BU FİLMDEKİ ARŞİV GÖRÜNTÜLERİ İYİLEŞTİRİLİP RENKLENDİRİLMİŞTİR
BAZI OLAYLARIN GÖRÜNTÜLERİ
SÜRÜKLEYİCİ BİR DENEYİM YARATMAK İÇİN BİRLEŞTİRİLMİŞTİR
EYLÜL 1940
NAZİ ALMANYASI, BRİTANYA'YI AĞIR ŞEKİLDE BOMBALAMAYA BAŞLAR
İngiltere, Avrupa'da ayakta kalan son ada.
Ne olursa olsun, İngiltere çökecek!
BLITZ SEKİZ AY SÜRDÜ
BRİTANYA HALKININ NASIL CEVAP VERDİĞİNİ GÖRECEKSİNİZ
Düşmanın çok yakında olduğunu aniden hissetmek şok yaratmıştı.
Bizi yok etmeye çalıştıklarını bilmek.
Merdivenin altına girdik.
"Diri diri yanacağım" diye düşündüm.
Dolu dolu yaşamak gerekiyordu.
Çünkü bu ne kadar süre mümkün olacak, bilmiyorduk.
Beraber olduğumuz her an kıymetliydi.
Şeytani bir tahakkümün son kez kökünün kazınması
büyük bir dayanışmanın yolunu açacak.
Ateşin içinden el ele yürüyüp geçmeseydik planlayabileceğimizden
çok daha büyük bir dayanışmanın.
BRİTANYA VE BLITZ
ESSEX, İNGİLTERE
Radyoyu şimdi açtıysanız Büyük Britanya ve Almanya savaşa girdi.
Almanya sabah Paris'i savaşmadan ele geçirdi.
Düşmanı yok edene kadar kovalamaya başladıklarını söylediler.
KRALİYET HAVA KUVVETLERİ AVCI UÇAĞI KOMUTANLIĞI
Tarihin en kritik günleri yeni başlıyor.
Hitler biliyor ki
Büyük Britanya işgal edilirse kıtadaki her şeye el koyabilir.
Bir, iki, üç, indir.
Bir, iki, üç, sağa bak. Bir…
Kızların ne yapmasına izin verilir, bilmiyorduk ama heyecanlıydık.
Hepimiz daha 18, 19, 20 yaşlarındaydık.
Nasıl anlatayım, bilmem.
Hepimizin daha önce yaptıklarımızdan oldukça farklı bir işti.
İşin yer işaretleme kısmında olmak endişe vericiydi
çünkü ne olduğunun farkındaydık.
Bugün tüm dünyanın gözü İngiltere ve halkının üzerinde.
Düşman güneydoğudan yaklaşıyor.
Güney, 150, alçak irtifa.
Küçük bir ada krallığını Nazi Almanyası'ndan koruma sorumluluğu
Kraliyet Hava Kuvvetleri askerlerinin sırtında.
Yaklaşıyor, hissedebiliyorum.
Gözünü dört aç.
İnsan kendini kaptırıyor, "Hadi, şunu haklayın" demeye başlıyor.
Hadi.
O savaşı canlı canlı yaşıyorduk.
İndir! Evet, düşürdü çocuklar. Tam ortadan vurdu, aferin ulan!
Kızlarla erkekler arasında böyle yakınlık kuruluyordu.
Hepsi hoş, alımlı gençlerdi.
Sağda solda yeni yeni aşklar filizleniyordu.
Ama aradığım yakışıklıyla tanışmayı pek ummuyordum.
Britanya kalesi düşmezse Hitler'in işgal planına engel olabilir.
Hitler acele ediyor. İşgal bekleniyor.
BERLİN, ALMANYA
Kraliyet Hava Kuvvetleri
iki, üç, dört ton bomba atsın.
ADOLF HITLER'İN SESİ
Biz de bir gecede 150, 180, 230, 300 ton, belki daha çok bomba atacağız.
Şehirlerini haritadan sileceğiz.
LONDRA
Londra savaşta.
Londra'da ilk kez hava saldırısı alarmı verildi.
Britanya, Almanya'nın işgal için dev hazırlıklar yapmasından endişeli.
HITLER'İN DEDİKLERİ
CİNAYET, KAÇIRMA, HIRSIZLIK, KUNDAKÇILIKTAN ARANIYOR
Ülkemizde gün batımından itibaren
karartma talimatları uygulanacağı bildirildi.
TATE GALERİSİ
LONDRA HAYVANAT BAHÇESİ
Şimdiden 400.000 çocuk Londra dışına çıkarıldı.
Yarın daha da fazlası çıkarılacak.
Çok çileli günlerden geçiyoruz.
Bir çilemiz, ebeveyn ve çocukların ayrı düşmesi.
