Een hongerige jager...
...met z'n blik op de buit.
Maar wat hij ook probeert, hij is gewoon niet snel genoeg.
Het is alsof de libel hem in slow motion kan zien aankomen.
En misschien is dat ook zo.
Het eten van libellen is klein en snel.
Maar anders dan de kikker...
...heeft hij negen op de tien keer een maaltijd.
Omdat hij visuele informatie vijf keer sneller verwerkt dan wij...
...waardoor eigenlijk de tijd vertraagt.
De kikker blijft het proberen.
Bijna.
Maar toch niet.
De libel houdt niet alleen z'n trage stalker in de gaten.
Hij moet ook z'n territorium verdedigen tegen rivalen.
Met z'n blik op de hemel...
...is de kans kleiner dat hij beneden iemand ziet.
De kikker beweegt misschien niet zo snel als de libel...
...maar dit keer is hij precies op tijd.
Gevoel voor timing is cruciaal om te overleven in onze levenswebben.
De natuur werkt het beste op de ritmes van de planeet.
Om er zoveel mogelijk van te profiteren moet het leven z'n kansen perfect timen.
Soms in milliseconden.
En soms over een periode van duizenden jaren.
VERTELD DOOR CATE BLANCHETT
Laat in de middag in de Kalahari.
Een leeuwin heeft hongerige monden te voeden.
Haar opgroeiende welpen hebben om de twee dagen vers vlees nodig.
Er is overal eten.
Maar de meeste van haar doelwitten zijn sneller dan zij.
Als ze onder de brandende zon gaat jagen, raakt ze snel oververhit.
Ze moet dichtbij genoeg komen voor een verrassingsaanval.
Lastig op klaarlichte dag.
Haar prooi merkt beweging snel op.
En zodra ze gezien is...
...vormt ze veel minder een gevaar.
Maar ze gaat nog niet voluit.
Omdat ze weet dat de rollen straks omgedraaid worden.
Als de zon ondergaat, veranderen de kansen in haar voordeel.
Ze valt minder op...
...en raakt niet zo oververhit.
En haar nachtzicht treedt in werking.
Een kudde buffels.
Deze gepantserde reuzen, vijf keer haar gewicht, zijn een gevaarlijk doelwit.
Maar als ze haar niet hebben gezien, heeft zij een voordeel.
Ze richt zich op een kalf. Zwakker, minder riskant.
In de schemering ziet het er gemakkelijk uit.
Ze heeft al van het schemerdonker geprofiteerd.
En haar welpen smullen vanavond.
De zon gaat altijd ergens op aarde onder.
Zo ontstaat een eindeloos ritme van kansen die keren.
Maar onze draaiende planeet geeft ons meer dan alleen dag en nacht...
...want de zon is niet de enige kracht die het leven op aarde beheerst.
De maan baant zich een weg door de nachtelijke hemel...
...en trekt onze oceanen mee in een waterige wals.
En zeedieren moeten op zijn maat dansen.
In het noorden van Australië wordt het eb.
Onder de mangroven verschijnt een nieuwe wereld.
De habitat van een wenkkrab.
Hij leeft z'n leven tussen de vloedperiodes in.
Hij heeft dus een strak schema.
Tijd om zo snel mogelijk te eten...
...terwijl z'n vrouwelijke buren dat dubbel zo snel doen.
Z'n grote schaar vertraagt hem nu...
...maar als de maan juist staat, is hij aan de beurt.
Het tij keert en hij gaat terug naar z'n hol.
De cyclus herhaalt zich.
Maar later in de maand...
...neemt de aantrekkingskracht van de maan op de oceaan af.
Elke vloed bedekt minder strand.
Tot uiteindelijk...
...gedurende enkele dagen...
...z'n hol helemaal niet meer bedekt wordt.
Nu heeft hij een van de beste plekken op het strand.
En een ander mannetje wil die ook.
Grote scharen in de aanslag.
In een duwwedstrijd...
...gaat het gelijk op.
Maar bij worstelen...
...is onze kampioen de beste.
Zoek je eigen hol.
Maar tijd en tij wachten niet op krabben.
Hij moet een partner vinden.
Even opknappen en dan pronken met z'n winnende schaar.
Maar in welke richting?
Het strand ligt vol met krabben.
En hij kan ze niet goed inschatten.
Zij misschien?
Hij is niet haar type...
