1 00:00:23,261 --> 00:00:24,741 Gutom na hunter... 2 00:00:26,901 --> 00:00:29,141 na nakatutok sa premyo. 3 00:00:51,821 --> 00:00:56,221 Pero kahit anong subok niya, hindi sapat ang bilis niya. 4 00:01:09,421 --> 00:01:14,141 Para bang slow motion siyang nakikita ng tutubi. 5 00:01:20,541 --> 00:01:22,501 At baka nga. 6 00:01:27,461 --> 00:01:30,541 Maliit at mabilis ang pagkain ng tutubi. 7 00:01:34,701 --> 00:01:36,621 Pero di tulad ng palaka, 8 00:01:38,821 --> 00:01:40,901 siyam sa sampu, 9 00:01:42,101 --> 00:01:43,461 nakakakain siya. 10 00:01:44,861 --> 00:01:50,901 Dahil limang beses na mas mabilis ang visual processors niya kaysa sa atin, 11 00:01:52,581 --> 00:01:56,141 at napapabagal nito ang oras. 12 00:02:07,141 --> 00:02:09,341 Hindi titigil ang palaka. 13 00:02:17,421 --> 00:02:18,621 Muntik na, 14 00:02:19,341 --> 00:02:20,421 pero sala. 15 00:02:25,941 --> 00:02:30,981 Hindi lang sa slow-motion stalker niya nakabantay ang tutubi. 16 00:02:34,341 --> 00:02:39,301 Kailangan din niyang depensahan ang teritoryo niya sa mga kaagaw. 17 00:02:51,221 --> 00:02:53,421 Habang nakatingin sa taas, 18 00:02:53,421 --> 00:02:57,781 malamang na hindi niya makikita ang nagtatago sa baba. 19 00:03:24,621 --> 00:03:28,381 Hindi man kasimbilis ng tutubi ang palaka, 20 00:03:30,821 --> 00:03:34,021 pero tama ang tiyempo niya ngayon. 21 00:03:47,461 --> 00:03:52,621 Mahalaga ang timing para mag-survive sa ating mga web of life. 22 00:03:59,981 --> 00:04:05,301 Pinakaepektibo ang kalikasan kapag sumasabay ito sa rhythm ng planeta. 23 00:04:09,381 --> 00:04:14,461 Dapat perpektong maitiyempo ng buhay ang mga oportunidad nito. 24 00:04:20,101 --> 00:04:22,661 Minsan, nang milliseconds. 25 00:04:25,101 --> 00:04:28,301 Minsan, nang ilang millenia. 26 00:04:36,581 --> 00:04:39,661 ANG RHYTHM NG BUHAY 27 00:04:43,341 --> 00:04:44,701 {\an8}ISINALAYSAY NI CATE BLANCHETT 28 00:04:44,701 --> 00:04:47,541 {\an8}Hapon sa Kalahari. 29 00:04:54,621 --> 00:04:58,421 May mga gutom na pakainin ang babaeng leon. 30 00:05:01,701 --> 00:05:07,901 Kailangan ng mga lumalaking cub niya ng sariwang karne kada dalawang araw. 31 00:05:19,341 --> 00:05:21,141 May pagkain kahit saan. 32 00:05:29,301 --> 00:05:33,541 Pero karamihan sa mga target niya, mas mabilis sa kanya. 33 00:05:35,861 --> 00:05:41,661 Kapag hinabol niya sa katirikan ng araw, mag-o-overheat siya agad. 34 00:05:45,461 --> 00:05:48,261 Dapat malapitan niya para ma-ambush. 35 00:05:56,981 --> 00:05:59,421 Mahirap kapag may araw. 36 00:06:04,261 --> 00:06:07,421 Handa ang prey niyang makakita ng galaw. 37 00:06:19,381 --> 00:06:22,021 At kapag nabuko na siya, 38 00:06:22,661 --> 00:06:24,741 hindi na siya banta. 39 00:06:30,021 --> 00:06:32,461 Pero hindi pa niya sineseryoso. 40 00:06:37,701 --> 00:06:42,261 Dahil alam niyang mababaliktad na ang sitwasyon. 41 00:06:49,861 --> 00:06:55,021 Paglubog ng araw, pumapabor ang pagkakataon sa kanya. 42 00:07:00,781 --> 00:07:02,301 Mahirap siyang makita, 43 00:07:07,861 --> 00:07:10,061 malabo siyang mag-overheat. 44 00:07:15,901 --> 00:07:20,021 At gumagana ang night vision niya. 45 00:07:31,781 --> 00:07:33,501 Isang herd ng buffalo. 