino na ito 18 00:02:15,341 --> 00:02:20,981 ay naghahabi ng sarili nilang hibla sa malawak na web of life. 19 00:02:23,541 --> 00:02:28,021 Isang buhay na network na sumasaklaw sa buong mundo. 20 00:02:29,581 --> 00:02:32,021 Pinag-uugnay ang bawat nilalang. 21 00:02:34,421 --> 00:02:40,461 At ngayon, sa unang pagkakataon, ilalahad natin kung paano. 22 00:02:42,061 --> 00:02:44,301 Sa pinakamasusukal na gubat... 23 00:02:46,941 --> 00:02:49,261 at malalalim na karagatan. 24 00:02:52,381 --> 00:02:54,821 Pinakamababangis na kalangitan... 25 00:02:57,021 --> 00:02:58,821 at maiinit na disyerto. 26 00:03:02,341 --> 00:03:06,501 Iniuugnay ng tagong network na ito ang hiwaga ng buhay 27 00:03:08,061 --> 00:03:11,181 sa malalaking puwersa ng ating planeta... 28 00:03:13,101 --> 00:03:16,661 na bumubuhay sa buong mundo natin. 29 00:03:22,301 --> 00:03:25,861 At bulabugin man natin ang mga koneksiyong ito... 30 00:03:29,741 --> 00:03:31,781 lumalaban ang kalikasan. 31 00:03:36,501 --> 00:03:42,781 Ito ang kamangha-manghang kuwento ng pinakamalakas na puwersa sa Earth. 32 00:03:48,141 --> 00:03:50,301 Buhay mismo. 33 00:03:55,101 --> 00:03:57,061 Buksan ang mga sekreto nito, 34 00:03:57,941 --> 00:04:02,501 at matutuklasan ang susi sa magandang bukas nating lahat... 35 00:04:04,941 --> 00:04:08,421 sa ating interconnected na living world. 36 00:04:13,021 --> 00:04:16,341 KAHANGA-HANGANG NETWORK NG KALIKASAN 37 00:04:19,701 --> 00:04:23,261 Makakapulot ka ng hibla ng network ng kalikasan 38 00:04:23,261 --> 00:04:25,101 saan ka man tumingin, 39 00:04:26,341 --> 00:04:29,301 {\an8}kahit sa kaparangan ng mayelong norte. 40 00:04:29,301 --> 00:04:31,381 {\an8}ISINALAYSAY NI CATE BLANCHETT 41 00:04:38,061 --> 00:04:39,621 Hindi man niya alam, 42 00:04:41,381 --> 00:04:45,501 pero may mahalagang papel ang batang reindeer na ito. 43 00:04:51,421 --> 00:04:55,501 Kailangan lang niyang tumagal para magampanan 'yon. 44 00:05:00,221 --> 00:05:03,941 Makakatulong ang matatag na samahan ng mag-ina. 45 00:05:05,301 --> 00:05:10,501 Pero kailangan muna niyang mahasa sa pinakamahalaga niyang tool. 46 00:05:15,061 --> 00:05:16,421 Ang binti niya. 47 00:05:36,381 --> 00:05:38,941 Isinilang siyang likas na atleta. 48 00:05:39,461 --> 00:05:43,221 Bilis, tatag, nasa kanya na lahat. 49 00:05:49,221 --> 00:05:52,221 Kapag nagagamit na niya ang mga paa niya. 50 00:06:04,741 --> 00:06:09,581 Sa ngayon, ang pinakaligtas na lugar para sa nagsasanay tumakbo 51 00:06:09,581 --> 00:06:12,301 ay sa paanan ng ina niya. 52 00:06:19,421 --> 00:06:21,661 Dahil nakatingin ang agila, 53 00:06:24,261 --> 00:06:27,021 at naghihintay na mahiwalay siya. 54 00:06:50,981 --> 00:06:52,981 Protektado siya ni nanay. 55 00:06:53,901 --> 00:06:58,901 Pero kapag gumana na ang binti niya, mas malaki ang tsansa niya. 56 00:07:05,661 --> 00:07:08,621 Ligtas ang calf kasama ng herd. 57 00:07:16,861 --> 00:07:20,941 At kapag magkakasama, doon sila nakakagawa ng impact 58 00:07:20,941 --> 00:07:23,821 na ramdam kahit malayo na sa Arctic. 59 00:07:27,061 --> 00:07:30,021 'Yon ay kung napapanatili silang alerto. 60 00:07:39,741 --> 00:07:40,581 Mga lobo. 61 00:07:54,421 --> 00:07:55,701 Sa kapatagan, 62 00:07:57,581 --> 00:08:04,221 kita ng herd ang panganib at magagawa nila ang likas na kakayahan nila. 63 00:08:16,301 --> 00:08:19,821 Sa lantad na lugar, naitotodo nila ang bilis. 64 00:08:30,861 --> 00:08:34,821 Pero sa mapuno, pinapabagal sila ng malalim na snow. 65 00:08:42,261 --> 00:08:46,621 Buti na lang, mas mahirap 'yon sa mga maikli ang binti. 