Kung titingnan 'yong accident rate ng team na 'to, napakataas.
Hindi naman bago na makatapos ng assignment nang walang aksidente.
Pero bihira 'yon.
Sa pagsisimula ng last season ko,
alam ko na
maliit lang 'yong tsansa ko.
Trabaho kong siguraduhin na di lang ako 'yong mabubuhay,
kundi lahat ng miyembro ng team.
At hindi ako pinapatulog sa gabi ng emosyon na dala no'n.
Uy, kumusta?
-Ayos lang, sir. -Sorry, pare, lumagpas.
'Yan, ayos.
Magandang araw sa inyo.
-Maraming salamat. -Mag-ingay kayo.
Sigurado 'yan.
TAHANAN NG THUNDERBIRDS
Kayo ang pinakabihasa, pambihira,
piling airmen sa puwersa.
Kinakatawan ng Thunderbirds ang husay ng sangkatauhan, pero higit pa ro'n.
Kinakatawan ng Thunderbirds ang kagalingan bilang bagay na higit sa sarili natin.
Kung magagawa natin 'to nang tama, makaka-inspire tayo.
Magsisimula 'to ng nagkakaisang layunin sa bansa natin.
Pero para magawa 'yon nang tama, hindi lang puro galing.
Dapat ibang klase rin tayo.
Ito ang misyon natin.
LUMIPAD NA PARANG KAMPEON
Welcome sa Show Center, ang air show podcast.
Isa 'to sa mga unang episode ng 2023.
Ako ang air show announcer, Matt Jolley, at mga kasamahan ko,
air show announcers, Rick Peterson at Rob Reider.
Isa 'to sa mga unang episode ng 2023.
Thunderbirds, check.
Pag-uusapan natin ang Thunderbirds.
-'Yong husay ng mga aviator na 'to. -Paandarin na!
GALINGAN, WAG PAPALPAK
Sila talaga 'yong pinakamahuhusay na piloto.
Handa na kami.
Thunderbirds ang display team ng US Air Force,
at nagpapamalas sila ng husay
kung saan nag-o-operate ang US Air Force
sa mga air shows sa buong mundo
sa pag-asang magiging inspirasyon sila ng susunod na henerasyon.
Sila ang mga pambato ng Amerika,
nagsasagawa ng pinakapambihirang combat maneuvers
nang naka-formation
Sikat talaga ang Thunderbirds sa larangang 'to. Pang-headline sila.
Gaano kalapit 'tong number two sa number three?
'Yong layo ng canopy ko sa wing niya, 18 inches.
Full send.
May 62 shows kami this year.
Kumalas na kayo.
Pinagmumukha talagang di makatotohanan.
Gumulong!
Malaking responsibilidad 'yong pagsusuot ng unipormeng 'yon.
Kasi biglang ibang tao ka na, Thunderbird ka na.
Ibang klaseng athletes sila.
Pambihira sila.
Sila ang team ng Amerika.
Welcome sa Show Center, ang air show podcast.
2023, January dito, papasok na tayo sa season,
maraming bago sa Thunderbirds.
Tatlo sa mga piloto na 'to ang papalitan nila,
para silang magsisimula ulit tapos itotodo nila.
Oo, at nagsimula na sila ng malaking training.
Mga tatlong beses silang lilipad kada araw.
Pag-usapan muna natin 'yong boss, si Astro Elliot.
Isa sa magagaling na boss ng Thunderbirds.
Sobrang effective niya last season. Nandiyan lahat ng variable ngayong season.
May tatlong buwan siya para aralin 'to.
Uy!
Hot papa! Okay, okay.
Last na ba 'to?
Okay, guys, welcome sa Spaceport.
Kung titingnan n'yo 'yong flight line,
ito talaga 'yong nararapat, guys.
Walang hindi taga-US Air Force Thunderbirds dito ngayon.
Ito 'yong ideal flying situation para i-train ang team
na maging pinakamahusay.
Team 2023,
anim na piloto,
tatlong beterano.
Number five, Thunder, ang lead solo.
Kung titingnan mo 'yong jet niya sa lupa, baliktad 'yong number five.
Bakit? Kasi palagi siyang nakabaliktad.
Number four, Threat.
Siya 'yong instructor, sa likod ng diamond siya nakapuwesto,
binabantayan niya 'yong mga bago sa wings.
Go diamond.
Thunderbird number one, ang boss.
Si Astro.
Siya 'yong namamahala sa mga nangyayari sa ere
pati na sa lupa para sa 135 na miyembro ng team.
Kung ano'ng sasabihin niya, masusunod.
Para sa 'kin, ang milagro sa Thunderbirds
ay 'yong pagpapalit namin ng miyembro kada taon.
MGA BAGUHAN
Kada taon, kalahati sa mga piloto 'yong pinapalitan namin.
Bumubuo kami ng team na galing sa wala.
Tatlong bagong piloto ang sasali sa team ngayon.
Dalawang taon silang magsisilbi sa team.
Sila na agad 'yong tatlong pinakamagaling na combat pilot ng Air Force.
Pero iba ang air demonstration, eh.
Si Miami ang Thunderbird six.
Siya 'yong bagong solo ng team.
Bilang baguhan, pinaliwanag nila sa 'kin 'yong rules.
Bawal tumama sa lupa.
Si Zeke ang magiging Thunderbird two.
Siya ang magiging kaliwang wingman.
Sarap sa pakiramdam, pero nakaka-stress din.
Di ko alam kung paano 'yong training. Kaya tiwala na lang sa proseso
na aayon ang lahat, parang puzzle.
At siyempre, si Primo.
Malawak 'yong background ni Primo sa F-16.
Marami siyang combat time.
Siya ang Thunderbird three this year.
Gusto naming maging pinakamagaling 'to na panimula sa air show, na…
para bang bukas na.
Ito lang 'yong gusto kong sabihin sa inyo.
Hindi biro ang susunod na dalawang buwan.
Lilipad tayo ng weekends, dalawa kada araw.
January 9 ngayon.
Dalawang buwan na lang, COMACC cert na.
Mas malapit na kesa sa iniisip n'yo. Mahalaga 'to.
Kaya tayo nandito.
Gagawin natin 'to nang tama na may tiwalang bulag.
Thunderbirds!
Tiwalang bulag!
60 ARAW BAGO ANG CERTIFICATION
Maraming pressure patungong certification process.
Nakadepende sa abilidad ng team na mag-perform
sa ere, sa harap ng American public.
At ang desisyon para sa certification
ay nasa kamay ng four-star general na namamahala sa air combat command.
At oo o hindi lang 'to.
Hindi mo masasabing elite ang isang team hanggang magsimula na silang mag-perform.
May mataas na pamantayan na hindi madadaan sa usapan.
Kung hindi magiging maganda ang certification, hindi mapapayagan
ang team na i-represent ang Air Force at ang bansa.
At hindi madadaya 'yon.
Markado na sa kalendaryo ang final certification, kaya nakakakaba.
-Maghanda para sa high show. -High show two.
-Three. -Four.
-Five. -Six.
Papasok ang diamond sa TFR na may loop sa pag-lipad, kanan pakaliwa,
at left-hand turnout, bababa para sa clover loopover.
Sanay magpalipad ng combat ang combat pilots.
Maayos na lipad, sa labanan, tutok sa pag-target, sa kalaban.
Hindi kami nagti-train ng aerobatics.
Kailangan mong humiwalay sa survival instincts mo
para makalipad sa demonstration na 'to.
Apatnapung minutong kaguluhan 'to.
Pag pinanood 'yong diamond,
nando'n ang jet one, two, three at four.
Naipapakita ng diamond 'yong formation capabilities ng team.
Diamond Pass in Review ang pinakadikit na formation ng paglipad.
18 inches ang pagitan tapos mabilis 'yong andar. Palakasan talaga ng loob.
Magkamali lang ako ng hawak,
puwede na'ng mauwi sa banggaan.
Solo pilots, Thunderbirds five at six, may sarili silang act.
Dalawang jet na lumilipad nang matulin.
Magsasalubong sila sa closing speed na halos 1,000 miles kada oras.
Katiting lang 'yong layo mo sa panganib.
Anim na flying jet, 18 inches ang pagitan, halos kasing bilis ng tunog.
Hindi kapani-paniwala 'yong ginagawa nila.
Kapag manghang-mangha na lahat,
manggugulat sila sa climax ng show,
ang high bomb burst.
Matatahimik 'yong mga nanonood,
nakatutok lahat ng cell phone.
Isa sa mga pinakadelikadong ginagawa namin 'yong high bomb burst.
Kita mo 'yong mga jets, umaakyat sila sa langit.