46 00:07:39,421 --> 00:07:40,861 Limang beses ang bigat, 47 00:07:41,381 --> 00:07:44,821 mapanganib na target ang mga dambuhalang ito. 48 00:07:52,901 --> 00:07:57,501 Pero kung hindi siya nakita ng mga ito, lamang siya. 49 00:08:04,861 --> 00:08:06,501 Target niya ang calf. 50 00:08:07,341 --> 00:08:09,621 Mas mahina, hindi mapanganib. 51 00:08:33,501 --> 00:08:37,181 Sa takipsilim, parang walang kahirap-hirap. 52 00:08:45,901 --> 00:08:49,861 Nakuha na niya ang pakinabang na dala ng pagdilim. 53 00:08:51,701 --> 00:08:54,381 At makakakain ang mga cub niya. 54 00:09:02,621 --> 00:09:06,181 Laging lumulubog ang araw kung saan sa Earth, 55 00:09:07,621 --> 00:09:11,741 lumilikha ng beat ng pabago-bagong suwerte. 56 00:09:16,061 --> 00:09:20,621 Pero di lang araw at gabi ang dulot ng pag-ikot ng planeta. 57 00:09:23,421 --> 00:09:29,021 Dahil di lang lakas ng araw ang puwersang nakakaapekto sa buhay sa Earth. 58 00:09:32,901 --> 00:09:36,821 May sariling tinatahak ang buwan sa kalangitan, 59 00:09:37,741 --> 00:09:41,101 na nagpapasayaw sa ating mga karagatan. 60 00:09:42,741 --> 00:09:46,741 At sumasayaw sa himig nito ang mga nilalang sa dagat. 61 00:09:52,181 --> 00:09:55,781 Sa Northern Australia, bumababa ang tubig. 62 00:10:01,341 --> 00:10:05,221 Sa ilalim ng mangroves, lumilitaw ang bagong mundo. 63 00:10:09,741 --> 00:10:13,021 Tahanan ng banana fiddler crab. 64 00:10:16,501 --> 00:10:20,421 Nabubuhay siya sa pagitan ng mga high tide. 65 00:10:21,701 --> 00:10:23,941 Kaya tight ang schedule niya. 66 00:10:26,821 --> 00:10:29,821 Oras na para bilisan niyang kumain... 67 00:10:34,141 --> 00:10:38,421 habang dali-dali ang mga babaeng kapitbahay niya. 68 00:10:42,221 --> 00:10:45,861 Pinapabagal man siya ngayon ng sipit niya, 69 00:10:46,941 --> 00:10:48,981 pagdating ng tamang buwan, 70 00:10:50,021 --> 00:10:51,581 pagkakataon na niya. 71 00:10:58,221 --> 00:11:02,301 Nagbago na ang tide, kaya babalik na siya sa lungga. 72 00:11:08,581 --> 00:11:10,301 Umuulit ang cycle. 73 00:11:22,901 --> 00:11:27,981 Pero sa paglipas ng buwan, humihina ang hila ng buwan sa karagatan. 74 00:11:29,301 --> 00:11:32,341 Nababawasan ang sakop ng high tide. 75 00:11:34,621 --> 00:11:39,341 Hanggang kalaunan, ilang araw 76 00:11:41,661 --> 00:11:44,741 na hindi matatakpan ang lungga niya. 77 00:11:50,901 --> 00:11:55,421 Ngayon, kanya ang isa sa pinakamagagandang spot sa beach. 78 00:11:59,661 --> 00:12:02,821 At may isa pang lalaking gustong pumasok. 79 00:12:08,741 --> 00:12:10,621 Handa na ang sipit nila. 80 00:12:15,301 --> 00:12:16,941 Sa duldulan, 81 00:12:17,741 --> 00:12:19,781 walang gaanong nangyayari. 82 00:12:21,701 --> 00:12:23,901 Pero kapag nagbubuno na, 83 00:12:26,301 --> 00:12:28,461 lamang ang champ natin. 84 00:12:31,901 --> 00:12:33,981 Humanap ka ng lungga mo. 85 00:12:36,701 --> 00:12:40,341 Pero hindi naghihintay ang oras at ang tide. 86 00:12:41,821 --> 00:12:43,701 Dapat makahanap ng mate. 87 00:12:48,821 --> 00:12:52,781 Konting ayos lang, handa na siyang pumorma. 88 00:12:56,661 --> 00:12:58,941 Pero saang direksiyon? 89 00:13:01,621 --> 00:13:04,901 Puno ng alimango ang beach. 90 00:13:07,541 --> 00:13:10,341 At hindi siya magaling kumilatis. 