66 00:08:52,501 --> 00:08:56,221 Paglabas nila, mas maayos silang makakatakbo. 67 00:08:57,621 --> 00:09:02,821 At mababantayan ulit ng kabadong herd ang mga humahabol sa kanila. 68 00:09:12,661 --> 00:09:18,421 Mahirap mabuhay sa Arctic kahit isa kang world-class runner. 69 00:09:22,421 --> 00:09:26,901 Pero itong walang katapusang sayaw ng predator at prey 70 00:09:27,421 --> 00:09:30,341 ay konektado sa ating lahat. 71 00:09:33,981 --> 00:09:37,861 Sa pagkain ng calf at ng herd ng damo at halaman, 72 00:09:40,021 --> 00:09:41,301 natatabas ito, 73 00:09:42,501 --> 00:09:45,821 kaya nagagawang lumatag nang buo ng snow. 74 00:09:48,301 --> 00:09:51,661 Pinapagalaw naman ng predators ang mga herd, 75 00:09:52,341 --> 00:09:56,021 at pinapalawak ang kinakainan nila. 76 00:10:02,381 --> 00:10:07,741 Magkasama nilang nililikha ang tuloy-tuloy na mga latag ng snow, 77 00:10:08,301 --> 00:10:13,541 kaya ang mga puting patag na ito, nagiging malapad na cosmic mirror 78 00:10:16,381 --> 00:10:22,901 na kayang i-reflect pabalik sa kalawakan ang hanggang 85% ng init ng Araw. 79 00:10:31,141 --> 00:10:37,141 Kailangang manatiling mayelo ang Arctic para maging stable ang ating klima, 80 00:10:37,941 --> 00:10:43,221 at maging mas habitable ang buong planeta para sa ating lahat. 81 00:10:48,821 --> 00:10:52,701 At ang nakakamanghang cooling system na ito, 82 00:10:52,701 --> 00:10:56,101 nag-uumpisa ng isa pang chain of events... 83 00:10:59,301 --> 00:11:03,421 na tumatagos sa kailaliman ng ating mga karagatan. 84 00:11:05,901 --> 00:11:11,301 Dahil malapit sa baybayin, nagyeyelo ang dagat. 85 00:11:15,541 --> 00:11:18,261 Lumulutang ang ice crystals, 86 00:11:20,421 --> 00:11:24,821 kaya napupuwersa ang tubig-alat na lumubog sa seabed... 87 00:11:30,101 --> 00:11:34,021 at pumapalit ang mas mainit na surface water. 88 00:11:35,941 --> 00:11:40,181 Ito ang simula ng isang napakalaking circulatory system. 89 00:11:41,781 --> 00:11:47,661 Pump na nagtutulak sa mga agos ng dagat sa sanlibong-taong round trip 90 00:11:48,221 --> 00:11:51,541 na nag-uugnay sa bawat karagatan sa Earth. 91 00:11:55,341 --> 00:11:57,461 Kung saan may agos, 92 00:11:59,061 --> 00:12:00,101 may buhay. 93 00:12:06,981 --> 00:12:11,101 Lalo't higit sa isang tropical coral reef. 94 00:12:16,421 --> 00:12:21,101 Isang quarter ng lahat ng marine species ang nakatira sa ganitong reefs. 95 00:12:22,741 --> 00:12:27,541 At bilyong tao ang dumedepende sa mga ito para sa pagkain, 96 00:12:27,541 --> 00:12:30,461 kabuhayan, at proteksiyon. 97 00:12:33,261 --> 00:12:36,221 Kahit sa mga agos sa paligid ng reef, 98 00:12:37,621 --> 00:12:39,101 pareho ang patakaran... 99 00:12:41,981 --> 00:12:45,101 para sa humuhuli at hinuhuli. 100 00:12:47,581 --> 00:12:51,021 Ang trick ay unahan ang kakompetensiya... 101 00:12:52,741 --> 00:12:54,501 sa kahit anong paraan. 102 00:12:57,861 --> 00:13:03,061 Itinago ng ina sa batuhan itong mga itlog ng cuttlefish. 103 00:13:07,941 --> 00:13:11,741 Kaso, magiging see-through na sila. 104 00:13:14,901 --> 00:13:20,181 Kaya hindi dapat gumalaw ang maliliit na embryo para hindi sila... 105 00:13:21,821 --> 00:13:24,621 Ay. May pasaway talaga. 106 00:13:28,221 --> 00:13:32,381 Kasinglaki ng mani, ang batang ito na madaling matuto 107 00:13:32,381 --> 00:13:35,741 ay nabighani na sa reef sa paligid niya. 108 00:13:41,981 --> 00:13:43,981 Isang taon lang siya mabubuhay, 109 00:13:44,781 --> 00:13:48,901 kaya mukhang determinado siyang matuto nang matuto 110 00:13:50,341 --> 00:13:52,181 sa maikling panahon. 