Ama güvenliği gözetmemiz son derece önemli.
Daha çocuktum. O günlerde "Ağabeyler ağlamaz" derlerdi.
"Koşup anne babanızla vedalaşmayın, son kez sarılıp öpüşmeyin" denmişti.
Ablam Kitty'yi örnek alıyordum.
Bana göz kulak olacağına söz verdiği için içim daha rahattı.
Annemin içine doğmuştu.
Kitty ile ben Londra'da kalırsak
başımıza korkunç bir şeyin geleceğinden emindi.
Bu bize sanki tatile gidiyormuşuz gibi lanse edilmişti.
Bu noktada bir bakıma hayatımın o bölümü sona erdi.
Sıradan çocukluğum bitti.
Gerçekte neler olacağının farkında değildik.
Sadece savaşın yaklaştığı söyleniyordu.
Ama neyle karşı karşıyayız, bilmiyorduk.
EDITH HEAP'İN SESİ
Görev başındaydım.
Düşman uçağı görüldü, bir sürü uyarı gelmeye başladı.
400 ila 1.000 Alman'ın geldiğini gördük.
Düşman güneydoğudan yaklaşıyor. Güney, 150, alçak irtifa.
Bunu görünce "Tanrım, hedefleri Londra" diye düşündük.
RIHTIMLAR EAST END, LONDRA
Sıcak bir eylüldü.
TOM BETTS EAST END SAKİNİ, 12 YAŞINDA
Gökyüzüne baktım.
Gökyüzünde top top, pamuk gibi bulutlar gördüm.
"Bu da ne?" diye düşündüm.
O sırada pek korkmuyorduk çünkü neler olduğundan haberimiz yoktu.
Gökyüzünden inen bombaları gördüm.
İnanılır gibi değildi.
Binanın giriş koridoruna saklandım çünkü birden işin ciddiyetini anladım.
BLITZ'İN BİRİNCİ GÜNÜ 7 EYLÜL 1940
Derhâl kontrol noktalarına gidin.
100 pompa E'den 60 numaralı istasyona gidip beklesin.
İyi akşamlar, Londra'dan yayındayız.
Şu an nehrin karşısındaki tersanede ve doğudaki sanayi bölgelerinde
büyük yangınlar sürüyor.
Akşamdan beri şehrin batısındaki itfaiye araçları doğuya gidiyor.
Yangının gerçekten nasıl olduğunu ilk kez gördüm.
Benden büyük bir itfaiyeci
"Bir şey yok oğlum, endişelenme, yanımda dur" diyerek bana yardımcı oldu.
45 metre uzat.
"Hortuma sıkı tutun, kesinlikle bırakma" dedi.
"Çünkü çarparsa seni öldürebilir."
Uzak durun!
"İyi misin oğlum, iyi misin evladım?" diye sordu.
İnsan korku duyuyor, korkuyor.
Çok yüksek bir binanın üstündeyim.
Olduğum yerden neredeyse Londra'nın tamamını görebiliyorum.
Dehşet verici olmasa
gördüğüm en inanılmaz manzaralardan biri olurdu.
Güneydeki bütün ufuk çizgisi kıpkırmızı parlıyor.
Bazı eski kitaplardaki mahşer günü tasvirlerini anımsatıyor.
Mahşer günü.
CHELSEA LONDRA'NIN BATISI
SANAT ÖĞRENCİSİ, 17 YAŞINDA
Savaş hızlanıyor. Bu gece Blitz başladı.
Rıhtım semaları dev bir gün batımı varmış gibi kıpkırmızıydı.
Ne hayat ama!
Az sonra bomba mı atılacak, baştan mı çıkarılacaksın, bilmiyorsun.
Rupert diye çok yakışıklı biriyle tanıştım.
Bekâretimi vereyim diye ikna etmeye çalıştı.
Aslında ben biraz serseri tipleri tercih ederim.
Kendini tanrı sananları severim.
RUPERT JOAN'UN KOMŞUSU
Rupert evreni hiç kafaya takmıyor, kendini onun efendisi sayıyor.
Her an ölebileceğimi hissediyorum.
Ölümün tersi yaşam olduğu için
Rupert yarın beni baştan çıkarsın istiyorum.
Çıktığımızda şiddetli yangınların sesi geliyordu.
Rıhtımlardan gelen sesleri duyabiliyorduk.
Babam hava kuvvetlerine gitmeden önce "Annene göz kulak ol" demişti.
Anneme dedim ki
"Resmî bir hava saldırısı sığınağı var, oraya gidelim."
Burası güvenli bir sığınaktır, başımıza bir şey gelmez diye düşündüm.
Sığınak ısındı. Giderek sıcaklık arttı.
Anneme seslendim. "Burada mısın, neredesin?" diye düşündüm.
Cevap gelmedi.