...krab.
Hij moet zich even vermannen.
Zij is beter.
Maar nu heeft hij concurrentie van alle kanten.
Hij probeert haar te verleiden met een zwaai.
Maar ze kennen die truc allemaal.
Misschien wat hoger?
Dat doen zij ook.
En hij ook en hij ook.
Het wordt een echt strandfeest.
Hoe moet een meisje kiezen?
Uiteindelijk kiest ze er de beste schaar van het strand uit.
En maar net op tijd.
Hij sluit haar in z'n hol op voor het weer vloed is.
Bij de volgende volle maan laat ze haar larven los.
Het eb, dat dan op z'n sterkst is, neemt ze ver mee in zee.
Enkele gelukkigen overleven het.
De rest wordt voedsel voor de oceaan.
En zo worden hele levenswebben verbonden met het oneindige ritme van de maan.
Maar er is nog een cyclus die de netwerken van de natuur vormgeeft...
...trager, maar misschien ingrijpender.
De precessie van de seizoenen.
Een jaarlijks ritme waaraan het leven zich moet aanpassen.
Door de langere tijdschalen op aarde staat er meer op het spel.
Want als kansen zich maar één keer per jaar voordoen...
...moet je die grijpen als het kan.
Op de Noorse toendra...
...waakt een oude krijger over de kudde.
De vrouwtjes zijn maar een paar weken bronstig.
Zijn enige kans om kalfjes te verwekken.
Andere mannetjes zullen dat ook willen.
Elk jaar dus...
...wacht deze muskusos een ritueel toernooi om z'n kroon te behouden.
Een rivaal.
De koning voelt zich uitgedaagd.
Hij trekt een façade op.
Een oude truc om z'n tegenstander te intimideren.
Maar de uitdager deinst niet terug.
Ze lopen evenwijdig om elkaar met hun grootte af te schrikken.
Deze keer niet.
Een luchtzak onder hun hoorns beschermt hen tegen een botsing...
...zo intens als een auto-ongeluk.
De koning heeft al veel veldslagen uitgevochten.
Hij gebruikt de helling om z'n gewicht optimaal in te zetten.
Terwijl hij z'n rivaal probeert te verwonden, verliest hij z'n plaats.
Maar niet voor lang.
Deze keer wint de ervaring.
Er komen nog meer steekspelen in dit jaarlijkse toernooi.
Alleen als hij ze allemaal wint, zit hij weer een jaar gebeiteld.
Overal op het noordelijk halfrond doet de winter z'n intrede.
In dit barre seizoen moet iedereen z'n tijd afwachten.
Bestaansmiddelen bevriezen.
De temperatuur zakt.
En het leven wordt in schijndood gehouden.
De enige zekerheid van de winter is dat er na verloop van tijd een eind aan komt.
Door de jaarlijkse reis van de aarde rond de zon...
...krijgt het noordelijk halfrond weer meer direct zonlicht.
De dagen worden weer langer.
En de winter wijkt...
...voor de lente.
Dit is het seizoen dat het leven zich toe-eigent.
Allemaal aangedreven door de toenemende warmte van de zon.
Zaailingen reppen zich voor een plek in het licht...
...elk met hun eigen strategie om vooruit te komen.
Bladeren ontluiken en ontvouwen zich.
Elk blad is een zonnepaneel dat de energie van de zon gebruikt...
...om CO2 op te nemen en om te zetten in voedsel om te groeien.
Er komen zo veel planten tot leven dat de planeet diep lijkt in te ademen.
Het CO2-gehalte daalt spectaculair...
...en dat zorgt voor evenwicht in onze atmosfeer.
In de lente trekken veel dieren naar het noorden...
...want de netwerken van de natuur herleven.
Miljarden vogels trekken naar verre broedgebieden.
Oceaanreuzen reizen duizenden kilometers op zoek naar voedsel...
...en enorme kuddes overspoelen het ontwakende landschap.
Al die heroïsche reizen moeten perfect getimed zijn...
...zelfs die van de kleinste trekkers.
Terwijl de laatste sneeuw diep in het bos smelt...
...ontstaan er plassen.
Over een paar weken drogen die uit in de hitte.
Wanneer één dier uit z'n winterslaap ontwaakt...
...is het aftellen al begonnen.
Deze salamander moet naar haar plas om haar broedcyclus te voltooien...
...voor het water verdwijnt.