111 00:13:54,741 --> 00:13:58,261 Pero nakakapukaw ng atensiyon ang sigla niya. 112 00:14:02,541 --> 00:14:07,341 Isang gutom na mantis shrimp na pinakamatalas ang mata sa reef. 113 00:14:09,021 --> 00:14:13,301 Ang gusto niya sa itlog, 'yong malambot ang gitna. 114 00:14:18,421 --> 00:14:21,821 Pero naunahan na siya ni junior. 115 00:14:24,301 --> 00:14:25,541 Nakikita mo ako. 116 00:14:27,621 --> 00:14:29,221 Ngayon, hindi na. 117 00:14:40,781 --> 00:14:44,181 Pero hindi uubra 'yon sa lahat. 118 00:14:46,941 --> 00:14:52,181 Ramdam ng epaulette sharks ang kuryente mula sa sunod nilang pagkain. 119 00:14:54,461 --> 00:15:00,021 At tumutunog na parang car alarm ang tibok ng puso ng baby. 120 00:15:05,701 --> 00:15:09,941 Pero bago pa siya mahanap, nagagawa niyang... 121 00:15:12,301 --> 00:15:14,021 patayin ang switch. 122 00:15:15,901 --> 00:15:21,341 Pinipigilan ang hininga at pinapabagal ang tatlo niyang puso 123 00:15:21,341 --> 00:15:23,301 para maglaho ulit. 124 00:15:32,141 --> 00:15:34,661 Kailangan na lang ng estudyanteng 'to 125 00:15:36,461 --> 00:15:39,901 ng magtuturo sa kanyang manghuli ng hapunan. 126 00:15:51,141 --> 00:15:54,301 Sapat na 'yon para mapisa ang isang wannabe hunter. 127 00:16:05,181 --> 00:16:10,181 Sa pagtatapos niya sa egg school, mag-uumpisa na ang buhay niya. 128 00:16:14,221 --> 00:16:18,701 Malalasap na niya ang mga oportunidad na dala ng mga agos. 129 00:16:22,381 --> 00:16:26,021 Maliliit na nilalang sa matubig na superhighway 130 00:16:26,821 --> 00:16:29,621 na palipat-lipat sa malalayong reef. 131 00:16:32,381 --> 00:16:35,941 Nagpapalaganap ng bagong buhay at pag-asa 132 00:16:35,941 --> 00:16:40,101 para sa kinabukasan ng mga hiwagang ito ng katubigan. 133 00:16:48,101 --> 00:16:52,581 Mula sa batang reindeer na nagpapatibok sa puso ng karagatan 134 00:16:54,221 --> 00:16:55,661 sa tropical reef, 135 00:16:57,301 --> 00:17:01,901 pinagkokonekta ng network ng mga agos ang parehong pole 136 00:17:01,901 --> 00:17:05,981 habang tuloy-tuloy ito papunta sa Antarctica. 137 00:17:07,781 --> 00:17:11,341 Pinapalakas ng lamig ang pulso ng karagatan, 138 00:17:13,341 --> 00:17:16,421 at binobomba ulit pataas ang tubig-alat... 139 00:17:20,301 --> 00:17:25,141 kung saan pinapasigla ng pinakamalalakas na agos ang buhay... 140 00:17:28,621 --> 00:17:31,821 sa mga lugar na hindi mo inaasahan. 141 00:17:37,181 --> 00:17:40,741 Kapag tagtuyot sa Kalahari Desert ng Africa, 142 00:17:41,501 --> 00:17:45,021 hirap ang lahat na talunin ang init. 143 00:17:48,741 --> 00:17:50,301 Pero kahit dito, 144 00:17:51,941 --> 00:17:58,301 may paraan ang network ng kalikasan para ibigay ang ikasasagana ng buhay. 145 00:18:03,141 --> 00:18:06,101 Dahil lang daan-daang milya mula rito, 146 00:18:06,101 --> 00:18:11,381 nagtatagpo ang malamig na agos ng Atlantic at mainit na hangin ng disyerto. 147 00:18:15,061 --> 00:18:17,741 Malayo sa baybay, makapal ang hamog. 148 00:18:20,901 --> 00:18:24,341 Madilim ang mga ulap sa matataas na lupa 149 00:18:25,901 --> 00:18:29,221 kung saan ginagawa ang alchemy ng kalikasan. 150 00:18:33,581 --> 00:18:37,021 Sa sobrang lakas ng bawat kidlat... 151 00:18:41,301 --> 00:18:43,901 nahahati ang molecules sa hangin... 152 00:18:45,821 --> 00:18:47,901 na lumilikha ng nitrates, 153 00:18:48,661 --> 00:18:54,621 patabang likido na mahalaga sa paglago ng bawat halaman sa Earth. 