91 00:13:12,821 --> 00:13:13,661 Siya kaya? 92 00:13:17,901 --> 00:13:19,141 Hindi siya type... 93 00:13:21,021 --> 00:13:22,021 ng alimango. 94 00:13:27,261 --> 00:13:29,261 Bawiin na ang dignidad. 95 00:13:34,101 --> 00:13:35,461 Mas okay siya. 96 00:13:39,221 --> 00:13:43,621 Pero ngayon, may kakompetensiya siya sa bawat panig. 97 00:13:46,061 --> 00:13:48,821 Kumakaway siya para maakit ang babae. 98 00:13:52,221 --> 00:13:54,501 Pero marunong din sila no'n. 99 00:13:56,501 --> 00:13:58,301 Kung taasan niya kaya? 100 00:14:02,861 --> 00:14:04,141 Sila rin daw. 101 00:14:08,741 --> 00:14:12,021 Paulit-ulit nang paulit-ulit. 102 00:14:13,381 --> 00:14:16,061 Nagiging beach party na ito. 103 00:14:26,421 --> 00:14:28,021 Paano siya pipili? 104 00:14:32,381 --> 00:14:37,301 Sa wakas, pinili ng babae ang pinakamagaling na sipit sa beach. 105 00:14:44,101 --> 00:14:45,661 At sakto lang sa oras. 106 00:14:49,181 --> 00:14:52,981 Tinakpan niya ito sa lungga bago bumalik ang tide. 107 00:14:56,021 --> 00:14:59,821 Ilalabas ng babae ang mga larva sa sunod na full moon... 108 00:15:01,701 --> 00:15:06,621 kung kailan ipapalaot sila sa dagat ng pinakamalakas na alon. 109 00:15:09,181 --> 00:15:11,181 May ilang mabubuhay. 110 00:15:12,501 --> 00:15:15,981 Magiging pagkain ang iba sa karagatan, 111 00:15:16,661 --> 00:15:22,941 na nagkokonekta sa mga web of life sa walang tigil na rhythm ng buwan. 112 00:15:29,821 --> 00:15:34,621 Pero may isa pang cycle ang planeta na humuhulma sa mga network 113 00:15:34,621 --> 00:15:38,821 nang mas mabagal, pero marahil, mas matindi. 114 00:15:41,501 --> 00:15:43,781 Ang precession ng mga season. 115 00:15:47,501 --> 00:15:51,301 Taunang pulsong dapat bagayan ng buhay. 116 00:15:58,261 --> 00:16:02,941 Sa mas mahabang time scale ng Earth, mas malaki ang nakataya. 117 00:16:06,021 --> 00:16:09,981 Dahil kapag taunan lang ang mga oportunidad, 118 00:16:10,501 --> 00:16:13,421 dapat sunggaban mo habang nariyan pa. 119 00:16:21,141 --> 00:16:22,981 Sa Norwegian tundra, 120 00:16:24,421 --> 00:16:27,741 binabantayan ng matandang warrior ang herd. 121 00:16:39,221 --> 00:16:42,781 Ilang linggo lang na nasa season ang mga babae. 122 00:16:43,661 --> 00:16:46,981 Kailangang sagpangin 'yon kung gusto niyang magkaanak. 123 00:16:56,181 --> 00:16:59,061 Gugustuhing makiagaw ng ibang lalaki. 124 00:17:05,221 --> 00:17:07,181 Kaya taon-taon, 125 00:17:07,181 --> 00:17:12,981 humaharap ang musk ox sa ritual tournament para mapanatili ang korona. 126 00:17:18,621 --> 00:17:19,541 May karibal. 127 00:17:28,021 --> 00:17:31,181 Para sa hari, wala nang atrasan. 128 00:17:37,261 --> 00:17:38,701 Pakitang-gilas. 129 00:17:47,261 --> 00:17:50,861 Lumang trick para sindakin ang katunggali. 130 00:17:59,781 --> 00:18:02,541 Pero hindi umuurong ang nanghahamon. 131 00:18:08,221 --> 00:18:12,701 Tapatan sila, umaasang matatakot sa laki nila 'yong isa. 132 00:18:16,541 --> 00:18:17,541 Hindi ngayon. 133 00:18:28,941 --> 00:18:33,981 May airbag sa ilalim ng sungay nila na proteksiyon sa banggaan 134 00:18:34,901 --> 00:18:37,541 na kasinlakas ng car crash. 