De eerste lenteregen...
...is het startschot voor de wedstrijd van haar leven.
Voor een salamander...
...sprint ze.
Haar voorouders volgden dezelfde routes door het bos.
Maar sindsdien zijn de tijden veranderd.
Na een paar uur is ze bijna bij de finish.
De plas waar haar eigen leven begon.
Nu moet ze zo snel mogelijk een partner vinden.
Andere salamanders snellen ook toe.
En ze hebben een trucje dat helpt bij het speeddaten.
In de bosschaduwen dringt vooral blauw licht door.
Hun zicht is bijzonder gevoelig in de schemering.
En in dat blauwe licht...
...beginnen hun lijven op te lichten.
Wetenschappers hebben dit pas onlangs ontdekt.
Zou het kunnen helpen om snel een partner te vinden?
Nu kan ze haar bevruchte eitjes leggen.
Maar de tijd werkt al tegen de volgende generatie.
Ze moeten uitkomen en zich ontwikkelen...
...voordat hun plas verdwijnt.
En die is al kleiner geworden.
Elke gevlekte salamander wordt opgejaagd door de seizoensklok.
Dat geldt ook voor talloze andere dieren.
Hun leven is verbonden met het ritme van de aarde, de maan en de zon.
Maar sommige mysterieuze wezens dansen op hun eigen ritme...
...en houden niet de maat van de seizoenen, maar van decennia.
In een esdoorn stroomt het sap voor het eerst sinds afgelopen herfst...
...wat nieuwe groei op gang brengt.
Maar diep onder de grond gebruikt een dier dat ritme...
...om de seizoenen te tellen.
Een magicicade.
Ze voedt zich met het zoete sap van de boom.
Dus wanneer het in de lente opkomt, weet ze dat er weer een jaar voorbij is.
17 jaar geleden groef ze zich ondergronds in.
Nu heeft ze 'n tunnel naar boven gegraven. Dit is het moment waarop ze heeft gewacht.
Terwijl de duisternis valt over dit bos...
...staat er iets vreemds te gebeuren.
Bovengronds is ze kwetsbaar.
Maar ze heeft haar verschijning perfect getimed.
In een groep is het veiliger.
Miljarden cicaden hebben hun 17-jarige levenscyclus gesynchroniseerd.
Als een groep zombies doemen ze samen op.
Veilig van de grond begint de volgende fase van hun verrijzenis.
Een griezelige metamorfose naar hun volwassen gedaante.
Voor het eerst in 17 jaar...
...breekt de dag aan met een koorzang van cicaden...
...bijna zo luid als een kettingzaag.
De buren weten amper wat hen overkomt.
Deze insecten verschenen voor het laatst lang voor zij geboren werden.
Het zou doodeng zijn als ze niet zo lekker waren.
De komende weken kan iedereen van dit banket smullen.
Maar het miljoen cicades op 4000 vierkante meter...
...lijkt na het buffet amper geminderd.
Nu kunnen de verrezen dieren eindelijk hun plan volbrengen.
Ze paren en de vrouwtjes leggen hun eieren.
Hun laatste daad.
Enkele weken later blijven er alleen nog omhulsels over.
Een enorme hoeveelheid kunstmest...
...die weer leven pompt...
...in de ondergrondse netwerken van de natuur.
Waarom 17 jaar?
We weten het nog steeds niet.
Maar dit patroon is ontstaan in een ver verleden...
...toen een lange levenscyclus hielp om korte koudegolven te overleven.
Omdat onze planeet ook klimatologische ritmes heeft...
...die tienduizenden jaren overspannen...
...veel langer dan de timing van levende wezens.
Maar de traagste veranderingen kunnen de meest ingrijpende gevolgen hebben.
Ten goede of ten kwade.
De Sahara, zo groot als de Verenigde Staten...
...is een van de ruwste plekken op aarde.
Als je niet aan de hitte bent aangepast, overleef je niet.
Deze lichtvoetige echte agame...
...is klein genoeg om beschutting te vinden.
En z'n geschubde huid houdt het nodige vocht vast.
Maar ook hij moet soms drinken.
Gelukkig voor hem is er zelfs in deze dorre wildernis...
...water.
Een wonderbare oase voor vermoeide woestijnreizigers.
Misschien niet zo gastvrij als ze lijkt.
Het is ongelooflijk, maar deze plas zit vol met krokodillen...