154 00:18:57,141 --> 00:19:01,301 Umuulan ng mga sustansiyang ito at dumadaloy pababa... 155 00:19:06,061 --> 00:19:09,621 patawid sa daan-daang milya ng southern Africa... 156 00:19:12,301 --> 00:19:16,061 hanggang bumuhos sila sa Okavango Delta... 157 00:19:18,581 --> 00:19:24,741 at gawing isa sa pinakamagagandang oases ng kalikasan ang uhaw na Kalahari... 158 00:19:30,821 --> 00:19:36,701 na nagsisimula ng mga bagong pag-usbong sa dating tigang na disyerto. 159 00:19:47,541 --> 00:19:51,421 Nagkatubig man dahil sa koneksiyon sa malayong karagatan... 160 00:19:54,941 --> 00:20:00,741 nakasalalay sa mga lokal ang paglikha ng lugar na pakikinabangan ng lahat. 161 00:20:06,661 --> 00:20:10,901 Binu-bulldoze ng mabibigat na engineer ang mga pananim... 162 00:20:17,981 --> 00:20:20,981 na lumilikha ng network ng mga channel... 163 00:20:23,021 --> 00:20:26,221 na nagkokonekta sa mga pool at watering holes... 164 00:20:28,621 --> 00:20:32,501 na nagpapakalat pa ng saganang tubig sa kaparangan. 165 00:20:37,941 --> 00:20:39,781 Walang nakakaligtaan. 166 00:20:49,141 --> 00:20:52,861 At para sa pamilya ng hippo na mahilig maglibang, 167 00:20:55,141 --> 00:20:56,781 pool party season na. 168 00:21:01,701 --> 00:21:05,661 Nauna sila sa pinakamagandang liguan dito. 169 00:21:23,101 --> 00:21:26,061 Pero hindi pwedeng mapanatag si Tatay. 170 00:21:27,381 --> 00:21:32,061 Hindi madaling panatilihin ang pool na ito at ang harem niya 171 00:21:32,061 --> 00:21:33,981 ng breeding females. 172 00:21:36,341 --> 00:21:41,781 Parehong mainit sa mata ng mga batang bull na gustong magkapamilya. 173 00:21:47,701 --> 00:21:48,861 Para sa ama, 174 00:21:49,541 --> 00:21:54,581 hindi welcome itong outsider na gustong manghimasok. 175 00:22:10,381 --> 00:22:12,461 Pinaaatras siya ni Tatay. 176 00:22:17,701 --> 00:22:21,861 Nakakapagod lumaban sa dalawang toneladang karibal. 177 00:22:23,381 --> 00:22:26,341 Nakakamatay din. 178 00:22:31,381 --> 00:22:35,021 Pero kapag pumasok ang salbaheng lalaki sa pool, 179 00:22:35,821 --> 00:22:38,301 simple lang ang choice ni Tatay. 180 00:22:39,021 --> 00:22:40,301 Mawalan ng pamilya... 181 00:22:42,541 --> 00:22:43,421 o lumaban. 182 00:23:12,141 --> 00:23:15,101 Posibleng marami pang itaboy si Tatay 183 00:23:15,101 --> 00:23:17,061 bago matapos ang season. 184 00:23:23,021 --> 00:23:27,941 Pero sa ngayon, tama lang na ipagdiwang ang pagkapanalo. 185 00:23:32,661 --> 00:23:34,821 Ayos. May ibubuga pa. 186 00:23:39,701 --> 00:23:44,621 Pinapatagal ng mga kasiyahan at pag-aaway ang party season. 187 00:23:47,061 --> 00:23:51,781 Nagagalaw ang tubig at hindi nagiging stagnant ang mga pool. 188 00:23:56,981 --> 00:24:00,221 Kaya kahit magsimulang humupa ang mga baha, 189 00:24:02,061 --> 00:24:04,261 makakasiguro ang ibang engineer 190 00:24:04,261 --> 00:24:08,981 na ligtas inumin ang tubig na lasang hippo. 191 00:24:17,301 --> 00:24:19,101 Makailang buwan lang, 192 00:24:22,261 --> 00:24:24,701 nawawala ang yaman ng baha. 193 00:24:31,941 --> 00:24:35,501 At ibinababa ng bulldozers ang tirang pagkain... 194 00:24:39,221 --> 00:24:40,221 sa lupa. 195 00:24:45,341 --> 00:24:48,581 Pero pati ang nakakagibang dinner na ito, 196 00:24:49,421 --> 00:24:51,741 nagsisimula ng chain reaction 197 00:24:53,541 --> 00:24:56,821 na may epektong lumalampas sa disyerto... 198 00:25:00,181 --> 00:25:04,741 sa pagbibigay-daan nito sa isa pang natural phenomenon. 