'BESEF DAT ALLES MET ELKAAR VERBONDEN IS.'
TOEGESCHREVEN AAN LEONARDO DA VINCI
Spitsuur.
Altijd weer hetzelfde.
Je moet zo snel mogelijk op je bestemming zien te komen.
In onze drukke wereld...
...is de natuur naar de achtergrond verbannen.
Maar hier, in Nepal, kom je door de achterafstraatjes niet ver.
Dus als je de hoofdweg moet nemen...
...kom je vast te zitten in de file...
...of maak je je eigen rijstrook.
Deze opstandige pendelaar doet wat z'n soort altijd heeft gedaan.
's Nachts van het ene naar het andere voedselgebied trekken.
En ook al is de savanne nu een buitenwijk geworden...
...dat houdt hem niet tegen.
De natuur probeert zich een weg te banen door onze gekke wereld.
En op die manier weeft elk van deze vastberaden neushoorns...
...z'n eigen draadje in een reusachtig web van leven.
Een levend netwerk dat zich over heel de wereld uitstrekt.
Het verbindt alle levende wezens.
En nu gaan wij voor het eerst onthullen hoe.
Van de dichtste bossen...
...tot de diepste oceanen.
Van de vurigste luchten...
...tot de heetste woestijnen.
Dit verborgen netwerk verbindt de wonderen van het leven...
...met de grote krachten van onze planeet...
...en houdt zo onze hele wereld in leven.
En zelfs als we deze onmisbare verbindingen verbreken...
...blijft de natuur vechten.
Dit is het wonderbaarlijke, onvertelde verhaal...
...van de grootste kracht op aarde.
Het leven zelf.
Door de geheimen te onthullen...
...ontdekken we hoe er voor ons allemaal een betere toekomst kan zijn...
...in onze onderling verbonden levende wereld.
Je kunt overal een draad van het netwerk van de natuur terugvinden...
...zelfs in het wilde, bevroren noorden.
VERTELD DOOR CATE BLANCHETT
Ze weet het nog niet...
...maar dit babyrendier wacht een belangrijke taak.
Ze moet alleen lang genoeg in leven blijven.
Een sterke band met haar moeder helpt.
Maar eerst moet ze haar belangrijkste overlevingsinstrument de baas worden.
Haar poten.
Ze is een geboren atleet.
Snelheid, uithoudingsvermogen, ze heeft het allemaal.
Of dat zal ze hebben, wanneer ze kan lopen.
Tot die tijd is de veiligste plek voor een sprinter in opleiding...
...letterlijk onder haar moeder.
Want adelaarsogen volgen haar.
Hij wacht tot ze afdwaalt.
Mama redt haar dit keer.
Maar hoe sneller ze kan lopen, hoe groter haar kansen.
Het kalf is veilig bij de kudde.
De impact van al deze dieren samen is ver buiten het noordpoolgebied voelbaar.
Maar ze moeten wel alert blijven.
Wolven.
Op de vlaktes...
...ziet deze kudde gevaar naderen en kunnen ze doen waarvoor ze geboren zijn.
In open veld kunnen ze topsnelheden halen.
Maar tussen de bomen remt diepe sneeuw hen af.
Gelukkig voor hen is het voor kortere poten nog moeilijker.
In open veld hebben ze weer meer houvast.
En de schichtige kudde kan de achtervolgers weer in de gaten houden.
In het noordpoolgebied overleven is moeilijk, zelfs voor een topatleet.
Maar deze eindeloze dans van roofdier en prooi...
...staat met ons allemaal in verbinding.
De kudde voedt zich met gras en struikgewas...
...en houdt die kort...
...zodat sneeuw ononderbroken kan neervallen.
En de roofdieren houden de kuddes in beweging...
...en verspreiden zo wijd en zijd hun graaswerk.
Samen zorgen ze zo voor ononderbroken sneeuwdekens...
...die deze witte vlaktes veranderen in een enorme kosmische spiegel...
...die tot 85 procent van de zonnewarmte terug de ruimte in kan reflecteren.