...midden in de woestijn.
160 kilometer van het dichtstbijzijnde stromende water.
Hun verre verwanten zwemmen door weelderige moerassen...
...maar deze krokodillen zitten hier vast.
Voor hen is het geen oase, maar een gevangenis.
En elke gevangene moet voor zichzelf vechten.
Er wordt hard gevochten om alles wat beweegt.
Een wespendief op de trek komt drinken...
...en gaat het water in om af te koelen.
Er is niet genoeg voor iedereen.
Als ze hier blijven, kunnen ze verhongeren.
Maar als ze proberen te ontsnappen...
Een vreselijk dilemma, want de wereld rondom krimpt.
Maar dat ze hier zijn, wijst op een ritme, gemeten in millennia.
Want het is niet altijd zo geweest.
Een paar duizend jaar geleden was deze woestijn groen en vruchtbaar.
Krokodillen zwommen in stromende rivieren.
Door de langdurige schommeling van onze draaiende aarde...
...die zich over duizenden jaren herhaalt...
...bewegen de hemisferen dichter naar de zon toe en dan weer verder weg...
...en dat verandert ons klimaat.
Op z'n huidige pad verzwakte de West-Afrikaanse moesson...
...en stopte het met regenen in de Sahara.
Binnen enkele eeuwen veranderden de weelderige moerassen...
...in een van de grootste woestijnen op aarde.
Maar zelfs in deze verschroeiende hitte...
...is er nog een echo uit een ver verleden.
Enkele kostbare dagen regen per jaar.
Dankzij dit ultrakorte natte seizoen reizen we terug in de tijd...
...om een glimp op te vangen van het leven hier 10.000 jaar geleden...
...in een groene Sahara.
Als de gevangenen het volhouden, zal de planeet over zo'n 10.000 jaar...
...aan een nieuwe schommelperiode beginnen.
Er zal weer water stromen...
...waardoor hun nakomelingen lang verloren rivieren terug kunnen winnen.
De traagste ritmes van onze planeet zijn bijna onzichtbaar.
Maar als die ritmes worden onderbroken, ook al is de onderbreking nog zo klein...
...kunnen we zelf dingen zien veranderen.
Herfst in de Cascade Mountains in Oregon.
Deze haas probeert uit de problemen te blijven.
En terecht.
Hazen sterven zelden van ouderdom.
Een jagende havik ziet alles wat beweegt.
De haas blijft dus stil zitten.
Ze ademt zelfs amper.
Verborgen in het volle zicht.
De havik gaat verder...
...en de haas kan opgelucht ademhalen.
Maar haar habitat staat op het punt onherkenbaar te veranderen.
Als je dankzij camouflage kunt overleven...
...wat doe je dan als je wereld plots van kleur verandert?
Dan verander jij ook.
Naarmate de winterdagen korter worden, wordt haar bruine vacht wit.
Een ongelooflijke kostuumwissel.
En alweer hoeft ze alleen maar stil te blijven zitten.
En als bij toverslag...
...verdwijnt ze.
Maar nu, een nieuwe dreiging.
Door de klimaatverandering zijn sommige winterdagen ongewoon warm...
...en kan sneeuw van de ene op de andere dag verdwijnen.
Niet de temperatuur, maar de lengte van de dag verandert haar kleur.
En deze warmere dagen zijn nog kort.
Dus nu valt ze hard op in haar omgeving...
...en is ze een makkelijk doelwit.
Plan B dan maar.
Snelheid.
Ze is hem kwijt.
Maar als je zo opvalt, is je blijven verbergen geen optie.
Volgende keer heeft ze misschien minder geluk.
Hazen met de verkeerde kleur worden vaker opgeschept.
En nu vallen ze vaker uit de toon.
Haar soort kan nog een toekomst hebben in de veranderende wereld.
Deze Amerikaanse haas heeft zich aangepast en blijft altijd bruin.
Dus zijn leven is makkelijker als er weinig sneeuw is.
De toekomst van hun soort hangt misschien af van meer jongens zoals hij.
De natuur werkt het beste als het leven de vele ritmes van de planeet volgt.
Dus wat gebeurt er als de mens het tempo verstoort?
Als de wereld om ons heen plots helemaal verandert...
...overleeft de natuur dan...
...de komende storm?
Ondertiteld door: Mireille Van Overmeiren