199 00:25:08,061 --> 00:25:09,021 Apoy. 200 00:25:14,541 --> 00:25:19,781 Pinapasiklab ng patay na kahoy ang bushfires na nagpapasigla sa savanna. 201 00:25:26,741 --> 00:25:32,821 At dito nagsisimula ang bagong hibla sa malawak na web of life... 202 00:25:37,741 --> 00:25:41,061 na may link na nag-uugnay sa mga kontinente. 203 00:25:48,181 --> 00:25:50,901 Habang nasusunog ang lupa at mga halaman, 204 00:25:51,421 --> 00:25:56,021 nakakawala sa lupa ang microscopic nutrients. 205 00:26:03,701 --> 00:26:05,981 Umaangat sila kasama ng usok... 206 00:26:08,541 --> 00:26:10,421 papunta sa mga ulap. 207 00:26:13,981 --> 00:26:17,501 Sa kaitaasan ng atmosphere, may mga phosphorus 208 00:26:17,501 --> 00:26:21,421 na pinagagalaw ng hangin at ng weather systems. 209 00:26:24,341 --> 00:26:28,621 Mga patabang itinatawid sa Atlantic... 210 00:26:30,701 --> 00:26:33,701 papunta sa kalangitan ng South America... 211 00:26:38,821 --> 00:26:41,421 kung saan umuulan ng mahika nila... 212 00:26:43,581 --> 00:26:46,861 sa napakalawak na Amazon rainforest. 213 00:26:52,421 --> 00:26:57,101 Nakakamangha na kalahati ng phosphorus na napapadpad dito, 214 00:26:57,621 --> 00:27:00,061 galing sa mga sunog sa Africa... 215 00:27:02,101 --> 00:27:05,741 na nagbibigay ng intercontinental lifeline 216 00:27:05,741 --> 00:27:10,501 para sa tatlong milyong species na itinuturing itong tahanan. 217 00:27:16,861 --> 00:27:21,101 Akala natin noon, ang nakakamanghang diversity dito 218 00:27:21,101 --> 00:27:24,581 ay nag-evolve sa pressure ng kompetisyon. 219 00:27:37,461 --> 00:27:42,621 Pero may mas banayad at malakas ding puwersang nagaganap. 220 00:27:46,901 --> 00:27:48,021 Collaboration. 221 00:27:52,141 --> 00:27:58,021 Pumapaibabaw sa lahat ang isang eleganteng Brazil nut tree. 222 00:28:00,781 --> 00:28:04,621 Mahigit isang siglo na siyang lumalago dito. 223 00:28:06,901 --> 00:28:13,501 Sa taas na halos 150 feet, haligi siya ng high society. 224 00:28:20,741 --> 00:28:25,541 Umangat siya sa tuktok sa pagiging ultimate forest networker, 225 00:28:26,061 --> 00:28:30,461 at nananalig siya na maibibigay lahat ng kailangan niya. 226 00:28:34,421 --> 00:28:41,381 Inaanunsiyo ng mga bulaklak na may nectar na handa na siyang mag-reproduce. 227 00:28:46,901 --> 00:28:48,781 Pero medyo pihikan siya. 228 00:28:50,621 --> 00:28:52,781 Mga VIP lang ang gusto niya. 229 00:28:54,581 --> 00:29:00,021 Pollinators na posibleng nakabisita na sa ibang Brazil nut tree. 230 00:29:04,141 --> 00:29:07,821 Kaya may takip ang mga bulaklak niya. 231 00:29:09,341 --> 00:29:14,221 Medyo malalaki lamang ang makakapagbukas ng pintong ito. 232 00:29:19,021 --> 00:29:23,941 Nakakagulat na sa sobrang dami ng koneksiyon ng punong ito, 233 00:29:23,941 --> 00:29:28,981 pwede niyang ipahanap ang gano'n kaeksklusibong nilalang 234 00:29:30,181 --> 00:29:32,341 sa isang personal assistant. 235 00:29:35,301 --> 00:29:37,181 Kapitbahay na orchid... 236 00:29:39,221 --> 00:29:43,101 na nang-aakit din ng sariling pollinator. 237 00:29:44,901 --> 00:29:49,101 Nakakaakit ang kahali-halina nitong aroma 238 00:29:49,621 --> 00:29:52,101 sa isang eksperto ng mga scent. 239 00:29:56,621 --> 00:30:00,341 Master perfumier ang orchid bee na ito. 240 00:30:02,741 --> 00:30:06,341 Sa paggawa niya ng sariling signature cologne, 241 00:30:07,981 --> 00:30:13,461 kailangan niyang maidagdag ang nakakahalinang bangong ito. 242 00:30:14,781 --> 00:30:19,941 Dahan-dahang kinokolekta ng brush niya ang mga aromatic oil... 243 00:30:24,581 --> 00:30:27,901 at pinaghahalo ang mga ito sa mga bulsa niya. 244 00:30:31,141 --> 00:30:36,381 Perpektong timpla na mas kaakit-akit sa kahit sinong tagahanga. 