Un labirinto escarpado de roca e xeo...
onde as temperaturas descenden ata −40 °C
e as brutais xistras deixan ata nove metros de neve.
O inverno nas Rochosas non é apto para cardíacos.
Mais hai un animaliño
que naceu para este desafío.
Nós vemos perigosas ladeiras.
Este glutón ve un patio de xogos.
Gárdase da neve cun chaquetón de densa pelaxe.
Afunde as garras coma se fosen grampóns.
Ábrese camiño nos invernos máis duros...
sacudindo a pelaxe coma quen non quere a cousa.
A soidade da montaña tamén ten os seus peros.
Hai poucos animais.
Éche un problema para un carnívoro famento.
Pode chegar a camiñar ata 32 km ó día
na busca de comida por riba...
e por baixo da neve.
E non pode perder de vista os ceos.
Os cumes que se erixen nas alturas ocultan unha ameaza mortal.
Tras meses de nevadas intensas, a montaña vai soltalo todo.
Un diluvio de violencia conxelada.
Case 90 000 metros cúbicos de neve e xeo...
caen tronando das cimas...
e acadan os 160 km/h.
Para os que se cruzan no seu camiño
a ruxida da neve...
é o son da morte mesma.
Pero para este afortunado glutón é a campaíña da cea.
Repara nun cheiro...
e mans á obra!
A avalancha non lle veu ben a certa cabra montesa.
Xusto o que esperaba este glutón famento.
Desastre para algúns...
salvación para outros.
A vida non só depende do lado bucólico do planeta.
Tamén conta coa súa rabia.
PUNTO CRÍTICO
As forzas máis destrutivas da Terra
son as que lle dan vida ó noso planeta.
Os volcáns poden destruílo todo.
Mais tamén liberan enormes cantidades de vapor.
Tanto é así que os océanos están repletos de auga
que antes xacía no interior da Terra.
Ó arrefriar, a súa lava crea novas terras.
Ningunha máis prezada cás illas volcánicas.
Estes arquipélagos remotos axitan as correntes oceánicas.
Fan emerxer augas ricas en nutrientes
e prenden unha explosión de vida.
Por riba...
e por baixo das ondas.
As illas volcánicas forman oasis de vida no océano...
para os que saben atopalos.
Esta peixe martelo está en plena viaxe inaugural.
Viaxará centos de quilómetros dende a costa onde naceu
ata o vasto Pacífico.
Talvez non saiba cara a onde vai.
Pero ten un compás.
O seu peculiar morro está ateigado de receptores
que detectan o magnetismo do leito mariño volcánico.
A lava arrefriada indícalle o camiño polo océano adiante.
Dálle no fociño
e guíase polo instinto.
As Illas Cocos,
os picos dun antigo volcán que se erixen 3600 m sobre o solo oceánico.
Cos seus sentidos,
aluma coma un faro magnético no medio da nada.
Tras nadar case 500 km, ben merece un descansiño.
Busca un residente das Cocos en especial.
Pero non está a mirar o menú.
Trae ela os aperitivos.
A súa primeira viaxe oceánica deixouna inzada de parasitos.
Nubes de peixes bolboreta arráncanllos e cúranlle as cicatrices.
As trabadiñas son unha minimasaxe.
Reláxana mentres se alimentan e lle axudan a curarse.
É un servizo moi oportuno,
xa que este paraíso volcánico non é so un spa para peixes martelo.
Outros viaxeiros vense atraídos a este lugar especial.
Dan voltas en bancos de centos de exemplares.
Os científicos cren que esta xuntanza é coma a súa festa de verán.
Reláxanse,
socializan,
e, con sorte, atopan parella.
Esta debutante únese ó baile
e podería comezar unha nova viaxe
cara á maternidade.
Unha viaxe orixinada por unhas pistas volcánicas submarinas
creadas durante millóns de anos.
Nos nosos océanos danse
algúns dos fenómenos naturais máis violentos.