Het noordpoolgebied moet bevroren blijven om ons klimaat te stabiliseren...
...en om de hele planeet voor ons allemaal bewoonbaarder te maken.
Dit verbazingwekkende koelsysteem...
...brengt nog een reeks gebeurtenissen op gang...
...die zich diep in onze oceanen afspelen.
Want vlak voor de kust is de zee ijskoud.
IJskristallen stijgen naar het oppervlak.
Het dichtere zeewater zakt pijlsnel naar de zeebodem...
...en wordt vervangen door warmer oppervlaktewater.
Dat is het begin van een gigantische kringloop.
Een pomp die zeestromingen op een duizend jaar lange reis stuurt...
...en alle oceanen met elkaar verbindt.
Zijn er stromingen...
...dan is er leven.
En zeker op een tropisch koraalrif.
Een kwart van alle soorten zeedieren leeft op zulke riffen.
En een miljard mensen zijn ervan afhankelijk voor voedsel...
...levensonderhoud en bescherming.
Zelfs hier, in de stromingen rond het rif...
...gelden dezelfde regels...
...voor wie jaagt en wie bejaagd wordt.
De truc is de tegenstander voor blijven...
...op welke wijze ook.
Deze zeekat-eieren zijn door hun moeder tussen de rotsen verstopt.
Het probleem is dat ze snel doorzichtig worden.
Dus de kleine embryo's moeten doodstil blijven zitten om te voorkomen...
O. Er is er altijd eentje...
Deze vroegrijpe jongen, niet groter dan een pinda...
...is nu al geboeid door het rif om hem heen.
Hij leeft maar een jaar...
...dus hij lijkt zo veel mogelijk te willen leren...
...en zo snel mogelijk.
Maar z'n uitbundigheid trekt de aandacht.
Een hongerige bidsprinkhaankreeft, die altijd alles ziet.
Hij heeft z'n eitjes graag zacht in het midden.
Maar de kleine is hem al een stap voor.
Nu zie je me.
En nu niet meer.
Maar niet iedereen zal daarin trappen.
Epaulethaaien voelen de elektrische stroom van hun volgende maal.
En de hartslag van de baby schalt als een autoalarm.
Op het laatste moment kan hij op de een of andere manier...
...de knop omdraaien.
Hij houdt z'n adem in en vertraagt z'n drie harten...
...om weer te verdwijnen.
Deze enthousiasteling moet nu...
...van een volwassene leren hoe hij aan eten komt.
Dat is genoeg om een jager te doen uitbreken.
Een diploma van de eierschool is z'n beste start in het leven.
Hij zal zich nu tegoed doen aan wat de stromingen meevoeren.
Kleine beestjes begeven zich over de watersnelweg...
...van het ene naar het andere, verre rif.
Ze brengen nieuw leven en nieuwe hoop...
...voor de toekomst van deze onderwaterwonderen.
Van een babyrendier dat de hartslag van de oceaan aandrijft...
...via een tropisch rif...
...het netwerk van oceaanstromingen verbindt beide polen...
...want het loopt helemaal door tot in Antarctica.
Vriestemperaturen versnellen de hartslag van de oceaan...
...en pompen zeewater weer noordwaarts...
...waar de krachtigste stromingen het leven verjongen...
...op plekken waar je het niet verwacht.
Tijdens het droge seizoen in de Kalahari-woestijn...
...heeft iedereen last van de hitte.
Maar zelfs hier...
...voorziet het netwerk van de natuur precies wat het leven nodig heeft.
Omdat honderden kilometers verderop...
...een ijzige oceaanstroming in aanraking komt met warme woestijnlucht.
Een dichte mist waait landinwaarts.
Onweerswolken bollen op boven de hooglanden...
...en brengen de alchemie van de natuur ten uitvoer.
Elke bliksemschicht is zo krachtig...
...dat hij moleculen in de lucht splitst.
En zo ontstaan nitraten...
...een vloeibare meststof die essentieel is voor de groei van alle planten.