-Tapos maghihiwa-hiwalay sila sa taas. -Kumalas na, handa na.
Mag-iiba-iba kami ng direksyon sa ere.
Bababa kami nang pa-vertical.
Two-mile section.
Two-point-four, 45,000.
-Hila! -Hilahin pataas.
Magsasalubungan sila sa loob lang ng miliseconds.
Nagpapakitang gilas sila.
Tapos magsasama-sama ulit sila.
Para makapagsama-sama ulit,
'yong ibang piloto, kailangang lumiko nang matulin nang nakabaliktad,
nilalagay nila 'yong sarili nila sa hindi kapani-paniwalang G-forces.
Dapat asahan ng tatlong wingmen 'yong rejoin line
at 'yong papalapit na lupa.
Visually lang.
…310, 320, 330, 340.
Pag nagawa nang tama,
magsasama-sama lahat ng jet sa air show center.
Show center.
Sobrang lupit.
Sisirain 'yong pamilya mo ng assignment na 'to o palalakasin ka.
Walang iba.
Tatlong daang araw na naka-deploy.
Mawawalan kayo ng weekends sa loob ng dalawang taon.
Magsapatos na kayo tapos mag-almusal na, okay?
Okay, mag-iitim na sapatos po ako.
Ayan. Ayos 'yan.
Dito ka po matutulog mamaya?
Oo.
Isang araw na lang.
Nakakalungkot pag nagtatanong 'yong mga bata, "Pa, nandito ka po bukas?"
Kailangan kong sabihing, "Hindi, 25 days akong mawawala."
Excited na ba kayo sa school?
ANAK NI JUSTIN
Okay, ayos.
Ayaw kong maging Thunderbird siya.
ASAWA NI JUSTIN
Naaalala ko no'ng umuwi siya at sinabi niyang,
"Uy, gusto mo bang gawin 'to?"
Tapos tiningnan ko lahat ng banggaan, aksidente, at namatay
sa Thunderbirds, tapos kinalkula ko,
tapos naisip ko, "10% 'yon."
10% ng Thunderbirds 'yong namatay.
"Ayaw kong gawin ni Justin 'yon," kaya humindi ako.
Ano ang apat na apat?
Apat na apat, equals 16.
Wow naman.
-Alam ko 'yon. -Paano mo nalaman?
Kasi po wala sa…
Pero pag pinapanood 'yong show, para siyang art form.
Imbes na combat flying,
parang music, eh.
Gumagawa ka ng tunog, walang salita, walang kahulugan,
pero bawat tao sa audience, may sariling kuwento
o response na nararamdaman nila habang nanonood.
Sobrang nakakamangha ng ginawa nila, kaya sabi ko, "Okay, sige."
Sige na nga.
Sumali ka na.
Eto na. Ayos!
Ano ba 'yan?
-Ako naman. Ito 'yong pinakamalakas. -Sige.
Sa unang sali mo sa Air Force,
madaling sundan 'yong value na serbisyo bago sarili.
Okay, eto na.
Pag nagkaanak ka.
Magbabago 'yong value na 'yon.
-Mas malayo nararating no'ng yellow. -Kaya nga, eh. Ay, hindi…
Hindi lang sarili ko 'yong nilalagay ko sa panganib.
Ginagawa ko rin 'yon sa batang pamilya na naiintindihan na 'yong panganib.
-Payakap nga. Aalis na kami. -Ano po?
Lilipad na si Papa.
Halika nga.
Oh, sige na…
Sobrang hirap para sa mga bata. Tingin ko mahirap din para kay Justin.
'Yong mga nakaka-excite sa pagiging magulang,
di niya nararanasan.
Wag mo 'kong durugin. Lilipad ako.
Magpakasaya kayo, ha? Babalik ako.
Babe.
Sige na.
Mahal kita.
Mahal kita. Bawal mamatay.
Okay.
Bawal mamatay.
Sabi niya 'yon. Ayun 'yong nag-iisang rule niya.
Naiintindihan niya 'yong panganib.
Pero naniniwala kami ni Victoria na mahalaga
para sa mga bata na makita kami na mag-set ng objectives
at gawin 'yong tungkulin namin nang higit pa sa sarili namin.
56 NA ARAW BAGO ANG CERTIFICATION
Di ko sila makita.
Ayun sila. Nakukuhanan mo sila?
Oo.
Sige.
PAGSASANAY #1
Sa delta loop, habang humihila ng four Gs, four times ng force of gravity,
four times ng body weight nila 'yong bigat nila habang umaakyat sila.
Tataas ang heart rate at blood pressure mo,
bibilis ang paghinga mo.
Oo nga, eh.
At kailangan mong gawin 'yon, bawat maniobra, sa loob ng 45 minuto.
Pag sinabing G forces, multiple of gravity siya.
'Yong isang G ay gravity ng Earth, 'yong kinatatayuan natin ngayon.
Para sa 200-pound na tao, 200 pounds 'yong bigat niya.
Kadalasan sa demonstration, seven hanggang eight Gs ang hinihila,
sa sandaling 'yon, sa loob ng 10 hanggang 15 segundo,
bibigat ng isang tonelada o 2,000 pounds 'yong tao.
Parang maliit na elepante.
Nasa four Gs 'yong usual resting tolerance mo.
Higit do'n, di na mapa-pump ng puso mo 'yong dugo sa ulo mo.
Kaya nangyayari siya, five Gs, six Gs, seven Gs, eight Gs.
Pababa nang pababa 'yong dugo.
Pagdating sa eight o nine Gs, nauubos na 'yong dugo sa bungo mo
at napupunta lahat sa paa mo.
Mawawalan ka ng malay sa sitwasyong 'yon kasi high-level organ ang utak.
Kailangan nito ng maraming oxygen at dugo.
Kaya makakaranas ka ng mga pagbabago.
Magiging kulay gray 'yong paningin mo.
Itaas mo pa, seven, eight, nine Gs.
Una, magdidilim 'yong paningin sa labas ng peripherals.
Maya-maya, liliit nang liit 'yon.
Didilim nang didilim, hanggang parang butas ng straw na lang.
Kung hindi mo lalabanan 'yon…
magdidilim lahat.
Pag bumigay ka, manlalata ka. Mawawalan ng kontrol 'yong mga kamay mo.
Pag malapit ka na sa lupa, at gano'n ka katulin…
kung magkakamalay ka, kadalasan huli na.
Kahit ano pang nangyari, kapag tiningnan natin 'yong tapes,
tandaan n'yo, nagawa natin.
Ngayon, aayusin naman natin.
So, magkakaro'n tayo ng standard debrief.
Sa totoo lang, marami tayong kailangang trabahuhin.
Marami tayong matututunan. Kaya natin 'to ginagawa.
Hihimayin natin lahat ng nangyaring mali.
Para kang dinudurog.
'Yong final certification sa March 10, hindi na 'yon mababago.
At puwede tayong ma-pressure bilang team na ipilit 'yong limits at boundaries
na ayaw nating ipilit.
Tingin ko mahalaga para sa 'min ng Diamond Instructor Pilot, ni Threat,
na magkaisa sa bilis ng pagtulak ng risk boundaries na 'yon.
Sa wind shear at turbulence, kapag nahigop ka,
manatili ka lang kalmado at dahan-dahan mong i-apply 'yong rudder
para wala silang makitang paparating na mukha na puno ng jet.
Bata pa lang ako, gusto ko na'ng maging fighter pilot.
Matagal ko 'yong pinangarap.
No'ng 2nd grade, umuwi ako tapos sabi ko, "Gusto kong maging Air Force pilot."
Di ko alam ibig sabihin no'n. Kahit no'ng highschool.
Hindi ko totoong naintindihan 'yon
hanggang no'ng first operation squadron ko.
Madalas, napapatungo na lang ako, anak ng puta, sorry, anak ng tupa.
May anin na eroplanong magkakadikit.
Sobrang astig na binabayaran ako para gawin 'to.
Okay, nakatingin kayo sa tatlong missile tips… yata…
sa taas ng canopy bow.
Tapos 'yong pangatlong static wick, nakaturo sa gitna ng buntot.
Kaya mas malalim siya sa inaakala n'yo. At saka medyo malabo.
Kaya, marami pang movement…
Training officer din ako. Kaya ako ang in charge sa training ng 2023 team.
Gusto kong maging pamantayan nila.
Kung di ako magaling, kasalanan ko 'yon.
Kaya kailangan kong galingan.
Wala akong aviation background bago ako nag-pilot training.
Kaya wala akong natural skill pero naging determinado ako.
Kaya halos araw-araw kong inaral 'yong mga bagay nang paulit-ulit.
Kasi kung pangit 'yong lipad, kasalanan ko.