A enerxía do Sol refulxe con máis forza nos trópicos,
onde o océano absorbe a maior parte da calor.
O mar quece, pero ten unha válvula de escape.
Libera o seu exceso de calor en forma de enerxía cara ó ceo,
dando lugar ás tormentas máis devastadoras da Terra.
Os furacáns.
Este monstro medra
e transforma a vida de quen se lle poña por diante.
Nun parque de Miami,
un dos animais máis feroces e territoriais de América...
marca a súa propiedade.
O papaventos de Carolina.
Un tipo duro.
Alardea de forza cunhas flexións
e espanta os rivais da súa árbore.
Así consegue máis comida e máis femias.
Seica non todos captan a mensaxe.
Un intruso...
Gústalle a árbore do tipo duro.
Ten o que hai que ter?
Non ten dúbida.
O tipo duro vai amosarlle quen manda aquí.
Moito ollo!
A fanfurriñada definitiva dun lagarto.
Pero non é o único que sabe o truco.
Só hai unha forma de arranxalo...
Mentres batallan...
a megatormenta achégase.
Bolen ás copas...
para fuxir da inevitable inundación.
A tormenta toca terra.
Os papaventos aférranse ás pólas altas.
De soltárense,
perderano todo.
O futuro do tipo duro pende dunha uña.
O seu rival tamén o pasa mal.
O campión conservou o agarre e o territorio.
Nesta batalla
só sobrevive o máis forte.
Mais é unha vitoria fráxil.
O cambio climático provocado polo home trae furacáns máis devastadores...
e máis habituais.
Os corpos dos papaventos están a cambiar ante esta forza crecente.
Cabe destacar que en só unhas xeracións
desenvolveron dedas máis grandes para acadar un mellor agarre.
Aínda non sabemos que será destes animais nun clima máis cálido.
O que si que sabemos é que o tempo é cada vez máis extremo.
Mentres algunhas zonas se inundan, outras abrásanse.
A medra dos desertos muda o aspecto de continentes enteiros.
Toda a vida debe adaptarse
ou morrer.
Oeste de África, sur do deserto do Sáhara.
A época de chuvias volveuse errática e imprevisible.
Máximas de 43 °C polo día...
transforman esta matogueira espiñenta nun forno ó aire libre.
A paisaxe queda inzada de lumes...
que deixan esqueletos negrexados.
Este grupo non quere abandonar o seu fogar.
Esta bebé medra axiña.
Sempre ten fame.
E quen pode atopar comida neste baldío?
Unha familia lista.
Con moita maña apañan as sementes entre a la da ceiba.
Iso si, está algo seco.
Para sobrevivir, debe usar o seu gran cerebro.
Aprende por imitación.
Unha estudante prometedora.
Pero aínda está co básico.
Os coñecementos e habilidades de varias xeracións
axudáronlles a estes superviventes a resistir nesta paisaxe seca.
Aínda así, hai algo indispensable:
a auga potable.
A lección máis importante consiste en onde atopala.
O leito do río está totalmente seco.
Saberán onde medran os mellores froitos,
pero non fan brotar auga por arte de maxia.
A avoa leva 40 estacións secas vagando por estas chairas.
Se alguén pode libralos desta, é ela.
A familia séguea.
O seu fogar está a secar.
A perda do hábitat e a caza diminuíron a súa poboación un 80 %
nos últimos 30 anos.
Os superviventes deben ser máis listos e flexibles ca nunca.
A avoa conduce a tropa a unha poza que aínda non lle fallou.
Pero mesmo neste oasis de sempre só queda auga estancada.
Non se pode beber.
A avoa cava un buraco preto da beira.
Comeza a encherse.
Auga limpa filtrada pola area.
A familia imítaa.
Salvados pola sabedoría da avoa.
A bebé aprendeu outra lección vital para o seu futuro.
A seca desta parte de África
ten consecuencias para a vida moito máis lonxe.
Mesmo na outra punta do planeta.