Die voedingsstoffen komen neer en stromen zuidwaarts...
...honderden kilometers door zuidelijk Afrika...
...tot ze de Okavango-delta binnenstromen.
Ze veranderen de uitgedroogde Kalahari in een van de grootste oases...
...met een explosie van nieuwe begroeiing in de eens zo dorre woestijn.
Terwijl een verre oceaan voor water zorgt...
...moet de lokale bevolking een omgeving creëren waar iedereen van profiteert.
Zware ingenieurs banen zich een weg door de vegetatie.
Ze maken netwerken van stromende kanalen...
...die plassen en poelen verbinden...
...zodat de rijke wateren zich verder verspreiden...
...en niemand vergeten wordt.
En voor deze familie speelse nijlpaarden...
...is het poolparty-seizoen.
Zij eisen de beste badplaats van de buurt op.
Maar papa kan niet echt relaxen.
Deze plas en z'n harem fokvrouwtjes behouden...
...wordt niet makkelijk.
Beide zijn in trek bij jonge stieren die zelf een gezin willen beginnen.
Voor de vader...
...is deze indringer net zo welkom als een hond in de keuken.
Achteruit, waarschuwt papa.
Vechten tegen een rivaal van twee ton is vermoeiend.
En het kan dodelijk zijn.
Maar als de schurk in zijn zwembad stapt...
...is de keuze voor papa simpel.
Z'n familie verliezen...
...of vechten.
Papa moet misschien nog veel meer uitdagers verjagen dit seizoen.
Maar deze overwinning viert hij alvast met een ererondje.
Ja, hoor. Ik kan het nog.
Al dat ronddartelen en vechten helpt om het feestseizoen te verlengen.
Het roert het water en voorkomt dat de plassen stilstaan.
Dus zelfs als de stroom afneemt...
...kunnen andere landschapsingenieurs...
...veilig water met nijlpaardensmaak drinken.
Een paar maanden later...
...verdwijnt de rijkdom van de stroom.
En de bulldozers halen het resterende eten...
...naar beneden.
Maar zelfs dit sloopdiner...
...veroorzaakt een kettingreactie...
...die tot ver buiten de woestijn merkbaar is...
...omdat ze de weg vrijmaakt voor een ander natuurfenomeen.
Vuur.
Dood hout voedt seizoensbosbranden die de savanne verjongen.
En in deze vlammen begint een nieuwe draad in het web van het leven...
...met een link die continenten verbindt.
Het struikgewas en de aarde branden.
Microscopisch kleine voedingsstoffen komen vrij uit de aarde.
Ze stijgen op met de rook...
...naar de wolken.
Hoog in de atmosfeer banen fosforpluimen zich een weg...
...door windstromen en weersystemen.
Meststoffen steken de Atlantische Oceaan over...
...naar de hemel boven Zuid-Amerika.
Daar daalt hun magie neer...
...over het reusachtige Amazone-regenwoud.
Verbazend is dat de helft van de fosfor die hier terechtkomt...
...van Afrikaanse branden komt.
Zo ontstaat een intercontinentale reddingslijn...
...voor de drie miljoen soorten in dit woud.
Vroeger dachten we dat de diversiteit van leven hier...
...door concurrentie was ontstaan.
Maar er is ook een subtielere en even sterke kracht in het spel.
Samenwerking.
Een elegante paranotenboom torent boven alles uit.
Hij groeit hier al meer dan een eeuw.
Met z'n lengte van bijna 50 meter is hij een belangrijk lid van de hogere kringen.
Hij heeft de top bereikt door de ultieme bosnetwerker te zijn...
...en hij vertrouwt erop dat z'n contacten alles hebben wat hij nodig heeft.
Felgele bloemen boordevol nectar...
...kondigen aan dat hij klaar is om zich voort te planten.
Maar hij is kieskeurig.
Alleen vips komen erin.
Bestuivers die misschien een andere paranotenboom hebben bezocht.
Zijn bloemen hebben dus een beschermkapje.