Korkunç bir şey olduğunu anladım.
Bomba atılmıştı.
BLITZ'İN İKİNCİ GÜNÜ 8 EYLÜL 1940
En büyük zararı East End'de işçi sınıfının yaşadığı bölgeler gördü.
Küçük evlerin bulunduğu sokaklarda taş üstünde taş kalmadı.
Kesinleşmemiş raporlara göre
cumartesi geceki Londra saldırısında 400 kişi öldü, 1.400 kişi yaralandı.
Ablamın Brick Lane'e bakan evindeydim.
EAST END SAKİNİ
Churchill o sokağa geldi.
Bağırışlar, tezahüratlar, yuhalamalar yükseldi.
İşte orada, karşımızda duruyordu.
Gerçekten de vardı.
Savaş başlayana kadar bizim evde Churchill lanetlenen biriydi.
Sonra melek kabul eder olduk.
Londra'nın böyle zalimce, kayıtsızca, rastgele bombalanması
elbette Hitler'in işgal planının bir parçası.
Ancak kendisinin Britanya ulusunun ruhundan haberi yok.
Londra halkının özgürlüğe hayatından çok daha fazla değer veren
dirençli yapısından da.
Şimdi herkesin bir arada, dimdik durmasının vaktidir.
Londra halkı büyük çilelerle karşı karşıya.
Bunlar ne zaman bitecek, ne kadar ağır olacak, öngöremiyoruz.
Hastaneye götürüldüm.
Babam beni buldu.
"Baba, annem nerede? İyi mi?" diye sordum.
"Annen öldü" dedi.
Acı yüreğime saplandı. Derin bir ızdırap, keder hissettim.
Annemi o lanet sığınağa ben götürmüştüm ve orada ölmüştü.
Bunu hiçbir zaman geride bırakamadım, hiçbir zaman.
Sayın Prenses Elizabeth Hazretleri.
Bu ülkenin binlerce vatandaşı
evinden ayrılmak, anne babasından ayrı düşmek zorunda kaldı.
Yeni bir ortamda yaşaması gereken herkese en içten üzüntülerimizi gönderiyoruz.
Ayrıca taşrada sizi evlerine kabul eden
nazik halkımıza teşekkür ediyoruz.
Platformda ilerler misiniz?
Acele edin lütfen.
Birisi Galler'e geldiğimizi söyledi.
TAHLİYE EDİLDİ, 5 YAŞINDA
İnsanların konuşması bir garipti.
Benim sınıfım bir tarafa gitti, ablamsa başka bir tarafa.
Belediyedeki hanımlar koruyucu ailelerin
istedikleri çocukları seçmesine karar vermişti.
Nihayetinde geriye bir ben kaldım.
Koruyucu aile de kalmadı.
O zaman endişelendim.
Birden bir koşturmaca duydum.
Bir kadın odaya dalıp "Kurtarılan çocuk kaldı mı?" dedi.
Sonra bana "Bunun tipini sevmedim, zaten kız istiyorum" dedi.
Sevimli sevimli gülümsemeye çalıştım.
Kadın da "İyi madem, bunu alayım" dedi.
O yabancı kadınla gittim.
Kitty'den iz yoktu.
Bu madenci kasabasındaki çoğu kişi
Londra'dan tahliye edilenlere kin duyuyordu
çünkü madenciler yakın zamanda grev yapmıştı.
Londra hükûmetine ve Winston Churchill'e karşı
büyük bir kin besliyorlardı.
Hatırlıyorum da üç çocuk vardı.
Bize sataşıyorlardı, onlarla kavga ediyorduk.
Koruyucu annem
"Londra'dan tahliye edilenler savaştan kaçmak için buraya geliyor,
sonra burada savaş çıkarıyor" demişti.
Tüm Londra'yı hava saldırısı sığınağına sokmak istiyorduk.
Sadece ama sadece Londra'ya uçuyorduk.
ULRICH STEINHILPER LUFTWAFFE PİLOTU
20 dakikada bir dalga dalga geliyorduk.
Bu sayede İngiltere'nin diz çökeceğine inanıyorduk.
Burası Trafalgar Meydanı.
Şu an duyduğunuz ses hava saldırısı alarmının sesi.
BLITZ'İN ALTINCI GÜNÜ 13 EYLÜL 1940
Kral ve Kraliçe, Buckingham Sarayı'ndaki kıl payı kurtuluşlarının kanıtını görüyor.
Majesteleri kendi evleri de bombalandığı için
Nazi barbarlığının kurbanı olan vatandaşları anlayıp
üzüntülerini hissedebiliyor.
Kral ve Kraliçe geldiğinde kimi tezahürat yapıyor,
kimi "Buckingham Sarayı'na dönün!" diyordu.
