Rzeka na Wybrzeżu Północno-Zachodnim USA.
Łososie płynące na tarło zderzyły się ze współczesnym światem.
Kiedyś bez problemu pokonywały ten obszar zalewowy.
Ale teraz ta przeprawa to igranie ze śmiercią.
Łososie muszą podjąć ryzyko.
Płyną na tarło w górę rzeki.
Wiedzione silnym instynktem płyną pod prąd.
Mus to mus. Nie mają wyboru.
Skoro jemu się udało,
inni też dadzą radę.
Miliony wędrujących łososi muszą pokonać żmudną drogę.
Z wód oceanu...
w głąb lądu.
Wśród asfaltu, betonu i stali.
Ci zdeterminowani wędrowcy zrobią wszystko, by dotrzeć do celu.
Jeśli im się uda,
ich ciała staną się zastrzykiem substancji odżywczych,
które zasilą leśną sieć zależności na całym Wybrzeżu Północno-Zachodnim.
By zachować zdrowie,
ten las i polegające na nim stworzenia...
potrzebują ryb.
Te odważne łososie to tylko jeden przykład
z całego zastępu cudownych mieszkańców
naszego globu.
Ich walka o życie...
zmiany nawyków
i rozmnażanie się
mogą pomóc naszej niedomagającej planecie
wrócić do zdrowia.
To nasi najpotężniejsi sprzymierzeńcy
w walce o odrodzenie Ziemi.
Walcząc o swoją przyszłość,
tak naprawdę walczą też o nas.
NASZ PEŁNY ŻYCIA ŚWIAT
DROGA DO ODRODZENIA
CZYTA CATE BLANCHETT
Ludzie.
Nieźle urządziliśmy naszą planetę.
Zbudowaliśmy swoje wymarzone domy
i postawiliśmy świat sąsiadów na głowie.
Tam, gdzie my,
tam niebezpieczeństwo i ogólny zamęt.
Ale pewne zwierzę jest przygotowane na najgorsze.
Już od urodzenia.
Zaszył się w bunkrze na Florydzie.
Apokalipsa mu niestraszna.
Siedzi w swojej twardej skorupie sześć stóp pod ziemią.
Bezpieczniej się nie da.
Ale nawet pustelnik musi jeść.
Dla żółwia norowego
opuszczenie kryjówki to nie lada wyzwanie.
Jeśli chce coś zjeść,
musi wyjść ze swojej skorupy
i ze swojej strefy komfortu.
To przecież nie takie straszne.
Raz kozie śmierć.
Sąsiedzi są niegroźni.
Wszyscy ciężko pracują, by utrzymać las sosnowy
w jak najlepszej formie.
Zapylają.
Sadzą drzewa.
I zwalczają szkodniki.
Ale od niektórych lepiej trzymać się z daleka.
Ostrożnemu żółwiowi
opłaciło się wyjść ze swojej nory.
Załapał się na ucztę.
Ale musi mieć się na baczności.
Ponieważ środek lata to także...
pora pożarów.
Dzika natura robi miejsce nowemu życiu.
Jeśli nie zdąży wrócić do domu,
upiecze się we własnej skorupie.
Gaz do dechy.
Ogień ma temperaturę 600 stopni.
Co dziesięć sekund pochłania pół hektara lasu.
Jakimś cudem...
żółw uszedł z życiem.
Ale jak?
Nie dotarł do domu.
W całym lesie wykopał sobie mniejsze bunkry.
Przy okazji pomógł nie tylko sobie.
Ponad 300 gatunków zwierząt znajduje schronienie przed pożarami
w kryjówkach żółwia norowego.
Uratował sąsiadów.
Każde zwierzę ma do odegrania ważną rolę w lesie.
Wspólnymi siłami odbudują swój dom.
Potrzeba nam więcej takich bohaterów,
bo sieć życia, na której wszyscy polegamy...
stoi w obliczu wielu zagrożeń.
W roku 2020
w Australii wybuchły najgorsze pożary w historii.
Jedna piąta lasów obróciła się w popiół.
Ucierpiały i zginęły trzy miliardy zwierząt.
Ale dla tej ziemi jest jeszcze nadzieja.