O deserto medra
e achega cada vez máis po e area á atmosfera.
Os ventos elevados transpórtanos a sistemas meteorolóxicos
que se espallan por todo o mundo.
Ó chegaren ós polos, deposítanse sobre os glaciares e os casquetes.
Deslústranos,
fan que absorban máis radiación
e caldean os seus arredores xeados.
O maior depredador terrestre leva todo o verán morto de fame,
rebuscando comida na costa.
A estación vai cambiar.
Comproba o mar xeado.
Só pode chegar ás focas das que se alimenta
se o xeo resiste o seu peso.
Este outono vén cálido.
O mar tarda en conxelarse.
Non é o único que devece por poder cazar.
Centos de osos polares congréganse nas costas do norte do Canadá
agardando polo xeo.
Para este mozo curioso,
é unha oportunidade irresistible de medir a súa forza.
Estes pesos pesados de media tonelada poderían asestar un golpe mortal...
se estivesen a loitar en serio.
Coas liortiñas matan o tempo...
pero non a fame.
Só queda un sitio onde atopar algo que comer.
Dálle as costas ó mar e diríxese na dirección contraria.
Ó interior.
Cara ó monte.
Quen sabe que atopará aí?
Lobos.
Cazadores en manda.
Os reis dos montes do norte.
Patrullan o seu territorio quilométrico tódolos días.
Buscan alimento e intrusos.
Os lobos e os osos polares non adoitan atoparse.
Pero hoxe a cousa vai de encontros.
Un lobo solitario non pode cun oso.
Pero a manda xa vén de camiño.
Quen manda agora?
Es comida?
Ou unha ameaza mortal?
Hai presas máis doadas por aí adiante.
O oso saíu vitorioso por non dar a pata a torcer.
Obrigados a afastarse do xeo mariño,
os osos polares han de atopar o seu lugar neste novo mundo estraño.
A súa incursión no territorio dos lobos pagou a pena.
Restos abandonados dun alce.
Comida dabondo para ir tirando ata que se conxele o mar.
Porén, non tódolos animais poden seguir o ritmo deste mundo cambiante.
O cambio climático crea condicións cada vez máis extremas
e creba as conexións fundamentais das redes da vida.
Causa estragos...
dos xeitos máis inesperados.
No máis profundo do Bosque de Serra Nevada...
este piñeiro está sendo asediado.
O seu inimigo,
o escaravello do piñeiro occidental.
Este asasino diminuto busca debilidades...
para penetrar e poñer os ovos.
Se lle sae ben a xogada,
as súas larvas famentas devorarán a árbore dende dentro.
Pero non é só unha árbore.
É unha fortaleza lista para a batalla.
Tralas súas barricadas agocha vías de subministración.
Bombea case 400 litros de auga de chuvia ó día das raíces á copa.
E coa auga fortalece outra liña de defensa.
A resina.
Cobre os baleiros.
E repele o invasor.
Está programada para furar e un liquidiño de nada non a vai deter.
Mais a resina...
garda un ás na manga.
Cando seca,
endurece.
Detén ata os escaravellos máis decididos...
en seco.
Porén, non sempre se pode montar tal defensa.
Os patróns meteorolóxicos do Pacífico mudan cara ó norte.
As típicas tormentas destes bosques californianos
atacan agora o litoral canadense.
Nos últimos anos, estas árbores recibiron dous terzos da chuvia habitual
Sen auga dabondo para a resina...
o poder decántase do lado dos escaravellos.
Rompen as defensas.
As larvas penetran nas vías de subministración
e cortan a auga que precisa para vivir.
O último bastión da árbore.
Un berro silandeiro.
O bosque morre.
Só cómpre unha chispa.
Máis de 4000 km2 arden a uns 1000 °C durante meses.
Nalgúns puntos, máis do 80 % das árbores mortas que alimentan os lumes
son piñeiros reais americanos atacados por escaravellos.
O lume pinta de laranxa os ceos de San Francisco,
pero as árbores manteñen certa esperanza.