So, ang contact point mo, pag di ka sumakto sa loob,
tapos tight ang missile rail mo, patay ang boss.
Okay.
Mabuting tao si Threat. Masarap matuto sa kanya.
Masarap sa pakiramdam na may tao na gustong gumaling ka.
Goal niya na maangatan ng 2023 'yong 2022.
Pero parang ang hirap no'n, eh.
Buong career ko sa Air Force, lagi akong nasa F-16.
Apat na taon ako sa Japan. Nilibot ko 'yong Pacific,
nag-perform ako sa mga air shows bilang single-ship demo pilot.
Dati kong vice wing commander si Thunderbird one.
Isang araw, pinatawag niya ko, sabi niya, "Primo,
naisip mo bang maging Thunderbird?" Sabi ko, "Hindi,
ayaw kong maging Thunderbird." Alam mo 'yon, 'yong Thunderchickens.
Mga Prima Donna na nakasuot ng masisikip na flight suits.
Pero sa haba ng pag-uusap namin,
ang dami kong natutunan tungkol sa mission.
At ito 'yong pinakamahirap na lipad na nagawa ko.
Do'n unang sumagi sa isip ko
na gusto kong maging parte ng team dynamic na professional
at kumakatawa sa kahusayan.
Sa ngayon,
para akong humahakbang ng isang paabante,
tapos dalawang paatras.
Sana may pag-usad pa rin kahit papa'no. Kahit na wala, kung bibilangin.
Parang umaatras nga, eh.
47 ARAW BAGO ANG CERTIFICATION
Tiwalang bulag ang pangunahing motto ng team.
TIWALANG BULAG
Ayun 'yong kakayahang magtiwala na gagawin ng mga kasamahan mo
'yong trabaho nila nang tama at nang maayos
na ang problema mo na lang ay gawin 'yong trabaho mo nang tama.
Panalo si Boss, 3-2-0 at eight.
Clear na'ng mag-takeoff sa runway 3-4. Showtime na!
Kung ikaw 'yong tamang kanang wingman, naka-90 degrees 'yong katawan mo,
kasi si Thunderbird one 'yong plane of reference sa kanan.
So, 40 minuto kang nakaganito.
Hindi alam ng wingmen kung nasa'n ang lupa at langit.
Alam lang nila kung nasa'n ang boss.
Nagtitiwala lang sila sa kanya nang buong puso.
Kung wala sa posisyon si number three tapos walang nakikita si four,
tatama si four kay three.
Handa na ang diamond.
Kailangan niyang magtiwala na nasa posisyon si three.
Kung wala kang tiwalang bulag,
hindi uubra 'tong show na 'to.
Nabubuo 'yong tiwalang bulag sa lahat ng repititions na ginagawa namin.
Kailangan ng training season para mabuo 'yon.
Diamond Pass in Review ang barometer para sa team.
Pag may nakita kang Diamond Pass in review tapos hindi balanse at kalat-kalat,
wala silang tiwala sa isa't isa.
Mukhang itong Diamond Pass in Review ang pinakamadaling maneuver sa show.
Lumilipad na diamond lang siya mula kanan pakaliwa.
Pero para magtagumpay sa maneuver na 'to,
kailangan kong punteryahing tumama sa lupa sa harap ng mga tao.
Hahawakan ko 'yong velocity vector nang hindi kumukurap
na may aim point na tatama sa lupa.
Kaya lang siya hindi tatama, kasi poposisyon si number two,
bahagya niyang maiaangat 'yong jet ko gamit 'yong lakas sa ilalim ng kanang wing
at maitatama 'yong vector sa harap ng mga tao sa eksaktong 100 feet.
Di kami makakalipad kung hindi buo ang tiwala namin sa isa't isa,
dahil pag sinabi kong pull set,
poposisyon si Zeke o tatama kami sa lupa.
Sa kasamaang palad, nangyari na 'yon.
THUNDERBIRDS PATAY SA PAGBAGSAK
Noong 1982, napakaimportanteng insidente sa team,
nasa puso naming lahat, 'yong Diamond Crash.
Taga-Hampton 'yong mga magulang ko, kaya excited na 'kong makabalik.
Excited na sila sa show.
Apat na Thunderbird jet fighters ang bumagsak sa disyerto
sa bilis na halos 400 milya kada oras.
Isang baguhang photographer ang kumuha ng litratong ito matapos ang salpukan.
Nagsasanay ang Thunderbirds para sa nakakamanghang formation na 'to.
Hindi nagbanggaan ang mga eroplano. Dumeretso lang sila sa lupa.
Apat na lalaki, kabilang ang commander ng Thunderbird, ang namatay.
Bumagsak 'yong aircraft ng commander leader,
di siya iniwan ng team members niya at bumagsak din sila.
Namatay 'yong commander ng Thunderbirds, sina number two, three, at four
noong araw na 'yon, January 18th, '82.
Malaki ang tiwala sa 'kin ng mga piloto sa team na 'to bilang formation leader.
Tiwalang bulag. Ayun lang 'yong paraan.
Kailangan kong buoin 'yong tiwalang 'yon, dahil pag nagkamali ako,
magbabayad kaming lahat.
Hindi natin mamadaliin 'to.
Iba na 'yong paglipad ko ng diamond purr,
kasi inaasahan ko 'yong pag-alalay mo at wala 'yon do'n ngayon.
Pero pag nakalapit ka na, sisimulan ko ang pull setting,
para bumagsak. Alam ko na masamang pakinggan, pero hindi.
Tapos aayusin mo 'yon.
Kaya pag pasok mo, magiging… Tapos aakyat tayo.
Walang pressure, ha.
Ipinanganak ako sa Illinois.
No'ng bata ako, lumipat kami sa Gainesville, Florida.
Maliit pa 'ko no'ng naghiwalay 'yong mga magulang ko.
Adik sa droga 'yong tatay ko at mas pinili niya 'yong gano'ng buhay
at gano'ng pamumuhay kesa sa pamilya niya.
No'ng freshman high school ako,
dinalaw namin 'yong tatay ko sa rehab no'ng pasko.
Naisip ko, grabe, ang lala nito.
At do'n ko naisip na
ayaw kong magkagano'n ako.
Kaya ibang landas 'yong pinili ko at nag-aviation ako, salamat sa lolo ko.
Siya 'yong nagtanim no'n sa isip ko.
Isang buwan bago 'yong commission ko sa Air Force,
naospital siya. Di namin alam kung mabubuhay pa siya.
Sabi niya, "Pupunta 'ko sa University of Alabama,
ako magiging first salute niya."
May sakit siya. Nakapunta pa siya sa Columbus, Mississippi,
at naikabit niya 'yong wings sa dibdib ko.
Sabi niya sa 'kin, "Magiging mahusay ka."
"Tuwing lilipad ka, tingin ka sa kanang wing, at sasakay ako ro'n."
Saglit lang, ha.
Namatay siya. Hindi ako nakapunta sa libing.
Kailangan kong kuhanan 'yong kanang wing bago 'ko lumipad.
Kaya umakyat ako, kinuhanan ko, ta's sabi ko, "May bago 'kong wingman."
Tuwing aakyat ako, titingin ako sa kanang wing, at sasabihin ko,
"Lolo, kumapit ka. Ibang klaseng lipad 'to," araw-araw.
34 NA ARAW BAGO ANG CERTIFICATION
Okay, pakiayos 'yong pagitan n'yo.
Kalmado 'yong hangin. Walang pitch.
Bilang ground-based evaluator ng team,
trabaho kong sabihin sa team kung pa'no magiging itsura nila sa tao.
Okay 'yong paggulong.
TT bobble.
Nine right. Maganda 'yong formation.
Medyo mabagal 'yong first half.
Hinahanap ko 'yong balanse. Nasa gitna ba 'yong mga solo?
Six high.
Gusto kong pulido sila.
Kumalas na, handa na.
Maayos naman.
Habang patuloy 'to, panonoorin natin ang kalalabasan
habang papalapit ang certification.
Mahalaga 'to. Hindi basta-basta.
Masyadong malaki 'to.
Alam kong nasa isip 'to ni Astro,
at nasa isip din ng iba pang mga piloto.
Wag sanang ako 'yong makasira nito.
Lalo na 'yong mga baguhan.
Si Primo, criminal justice 'yong inaral, eh.
Gusto kong malaman kung pa'no sila napunta sa fighter jets.
Nag-aaral siya ng criminal justice tapos nagpalipad siya ng jet.
Isa ang high bomb burst sa pinakamahirap na maneuvers ng mga air show,
at ayun 'yong panapos natin.
Okay, eto na.
7,000 sa nose, paakyat sa 30, papunta kay four.