135 00:18:44,741 --> 00:18:48,501 Beterano ng maraming laban ang hari. 136 00:18:49,701 --> 00:18:53,501 Sinusulit niya ang bigat niya sa tagilid na lupa. 137 00:19:07,021 --> 00:19:11,981 Sa pag-atake niya sa kalaban, nawalan siya ng lamang. 138 00:19:23,141 --> 00:19:24,301 Pero saglit lang. 139 00:19:33,381 --> 00:19:36,261 Ngayon, panalo ang karanasan. 140 00:19:42,661 --> 00:19:46,621 Marami pang tunggalian sa taunang tournament na ito. 141 00:19:48,461 --> 00:19:50,701 At pag naipanalo niya lahat, 142 00:19:50,701 --> 00:19:53,861 saka lang siya mananatili sa posisyon. 143 00:20:00,461 --> 00:20:06,461 Sa buong Northern Hemisphere, dumating na ang winter. 144 00:20:12,861 --> 00:20:15,341 Sa pinakamalupit na season, 145 00:20:15,341 --> 00:20:17,901 kailangang maghintay ng lahat. 146 00:20:25,181 --> 00:20:27,061 Nagyeyelo ang resources. 147 00:20:29,181 --> 00:20:30,981 Bagsak ang temperatura. 148 00:20:32,261 --> 00:20:36,341 At naka-suspended animation ang buhay. 149 00:20:44,621 --> 00:20:50,901 Ang tiyak lang sa winter, isang araw, matatapos din ito. 150 00:20:54,501 --> 00:20:57,741 Ang taunang pag-ikot ng mundo sa araw 151 00:20:57,741 --> 00:21:02,141 ang nagbabalik ng direktang sinag sa Northern Hemisphere. 152 00:21:08,221 --> 00:21:10,861 Bumabalik ang mas mahahabang araw. 153 00:21:12,101 --> 00:21:16,941 At nagpapaubaya ang winter sa spring. 154 00:21:19,821 --> 00:21:24,181 Ito ang season na inaangkin ng buhay. 155 00:21:35,381 --> 00:21:39,861 Na pinapagana ng mas umiinit na araw. 156 00:21:43,981 --> 00:21:47,781 Nag-uunahan ang mga punla sa lumalakas na liwanag. 157 00:21:52,741 --> 00:21:56,461 Bawat isa, may sariling diskarte para mauna. 158 00:21:59,941 --> 00:22:02,661 Tumutubo at bumubuka ang mga dahon. 159 00:22:08,461 --> 00:22:13,461 Bawat isa, natural solar panel na ginagamit ang enerhiya ng araw, 160 00:22:16,141 --> 00:22:22,181 kinukuha ang carbon dioxide at ginagawa itong pagkain para lumago. 161 00:22:27,461 --> 00:22:29,941 Sa dami ng nabubuhay na halaman, 162 00:22:29,941 --> 00:22:33,261 parang humihinga nang malalim ang planeta. 163 00:22:34,861 --> 00:22:37,861 Bumababa nang husto ang carbon dioxide, 164 00:22:38,381 --> 00:22:42,261 kaya nababalanse ang atmosphere na inaasahan natin. 165 00:22:45,981 --> 00:22:50,261 Sa pagbabago ng season, maraming nilalang ang pahilaga, 166 00:22:51,421 --> 00:22:54,461 habang nabubuhay ulit ang mga network. 167 00:23:00,181 --> 00:23:04,261 Bilyong ibon ang dumadayo sa malalayong breeding ground. 168 00:23:10,901 --> 00:23:15,581 Libong milya ang nilalakbay ng mga higante sa karagatan... 169 00:23:20,661 --> 00:23:24,461 habang dagsa ang malalaking herd sa gising na kalupaan. 170 00:23:30,741 --> 00:23:36,301 Para magtagumpay, dapat perpekto ang tiyempo ng mga paglalakbay na ito, 171 00:23:38,181 --> 00:23:41,381 kahit ng pinakamaliliit na naglalakbay. 172 00:23:47,621 --> 00:23:51,181 Sa tuluyang pagkatunaw ng snow sa kagubatan, 173 00:23:52,541 --> 00:23:54,221 lumilitaw ang mga pool. 174 00:23:57,901 --> 00:24:01,621 Sa ilang linggo lang, maiiga sila sa init. 175 00:24:04,701 --> 00:24:08,021 Paggising ng isang nilalang sa pagkakatulog, 176 00:24:10,781 --> 00:24:13,341 nagsimula na ang countdown. 