245 00:30:37,341 --> 00:30:41,781 Kaya dapat tama lang. 246 00:30:43,981 --> 00:30:46,141 Isa pa sigurong dampi. 247 00:30:48,101 --> 00:30:53,261 Pero hindi ang perfectionist na ito ang tutulong sa Brazil nut tree. 248 00:30:56,261 --> 00:30:58,181 Kundi ang naaakit niya. 249 00:31:03,341 --> 00:31:07,581 Ngayong humahalimuyak sa hangin ang kaakit-akit na amoy, 250 00:31:08,501 --> 00:31:13,381 nagsisidatingan na ang malalaki at malalakas na babaeng bubuyog. 251 00:31:16,741 --> 00:31:21,061 At ang mga heavyweight na ito ang hinihintay na patuluyin 252 00:31:21,061 --> 00:31:23,141 ng Brazil nut tree. 253 00:31:33,981 --> 00:31:37,621 Kayang buksan ng mga babaeng bubuyog ang takip... 254 00:31:42,141 --> 00:31:46,461 at ihatid ang pollen para makapag-reproduce ang puno. 255 00:31:52,341 --> 00:31:56,621 Nagbunga ang kasanayan ng puno sa network ng kagubatan. 256 00:32:01,821 --> 00:32:08,581 Pero sa susunod na taon, prutas na ang mga eksklusibo niyang bulaklak, 257 00:32:10,541 --> 00:32:13,341 na mas mahirap pasukin. 258 00:32:19,501 --> 00:32:22,061 Kahit mahulog nang 100 feet, 259 00:32:24,101 --> 00:32:27,741 hindi lalabas sa matigas na shell ang mga buto. 260 00:32:29,901 --> 00:32:33,261 Safecracker lang ang babasag sa tigas nito. 261 00:32:35,381 --> 00:32:42,221 Pero may mga contact din ang dakilang puno sa ibaba ng kagubatan. 262 00:32:45,341 --> 00:32:46,901 Suspect number one, 263 00:32:48,741 --> 00:32:50,581 ang matinik na agouti. 264 00:32:56,101 --> 00:32:59,861 Ang mangiping rodent lang ang may tamang tools 265 00:32:59,861 --> 00:33:01,581 para buksan ang kaha. 266 00:33:04,341 --> 00:33:09,461 At 'yong nuts sa loob, kanya lang lahat 'yon. 267 00:33:14,581 --> 00:33:19,741 Kapag may tira, itinatago niya sa maliliit na taguan sa buong gubat. 268 00:33:24,501 --> 00:33:26,621 Para makain sa susunod. 269 00:33:34,741 --> 00:33:38,661 Pero sa dami ng naitago ng kawatang ito, 270 00:33:40,501 --> 00:33:43,501 hindi niya maaalala kung nasaan lahat. 271 00:33:47,061 --> 00:33:51,981 At sa mga nawala niyang buto umaasa ang Brazil nut. 272 00:34:07,741 --> 00:34:13,621 Tila kapabayaang ilagay sa kamay ng kakaibang crew ang legacy niya. 273 00:34:16,381 --> 00:34:19,581 Pero 'yon ang hiwaga ng network. 274 00:34:21,301 --> 00:34:25,061 Epektibo ang nakakamanghang collaborations. 275 00:34:28,181 --> 00:34:32,621 At sobrang maaasahan sila, na ang bawat Brazil nut 276 00:34:32,621 --> 00:34:35,581 ay nalilikha sa pambihirang paraang ito. 277 00:34:39,301 --> 00:34:45,021 Mga pananim ito na nagmumula lang sa isang malusog at maayos na rainforest. 278 00:34:51,061 --> 00:34:53,741 At may isang partikular na hayop 279 00:34:53,741 --> 00:34:57,421 na mahalaga para manatiling malusog ang gubat. 280 00:35:00,701 --> 00:35:07,221 Nilalang na namumuno sa kaharian gamit ang kamay na bakal ng takot. 281 00:35:16,901 --> 00:35:21,781 A, gagawin niya 'yon, kapag bumangon na siya. 282 00:35:26,981 --> 00:35:28,541 Typical na teenager. 283 00:35:29,621 --> 00:35:33,541 Madalas natutulog ang batang jaguar 284 00:35:34,821 --> 00:35:38,661 at bumabangon minsan para i-raid ang pantry. 285 00:35:49,581 --> 00:35:52,981 May meryenda siya mula sa tuktok ng puno... 286 00:35:55,341 --> 00:35:59,021 hanggang sa ilalim ng tubig. 