Maghanda sa pagkalas. Kumalas na, handa na.
Sa linya.
Two out, action.
Altitude, altitude.
Dahil sobrang baba ng lipad namin, pinatay namin 'yong safety features
na pipigil sa pagbagsak namin.
Babala. Babala.
Hilahin pataas. Mag-ingat. Babala, babala.
One mile.
Pakiayos 'yong pagitan n'yo. Ang kalat ng usok.
Sama-sama, diamond.
Sa maneuver na 'to, di lang positive G ang tatama kay Primo,
kailangan niyang tapakan 'yong rudder, magkaka-lateral G,
dalawang magkaibang forces 'yong tatama sa katawan niya.
Kaya 'yan, diyan ka lang.
Masyadong agresibo 'yong rejoin line.
310, 320, 330.
Pumunta ka sa linya. Dali, Primo.
Kinapos sa linya.
Oo nga.
-Isa pa siguro. -Siguro.
Makasabay na sana si Primo.
PAGSASANAY #8 DEBRIEF
Bale, dito ka sa rejoin na 'to nahuli.
Hala.
Hindi magandang tingnan 'to.
Nahirapan si Primo sa rejoin phase ng high bomb burst,
ayun 'yong last phase kung sa'n magsasagawa siya ng 135-degree slice
nang nakabaliktad habang hinahanap ako at bumabalik sa wing ko.
Ilang segundo lang 'yon.
Puwedeng pakiulit sa simula niyan?
Parang sumobra ka sa G no'ng simula.
Kasi dapat palutangin mo nang konti dito tapos dagdagan mo.
Paganito dapat…
Bilang baguhan sa demo,
mataas 'yong pressure na magawa 'to nang tama.
Bilang lang 'yong mga araw sa training season.
No'ng pangalawang rejoin, sobrang baba ko.
Di ko alam kung masyado ba 'kong malayo
sa labas,
pero ayaw kong humila ng seven Gs.
Kaya naging ano 'yong high bomb burst…
mahirap para sa lahat,
at nostalgic para sa 'min ay di lang dahil primary maneuver siya,
kundi dahil ayun din 'yong huling malalang aksidente.
Namatay si Major Cajun Del Bagno sa high bomb burst no'ng 2018,
do'n mismo sa rejoin na 'yon.
Nagbabagang balita. Isang pilotong Air Force Thunderbird
ang namatay sa pagbagsak sa labas ng Las Vegas.
Isang F-16 fighter jet ang bumagsak malapit sa Nellis Air Force Base.
Isang F-16 ang bumagsak sa isang routine training flight.
Ito ang ikatlong bagsak ng Thunderbirds sa loob ng dalawang taon.
Kinilala siya ng Nellis Air Force Base bilang si Major Stephen Del Bagno.
Ayon sa ulat, ang pilotong si Major Stephen Del Bagno
ay hindi naglagay ng kahit ano'ng flight controls sa sandaling
pabagsak ang eroplano sa lupa.
MGA MAGULANG NI CAJUN
Gusto ng lahat na "mama" o "papa" 'yong unang salita ng anak nila.
Maliit pa si Stephen no'n at hindi pa siya nagsasalita.
Tapos may lumipad na eroplano at napaturo siya sa langit.
"Airplane, airplane, airplane."
"Airplane" talaga?
Di mo nga masabi 'yong "ma" at "pa", eh.
Dalawang pantig 'yong "airplane". Isa lang 'yong "ma".
Pati "pa", pero "airplane" 'yong sinabi.
Do'n nagsimula ang lahat. Ano siya no'n…
Dalawa, tatlong taon yata siya no'n.
Kumusta, Pa? Tumawag lang ako para sabihin na official na po.
Tinawagan ako ng buong Thunderbird team para sabihin na
ako 'yong susunod na Thunderbird four.
Mahal ko kayo. Magandang araw sa inyo.
Tawag po ako ulit. Ingat po. Bye.
Ordinaryong araw lang 'yon.
Pumasok ako sa trabaho.
Pumunta sa office ko 'yong IT manager ko, sabi niya,
"Joe, may aksidente sa Nellis Air Force Base sa F-16."
Sabi ko, "Okay, Thunderbird daw ba?"
Sabi niya, "Hindi."
Sabi ko, "Okay, sige." Gumaan 'yong pakiramdam ko
kasi hindi raw Thunderbird, so, okay si Stephen.
Walang problema.
Tinawagan ako ni Cindy.
"May dalawang nakauniporme sa pinto. Ano'ng gagawin ko?"
Wala si Joe sa bahay, pero kailangan ko silang papasukin.
Mahirap 'yong trabaho nila.
Mabait 'yong clergyman kasi niyakap niya 'ko at hinayaang umiyak.
Nanatiling kalmado 'yong officer.
Hindi ko alam kung pa'no nila nagagawa 'yon.
Hindi ko naisip na mamamatay si Stephen sa eroplano.
Kasi sobrang metikuloso niya,
sobrang masinsinan siya sa pagpapalipad.
Mas posible pa na matalisod siya sa bangketa
at mabagok kesa mamatay sa eroplano.
Sabi sa imbestigasyon,
hindi napatunayan na may ginawang mali si Stephen.
High bomb burst rejoin 'yon.
Nawalan siya ng malay sa dami ng Gs.
Sobrang lapit niya na sa lupa para maka-recover.
Kaya 'yong trajectory niya,
alam ko ang sabi nila, naka-90-degree angle.
Alam namin na wala masyadong natira sa kanya.
Ayun na 'yong pinakamalalang bagay.
Ang inaasahan mo, magpapaalam ka sa mga magulang mo,
pero di mo inaasahan na magpapaalam ka sa anak mo.
27 ARAW BAGO ANG CERTIFICATION
Ang mangyayari ngayon ay tinatawag na pitch.
Signal 'yon na tapos na 'yong palabas at bababa na sila.
Maririnig na natin ang landing codes.
Papasok ang landing codes, one hanggang six na pagkakasunod-sunod.
Magbibigay 'yon ng abiso sa maintenance sa kung ano'ng aayusin.
Nakabalik na sa deck ang Thunderbirds. Code two si one.
Hindi maki-clear ang FLCS single fail.
Magaling.
Welcome sa flight line, kung saan nagsisimula at nagtatapos ang lahat
para sa demonstration at lahat ng jet sa Air Force.
Doon tinatrabaho lahat.
Mayro'ng maintainers, jets, langis, gaas,
at maraming dugo, pawis at luha.
Naiintindihan namin na hindi ito 'yong pinakanakakaengganyong trabaho.
Nasa tiyan ka ng halimaw.
Agresibo, pero kapag nasa gilid ng jet 'yong pangalan mo,
at ikaw 'yong dedikadong crew chief, mahalaga 'yon.
Di lang 'to six demo pilots.
May 130 katao sa squadron na 'to
na nagpapakahirap para magawa 'yong trabaho.
Mas madalas pa 'ko sa tabi ng aircraft kesa sa pamilya at mga kaibigan ko.
Gusto mo itong maging the best. Best looking, best flying.
Gusto mo na maging paboritong jet ito. Anak mo 'yon, eh.
Game time na pagdating dito.
Isang pagkakamali lang, puwedeng mauwi sa pagkamatay.
Kahit maintained sa pinakamataas na standards ang mga 'to,
minsan nagkakaproblema pa rin.
Astig na safety feature ang ejection seat ng isang aircraft.
Makakatakas tayo sa isang aircraft na sobrang tulin
at may parachute ito para makaligtas tayo.
Pero marahas na paraan 'yon ng pag-alis ng eroplano.
Hahatak ka ng handle na magsisindi sa rocket motor sa ilalim mo
at lilipad 'yon ng 20 hanggang 25 times ng force of gravity
habang inilalabas ka sa eroplano.
Si Miami, nagka-ejection siya a few years ago.
Nabawasan ng one inch 'yong height niya.
Hinga nang malalim.
Umikli 'yong muscles niya.
Pag tumagal-tagal, titigas 'yon at magdadala ng pamumulikat sa likod niya.
At mas mapapalala pa 'yon ng compressive forces.
Dahil ginagawa n'yo 'yong Gs, lagi kayong nasa ilalim ng compression.
Ang pinakasimpleng paraan, kung kakalma ka,
dahan-dahan mong hilahin 'yong mas maikling binti.
May masakit ba?
Bukod sa hindi lang talaga ako flexible.
Alam ko, kailangan ko na ring mag-yoga.
Malaki 'yong physical at mental impact ng ejections sa isang piloto.
Milagro na'ng makabalik pa sa jet pagkatapos ng isang ejection.
Pero kung dadalawa pa ang isang piloto,
baka katapusan na ng flying career niya 'yon.
