Σε ένα ποτάμι στη βορειοδυτική ακτή της Αμερικής...
το ταξίδι του σολομού συγκρούεται με τον μοντέρνο κόσμο.
Αυτή η πλημμυρική περιοχή παρείχε εύκολη διέλευση στα ψάρια.
Αλλά ένας δρόμος τη μετέτρεψε σε θανάσιμο τζογάρισμα.
Οι σολομοί πρέπει να το ρισκάρουν
για να φτάσουν στον τόπο αναπαραγωγής.
Ένα δυνατό ένστικτο τους οδηγεί να κολυμπήσουν κόντρα στο ρεύμα.
Οπότε, πρέπει να το κάνουν.
Κι αν πετύχει ένας,
μπορούν κι άλλοι.
Εκατομμύρια σολομοί θα περάσουν μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης.
Από τον ανοιχτό ωκεανό...
ως την ενδοχώρα, μέσα από άσφαλτο, τσιμέντο κι ατσάλι...
αυτούς τους αποφασισμένους ταξιδιώτες δεν τους σταματά τίποτα.
Αν τα καταφέρουν,
θα μεταφέρουν πάνω τους θρεπτικά συστατικά ζωτικής σημασίας
που θα θρέψουν ένα τεράστιο δίκτυο δασών στη βορειοδυτική ακτή της Αμερικής.
Για να είναι υγιές,
αυτό το δάσος και ό,τι εξαρτάται από αυτό...
χρειάζεται τα ψάρια του.
Και οι ηρωικοί σολομοί
είναι μόνο ένα από τα απίστευτα πλάσματα
σε όλο τον κόσμο...
που μάχονται να επιβιώσουν...
να προσαρμοστούν και να αναπαραχθούν,
βοηθώντας παράλληλα στην αποκατάσταση της υγείας του άρρωστου πλανήτη μας.
Είναι οι πιο ισχυροί σύμμαχοί μας στον δρόμο για την ανάκαμψη της Γης.
Παλεύοντας για το μέλλον τους,
παλεύουν, στην πραγματικότητα, για το δικό μας μέλλον.
ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΓΕΜΑΤΟΣ ΖΩΗ
Ο ΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΑΜΨΗ
ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ Η ΚΕΪΤ ΜΠΛΑΝΣΕΤ
Άνθρωποι.
Κάναμε περίεργα πράγματα στον πλανήτη.
Προσπαθώντας να χτίσουμε τα σπίτια των ονείρων μας...
φτιάξαμε έναν μπερδεμένο κόσμο για τους γείτονες.
Όπου εξαπλωθήκαμε,
οι κίνδυνοι που φέραμε προκαλούν το χάος.
Αλλά ένα πλάσμα προετοιμάζεται μια ζωή για τα χειρότερα.
Στο καταφύγιό του στη Φλόριντα,
πανέτοιμο για την Ημέρα της Κρίσης.
Μέσα σε ένα σκληρό όστρακο, δύο μέτρα κάτω από τη γη.
Έτσι μένεις ασφαλής.
Αλλά ακόμα κι οι ερημίτες πρέπει να φάνε.
Ίσως είναι τρομακτικό για τη χελώνα να αφήνει το λαγούμι της.
Μα δεν θα βρει φρέσκους βλαστούς χωρίς να βγει από το καβούκι της
και από τη βολή της.
Έλα, πόσο τρομακτικό να είναι;
Πάμε κι ό,τι γίνει.
Οι γείτονες μοιάζουν ακίνδυνοι.
Εργάζονται για να έχουν το πευκοδάσος της Φλόριντα
σε άψογη κατάσταση.
Επικονίαση.
Δενδροφύτευση.
Καταπολέμηση παρασίτων.
Αλλά κάποιους καλύτερα να τους αποφύγει.
Για τη συνετή χελώνα μας,
απέδωσε το ότι βγήκε απ' το καβούκι της.
Ένα καλοκαιρινό τσιμπούσι.