177 00:24:17,581 --> 00:24:23,221 Dapat makarating sa pool ang salamander at makumpleto ang breeding cycle 178 00:24:23,741 --> 00:24:26,341 bago maglaho ang tubig. 179 00:24:30,901 --> 00:24:32,461 Ang unang ulan sa spring... 180 00:24:36,181 --> 00:24:40,621 ang nagtatakda ng simula ng karera ng kanyang buhay. 181 00:24:47,061 --> 00:24:48,661 Sa bilis na ito... 182 00:24:50,381 --> 00:24:51,781 tumatakbo na siya. 183 00:24:56,781 --> 00:25:00,901 Ito rin ang rutang sinundan ng mga ninuno niya. 184 00:25:03,821 --> 00:25:07,661 Pero nagbago na ang panahon kumpara noong una. 185 00:25:22,021 --> 00:25:25,781 Ilang oras na lang, nasa finish line na siya. 186 00:25:27,821 --> 00:25:30,581 Sa pool na pinagsimulan ng buhay niya. 187 00:25:32,981 --> 00:25:38,021 Kailangan na niyang makahanap ng mate sa lalong madaling panahon. 188 00:25:41,581 --> 00:25:44,621 Tumakbo na rin sa pool ang iba. 189 00:25:48,421 --> 00:25:52,581 At mukhang may trick sila para sa speed dating. 190 00:25:55,701 --> 00:26:00,341 Sa anino ng gubat, madalas blue light ang nakakalusot. 191 00:26:02,621 --> 00:26:05,941 Sensitibo ang paningin nila sa takipsilim. 192 00:26:08,741 --> 00:26:14,581 At sa asul na tingkad, nagliliwanag ang mga katawan nila. 193 00:26:37,261 --> 00:26:41,101 Kamakailan lang ito natuklasan ng mga scientist. 194 00:26:44,061 --> 00:26:47,861 Nakakatulong kaya ito para makahanap sila ng mate? 195 00:26:58,261 --> 00:27:01,261 Pwede na siyang mangitlog. 196 00:27:10,621 --> 00:27:14,421 Pero mailap ang oras para sa susunod na henerasyon. 197 00:27:19,741 --> 00:27:22,701 Kailangan nilang mapisa at mabuo... 198 00:27:24,941 --> 00:27:27,261 bago maglaho ang pool nila. 199 00:27:32,621 --> 00:27:35,461 At lumiliit na ito. 200 00:27:43,861 --> 00:27:48,981 Minamadali ng paglipas ng season ang buhay ng bawat spotted salamander. 201 00:27:52,141 --> 00:27:55,541 Gano'n din ang ibang nilalang. 202 00:27:56,621 --> 00:28:01,581 Nakatali ang buhay nila sa rhythm ng daigdig, buwan, at araw. 203 00:28:04,981 --> 00:28:10,021 Pero may mga misteryosong nilalang na may sariling beat, 204 00:28:10,581 --> 00:28:15,541 na nagbibilang ng oras, hindi sa seasons, kundi sa dekada. 205 00:28:19,821 --> 00:28:25,901 Sa loob ng maple tree, unang katas ito mula noong huling fall... 206 00:28:30,701 --> 00:28:32,941 para sa bagong paglago. 207 00:28:40,021 --> 00:28:46,141 Pero sa ilalim ng lupa, may nilalang na gumagamit ng pulsong ito 208 00:28:46,141 --> 00:28:49,181 para bilangin ang paglipas ng mga season. 209 00:28:52,101 --> 00:28:53,981 Isang periodical cicada. 210 00:28:57,101 --> 00:29:00,421 Kinakain niya ang matamis na katas ng puno. 211 00:29:01,221 --> 00:29:06,941 Kaya sa pag-angat nito tuwing spring, alam niyang isang taon ang lumipas. 212 00:29:08,661 --> 00:29:12,661 Labimpitong taon na siyang gumagapang sa ilalim ng lupa. 213 00:29:15,221 --> 00:29:18,381 Ngayon, papunta na siya sa ibabaw, 214 00:29:18,901 --> 00:29:21,781 para sa hinihintay niyang sandali. 215 00:29:36,341 --> 00:29:39,501 Sa pagbalot ng dilim sa kakahuyang ito sa Indiana, 216 00:29:40,741 --> 00:29:44,221 may kakaibang mangyayari. 