No'ng unang lapag ko pagkatapos no'n, nanginginig 'yong mga kamay ko.
Naging harang siya na kinailangan kong lampasan.
Isa sa mga taong pinakatumulong sa 'kin ay si Thunder number five.
Hindi niya 'ko iniwan.
Pinuntahan ko siya, tinanong ko kung may kailangan siya.
Kinausap ko siya kasi sobrang traumatic no'ng nangyari.
Ayun 'yong unang introduction ko sa klase ng mga tao sa team na 'to.
Sa totoo lang, 'yong unang 180 degrees na liko,
mukhang maayos siya sa altitude control. Kaya sinimulan ko sa 340.
Thunderbird five ang isa pang instructor role sa team,
kasi pangalawang taon na nila at lumipad sila ng anim last year.
Handa, tamaan!
Gusto ko more on visual 'yong pagtuturo ko gamit 'yong GPX lines,
para ipakita kung nasa'n ako at maka-timing.
Medyo lagi kaming may "mamamatay ako" factor,
pero pinapanatili no'n 'yong adrenaline at talagang focused ka.
Unang rule, bawal tumama sa diamond. Pangalawa, bawal tumama sa lupa.
Pangatlo, bawal tumama sa 'kin.
Ito ang C-130 Hercules. Nagbagsak sila ng jumpers kanina.
Ang laki.
May mga gulong sa parteng 'yon. Gusto ko 'yong gano'ng design.
Ito na 'yon.
Ito na 'yong pinakamagandang makukuha mo.
May mga eroplanong lumilipad.
Sino 'yan?
Ibang level ng kaastigan.
Oo nga, eh.
-Grabe. -Ay.
-Wow. -Ano bang anggulo 'yan.
Husay ng photography.
Punong-puno ng eroplano 'tong bahay na 'to.
Isang buong setup ng models lang 'yong nasa garahe.
Bawat libreng segundo,
gagawin na niya 'yong homework habang pauwi pa lang
kasi gagawa siya ng mga eroplano.
No'ng maliit pa siya, dinadala siya ni Kevin sa NASA.
Kaya kinalakihan niya 'yon. Talagang nasa ugat na niya.
"Magiging astronaut ako."
Bilang apat na taong gulang sa preschool,
pina-drawing siya ng teacher niya ng bagay na nasa kalawakan.
Grabe, kakaiba 'to.
Sa ibang bata, blue ang langit. Alam niyang itim ang kalawakan.
PAGLALAKBAY SA JUPITER
Naging theme niya 'yong space shuttle.
Hindi niya na binitawan 'yon.
No'ng una ko siyang nakilala, sabi niya balak daw niyang mag-astronaut.
Naisip ko no'n, okay, good luck.
Mangarap ka.
Karamihan sa NASA astronauts, mga Air Force o Navy fighter pilots,
specifically mga test pilot.
Kaya alam ko na kung gusto ko na makarating sa kalawakan,
ito 'yong kailangan kong gawin.
Kaya pumasok ako sa weapons school, tapos sa test pilot school,
nakatapos ako no'ng sumunod na taon bilang isa sa tatlong taong kilala ko
na natapos 'yong dalawang elite flying courses sa Air Force.
Sigurado ako no'n sa gagawin ko sa buhay ko.
-Nakapila na 'yong mga eroplano mo. -Sige.
Habang kumokonti 'yong mga aplikante, mula 18,000 hanggang 1,000,
tapos bumababa ulit sa 120.
No'ng magfi-first birthday na 'yong anak ko, tinawagan nila 'ko
para sa second round of interviews, nasa 40 to 50 na lang,
at naging astronaut finalist ako. Di ako makapaniwala.
Naisip ko no'n, grabe, ang layo ng narating ko.
May chance na mangyari siya.
Hanggang sa tinawagan ako ng kaibigan ko na si Brick, commander ng Thunderbirds.
Pinag-isipan kong mabuti 'yong papalit sa 'kin.
Ang pinakaimportanteng factor ay sino si Thunderbird one?
Sino'ng mamumuno sa team?
Sila 'yong magtatakda ng kultura.
Sila 'yong magtatakda ng kabuuang katangian ng squadron.
Mahalaga na makuha 'to nang tama.
Sabi niya, "Astro, pag-isipan mo 'yong pag-a-apply para mamuno sa team."
Sabi ko, "Wag na."
Nilabas na 'yong application ng NASA. Malapit na 'kong magsimula ng interviews.
Alam ko 'yong kapalaran ko, at hindi 'yon air demonstration.
24 NA ARAW BAGO ANG CERTIFICATION
Bilang flight surgeon, ang pinakatrabaho ko, una,
makalipad, unawain ang pilots, mapanatili silang ligtas.
Pero isa sa paborito kong trabaho tuwing air shows,
pinapailaw ko 'yong The Shine.
Magagamit ng boss at mga solo 'yong signals namin mula sa light gun
para makapuwesto sa linya nang maayos.
Pag 600 miles an hour ang lipad mo, minsan may split second lang siya
o mabilisang sulyap sa likod para hanapin 'yong maliit na ilaw
at sabihing, oo, diyan ako pupunta. Pumuwesto kayo sa linya.
PAGSASANAY #19
Pitchy entry, tree.
Maganda 'yong kondisyon. Kaya mo 'to, Primo.
Sa puntong 'to ng training season, nakakakita na 'ko ng pagkadismaya.
Mayro'n silang parang tinik sa side maneuver nila
na mukhang di nila malampasan.
Okay, kaya natin 'to.
Gusto kong makakita ng progress dito.
Kumalas na, handa na.
Okay, gusto ko 'to.
Hila.
Hilahin pataas.
Ang ganda.
Mauna ka.
Ayos, ang husay.
330, 340, 350
360, 370.
Nahuhuli siya.
Dali, habol!
Mali 'yong rejoin angle niya.
Ito 'yong pinakanakakadismayang nagawa ko.
Di ko magawa 'yong rejoin.
Show center.
PAGSASANAY #23
Wag na'ng alalahanin ang symetrics. Tapusin na lang natin sa tamang oras.
Laban, laban, laban.
Dali, habol.
Lawak.
Sobra 'yong G mo.
Imbes na lumapit ka sa kanya, lumapit ka sa pupuntahan niya.
PAGSASANAY #27
Sige na, diyan ka lang. Wag kang magpaiwan, sige na.
Ano'ng nangyayari?
Hindi tugma 'yong rejoin lines.
Teka nga.
Napapasobra ako sa taas. Tapos basura pa rin ang rejoin. Three.
PAGSASANAY #38
Konting baba pa. Sige na.
Show center. Bagal.
Kasi 1,000 feet 'yong baba mo,
magbabago talaga 'yong slice at G mo.
Ganiyan talaga. Palaging may ganiyan.
Di lang natin alam kung ano at kung kanino.
PAGSASANAY #43
Sa 'yo na 'to. Kunin mo na.
Laban, laban, laban.
Lakasan mo. Gawin mo na.
Kaliwa, kaliwa.
Ano ba 'yon?
Kuha na, eh.
Ang daming nangyari ngayong linggo.
Nagkaro'n kami ng dalawang magkasunod na safeties,
kung sa'n nalagay sa alanganin 'yong aircraft at mga tao.
PAGSASANAY #45
-Two. -Three.
Four.
Naramdaman ko 'yong uga.
Di ko alam kung kita sa tape, pero…
Patong-patong na kami.
Lumiko kami. Ito si one, two, three at four.
Kaya medyo nakadikit ako sa ilalim ni Boss.
Medyo nakakatakot na gano'n ako kalapit kay Boss lalo na sa skill level ko ngayon.
Kaya dumikit ako kay Primo.
At i-set ang timer at bumaba.
Hala… Lintik.
Hindi ko alam kung gaano kadikit 'yong dulo ng wings namin.
Walang nagawa si Primo kundi umalis sa formation.
Pinanood namin 'yon nang paulit-ulit sa debrief.
Zeke, subukan mong papirmihin 'yong wings mo kay Boss.
Kahit 'yong pagdikit mo kanina.
Kuhanin mo kung ano'ng makukuha mo. Kung di mo makuha, gumalaw ka at…
Nakakapersonal na nilagay ko si Primo sa alanganin.
'Yong tipong mapapaisip ka pag-uwi mo na, grabe, muntik na.
Puwede kaming mapahamak dahil do'n,
na ayaw mo na'ng isipin
pagpasok mo kinabukasan.
Okay, sa lahat ng nanonood, salamat sa oras n'yo
na tingnan ang bagong show sequence. Nagdesisyon kami…
No'ng dumating ako sa team no'ng August 2018,
nagkaro'n lang kami ng series ng tatlong Class A na pagkakamali.