Latający lis zawitał do centrum Sydney.
Są ich tysiące.
Ich lasu już nie ma.
Ci uchodźcy musieli znaleźć sobie nowy dom.
Ten świat ani trochę nie przypomina lasu.
Betonowe drzewa.
Gałęzie pod napięciem.
Tnące zarośla.
Ma za sobą 50 milionów lat ewolucji, ale na to nie była przygotowana.
Choć szybko się uczy.
Widzenie w ciemności pomaga znaleźć jedzenie.
Nawet w środku miasta.
Musi się najeść przed świtem.
Bo na nocnej zmianie
jej praca się nie kończy.
Pobliski park.
Kiedyś nietoperze tylko tu przystawały,
a dziś zatrzymały się tu na stałe.
W tych objęciach skrywa coś cennego.
Głodne dziecko czekające na poranne karmienie.
Dzień przynosi nowe wyzwanie.
Upał.
Latem temperatury w Sydney potrafią przekroczyć 40 stopni.
W lesie nie było tak gorąco.
Skwar może wykończyć młode.
Ale mama ma w zanadrzu kilka sztuczek.
Jej cienkie skrzydła są unaczynione.
Ochronią ich przed słońcem.
I posłużą za wachlarz.
Ale temperatura dalej rośnie.
Nie jest dobrze.
Samica musi schłodzić malucha.
Ostatnia deska ratunku.
Woda.
Wykonuje ryzykowny manewr.
Panuje tu niezły tłok.
I ostra konkurencja.
Ale dla niej to pestka.
Obniża lot i moczy futro.
Woda da maluchowi ochłodę.
Ten mokry uścisk ratuje mu życie.
Mama wybrnie z każdej trudnej sytuacji.
Da z siebie wszystko.
Ale nie chodzi tu tylko o los jej dziecka.
Nietoperze owocożerne mają wpływ na swoje otoczenie.
Każdy latający lis może zapylić 50 gatunków drzew...
i rozrzucić tysiące nasion zaledwie w ciągu jednej nocy.
Te parki w Sydney to dowód,
że obecność nietoperzy ma zbawienny wpływ na naturę.
Jeśli uda im się powrócić do swojego prawowitego domu...
ich liczna latająca armia
może pomóc lasom się odrodzić.
Gdy dzika natura tryska zdrowiem,
wszyscy możemy na tym skorzystać.
Chroni powietrze, którym oddychamy, i wodę, którą pijemy.
Zdrowie całej naszej planety
może zależeć od jednej z ostatnich ostoi przyrody
oraz jej wpływowych mieszkańców.
Ta babcia ma pod opieką całą rodzinę.
Każde młode to błogosławieństwo.
A także kolejna buzia do wykarmienia.
Słonie leśne mają duże potrzeby żywieniowe.
Trawy nie można jeść w nieskończoność.
Nic nie szkodzi, bo babcia ma największą aptekę w Afryce
na wyciągnięcie ręki.
Kotlina Konga.
Przebicie się przez gęste zarośla zajmuje dużo czasu.
Jest szybsza droga.
Ścieżka.
Pokolenia jej przodków kroczyły tymi samymi szlakami.
Stworzyły szerokie korytarze liczące tysiące kilometrów.
Spacer od razu jest przyjemniejszy.
Ta ścieżka prowadzi do...
leśnej apteki.
Glina jest bogata w sole i minerały.
Pomoże im przetrwać dokuczliwy upał.
Jest jak napój izotoniczny.
Żeby rosły silne i zdrowe, potrzebują świeżych witamin.
Babcia dobrze wie, jak je znaleźć.
Słonie słyszą dźwięki o bardzo niskich częstotliwościach.
Ich stopy potrafią wychwycić nawet najmniejsze drgania.
To dźwięk świeżych owoców spadających na ziemię.
Babcia wie, dokąd iść.
Zna najszybszą drogę.
Szukają zdrowego jedzenia.
A ich spacery
mają dobroczynny wpływ na cały las.
Każdy słoń produkuje 90 kilogramów bogatego w minerały nawozu...
i przerzedza kilometry gęstych zarośli.
Dzień w dzień.
Dzięki słoniom rosnące powoli sadzonki
mają szansę przeobrazić się w ogromne drzewa.