287 00:36:03,861 --> 00:36:08,421 Pero sa lakas ng appetite niya, kahit saan siya pumunta, 288 00:36:09,101 --> 00:36:13,021 hindi kamatayan ang dulot niya, kundi buhay. 289 00:36:16,221 --> 00:36:17,981 Kung wala sila, 290 00:36:19,741 --> 00:36:23,341 ibang-iba ang magiging hitsura ng lugar na ito. 291 00:36:27,101 --> 00:36:31,381 Kapag konti ang mga hunter, dumadami ang mga grazer 292 00:36:32,261 --> 00:36:35,621 na kumakain ng mga punla. 293 00:36:38,901 --> 00:36:43,901 Sa pagkamatay ng matatandang puno, konti na lang ang pumapalit. 294 00:36:49,541 --> 00:36:53,261 Lumulusot ang sinag sa mga siwang ng canopy. 295 00:36:55,941 --> 00:36:58,701 Natutuyo ang mga halaman sa ibaba, 296 00:36:59,221 --> 00:37:04,581 at naglalaho ang mga umaasa sa mamasa-masang kondisyon. 297 00:37:07,821 --> 00:37:09,621 Lanta ang mga bulaklak. 298 00:37:10,781 --> 00:37:13,861 Namamatay sa gutom ang mga hummingbird. 299 00:37:16,501 --> 00:37:18,941 Pag walang malalaking predator... 300 00:37:21,301 --> 00:37:25,661 lumolobo ang bilang ng mga leafcutter ant 301 00:37:27,261 --> 00:37:32,821 na handang lagasin isa-isa ang mga dahon sa gubat. 302 00:37:37,621 --> 00:37:39,621 Kahit isa lang ang mawala, 303 00:37:39,621 --> 00:37:43,901 magsisimula nang masira ang buong network. 304 00:37:48,621 --> 00:37:53,941 Pero kung saan may mga jaguar, sila ang pandikit na nagdudugtong 305 00:37:53,941 --> 00:37:56,901 sa sala-salabat na web ng rainforest. 306 00:37:59,021 --> 00:38:01,341 At ang matakaw na teenager, 307 00:38:02,741 --> 00:38:06,661 susubok ng isang bagay na bihirang gawin ng iba, 308 00:38:09,941 --> 00:38:12,861 atakihin ang isa pang top predator. 309 00:38:18,661 --> 00:38:19,661 Isang caiman... 310 00:38:21,901 --> 00:38:24,621 na naghihintay ng sariling prey. 311 00:38:26,221 --> 00:38:29,701 Kaya niya ang walang muwang na jaguar. 312 00:38:33,221 --> 00:38:35,941 Depende kung sino'ng aatake kanino. 313 00:39:18,301 --> 00:39:23,381 Nakakuha siya ng pagkaing sasapat kahit sa pinakamaganang teenager. 314 00:39:27,101 --> 00:39:31,181 At na may hindi direkta, pero matinding epekto. 315 00:39:35,061 --> 00:39:40,221 Dahil magsisimula na ang sariling journey ng mga tira-tira niya, 316 00:39:41,261 --> 00:39:44,381 na magbubunyag sa nakakagulat na sekreto 317 00:39:44,901 --> 00:39:49,221 kung paano talaga tumatakbo ang mga gubat sa buong mundo. 318 00:39:54,581 --> 00:39:59,061 Naglalabas ang nabubulok na carcass ng napakaraming nutrients 319 00:39:59,061 --> 00:40:01,461 na tumatagos sa lupa ng gubat. 320 00:40:05,421 --> 00:40:09,981 At sa ilalim ng lupa, may naghihintay sa mga ito. 321 00:40:14,141 --> 00:40:17,741 Sinisipsip ng microscopic thread ang nutrients 322 00:40:18,861 --> 00:40:22,501 at dinadala sila sa ilalim ng mga puno sa itaas. 323 00:40:27,341 --> 00:40:32,221 Isang hibla lang ito sa malawak na living network. 324 00:40:36,621 --> 00:40:39,901 Ang mycelial tissue ng mga colony ng fungi, 325 00:40:41,621 --> 00:40:45,101 na kumakalat sa ilalim ng buong rainforest. 326 00:40:48,021 --> 00:40:54,901 Nakakabit sa ugat ang mga terminal nila para i-trade ang nakuhang nutrients, 327 00:40:54,901 --> 00:40:58,501 kapalit ng kabahagi ng pagkain ng puno. 328 00:41:01,901 --> 00:41:05,181 Pero hindi lang ito business transaction. 329 00:41:06,941 --> 00:41:11,901 May ilang gubat kung saan pinagbubuklod ng networks ang mga puno 330 00:41:11,901 --> 00:41:14,941 sa iisang wood wide web. 331 00:41:15,701 --> 00:41:21,101 Smart system na dinadaluyan ng pagkain at tubig 332 00:41:21,621 --> 00:41:24,421 mula sa pinakamalalakas papunta sa mahina. 