Isa sa mga 'yon, may napahamak.
Interesado ako sa kasaysayan ng team.
May drawer ako na puno ng mga lumang dokumento
mula pa no'ng early '90s, hanggang '80s.
Isang araw, sinimulan ko na lang basahin 'yon.
Unti-unti akong nakabuo ng imahe no'ng dating versions ng team.
Medyo lumaylay kami sa ibang area na hindi namin namalayan.
Pag may nangyayaring aksidente o pagkakamali, napipilitan ang leadership
na itaas 'yong altitudes at ikalat 'yong formation.
Minsan hindi madaling makita ang kultura na lumihis sa maling direksiyon
sa isang organisasyon.
Minsan naman madali.
At sa huling 20 taon,
ito ang itsura ng Diamond Pass in Review ng Thunderbirds.
Hindi balanse. Wala sa posisyon. Malawak.
Hindi 'yon ang layunin ng institusyong ito.
Sasabihin ng karaniwang tao, "Mas ligtas ang aircraft
kung magkakalayo sila," tama naman 'yon.
Mas ligtas ang aircraft kung malayo ito sa lupa.
Pero no'ng umatras si Brick, nagkaro'n siya ng theory,
makakagawa tayo ng mas magandang show
kung magkakadikit tayo,
di lang mas maganda sa paningin, pero mas ligtas din.
Hindi lang halata.
Nakita niya na mas malakas ang tulak kung mas malayo ang itutulak,
at mas magiging ligtas kami kung mas tututok kami sa precision.
Kasi sa antas na 'yon, wala na'ng ibang tututukan.
Kaya nag-focus ako na hirapan 'yong lipad sa demo
kesa padaliin.
Ang pagkakasunod-sunod, ang pamamaraan…
Kailangan nating lumipad nang dikit, nang mababa, at nang ligtas.
Alam kong hindi mangyayari agad 'yon.
Kaya ang inalala ko no'n, pag umalis ako,
baka may magbago ng ilan sa mga 'to.
Kailangang may sumunod at magpatuloy nito.
Isang taong may tactical sense ng nakapagtapos sa weapons school,
at physics at aerodynamic sense ng nakapagtapos sa test pilot school.
Walang gano'n. Ay, may isa pala.
Habang lumalaki 'yong proyekto na 'yon sa isip ko,
na-realize ko lahat ng binigay sa 'kin ng Air Force.
Pinadala 'ko sa weapons school para maging pinnacle instructor,
pinadala 'ko sa test pilot school para maunawaan ang nuances
ng precision flying.
Para bang makasarili na tuparin 'yong childhood dream ko
ngayong may potensiyal na makagawa ng malaking impact
sa pagreporma ng team na magbibigay inspirasyon sa bansa.
Para bang oras na para suklian sila.
So, umalis ako sa flight line, bumalik ako sa opisina,
tapos sinulat ko 'yong pinakamahirap na email na sinulat ko,
sabi ko na kailangan kong iurong 'yong application,
kasi napili ako na maging Thunderbird one para US Air Force.
Ang lapit ko na, eh.
Halos nakikita ko na kung ga'no kasaya
na matupad 'yong pangarap na 'yon.
Pag-usapan natin ang Daytona 500.
May pagkakataon para sa maraming fans
na hindi air show fans na makita ang team.
Malaking bagay sa amin ang Daytona.
Lumipad na ang Thunderbirds sa Daytona 500 flyover
ng 12 magkakasunod na taon, 13 beses 'yong total.
Kalagitnaan na ng training season,
kaya maraming kontrobersiya kung dapat ba naming gawin 'to.
Ihihinto ba namin 'yong training para sa malaking national public event?
May isang linggong press. Malaki 'to para sa team.
So, positibo siya sa isang banda,
kaso nasa gitna ng training season.
At bago kami maging cerftified nito.
Malaking bagay para sa kanila na magawa 'yong flyover
habang tumutugtog ang national anthem sa Daytona 500.
Bago ang certification. Hindi 'to air show.
Di gaya ng air show kung saan nanonood ang local audience,
buong mundo ang nanonood ng Daytona 500.
Walang pressure, ah.
Inaasahang tatamaan namin 'yong "M" sa "matapang" sa national anthem,
sa loob ng microsecond.
Kailangan din naming maipaghiwalay 'yong "C" at "E" sa "world center."
Inches lang 'yong layo sa loob ng microseconds
para sa unang public appearance namin.
Nandito siya para kantahin ang national anthem,
i-welcome natin ang platinum artist at songwriter na si Breland.
Pag established na siya,
palakasin mo 'yong kumpiyansa ni Boss at ulitin mo 'yong TOT.
O nakikita ba
Sa bukang-liwayway
Ang itinanghal…
Simulan natin sa 10.
Limang segundo bawas sa 40.
-Sakto sa oras, Boss. -330 at holding.
Kanyang guhit at makikinang na bituin
TOT Bravo, one nine four eight four five.
-Roger. -Konting hatak.
300.
Ang pulang kuwitis
Limang segundong slip.
Konting liko.
Five nine one five bagong TOT. Isang minuto.
Itaas mo, Boss. Nahuli ng limang segundo.
Abante nang konti, 340.
O sabihin…
Pausukin na, handa na.
Kumakaway pa ba ang bandila
Papunta na sa splits.
Itaas mo, Boss.
Huli ng sampung segundo.
Ng malaya
Di tayo aabot. Huli na.
Ng matapang
Mag-ingay para sa performance ni Breland
ng ating national anthem.
Kasama ang United States Air Force Thunderbirds para sa flyover.
Nawala ako sa oras no'ng nagsimula siya ng 47 kasi sinubukan kong mag-add.
Walang may gusto no'n. Hindi ng organizers o ng team.
Tawanan na lang, Diyos ko, tapos na ang race pagbalik nila.
Matagal na'ng nagsasanay ang Thunderbirds ng hit maneuvers na ilang segundo lang.
At kinapos kami ng 10 segundo sa national anthem kanina.
Maraming kailangang trabahuhin.
Galit si Boss. Galit ang team.
Oo, eh.
Ramdam mo 'yong bigat ng pagkakamali sa flyover.
Nabigo kayo bilang team,
at mahirap siyang gawin pag malapit na ang certification.
Pakiramdam ko nahuhuli pa rin ako.
8 ARAW BAGO ANG CERTIFICATION
Maghanda sa pagkalas. Kumalas na. Handa na.
Pausukin na.
At magsama-sama.
Gulong. Andar.
Nasa likod mo si Three.
Mill. Gulong. Hila.
Nasa itaas si Boss.
Pasok ang rudder. Kailangang umabante.
Pasok na tayo.
Alam n'yo kung sino'ng kasama natin ngayon? Ang bagong number three.
Natututo ka bilang miyembro ng diamond.
Ano'ng tumatakbo sa isip mo?
Ang masasabi ko lang, nakaka-humble 'yong demonstration flying.
Paulit-ulit talaga dito. Kailangang ulit-ulitin 'yong mali
hanggang mag-click siya.
Pababa na.
Nakaharap 'yong wing tips.
Kasing lakas namin 'yong pinakamahina sa 'min. Lahat mahihirapan.
Pero tungkol 'to sa kung pa'no mo harapin 'yong hirap.
Mahirap makita 'yong progress kung anim na beses nagdo-double turn kada linggo.
Nagbabatak ka lang, sinusubukan mo 'yong best mo.
Medyo maaga. At hindi nakakatulong 'yong mabilis ka. Kaya…
Naghihintay ka lang na magtagumpay.
Nakatatlo o apat na eroplano ako bago 'ko natutong magbaba ng gulong.
Hala. Nakatingin siya kay Boss. Magagawa na niya 'to.
Gusto ko 'to.
PAGSASANAY #50
Puwede na.
Malapit na'ng certification, team effort. Nakakadagdag ba sa pressure?
Ang laking pressure.
Welcome back sa inyo. Ang objectives ay…
Tingin ko mas maayos 'to kesa sa una.
Di madaling maging kumpiyansa sa kinatatayuan mo.
Sa puntong 'to, madaling gustuhing dumepende
sa kung gaano tayo nagpursigi.
Pero hindi natin gagawin 'yon.
Dahil hindi gawain ng Thunderbirds 'yon.
Tungkol 'to sa brand na 'to.
Lagi kaming nag-aalala na hindi kami aabot sa finish line
pagdating ng COMACC certification.
Mamamatay na yata ako.
May larong nangyayari dito.
Kinukuha mo 'yong kamay no'ng katabi mo sa salute pop.
Sige, i-play natin ulit.
Mintis!
Grabe. Si Zeke, oh. Ang galing nito.