Μα πρέπει να μένει σε επιφυλακή.
Το κατακαλόκαιρο είναι και εποχή πυρκαγιών.
Έτσι κάνει χώρο η φύση για τη νέα ζωή.
Αν δεν γυρίσει στο λαγούμι της, θα ψηθεί στο ίδιο της το καβούκι.
Ώρα να το σανιδώσει.
Με θερμοκρασία πάνω από 300° Κελσίου...
η φωτιά καταλαμβάνει τέσσερα στρέμματα κάθε δέκα δεύτερα.
Παραδόξως...
η χελώνα επέζησε.
Πώς, όμως;
Δεν γύρισε σπίτι.
Έχει σκάψει καταφύγια, όμως, σε όλο το δάσος.
Κι οι προετοιμασίες της δεν έσωσαν μόνο την ίδια.
Πάνω από 300 διαφορετικά είδη
καταφεύγουν στα λαγούμια των χελωνών για να σωθούν από τις πυρκαγιές.
Έσωσε τους γείτονές της.
Και καθώς κάθε ζώο έχει τον ρόλο του στο δάσος,
μαζί θα βοηθήσουν να ανακάμψει το σπίτι τους.
Όλο και πιο πολύ χρειαζόμαστε ήρωες σαν αυτήν,
καθώς το δίκτυο της ζωής από το οποίο εξαρτόμαστε
απειλείται από όλες τις πλευρές.
Το 2020
η Αυστραλία βίωσε τις χειρότερες πυρκαγιές.
Το ένα πέμπτο των δασών της έγινε στάχτη.
Τρία δισεκατομμύρια ζώα σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν.
Αλλά ίσως υπάρχει θεραπεία γι' αυτήν τη διαλυμένη γη.
Μια φρουτονυχτερίδα κατεβαίνει στο Σίδνεϊ...
μαζί με χιλιάδες άλλες.
Το δάσος τους καταστράφηκε,
κι οι πρόσφυγες προσπαθούν να επιβιώσουν σε ένα νέο σπίτι.
Αυτός ο κόσμος δεν μοιάζει με κανένα δάσος.
Τσιμεντένιες φυλλωσιές.
Ηλεκτρικά κλαδιά.
Θάμνοι κοφτεροί σαν ξυράφι.
Τίποτα στα 50 εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης δεν την έχει προετοιμάσει γι' αυτό.
Μα μαθαίνει γρήγορα.
Η νυχτερινή όραση τη βοηθά να βρει τροφή ακόμα και στην καρδιά της πόλης.
Πρέπει να φάει πριν χαράξει.
Γιατί μετά τη νυχτερινή βάρδια, έχει και πρωινή δουλειά.
Ένα κοντινό πάρκο,
άλλοτε μια στάση στο ταξίδι της μετανάστευσης,
προσφέρει πια μόνιμο κούρνιασμα.
Και κρύβει κάτι αληθινά πολύτιμο.
Το πεινασμένο μωρό της, που περιμένει το πρωινό γάλα.
Αλλά και η μέρα κρύβει κινδύνους.
Τη ζέστη.
Τα καλοκαίρια, το Σίδνεϊ πιάνει πλέον συχνά τους 43 βαθμούς.
Πιο ζεστό από τα σκιερά δάση.
Θανάσιμο για νεαρές νυχτερίδες.
Αλλά η μαμά κρύβει άσο στο μανίκι της.
Αίμα ρέει στις λεπτές μεμβράνες της,
και προσπαθεί να δροσιστεί.
Κάνει αέρα στο μικρό της.
Αλλά η θερμοκρασία ανεβαίνει.
Κινδυνεύει.
Πρέπει να βρει τρόπο να το δροσίσει.
Υπάρχει μια τελευταία λύση.
Το νερό.
Χρειάζεται μια παράτολμη βουτιά.
Γεμάτος ο εναέριος χώρος.
Σκληρός ανταγωνισμός.