Comezan un lento éxodo en busca de refuxio no norte.
Avanzan máis dun quilómetro cada tres anos.
Os piñeiros medran agora en latitudes que antes eran demasiado frías.
Avanzan cara ó norte.
Bríndanlles novas oportunidades a outros
con consecuencias sorprendentes.
Este par de castores intrépidos seguen a marcha das árbores.
Son uns pioneiros, ningún castor chegou antes tan ó norte.
Á distante tundra de Alasca.
O novo barrio dálles todo o que precisan para poñerse mans á obra.
Deben construír a súa nova gorida e represa.
Con dentes...
e poutas.
En poucos meses,
estas veigas sufrirán as inclemencias do inverno ártico.
Para sobrevivir tan ó norte, deben construír a presa con esmero.
Se reteñen demasiada auga, a gorida pode anegarse.
Do contrario, a poza conxelarase atrapándoos dentro.
Un equilibrio entre enxeñería de precisión
e dentadas constantes.
Só os elementos xulgarán se lles saíu ben.
Inverno.
Resistiu a súa gorida?
Ou construíron a súa propia tumba de xeo?
Foi todo un éxito.
A casa quedou perfecta.
Digna dunha nova fronteira.
Co chegar da primavera, vemos que o encoro tivo outro efecto.
Os nosos castores transformaron a poza nun lago.
Absorbe o sol primaveral e quenta o solo xeado que hai por baixo.
Cando se desconxela, flúen máis correntes e poden enraizarse máis árbores.
Unha febre do ouro da construción
para máis castores que chegan do sur.
Converten esta terra virxe nunha buliciosa comunidade fronteiriza.
Pero non é ouro todo o que reloce nesta nova utopía.
Os lameiros conxelados de Alasca gardan un escuro segredo.
Co desxeo...
liberan metano.
Un gas de efecto invernadoiro que pode desequilibrar o clima.
Atrapa 80 veces máis calor na atmosfera có dióxido de carbono
e acelera o desxeo subterráneo.
Dese xeito, libérase máis metano aínda
nun círculo vicioso de temperaturas crecentes.
O 90 % dese exceso de calor
é absorbido polos océanos,
o que provoca máis furacáns
e, en certos lugares, algo moito máis preocupante.
Unha vella plataforma petrolífera
é a ancoraxe perfecta deste pólipo diminuto.
Un lugar privilexiado...
para descubrir novos sitios
onde depositar clons.
Nun océano cada vez máis cálido, un só pólipo non tarda moito
en crear un exército de clons.
E non é máis có primeiro paso da súa expansión implacable.
Despois dunhas semanas, os clons transfórmanse.
Perden os tentáculos e os seus corpos convértense en pequenas torres.
Cada clon é unha cadea de produción.
Unha liña de montaxe de bebés.
Océano cálido. Sobrepesca. Menos depredadores.
Por tanto, sobreviven cifras récord destes bebés.
Chegan á adultez en poucas semanas.
E convértense en medusas.
Sen cacho nin esqueleto, son capaces de resistir
aínda que o cambio climático aumente a acidez dos océanos.
Os superviventes finais do planeta.
Estes seres sinxelos e xelatinosos crearán máis pólipos.
Cada un ten a capacidade de crear un exército de seu con millóns de clons.
Os nosos océanos cambian e son testemuña
do que algúns científicos chaman "o auxe mucoso".
Océanos de medusas.
Lexións de roedores.
Bandadas de insectos.
Todo indica que a rede da natureza chegou ó seu punto crítico.
Todos comezamos a notar os seus efectos.
Pero aínda quedan xeitos de devolverlle a saúde ó planeta.
Compartimos fogar con especies extraordinarias
que ó loitar por alimentar as familias,
salvar os fillos
e protexer o seu fogar
axudan a recuperar a rede da natureza.
Os mellores curandeiros deste mundo vivo.
O noso futuro está nas súas mans.
Subtítulos: Abraham Díaz López