Ikaw ang 2023 Thunderbird namin.
3 ARAW BAGO ANG CERTIFICATION
Tamayo! Halika rito.
Pakihawak naman 'yong dulo ng ISA. Para hindi gumalaw.
Medyo madugo 'tong linggong 'to. May pumalpak na right stab servo.
Tamayo, paabot naman ng snippers o kaya dykes.
Siguro nasa 10 to 15 degrees 'yong lamig ng hangin ngayon.
Mahaba-habang gabi 'to. Baka abutin sila ng 1:00, 2:00 a.m.
Biglang dumilim, ah.
At biglang lumamig.
Pagod ka, nilalamig ka,
gutom ka.
Gusto mo na lang umuwi at matulog.
Pero kung gusto naming lumipad 'yong jet bukas, lilipad 'yong jet bukas.
280.
300.
330.
340.
350.
360.
Bale, mga 130 slice back siya.
Oo.
Function 'yan ng kung gaano ka ka-offset sa gilid.
Ngayong nakita mo na si Boss na gawin
'yong maneuver nang ilang beses, alam mo na kung sa'n siya pupunta, 'no?
Kaya lagi kong tinatanong si Boss, "Uy, sa'ng linya ka pupunta?"
Para alam ko kung saan siya pupunta,
para pag nag-rejoin ako dito, makikita ko kung sa'n siya pupunta.
Ilang araw na lang bago ang certification,
at pakiramdam ko wala pa 'ko sa kailangan kong maabot para sa high BB.
Hindi mo gugustuhin na maging dahilan kung bakit nabigo 'yong team mo.
Kulang yata ako sa altitude.
Wag mo na'ng masyadong isipin.
-Di ko siya iniisip. -Marami ka na'ng ginagawa.
Basta't di ka tatama sa lupa, makakatulong 'yon.
O kaya tatama.
Mabilisang paraan 'yon.
1 ARAW BAGO ANG CERTIFICATION
Puro number.
Nasa dulo na kami ng winter training.
Bukas may certification na kami mula sa commander ng Air Combat Command
na magdedesisyon kung okay ba na kami ang mag-represent sa US Air Force.
Mangyayari na lahat ng training na ginawa namin para dito bukas.
Okay. Pull set.
Ayan. Baba ko muna 'to.
Gusto mong makakita ng bibe?
Kung magpapakatotoo ako,
napalapit kami sa ibang bagay ng oras na 'to, at napalayo rin sa iba.
Nakakapagod.
Pero kaya 'yong serbisyo sa military
ay serbisyo ng pamilya.
Aandar 'yong makina in four minutes. Kaya kainin mo na 'yong sa 'yo diyan…
Ginawa ko 'yong may… Sa 'yo 'yong burrito na walang…
Kahit ano, aandar na 'yong makina…
Marami na'ng nagbago.
At itatapak namin 'yong paa sa harap ng isa, at darating sa next point.
Revan, tumigil ka!
-Hindi, DeeDee, puwede bang… -Mga bata, kumain na kayo.
Sige, magsalita ka, pero…
Yakapin n'yo na si Papa. Aalis na 'ko.
Kahit sino'ng nasa posisyong 'to, mapapatanong,
"May nasisira ba 'ko na di ko na maaayos?"
-Ayos lang 'yan… -Lalaban ang mga sundalo mo…
Lalabanan ni Papa 'yon. Halika.
Mahal na mahal ka ni Papa.
Sana tama ako pag sinabi kong, "Hindi, magiging okay tayo."
ARAW NG CERTIFICATION
Ten.
Five, four, three-point-six…
-I-launch mo kami. -…two,
isa.
-Hack, boss. -Okay, hack. Welcome sa inyo.
Papasok tayo ng 9:40. Magmamartsa tayo ng 9:50.
Sa Delta 62 tayo ngayon para sa COMACC certification.
Aalis tayo ng 18:10.
Ang layunin natin ay magsagawa ng mahusay na high show
para sa leadership natin para ipakita ang kakayahan ng team.
May isang pagkakataon tayo para lalong galingan
at maging perpekto, at gawing pinakamagandang laro ito.
TAHANAN NG THUNDERBIRDS
Pinaghirapan ko 'to, at may isang pagkakataon ka lang.
Ang laki lang ng pressure.
Ang pinakamahalaga para sa amin,
gusto naming ipakita 'yong husay ng team na 'to.
Bawat isa sa 'min gustong ibigay 'yong best namin.
Start one, handa na. Ibaba ang canopy, handa na.
Mahalaga ang araw na 'to. Certification day ng Thunderbirds.
Dumating na 'yong araw, na-check na lahat ng kahon,
puwede ka na'ng sumabak o hindi.
Lahat ng mata, nakatutok sa kaibigan nating si Primo.
'Yong huling dalawa, tatlong buwan ng training season,
nabuhay kami sa dugo, pawis at luha bilang team,
para sa araw na 'to.
Maghanda sa pag-usok, pausukin na lahat.
Thunderbirds, paandarin na lahat. Burners now.
Konting hatak.
Papalapit ang diamond mula sa kanan. Para sa 2023 Diamond Pass in Review.
Signature maneuver 'to ng Thunderbirds. Optics ang susi.
Pinakanag-aalala ako sa kaligtasan.
Pausukin na, handa na.
Pull set.
Sa kanan, si Major Katz, at sa kaliwa, si Major Tise.
Papasok na sa show center sa bilis na higit 1,000 miles kada oras.
Delikado 'yong ginagawa nila.
Mangyayari ba ng 100 feet sa kaliwa o sa kanan.
Mapapansin 'yon ng 100,000 taong nanonood.
Handa, i-set na.
Handa na, diamond…
Tumingin kayo sa kaliwa habang papalapit ang diamond para sa high bomb burst.
Ito na 'yon, team. Galingan n'yo!
Dahan-dahang umabante.
Konting tulak.
Kailangan nilang makarating sa eksaktong lugar sa eksaktong oras.
Maghanda, kakalas na. Kumalas na, handa na.
Two miles action.
Maayos, maayos. I-saddle n'yo.
One mile.
Ayan. Magaling.
Oh, Primo, nakatutok ang lahat sa 'yo.
Patingin ng talent mo.
Nasa taas si One. Five, two, two, three.
Laban, laban, laban.
Tapusin mo nang maayos. Pumasok ka.
Sige na, Primo. Pumasok ka sa linya.
Nasa 300 'yong linya. 310.
Mali 'yong linya niya.
330, 340…
Isara n'yo 'yong gap.
350, 360, 370.
380.
Pumunta ka na. Sige na.
Show center.
-Manatiling balanse. -Kaya mo 'to.
Ayos! Ang galing.
Tatlong hakbang paabante, isang hakbang paatras.
Pinag-aralan ni Primo ang high BB rejoin.
Talagang nakaka-proud siya.
Mahal ko si Primo.
Three-floor elevator version ng nangyari, tingin ko sasabihin nila,
pinakamagaling na nagawa natin 'yon.
Talagang kahanga-hangang palabas.
Ako na yata 'yong pinakamaraming napanood na tape ng Thunderbird.
At sa loob ng 40 taon, nakita ko na 'yong best at worst version ng team.
Kayo 'yong best version ng sarili n'yo ngayon.
Walang kasing husay.
Pasensiya na.
Ayos lang.
Kailangan ng Amerika ng mga kagaya n'yo.
Nangunguna tayo sa laro.
Ipamalas n'yo sa labas kung sino kayo at marami kayong magagawang kagaya n'yo.
Okay, dahil diyan, certified na kayo para sa '23, kaya n'yo 'to.
Kaya n'yo 'to.
Certification ng team '23 'yong pinakamagandang nakita ko
bilang ACC Commander.
Lahat ng hirap, di lang ng mga nakaraang buwan, kundi taon,
nagbunga.
Proud ako na naikonekta namin 'yong nakaraan sa kasalukuyan,
pero naikabit din namin sa hinaharap.
Isa lang ako sa mga nag-ambag para makarating 'yong team
sa gusto kong marating nito,
at 'yon ay pagiging perpekto, elite na team,
nandiyan lang 'yong golden era ng Thunderbirds.
Nasa harap namin, at kailangang umabante papunta ro'n.
-Sinagot niya ulit 'yong tawag natin. -Oo nga.
-Hi, Primo, kumusta? -Di ako makapaniwala.
Alam naming certified na ang team, ibig sabihin
nagawa mo o ginawa nila nang wala ka.
Ayos naman, at hindi, Rick, hindi ako umatras.
Lumipad ako no'ng certification.
Gusto ko lang sabihin na hindi kita pinagdudahan.
Sina Rob at Rick lang.