Αλλά θα τα βγάλει πέρα.
Με μια βουτιά μουλιάζει το τρίχωμά της.
Αρκετά για να δροσίσει το μικρό της...
με μια υγρή, σωτήρια αγκαλιά.
Ό,τι κι αν φέρνει αυτό το εχθρικό μέρος, κάνει ό,τι μπορεί για να τα βγάλει πέρα.
Δεν παίζεται μόνο η επιβίωση του μωρού της.
Οι φρουτονυχτερίδες μπορούν να διαμορφώνουν τον κόσμο γύρω τους.
Κάθε φρουτονυχτερίδα μπορεί να επικονιάσει 50 είδη δέντρων...
και να σκορπίσει χιλιάδες σπόρους σε μία νύχτα.
Ακόμα κι εδώ, στα πάρκα του Σίδνεϊ,
συμβάλλει στην αποκατάσταση της άρρωστης φύσης.
Αν κάποτε επιστρέψει στην άγρια φύση του...
αυτό το ιπτάμενο επιτελείο δενδροφύτευσης
θα βοηθήσει στην αναγέννηση του καμένου δάσους.
Όσο πιο υγιής είναι η άγρια φύση,
τόσο πιο πολλά προσφέρει σε όλους μας...
προστατεύοντας τον αέρα που αναπνέουμε, το νερό που πίνουμε.
Η υγεία ολόκληρου του πλανήτη μας
βασίζεται στα τελευταία μεγάλα οχυρά της φύσης
και στους πιο σημαντικούς κατοίκους τους.
Η φαμίλια αυτής της γιαγιάς όλο και μεγαλώνει.
Κάθε νέο μωρό, μια ευλογία.
Αλλά κι άλλο ένα στόμα να θρέψεις.
Οι δασικοί ελέφαντες έχουν μεγάλες διατροφικές ανάγκες.
Και πόσο πολύ να βοσκήσεις πια;
Πάλι καλά που έχει το μεγαλύτερο φαρμακείο της Αφρικής
δίπλα στο σπίτι της.
Το τροπικό δάσος του Κονγκό.
Διασχίζουν την πυκνή βλάστηση με αργούς ρυθμούς.
Υπάρχει κι άλλη λύση.
Ένα μονοπάτι.
Πολλές γενιές προγόνων της έχουν περπατήσει εδώ...
δημιουργώντας ευρύχωρους διαδρόμους χιλιάδων χιλιομέτρων...
διευκολύνοντας, έτσι, την περιήγησή τους.
Και αυτό το μονοπάτι οδηγεί...
σε ένα φαρμακείο του δάσους.
Ο πηλός περιέχει πολλά άλατα και ορυκτά...
που βοηθούν στην αποπνικτική ζέστη.
Σαν ισοτονικό ποτό με λάσπη.
Για να γίνει μεγάλη και δυνατή, η οικογένεια χρειάζεται βιταμίνες.
Και η γιαγιά ξέρει τα κόλπα για να τις βρει.
Οι ελέφαντες ακούνε πιο πολλές χαμηλές συχνότητες
από κάθε άλλο ζώο.
Και τα ευαίσθητα μαξιλαράκια στα πόδια τους
πιάνουν τις πιο ανεπαίσθητες δονήσεις.
Αυτός είναι ο ήχος των φρέσκων φρούτων που πέφτουν.
Η γιαγιά ξέρει πού πάει...
και πώς να κόψει δρόμο.
Αναζητώντας μια υγιεινή διατροφή,
όπου κι αν πάει αυτή η οικογένεια, ενισχύει και την υγεία του δάσους.
Κάθε ελέφαντας αφήνει
πάνω από 200 κιλά κοπριάς πλούσιας σε ορυκτά...
και καθαρίζει πολλά χιλιόμετρα ασφυκτικής βλάστησης κάθε μέρα.
Κι αυτό δίνει στα βλαστάρια του δάσους
την ευκαιρία να γίνουν γίγαντες.