Te olbrzymy mogą uratować nas wszystkich.
Gdy ludzie podnoszą poziom dwutlenku węgla w atmosferze,
to uratowane przez słonie drzewo skutecznie ten poziom obniża.
Jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki...
drzewo przemienia dwutlenek węgla w cukry.
Wszystko dzięki światłu słonecznemu.
Drzewo zamyka ocieplający planetę związek
w swoich gałęziach, pniu i korzeniach.
Słonie bawiące się w ogrodników pomagają afrykańskim drzewom
pochłonąć miliardy ton dwutlenku węgla
każdego roku.
Te olbrzymy mogą nam pomóc w walce z rosnącym poziomem dwutlenku węgla...
i zatrzymać zmiany klimatu.
Wystarczy tylko, że ta babcia dalej będzie troszczyć się o rodzinę.
Ale w ciągu ostatnich 30 lat
aż 75% afrykańskich słoni leśnych padło ofiarą kłusowników.
Na ziemi pozostało niewiele dziewiczych terenów.
Potrzebujemy dzikich zwierząt bardziej niż kiedykolwiek.
Ci, którzy mogą uzdrowić naszą planetę, znikają na naszych oczach.
Gatunki, które robią dla Ziemi najwięcej,
są najbardziej zagrożone wyginięciem.
A że w tętniącej życiem sieci zależności wszystko się ze sobą łączy,
niedługo sami możemy podzielić ich los.
Ale może moglibyśmy pomóc tym bezcennym zwierzętom
podnieść się z kolan?
Suhak stepowy.
Kiedyś przemierzały stepy od Europy po Chiny.
Były ich miliony.
Pasły się
i roznosiły nasiona.
Ci nomadzi przez tysiąclecia utrzymywali ten ogromny step przy życiu.
Aż do lat 90. XX wieku.
Kłusownicy zdziesiątkowali stada suhaków.
Żaden ssak nie wymierał tak szybko.
A wraz z suhakami
zniknęły też stepy, które na nich polegały.
Ale dekadę później zakazano polowania na suhaki.
Przyszłość stepu
zależała od tego, czy ich populacja zdoła się odrodzić.
Nowa nadzieja.
Była jedna,
a są trzy.
Nowe pokolenie gotowe do wędrówki.
Na szczęście nie są same.
Na miejscu zebrały się inne młode matki.
Po roku od narodzin wydają na świat bliźnięta,
a nawet trojaczki.
Co roku rodzi się tyle młodych, że stado powiększa się dwukrotnie.
W ciągu zaledwie 20 lat
z kilku tysięcy suhaków powstała milionowa armia.
Nowe pokolenie jest gotowe, by odzyskać swój prawowity dom.
Co roku pokonują tysiące kilometrów.
A tam, gdzie się pojawią, step budzi się do życia.
Ich obecność gwarantuje lepszą przyszłość
mieszkańcom tych terenów.
Naukowcy wyliczyli,
że jeśli pomożemy 20 gatunkom dużych ssaków się odrodzić,
niemal 25% dzikich terenów zyska nowe życie.
W ponad 70 krajach na świecie popularność zyskała pewna inicjatywa.
Dzikie tereny mają wrócić do swoich prawowitych opiekunów.
To przywracanie dzikiej przyrody.
Mokradła Iberá w Argentynie.
Prawie pół miliona hektarów bagien, lasów i łąk,
które niegdyś zamieszkiwały 4000 gatunków.
Ale dziką przyrodę wyparła hodowla bydła.
A ten różnorodny krajobraz stanął na krawędzi przepaści.
Z nowym tysiącleciem
oddano ten teren w ręce natury.
Ale jeden gatunek zwierząt utrudnia mokradłom powrót do formy.
Kapibary postanowiły przejąć obowiązki zwierząt hodowlanych.
Te 45-kilogramowe gryzonie...
pochłaniają wszystko, co odrośnie od ziemi.
Odnowa mokradeł zawisła na włosku.
Ale te wielkie świnki morskie są spokojne.
Wrzuciły na luz...
i leżą plackiem.
Choć wkrótce się to zmieni.
Po tym wybiegu krąży
najgroźniejszy drapieżnik Ameryki Południowej.