Alleen iemand met wat meer gewicht kan deze deur openmaken.
Verrassend genoeg heeft deze boom zo veel connecties...
...dat hij de zoektocht naar zo'n exclusief dier kan uitbesteden...
...aan een persoonlijke assistent.
Een naburige orchidee...
...die zelf een bestuiver wil lokken.
Z'n betoverende aroma is onweerstaanbaar...
...voor een kenner van geuren.
Deze orchideebij is een meesterparfumeur.
Hij werkt aan z'n eigen signatuurgeurtje...
...en moet deze goddelijke geur gewoonweg toevoegen aan z'n mix.
Met z'n borstels verzamelt hij voorzichtig de beste aromatische oliën...
...en mengt ze behendig in z'n zakjes.
De perfecte samenstelling maakt hem voor elke bewonderaar aantrekkelijker.
Dus het moet precies goed zijn.
Misschien nog een beetje meer.
Maar het is niet deze perfectionist die de paranotenboom zal helpen.
Wel wie hij aantrekt.
In de door verleidelijke geuren bedwelmende boslucht...
...beginnen grotere, sterkere, vrouwelijke bijen rond te zoemen.
En het zijn deze zwaargewichten waar de paranotenboom op wacht.
Vrouwelijke bijen kunnen het kapje openbreken...
...en leveren stuifmeel voor de voortplanting van de boom.
Het geniale bosnetwerk van de boom heeft vruchten afgeworpen.
Maar volgend jaar...
...zullen z'n exclusieve bloemen vruchten zijn geworden...
...die nog moeilijker te openen zijn.
Zelfs bij een val van 30 meter...
...splijt de keiharde bolster niet open.
Dat is een klus voor een brandkastkraker.
Maar deze statige boom heeft zelfs contacten in de onderwereld van het bos.
Verdachte nummer één.
De vingervlugge agouti.
Alleen dit dier heeft het juiste materiaal om de koffer te openen.
En de noten die erin zitten...
...moet hij allemaal hebben.
Restjes verstopt hij in kleine bergplaatsen in het bos.
Om er later van te smullen.
Maar deze bosstroper heeft er zo veel verstopt...
...dat hij ze nooit allemaal terugvindt.
En het zijn zijn verloren zaden waar de paranoot op rekent.
Z'n kostbare nalatenschap in handen geven van zo'n bont gezelschap lijkt roekeloos...
...maar dat is het wonder van het netwerk der natuur.
Deze fantastische samenwerkingen werken echt.
En ze zijn zo betrouwbaar...
...dat elke paranoot op deze buitengewone manier wordt gemaakt.
Dit gewas kan alleen uit een gezond, intact regenwoud komen.
En er is één dier in het bijzonder...
...dat cruciaal is om dit hele bos gezond te houden.
Een dier dat zijn koninkrijk regeert met een ijzeren vuist van angst.
Tenminste, dat zal hij doen...
...als hij uit bed komt.
Een typische tiener.
Deze jonge jaguar brengt z'n dagen door met slapen...
...en af en toe in de voorraadkast duiken.
Z'n hapjes zitten zowel in de toppen van de bomen...
...als onder de waterlijn.
Maar z'n grenzeloze eetlust betekent dat overal waar hij komt...
...hij geen dood brengt...
...maar leven.
Zonder deze grote katten...
...zou deze plek er vast heel anders uitzien.
Minder jagers zou een sterke toename van grazers betekenen...
...die jonge boompjes verslinden voor ze volgroeid zijn.
Als oude bomen sterven, komen er minder jonge bomen in de plaats.
Gaten in het bladerdak laten zonlicht binnen.
De vochtige ondergroei droogt uit...
...en diegenen die vochtige omstandigheden nodig hebben, verdwijnen.
Bloemen verwelken.
Kolibries verhongeren.
Waar grote roofdieren ontbreken...
...verhonderdvoudigt de populatie bladsnijdersmieren...
...klaar om het bos helemaal te stropen, blad voor blad.