Γίγαντες που έχουν τη δύναμη να μας σώσουν όλους.
Εμείς αυξάνουμε το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρά μας,
αυτό το πανίσχυρο δέντρο, τεράστιο χάρη στους ελέφαντες, τη ρίχνει.
Κάνει ένα από τα καλύτερα μαγικά κόλπα της φύσης.
Μετατρέπει το διοξείδιο του άνθρακα σε σάκχαρα,
μέσω του ηλιακού φωτός στα φύλλα του.
Κλείνει τον άνθρακα που θερμαίνει τον πλανήτη
στα κλαδιά, τον κορμό και τις ρίζες του.
Χάρη στη δουλειά των ελεφάντων κηπουρών, τα τροπικά δέντρα της Αφρικής
απορροφούν κάθε χρόνο ένα δισεκατομμύριο τόνους άνθρακα.
Αυτοί οι γίγαντες μπορούν να αποτρέψουν την αύξηση του διοξειδίου...
καταπολεμώντας την κλιματική αλλαγή...
ενώ η γιαγιά απλώς ψάχνει αυτά που χρειάζεται
για μια υγιή οικογένεια.
Όμως, τα τελευταία 30 χρόνια,
η λαθροθηρία εξόντωσε τα τρία τέταρτα των δασικών ελεφάντων της Αφρικής.
Με ελάχιστη άθικτη άγρια φύση στον πλανήτη μας,
χρειαζόμαστε τα άγρια ζώα περισσότερο από ποτέ.
Οι καλύτεροι θεραπευτές της φύσης εξαφανίζονται στις μέρες μας.
Τα είδη που κάνουν πιο πολύ καλό στην υγεία του πλανήτη
κινδυνεύουν πιο πολύ με εξαφάνιση.
Και καθώς όλα συνδέονται στο τεράστιο δίκτυο της ζωής,
οι μοίρα τους μπορεί να γίνει σύντομα και δική μας.
Μήπως μπορούμε να βοηθήσουμε κάποια από αυτά τα απαραίτητα ζώα
να ανακάμψουν;
Αντιλόπη σάιγκα.
Κάποτε εκατομμύρια τέτοιες τριγυρνούσαν στις στέπες μεταξύ Ευρώπης και Κίνας.
Βόσκοντας και σκορπίζοντας σπόρους,
αυτοί οι νομάδες συντηρούσαν επί χιλιετίες το πιο μεγάλο λιβάδι στον κόσμο.
Ως τη δεκαετία του '90,
που η λαθροθηρία αφάνισε τα κοπάδια τους.
Μειώθηκαν πιο γρήγορα από κάθε άλλο θηλαστικό.
Και μαζί μ' αυτές,
χάθηκαν και τα λιβάδια που συντηρούσαν.
Μια δεκαετία αργότερα, το κυνήγι τους απαγορεύτηκε σε κάθε περιοχή.
Το μέλλον της στέπας εξαρτιόταν απ' το αν θα επιβίωναν κάποιες απ' αυτές.
Μια νέα ελπίδα.
Που τριπλασιάζεται.
Τα αυριανά βοσκάρια, έτοιμα να περιπλανηθούν.
Κι ευτυχώς δεν είναι τα μόνα.
Κι άλλες μητέρες έχουν μαζευτεί στην περιοχή.
Μόλις ενός έτους, γεννούν δίδυμα,
ακόμα και τρίδυμα.
Έτσι, κάθε χρόνο, τα κοπάδια σχεδόν διπλασιάζονται.
Μέσα σε μόλις 20 χρόνια,
από μερικές χιλιάδες επιζώντες, κατάφεραν να φτάσουν το εκατομμύριο.
Η νέα γενιά είναι έτοιμη να ανακτήσει τα πάτρια εδάφη.
Διασχίζουν χιλιάδες χιλιόμετρα ετησίως.
Στο πέρασμά τους, δίνουν ζωή στα λιβάδια.