333 00:41:25,061 --> 00:41:27,221 Kahit magkakaibang species. 334 00:41:29,821 --> 00:41:32,141 Ang punlang hindi nasisinagan, 335 00:41:32,661 --> 00:41:36,341 maaaring palakasin ng matatangkad na kapitbahay. 336 00:41:39,301 --> 00:41:43,941 Magagamit din ng mga puno ang network para makapag-usap. 337 00:41:45,101 --> 00:41:49,981 Hivemind na nagbababala sa iba kung may sakit o pag-atake, 338 00:41:50,501 --> 00:41:53,021 para makapaghanda sa pagsubok. 339 00:41:56,621 --> 00:42:01,021 Nakakagulat ang laki ng mga fungal network ng planeta. 340 00:42:02,141 --> 00:42:07,461 Kapag inilatag, lalampas ito sa ating solar system, 341 00:42:07,461 --> 00:42:11,541 at aabot nang mahigit sa kalaghatian ng ating galaxy. 342 00:42:13,501 --> 00:42:17,541 Pero dito sa Earth, nagtutulungan sila ng mga puno 343 00:42:18,061 --> 00:42:20,301 para itago ang three-quarters 344 00:42:20,301 --> 00:42:25,101 ng lahat ng terrestrial carbon natin sa ilalim ng lupa. 345 00:42:31,741 --> 00:42:35,541 Daan-daang taong gulang na ang fig tree na ito. 346 00:42:37,981 --> 00:42:39,301 Isang inang puno. 347 00:42:41,621 --> 00:42:44,861 Marami nang punla ang lumaki sa lilim niya. 348 00:42:49,421 --> 00:42:53,621 Pero ngayon, patapos na ang buhay niya. 349 00:43:05,421 --> 00:43:10,941 Sa tulong ng fungal network, makakapagbigay siya sa huling pagkakataon. 350 00:43:14,101 --> 00:43:18,701 Ng natitira niyang nutrients sa kanyang komunidad. 351 00:43:23,701 --> 00:43:30,021 Huling hiling ng isang lola na mabigyan ng best chance ang pamilya niya. 352 00:43:34,501 --> 00:43:40,621 Lalago ang isa pang puno para palitan siya at ipagpatuloy ang naiwang papel. 353 00:43:43,821 --> 00:43:48,301 Salamat sa hiwaga ng wood wide web. 354 00:43:56,301 --> 00:44:00,941 Mas nakikita na ng ilang scientist ang mga kagubatan 355 00:44:01,741 --> 00:44:04,901 bilang isang interconnected entity... 356 00:44:08,021 --> 00:44:13,741 kung saan nagtutulungan ang mga halaman, hayop, at fungi... 357 00:44:17,621 --> 00:44:21,261 bilang collaborating at self-supporting na komunidad. 358 00:44:22,741 --> 00:44:27,021 Ang epitome ng kahanga-hangang network ng kalikasan. 359 00:44:33,501 --> 00:44:36,301 Dahil dito sa mga bagong natuklasan, 360 00:44:36,821 --> 00:44:42,821 hindi na mahirap isiping gano'n din ang takbo ng buhay sa buong planeta. 361 00:44:44,221 --> 00:44:46,301 Konektado ang bawat buhay. 362 00:44:47,661 --> 00:44:49,301 Mula sa matuling reindeer, 363 00:44:50,101 --> 00:44:52,141 at matagumpay na hippo. 364 00:44:53,381 --> 00:44:56,261 Bawat aksiyon at ang mga epekto nito. 365 00:44:58,781 --> 00:45:02,941 Mula sa tibok ng karagatan hanggang sa matabang ulan. 366 00:45:11,141 --> 00:45:16,861 Ano't ano pa man, konektado sa buhay natin ang lahat sa kalikasan. 367 00:45:20,781 --> 00:45:23,301 Kahit wala sa kalsada natin. 368 00:45:29,381 --> 00:45:33,981 Naaabot ng koneksiyon ng buhay ang bawat sulok ng daigdig. 369 00:45:37,061 --> 00:45:41,221 Pero dapat laging gumagalaw ang network ng kalikasan, 370 00:45:41,821 --> 00:45:45,061 sumasayaw sa ritmo ng buhay nating planeta, 371 00:45:45,901 --> 00:45:50,781 at tumutugon sa paglipas mismo ng panahon. 372 00:45:56,581 --> 00:45:59,021 Sa mundong pabago-bago, 373 00:46:00,701 --> 00:46:03,581 laging nariyan ang oportunidad. 374 00:46:05,661 --> 00:46:09,421 Pero mahalaga ang timing. 375 00:48:09,781 --> 00:48:14,781 Nagsalin ng Subtitle: Moonnette Maranan