Eén ontbrekende schakel...
...en het hele netwerk begint uit elkaar te vallen.
Maar waar jaguars nog jagen...
...zijn ze de lijm die het complexe web van het regenwoud aaneenplakt.
En deze vraatzuchtige tiener...
...probeert zelfs iets wat weinig andere jagers durven.
Een ander toproofdier aanvallen.
Een kaaiman...
...die zelf een prooi wil overvallen.
Een naïeve jaguar zou hij zeker aankunnen.
Het gaat erom wie wie bespringt.
Deze maaltijd kan zelfs de grootste tienerhonger stillen...
...en heeft ook een verregaand domino-effect.
Omdat zijn restjes aan hun eigen reis beginnen...
...die het verbijsterende geheim onthult...
...van hoe bossen overal ter wereld echt werken.
Het karkas geeft de voedingsstoffen van een heel leven vrij.
Die sijpelen in de bosbodem.
En onder de grond ligt iets op ze te wachten.
Een microscopische draad neemt de voedingsstoffen op...
...en transporteert ze onder de bomen erboven.
Het is maar één fijne draad in een enorm levend netwerk.
Het myceliumweefsel van schimmelkolonies...
...strekt zich onder het hele regenwoud uit.
Hun kleine terminals zijn verbonden met boomwortels...
...die voedingsstoffen ruilen voor een deel van het voedsel van de boom.
Maar dit is meer dan een zakelijke deal.
In sommige bossen verenigen ondergrondse netwerken hun bomen...
...tot één 'woudwijd' web.
Een slim systeem waarbij voedsel en water onderling stromen...
...van de sterkste naar de zwakste.
Zelfs tussen soorten.
Een jong boompje verstoken van zonlicht...
...kan dankzij z'n grotere buren tot volle groei komen.
De bomen communiceren zelfs met elkaar via hun netwerk.
Een community die andere bomen waarschuwt voor ziektes of aanvallen...
...zodat die zich kunnen voorbereiden.
De schaal van de schimmelnetwerken is verbijsterend.
Van begin tot eind reiken ze tot ver buiten ons zonnestelsel...
...zelfs tot ruim halfweg ons melkwegstelsel.
Maar hier op aarde werken ze met hun bomen...
...om driekwart van al onze koolstof op te slaan...
...veilig onder de grond.
Deze vijgenboom is honderden jaren oud.
Een moederboom.
Ze heeft veel jonge boompjes zien opgroeien.
Maar nu komt er een einde aan haar leven.
Het schimmelnetwerk kan haar nog een laatste onbaatzuchtige daad toestaan.
Haar waardevolle voedingsstoffen aan haar gemeenschap schenken.
De laatste wens van een grootmoeder om haar bosfamilie alle kansen te geven.
Een andere boom zal in haar plaats komen en haar rol op zich nemen.
Dankzij de wonderen van het woudwijde web.
Sommige wetenschappers beschouwen bossen steeds meer...
...als één onderling verbonden entiteit...
...waar planten, dieren en schimmels allemaal de handen ineenslaan...
...als een samenwerkende, zelfvoorzienende gemeenschap.
De belichaming van het geweldige netwerk van de natuur.
In het licht van die recente ontdekkingen is het geen grote sprong...
...om de hele planeet ook zo te zien functioneren.
Alle leven is verbonden.
Van een snel rendier tot een triomfantelijk nijlpaard.
Elke daad heeft een gevolg.
Van een oceaanhartslag tot een vruchtbare stortbui.
Alles in de natuur is verbonden met het leven van ons allemaal.
Ook als het niet door onze straat loopt.
De verbindingen van het leven reiken tot in de verste uithoeken van de aarde.
Maar het netwerk van de natuur moet constant bewegen...
...dansen op het ritme van onze levende planeet...
...en reageren op het verstrijken van de tijd zelf.
In een wereld die constant verandert...
...liggen de kansen voor het grijpen.
Maar timing is het allerbelangrijkste.
Ondertiteld door: Mireille Van Overmeiren