Και εξασφαλίζουν το μέλλον της στέπας για όλους όσοι ζουν εδώ.
Οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι η ανάκαμψη 20 ειδών μεγάλων θηλαστικών
ίσως οδηγούσε στην αναβίωση του ενός τετάρτου των εδαφών στη Γη.
Στις μέρες μας ένα κίνημα εξαπλώνεται σε πάνω από 70 χώρες παγκοσμίως.
Ζητά να επιστραφεί η γη στους φυσικούς επιστάτες της.
Ονομάζεται "οικολογική αποκατάσταση".
Στην Ιμπερά της Αργεντινής,
πάνω από 4.000 τ. χλμ. ελών, δασών και λιβαδιών
κατακλύζονταν κάποτε από 4.000 είδη.
Αλλά αιώνες εκτροφής βοοειδών έδιωξαν την άγρια ζωή,
θέτοντας σε κίνδυνο αυτήν τη βιοποικιλότητα...
ως τα τέλη της χιλιετίας...
που άρχισαν οι προσπάθειες αποκατάστασης.
Τώρα, όμως, ένα είδος στέκεται εμπόδιο στην πλήρη ανάκαμψη.
Αφού έφυγαν τα βοοειδή, ορδές καπιμπάρα γεμίζουν το κενό.
Τρωκτικά που ζυγίζουν 50 κιλά...
κόβουν κάθε νέο βλαστό που πάει να βγει.
Έτσι, η ανάκαμψη της Ιμπερά πήρε την κατιούσα.
Μα οι τεράστιοι ινδόχοιροι δεν ανησυχούν.
Είναι τόσο χαλαροί...
που οριζοντιώνονται.
Αλλά όλα αυτά θα αλλάξουν σύντομα.
Εδώ μέσα βρίσκεται ένας από τους πιο απειλητικούς θηρευτές,
που τον κυνηγούσαν εδώ πάνω από 70 χρόνια πριν.
Το διασωθέν τζάγκουαρ θα λύσει το θέμα των καπιμπάρα.
Σκοπός της είναι να ταΐσει τις δύο κόρες της.
Όλα εξαρτώνται από το αν η δολοφόνος θα μάθει να κυνηγάει...
στην άλλη πλευρά του φράχτη.
Είναι τα πρώτα ελεύθερα τζάγκουαρ εδώ από τη δεκαετία του '50.
Θα τα έχουν όλα στο πιάτο
αν η μαμά συντονιστεί με το δολοφονικό της ένστικτο.
Κινείται αθόρυβα.
Κρύβεται.
Πλησιάζει.
Περιμένει την κατάλληλη στιγμή.
Αυτά τα καπιμπάρα έκαναν πάντα ό,τι ήθελαν.
Πάνε αυτά.
Οι κόρες της παρακολουθούν το σεμινάριο και μοιράζονται τα λάφυρα.
Θα γίνουν κι αυτές φορείς αλλαγής...
εξερευνώντας τις δυνατότητες του αχανούς τόπου.
Αυτή η οικογένεια δολοφόνων θα σπέρνει τον φόβο όπου πηγαίνει.
Τα καπιμπάρα θα μείνουν στο νερό, όπου νιώθουν πιο ασφαλή.
Η μετακίνηση των φυτοφάγων βοηθά στην ανάκαμψη των φυτών.
Θύλακες νέων βιότοπων προκύπτουν.
Κι ακόμα περισσότερα είδη μπορούν να επιστρέψουν εδώ...
και να φτιάξουν το δίκτυό τους, κάνοντας το μέρος ανθεκτικό στις αλλαγές.
Οι αποκαταστημένοι ιστοί ζωής της Ιμπερά θα τη βοηθήσουν να αντέξει στον χρόνο.
Χάρη στην επιστροφή ενός χαμένου κομματιού του παζλ.
Οι δυνατοί θεραπευτές της φύσης
μπορούν να μας προστατεύσουν από πολλούς κινδύνους.