217 00:29:51,141 --> 00:29:54,021 Sa ibabaw ng lupa, vulnerable siya. 218 00:30:02,101 --> 00:30:05,661 Pero perpekto ang timing ng paglabas niya. 219 00:30:07,741 --> 00:30:09,661 Ligtas kapag marami. 220 00:30:13,421 --> 00:30:18,461 Pinagsabay-sabay ng bilyong cicada ang 17-taong life cycle nila. 221 00:30:22,741 --> 00:30:26,581 Parang mga zombie na sabay-sabay bumangon. 222 00:30:31,781 --> 00:30:37,021 Sa itaas, sisimulan nila ang susunod na yugto ng muling pagkabuhay. 223 00:30:42,661 --> 00:30:48,101 Nakakapangilabot na transformation tungo sa kanilang adult form. 224 00:31:02,101 --> 00:31:05,181 Sa unang pagkakataon sa 17 taon, 225 00:31:05,701 --> 00:31:12,021 mag-uumaga sa chorus ng mga cicada na halos kasing-ingay ng chainsaw. 226 00:31:15,421 --> 00:31:18,501 Litong-lito ang mga kapitbahay. 227 00:31:22,661 --> 00:31:27,781 Noong huling may ganitong insekto, hindi pa sila ipinapanganak. 228 00:31:32,061 --> 00:31:35,981 Nakakatakot sana kung hindi lang sila masarap. 229 00:31:40,621 --> 00:31:45,701 Sa mga susunod na linggo, may kakainin silang lahat. 230 00:31:51,461 --> 00:31:55,181 Pero dahil mahigit isang milyon sila sa isang acre, 231 00:31:57,181 --> 00:31:59,941 halos hindi sila nababawasan. 232 00:32:06,781 --> 00:32:11,221 Kaya sa wakas, magagawa ng mga bumangon ang layunin nila. 233 00:32:14,101 --> 00:32:18,421 Nagme-mate sila, at nangingitlog ang mga babae. 234 00:32:22,341 --> 00:32:24,541 Huling gawain nila 'yon. 235 00:32:28,901 --> 00:32:34,141 Sa loob ng ilang linggo, balat na lang ang natitira. 236 00:32:35,701 --> 00:32:38,741 Napakaraming pataba 237 00:32:39,381 --> 00:32:44,381 na nagbabalik ng buhay sa mga underground network ng kalikasan. 238 00:32:53,621 --> 00:32:55,461 Bakit 17 taon? 239 00:32:56,901 --> 00:32:58,941 Hindi pa rin natin alam. 240 00:33:01,741 --> 00:33:05,621 Pero matagal nang nag-evolve ang pattern na ito 241 00:33:06,141 --> 00:33:11,421 noong nakakatulong ang mahabang life cycle sa bugsuang paglamig. 242 00:33:13,061 --> 00:33:17,581 Dahil may mga rhythm din ang klima ng ating planeta 243 00:33:17,581 --> 00:33:21,101 na sakop ng sampu-sampung libong taon. 244 00:33:22,301 --> 00:33:25,621 Higit pa sa timing ng kahit anong nilalang. 245 00:33:29,781 --> 00:33:35,101 Pero malaki ang epekto sa buhay ng pinakamababagal na pagbabago. 246 00:33:38,741 --> 00:33:41,501 Sa ikabubuti man at sa ikasasama. 247 00:33:47,781 --> 00:33:52,181 Ang Sahara Desert, kasinlaki ng United States 248 00:33:52,701 --> 00:33:56,061 at isa sa pinakamalupit na environment sa Earth. 249 00:33:58,701 --> 00:34:03,341 Kung hindi ka angkop sa init, hindi ka makaka-survive. 250 00:34:09,941 --> 00:34:12,061 Ang maliksing agama lizard... 251 00:34:13,341 --> 00:34:15,981 makakasilong dahil sa liit nito. 252 00:34:22,341 --> 00:34:26,701 At pinapanatili ng kaliskis niya ang kailangang moisture. 253 00:34:31,981 --> 00:34:34,701 Pero kailangan din niyang uminom. 254 00:34:39,341 --> 00:34:43,741 Buti na lang, kahit tigang ang disyerto, 255 00:34:44,901 --> 00:34:46,221 may tubig pa rin. 256 00:34:56,501 --> 00:35:00,821 Milagrosong oasis para sa mga naglalakbay sa disyerto. 257 00:35:09,821 --> 00:35:13,141 Pero hindi ito gano'n ka-welcoming. 