Makinig ka, Team Primo ako.
Mula sa Nellis Air Force Base sa napakagandang Las Vegas, Nevada,
ang ambassadors ng Amerika na naka-blue.
Thunderbirds!
Handa na ba kayo sa Thunderbirds?
Marami na kaming nakitang team. Itong partikular na team na 'to…
'Yong chemistry at pagkakaibigan na nabuo sa team na 'to
ay talagang espesyal.
At nadadala nila 'yon sa mga performance, di ba?
Ayun 'yong resulta.
Sa buong Amerika, kahit saan mula sa Pacific Show sa Huntington Beach
hanggang sa East Coast, at lahat ng crisscrossing na nangyari.
Ang gusto ko sa Thunderbirds show ay 'yong husay nila sa pagtatanghal,
'yong inspirasyon para sa kabataan na nilalaanan nila ng oras na makausap
sa fence line.
Ang astig no'n.
Pinakamagandang show 'yon na nalipad namin.
Gusto nila 'yong ginagawa nila.
Pero 'yong di makauwi ng higit 250 araw kada taon,
pagkatapos ng pangalawang taon, handa na silang bumalik sa normal.
'Yong nakikita n'yong demonstration,
anim na pilotong umiikot sa era.
Ang totoo, 130 katao ang kailangang dalhin sa buong bansa
sa dalawang siyudad kada linggo.
Gusto kong palakpakan 'yong team ko para sa mga nagawa nila.
Welcome sa inyo. Team '23, last show na.
Grabe. Naglagay ako ng picture ro'n para sa inyo
na alam kong magagamit ko balang-araw.
Kinunan ko 'yang picture na 'yan no'ng Lunes ng training season,
'yong pinakaunang flight na magkakasama tayo sa isang kuwarto.
Nakakatuwang balikan 'yang araw na 'yan
at i-fast-forward ng isang taon
kung sa'n ang galing na natin sa demonstration ngayon.
Gusto kong bumalik kayo at iproseso ang mangyayari.
Kayo ang pinakamagaling
sa mundo
sa ginagawa n'yo.
Ang galing lang.
Tandaan n'yo 'yon at enjoy-in n'yo 'to, okay?
Okay, gawin na natin. Handa na kayo?
-Ayan na. -Handa na, Boss.
Grabe, sinira mo 'yong moment. Sige.
Ito na 'yon.
Habang nagpapaalam ako sa team ng Amerika sa huling pagkakataon,
para sa akin, panahon 'to ng pagninilay
at pagpapasalamat.
Sa United States, nakabuo tayo ng tunay na value mula sa inspirasyon,
mula sa mga ideya.
Ang value natin, ng Thunderbirds, ay nasa inspirasyon ng lahat ng Amerikano.
Kung takot ka na ipakita 'yong sarili mo,
na sumugal sa buhay, wala kang magagawa.
At minahal niya 'yong trabaho niya.
Marami siyang naapektuhang buhay.
Naggo-golf pa rin ako,
at pinalitan ko 'yong clubs ko ng clubs niya.
Para makakalaro ko siya araw-araw,
at isa 'yon sa mga paraan para makayanan 'to.
Bilang indibidwal, wala kami masyadong nagagawa.
Pero pag pinagsama-sama ang 130 miyembro, mabubuo ang Thunderbirds.
Iiwan natin lahat sa field, at gagawin ito para sa ideya,
pero isang napakahalagang ideya.
Ibang-iba 'yong success bilang squadron commander
sa dikit ng lipad,
at sa baba ng formation sa harap ng mga tao.
Ibig sabihin ng success sa 'kin bilang Thunderbird one
ay mas magiging magaling sa 'min 'yong next version ng team.
Welcome sa Thunderbirds.
Binuo kami sa tiwalang bulag at sa kabuuan ng training season,
makakamit ang tiwalang bulag
bilang team. Kasing galing tayo ng pinakamahina sa atin.
Isang milagro kung hihigitan ng team ang status quo.
Pag nagpasya ang piloto na hindi dumikit ng ilang inches pa, sira na.
'Yong daan para makarating ako dito ay hindi 'yong inaasahan n'yo.
Lumaki ako sa trailer park sa Florida.
Sana makita nila 'yong sarili nila sa 'kin.
Kahit ano, malalampasan mo sa buhay, at patunay ako no'n.
Ayos!
Naisip ko na kung mahuhubog mo 'yong team nang tama,
makakabuo ka ng kultura na magiging inspirasyon ng buong bansa at higit pa
na gumawa ng kakaibang bagay sa tamang kadahilanan.
Bumuo siya ng team ngayong taon
na nilipad 'yong pinakamagling na demonstration.
Susundan ko siya sa labanan.
Bago ko ipasa ang team na 'to kay Sheik at sa next generation ng Thunderbirds,
hayaan n'yong pagtibayin ko 'to ng huling beses.
Walang Thunderbirds kung hindi sila mahusay.
Okay, guys, ito 'yong game plan.
Declan, tatayo ka sa likod ng eroplano mo.
Okay, ito 'yong posisyon ni Thunderbird three.
Naka-align ka sa linya. Ligtas na takeoff position.
Revan, dito ka.
Sa likod ka ng eroplano mo. Thunderbird two.
-Dito ka tumayo. -Nilagay mo 'ko sa likod.
Diyan ka. Ikaw si Thunderbird four.
No'ng inurong ko 'yong application ko sa NASA,
katapusan 'yon ng childhood dream ko,
'yong nagtulak sa 'kin sa mga ng narating ko sa puntong 'yon ng buhay ko.
Nawala 'yon no'ng sandaling 'yon.
Naghahanap ka ba ng reassurance na worth it ang lahat?
Siguro.
Oo, maganda na malaman ko na tama 'yong naging desisyon ko.
Ewan ko kung malalaman ko pa.
'Yong…
Pero ito 'yong pinakamasayang trabahong nagawa ko sa buhay ko.
At saka…
Hindi ko ma-imagine 'yong buhay ko kung wala ang trabahong 'to.
At masaya ako sa desisyong 'yon,
kahit na mahirap isipin kung ano'ng puwedeng mangyari.
Tingin ko lagi akong titingin sa mga kaibigan ko na naging astronaut
at panonoorin silang pumunta sa buwan at Mars, pa'no kaya kung nando'n ako?
Maghanda sa pag-usok. Pausukin na, handa na.
Thunderbirds, release brakes, handa na. Burners now.
Naku po!
Pinalaki namin 'yong mga bata na may iba't ibang goals.
Serbisyo bago ang sarili, sobrang importante, sobrang hirap.
Tingin ko mape-perfect na natin 'yong susunod.
Sina Revan at Declan,
kahit na hindi pa nila pinoproseso lahat ngayon,
mas mauunawan nila kung ano
at para saan 'to pag tanda nila
at magiging mabuti sila para dito.
Tingin ko maaayos lang 'to pag si Mama ang nag-lead.
Burners, handa na.
Naku, patay ako. Hala!
-Hala! -Pinakamagandang formation ngayong araw.
Sa lahat ng nabuo namin nang magkakasama,
pinaka-proud ako sa kayang ibigay ng team na 'to.
May team ako na may 130 miyembro
na mas nagbibigay kesa tumatanggap.
Sana magaya ko 'yon
sa lahat ng ginagawa namin sa bansang 'to.
-Ano 'yong first part? -Maghanda sa pag-usok.
Maghanda sa pag-usok. Pausukin na, handa na.
Realease brakes, handa na. Burners now.
Nakuha natin. Lumilipad na. Ang lupit nito. Hala!
Naku po!
TEAM '23 ANG PINAKAMAAGANG NAKALIPAD NG PINAKADIKIT NA FORMATION SA KASAYSAYAN
NAKOMPLETO NG MAINTENANCE TEAM ANG "PERFECT GAME"
NANG WALANG KANSELADONG FLIGHT DAHIL SA MAINTENANCE
ISANG 600 PAHINANG MANWAL NG PAMAMARAAN, TAGUBILIN AT HANGGANAN
ANG NAGSEMENTO SA REPORMA NI BRICK
WALA PANG NAGIGING AKSIDENTE O KAPALPAKAN MULA NOONG KAY CAJUN
NAGING TRIPLE ANG DAMI NG APLIKANTE SA PAGPIPILOTO MULA NOONG 2020.
Wala akong masasabi kundi salamat.
Deserve mo ng closure at isara 'tong chapter ng buhay mo.
Makukuha mo ang closure na 'yon sa loob ng dalawang taon,
dahil magiging Thunderbird three ka.
Ayos!
Ayos, pare!
Tingnan mo 'yong team.
Nagsalin ng subtitle: Faith Dela Cruz