Τα λιβάδια αγριολούλουδων τονώνουν τους πληθυσμούς μελισσών...
προστατεύοντας το 25% των προμηθειών μας σε τροφή
από τις όλο και πιο απρόβλεπτες εποχές.
Οι θαλάσσιες ενυδρίδες αναζωογονούν τα δάση φυκιών...
που προστατεύουν τις ακτές από τις αυξανόμενες φουρτούνες.
Ο αυξανόμενος αριθμός των φαλαινών γονιμοποιεί τους ωκεανούς,
οδηγώντας σε αύξηση του πλαγκτόν,
που απορροφά κάθε χρόνο δέκα δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα.
Όσο όλα τα τροπικά δάση μαζί.
Όταν βοηθάμε τη φύση, η φύση βοηθάει εμάς.
Μπορούμε να δούμε τα σημάδια μιας ελπιδοφόρου ανάκαμψης.
Στην πολιτεία της Ουάσινγκτον, τον δρόμο του πανίσχυρου σολομού κλείνουν
πάνω από 10.000 τεχνητά εμπόδια.
Ο πληθυσμός ορισμένων ειδών σολομού έχει μειωθεί κατά 95%.
Μα καθώς αρχίζουμε να βλέπουμε την ευρύτερη εικόνα,
σε ένα ποτάμι σήμερα...
τα πράγματα θα αλλάξουν.
Κατεδαφίζονται παλιά φράγματα
κι αλλάζουν οι πλωτές οδοί της Βόρειας Αμερικής.
Μέχρι στιγμής έχουν κατεδαφιστεί πάνω από 1.900.
Χιλιάδες χιλιόμετρα ποταμών μπορούν να κινηθούν ξανά ελεύθερα.
Το ίδιο και οι σολομοί.
Επιτέλους θα φτάσουν στον πάτριο τόπο αναπαραγωγής.
Γεννούν τα αυγά τους στα κρύα, σκιερά ρεύματα.
Το ταξίδι ολοκληρώθηκε.
Αλλά η παρακαταθήκη τους μένει.
Μια ολόκληρη γενιά σολομών παραδίνεται.
Και ο θάνατός τους τονώνει τη ζωή στο δάσος.
Αυτή η τεράστια μεταφορά θρεπτικών ουσιών από τον ωκεανό στην ξηρά,
από τη μια ζωή στην άλλη,
είναι η ψυχή του δάσους...
και παρέχει μέχρι και το 80% του αζώτου που χρειάζεται για να αναπτυχθεί.
Οι απόγονοι των σολομών θα ταξιδέψουν με το ρεύμα
για να αρχίσει ένας νέος κύκλος.
Με τη βοήθειά μας, ο πληθυσμός τους μπορεί να αυξηθεί ξανά
και να συντηρήσει ένα ολόκληρο δίκτυο από διασυνδέσεις.
Από το βουνό...
ως τη θάλασσα.
Φέρνοντας ελπίδα σε όλους όσοι εξαρτώνται απ' αυτό.
Η φύση μπορεί να βοηθήσει στην ανάκαμψη του κόσμου μας.
Αρκεί να της δώσουμε μια ευκαιρία.
Κάθε έμβιο ον είναι απαραίτητο κομμάτι του δικτύου της ζωής...
από το οποίο, τελικά, εξαρτόμαστε όλοι μας.
Στον διασυνδεδεμένο κόσμο μας, κάθε πράξη έχει συνέπειες.
Και οι επιλογές που κάνουμε έχουν σημασία.
Οπλισμένοι με νέα γνώση,
μπορούμε να βοηθήσουμε τη φύση να αποκαταστήσει την υγεία του πλανήτη.
Η ώρα για δράση
έχει έρθει.
Γιατί το θέμα δεν είναι πλέον μόνο το αν θα καταφέρουμε να σώσουμε τη φύση,
αλλά και το αν θα καταφέρει η φύση να σώσει εμάς.
Υποτιτλισμός: Αγγελική Πανοτάρα