258 00:35:28,661 --> 00:35:34,341 Nakakamanghang puno ng buwaya ang pool na ito... 259 00:35:37,901 --> 00:35:39,781 sa gitna ng disyerto. 260 00:35:42,221 --> 00:35:45,781 Daang milya mula sa pinakamalapit na dumadaloy na tubig. 261 00:35:52,101 --> 00:35:56,301 Habang nasa mga hitik na sapa ang mga kamag-anak nila, 262 00:35:57,861 --> 00:36:00,901 nakakulong dito ang mga buwayang ito. 263 00:36:03,301 --> 00:36:05,901 Sa kanila, hindi ito oasis, 264 00:36:07,021 --> 00:36:08,301 kundi bilangguan... 265 00:36:13,581 --> 00:36:17,181 kung saan kanya-kanya ang bawat preso. 266 00:36:25,421 --> 00:36:28,621 May kompetisyon para sa anumang kumikibo. 267 00:36:39,141 --> 00:36:42,061 Umiinom ang naglalakbay na honey buzzard... 268 00:36:46,661 --> 00:36:49,181 at lumublob para magpalamig. 269 00:37:14,021 --> 00:37:16,141 Di nito mapapakain lahat. 270 00:37:21,061 --> 00:37:25,021 Kapag nanatili sila dito, maaari silang magutom. 271 00:37:28,781 --> 00:37:32,141 Pero kapag sinubukan nilang tumakas... 272 00:37:42,461 --> 00:37:46,421 desperadong dilemma ito sa pagliit ng mundo nila. 273 00:37:50,941 --> 00:37:56,821 Pero palatandaan ang presensiya nila rito ng rhythm na nasusukat sa millenia. 274 00:38:00,741 --> 00:38:03,581 Dahil hindi ganito noon. 275 00:38:11,821 --> 00:38:18,101 Ilang libong taon lang ang nakakaraan, luntian at sagana ang disyertong ito. 276 00:38:19,621 --> 00:38:22,581 Lumalangoy sa mga ilog ang mga buwaya. 277 00:38:25,021 --> 00:38:29,501 Dahil may pangmatagalang wobble ang umiikot nating planeta, 278 00:38:30,261 --> 00:38:32,781 na umuulit kada ilang millenia, 279 00:38:34,181 --> 00:38:39,181 at pinapalapit, tapos pinapalayo, ang mga hemisphere nito sa araw, 280 00:38:40,421 --> 00:38:42,861 na bumabago sa ating klima. 281 00:38:45,941 --> 00:38:50,421 Sa landas nito ngayon, humina ang habagat sa West Africa 282 00:38:51,501 --> 00:38:54,261 at tumigil ang pag-ulan sa Sahara. 283 00:38:58,501 --> 00:39:03,501 Sa loob lang ng ilang daang taon, ang hitik na sapa ng mga buwaya, 284 00:39:04,101 --> 00:39:07,541 isa na sa malalaking disyerto ng planeta. 285 00:39:17,341 --> 00:39:20,061 Pero sa mainit mang klima ngayon, 286 00:39:22,021 --> 00:39:25,141 umaalingawngaw pa rin ang nakaraan. 287 00:39:33,021 --> 00:39:36,981 Ilang mahahalagang araw lang ng pag-ulan taon-taon. 288 00:39:43,701 --> 00:39:48,741 Ibinabalik tayo sa nakaraan ng maiikling panahon ng tag-ulan... 289 00:39:51,581 --> 00:39:56,421 para masulyapan ang buhay dito 10,000 taon na ang nakakaraan... 290 00:39:58,821 --> 00:40:00,581 sa luntiang Sahara. 291 00:40:19,981 --> 00:40:24,901 Kung kakayanin ng mga preso nang 10,000 taon pa, 292 00:40:25,501 --> 00:40:28,661 mabubuo ng planetary wobble ang cycle. 293 00:40:31,861 --> 00:40:33,781 Dadaloy ulit ang tubig, 294 00:40:34,301 --> 00:40:39,301 at makakalaya ang mga anak nila para bawiin ang mga nawalang ilog. 295 00:40:43,581 --> 00:40:47,141 Dahil sa kupad ng pinakamababagal na rhythm, 296 00:40:47,141 --> 00:40:49,621 halos imposible silang makita. 297 00:40:52,861 --> 00:40:58,141 Pero kapag binulabog ang mga rhythm, kahit katiting lang, 298 00:40:58,701 --> 00:41:02,181 maaaring magbago sa harap natin ang mga bagay. 