Polowano tu na niego ponad 70 lat temu.
Ten jaguar może rozwiązać problem z kapibarami.
Samica musi nakarmić swoje córki.
Wszystko zależy od tego, czy nauczy się polować...
po drugiej stronie płotu.
To pierwsze jaguary, które postawiły tu nogę,
od lat 50. XX wieku.
Jedzenie czeka.
Mama musi tylko obudzić w sobie zabójczynię.
Skrada się.
Głowa nisko.
Zbliża się.
I cierpliwie czeka.
Kapibary robiły, co im się żywnie podobało.
Do czasu.
Uczą się od mistrzyni,
która podzieli się zdobyczą.
Te młode będą siłą napędową zmian.
Uwolnią potencjał drzemiący w tym obszarze.
Śladem tej zabójczej rodziny będzie kroczył strach.
Kapibary zostaną w wodzie, gdzie czują się bezpieczniej.
Gdy zwierzęta są w ciągłym ruchu, rośliny mają szansę wyrosnąć.
Dzięki temu powstaną nowe siedliska.
A na to stare ranczo powróci więcej gatunków.
Stworzą własną sieć zależności.
Zmiany nie będą im straszne.
Ta odbudowana sieć życia
pomoże mokradłom Iberá przetrwać wiele lat.
Brakujący element wrócił na swoje miejsce.
Pomaganie zwierzętom może nas uchronić
przed nadciągającymi zmianami.
Dzięki łąkom kwietnym rośnie liczebność pszczół...
które pomagają w produkcji 25% naszej żywności,
nawet przy nieprzewidywalnej pogodzie.
Chroniąc wydry morskie,
pomagamy lasom wodorostów...
które osłaniają wybrzeża przed wzburzonymi falami.
A rosnąca populacja wielorybów nawozi oceany,
co wspiera rozwój planktonu,
który co roku pochłania 10 miliardów ton dwutlenku węgla.
Tyle co wszystkie lasy deszczowe razem wzięte.
Gdy my pomagamy naturze, natura pomaga nam.
Na horyzoncie pojawił się już promyk nadziei.
Teren stanu Waszyngton.
Łososie nie mogą dotrzeć na tarlisko.
Na ich drodze stoi ponad 10 tysięcy przeszkód.
Populacje niektórych gatunków łososia zmniejszyły się nawet o 95%.
Ale powoli dostrzegamy potrzebę zmian.
Dzisiaj na jednej rzece...
sytuacja ulegnie zmianie.
Akcja wyburzania starych tam
zmienia oblicza rzek w Ameryce Północnej.
Jak dotąd rozebrano 1900 takich tam.
Rzeki ponownie płyną nieskrępowane przez tysiące kilometrów.
Podobnie jak łososie.
W końcu dopłynęły na tarlisko swoich przodków.
Składają jaja w zimnych, zacienionych potokach.
Dotarły do celu.
Ale ich rola tu się nie kończy.
Całe pokolenie łososi składa w ofierze swoje ciała.
Ich śmierć tchnie życie w cały las.
Cenne substancje odżywcze przybyły do tego lasu aż z oceanu.
Dar od życia dla życia.
To siła napędowa lasu.
Źródło 80% azotu potrzebnego roślinom do wzrostu.
Młode łososie popłyną w dół rzeki.
Historia zatoczy koło.
Z naszą pomocą ich populacja mogła się odrodzić.
A sieć zależności międzygatunkowych została podtrzymana.
Od gór...
aż po morza.
To nowa nadzieja dla tych, którzy na niej polegają.
Natura może pomóc uzdrowić nasz świat.
Jeśli tylko damy jej szansę.
Każda żywa istota
jest cennym ogniwem w sieci życia...
na której wszyscy polegamy.
W naszym świecie
nic nie dzieje się w próżni.
A nasze wybory
mają znaczenie.
Teraz wiemy już więcej
i możemy podjąć kroki,
by pomóc naturze uleczyć naszą planetę.
Musimy działać.
Już teraz.
Bo nie chodzi już tylko o to, czy my zdołamy uratować naturę,
ale czy to natura zdoła uratować nas.
Napisy: Marta Makieła