299 00:41:09,541 --> 00:41:13,341 Autumn sa Cascade Mountains ng Oregon. 300 00:41:19,861 --> 00:41:22,821 Sinusubukan ng hare na umiwas sa gulo. 301 00:41:26,741 --> 00:41:28,221 Tama lang naman. 302 00:41:29,381 --> 00:41:32,421 Bihira silang mamatay sa katandaan. 303 00:41:37,501 --> 00:41:41,621 Makikita ng nandadagit na goshawk lahat ng gumagalaw. 304 00:41:45,181 --> 00:41:47,781 Kaya nakapirmi ang kabadong hare. 305 00:41:49,261 --> 00:41:53,021 Halos hindi humihinga. 306 00:41:57,901 --> 00:42:00,581 Lantarang nagtatago. 307 00:42:03,341 --> 00:42:04,461 Wala na ang hawk, 308 00:42:06,141 --> 00:42:09,221 at makakahinga na nang maluwag ang hare. 309 00:42:11,621 --> 00:42:16,181 Pero magbabago na nang lubusan ang kanyang tahanan. 310 00:42:26,621 --> 00:42:29,941 Kung sa camouflage ka nananatiling buhay, 311 00:42:31,781 --> 00:42:35,781 paano na kapag nagbago ang kulay ng mundo mo? 312 00:42:46,181 --> 00:42:48,181 Nagbabago ka rin. 313 00:42:51,941 --> 00:42:57,861 Sa pag-ikli ng mga araw ng winter, nagiging puti siya mula sa pagiging brown. 314 00:43:01,301 --> 00:43:03,981 Pambihirang pagpapalit ng costume. 315 00:43:06,981 --> 00:43:11,421 Kailangan niya lang ulit pumirmi. 316 00:43:12,981 --> 00:43:14,661 At parang mahikang 317 00:43:16,021 --> 00:43:17,221 naglalaho siya. 318 00:43:24,581 --> 00:43:27,221 Pero ngayon, may bagong banta. 319 00:43:30,621 --> 00:43:34,501 Dahil sa climate change na gawa ng tao, may mga araw sa winter 320 00:43:34,501 --> 00:43:40,381 na masyadong mainit, at maaaring maglaho sa magdamag ang snow. 321 00:43:45,381 --> 00:43:50,461 Nagbabago ang kulay niya, di sa temperatura, kundi sa haba ng araw. 322 00:43:53,061 --> 00:43:56,501 At maiikli pa rin itong mas maiinit na araw. 323 00:44:02,221 --> 00:44:06,261 Kaya ngayon, hindi na siya tugma sa kapaligiran niya 324 00:44:07,781 --> 00:44:09,981 at madali na siyang ma-target. 325 00:44:28,301 --> 00:44:29,501 Plan B na. 326 00:44:31,861 --> 00:44:32,981 Bilis. 327 00:44:42,221 --> 00:44:44,021 Nailigaw niya. 328 00:44:46,581 --> 00:44:52,021 Pero kapag ganito ka kapansinin, hindi ka makakapagtago. 329 00:45:15,581 --> 00:45:18,821 Sa susunod, baka hindi na siya palarin. 330 00:45:21,741 --> 00:45:25,301 Mas malamang na madampot ang mga saliwang hare. 331 00:45:28,181 --> 00:45:30,781 At ngayon, madalas na silang sumala. 332 00:45:34,741 --> 00:45:38,781 May kinabukasan pa ang uri niya sa nagbabagong mundo. 333 00:45:43,141 --> 00:45:47,981 Nag-adapt ang snowshoe hare para manatiling brown buong taon. 334 00:45:52,541 --> 00:45:56,741 Kaya mas madali ang buhay niya kapag manipis ang snow. 335 00:46:02,661 --> 00:46:07,501 Maaaring nakasalalay ang kinabukasan nila sa mga katulad niya. 336 00:46:16,781 --> 00:46:22,421 Pinakaepektibo ang kalikasan kapag tugma ang buhay sa mga rhythm ng planeta. 337 00:46:34,941 --> 00:46:39,461 Ano'ng mangyayari kapag nagulo ng gawain ng tao ang tempo? 338 00:46:47,141 --> 00:46:51,021 Sa biglaang pagbabago ng mundo sa paligid natin, 339 00:46:53,901 --> 00:46:55,541 kaya ba ng kalikasan... 340 00:46:58,101 --> 00:46:59,861 ang darating na bagyo? 341 00:48:41,301 --> 00:48:46,301 Nagsalin ng Subtitle: Moonnette Maranan