"Bombalandığınızı mı sanıyorsunuz? Size bir, bize binlerce bomba atıldı."
East End'de yeterli sayıda sığınak yoktu.
Metro sistemi ideal görünüyordu.
Ama hükûmet metroyu açmamaya karar vermişti.
Metronun sığınak olarak açılması için tüm gücümüzle seferber olduk.
EAST END'Lİ KOMÜNİST LİDER
Hedefimiz Savoy Hotel olacaktı.
Durumu kızıştıracak, Savoy Hotel'in sığınağını işgal edecektik.
Toplamda 78 kişi geldi.
SAVOY HAVA SALDIRISI SIĞINAĞI
Bulunma hakkımızın olmadığı bir yeri işgal ediyorduk.
Polisler geldi.
Bir komiser "Buraya ne niyetle geldiniz?" dedi.
"Burayı değil, metronun açılmasını istiyoruz" dedim.
EAST END İŞÇİLERİ SAVOY'U İŞGAL ETTİ
TAŞKINLIK YAPAN GRUP LONDRA'DAKİ LÜKS OTELDE HAK TALEP ETTİ
Hükûmet metronun sığınak olarak kullanılmayacağını duyurmuştu.
Ama bu garip savaşın en çarpıcı gelişmesi
Londra halkının ipleri eline alıp sığınak sorununu çözmesi oldu.
"Metroya inin, sorun çıkmayacak" söylentileri yayıldı.
Kapılar kapalıydı, askerler bekliyordu.
Arkamızdaki kalabalık iyice büyüdü.
Kapıları sallayıp "Bizi içeri alın" diye bağırdılar.
Birden coşkulu haykırışlar yükseldi.
Bir yetkili fikir değiştirmişti.
Babam "İşçi sınıfı için büyük zafer" dedi.
Yer altında yaşamımız işte böyle başladı.
Britanya Savaşı'nda büyük bir aşama.
Haftalar sonra Alman Yüksek Komutanlığı
gemi ve rıhtımlara hava saldırısı başlattı.
Yüzlerce Nazi uçağı her gün Manş Denizi'ni aşıp geliyor.
Bu adanın oluşturduğu kale
Batı Avrupa'da Hitler'in hedeflerine engel olan son kale.
KHK dünyanın en iyi hava kuvveti.
Ama Almanya sayısal bakımdan hava üstünlüğünü koruyor.
Savaşı kazanmalıydık ve ne olursa olsun, kazanmaya kararlıydık.
Var olmak için savaştığımızı biliyorduk ve asla pes etmeyecektik.
Aşağı yukarı 100 kişiydik.
Erkekler bize çok saygılı davranıyordu.
Kabul görüyorduk.
Kendi başımıza işimizi yapabildiğimiz için sevinçliydik.
Denis'le ben traktör sürerken tanıştık.
Motoruma kum atıp durmasına neden oldu.
Ona tamir ettirdim. "Sen bozdun, sen düzelteceksin" dedim.
EDITH HEAP'İN GÖRÜNTÜSÜ
Dediğimi yaptı.
Denis güçlü kuvvetliydi, dimdik duruyordu, eli yüzü düzgündü.
Sorunlu iki dişinden utandığı için düzgün gülmezdi
ama kendine has bir gülüşü vardı.
Meğer beni gözüne kestirmiş.
"Filo partisine geliyor musun?" dedi.
"Evet" dedim.
Mesai bitince içeriye akın ettik, beni orada bekliyordu.
Tanışmamız büyük talihti.
Savaş olmasa belki de tanışamayacaktık.
Komik biriydi.
Son derece romantikti. Çok gülerdik.
Savaş sayesinde daha yoğun, güzel, güçlü hisler duyduk.
Beraber olduğumuz her an kıymetliydi.
Çünkü bu ne kadar süre mümkün olacak, bilmiyorduk.
Londra Savaşı başlayalı neredeyse bir ay oldu
ve Londra hâlâ düşmedi.
BLITZ'İN 24'ÜNCÜ GÜNÜ 1 EKİM 1940
Ülkemiz yorgun düşse de morali her zamanki gibi yüksek.
Altından kalkarız.
Kadınları, çocukları bombalayarak savaşı kazanacağını sanıyorsa yanılıyor.
Burası Londra, yaşamaya devam ediyoruz.
Selamlar, sevgiler.
Rupert'ın yokluğunda aşktan gözüm dönmüştü.
Bir haftadır göremiyordum.
Bütün sabah onu, onsuzluğa daha ne kadar katlanabileceğimi düşündüm.
Eve giderken 17 Alman uçağı gördüm,
etraflarında yüzlerce top mermisi patlıyordu.
Bir bağırış duydum.
RUPERT JOAN'UN SEVGİLİSİ
Rupert silahları tamamen boş vermiş, sokakta koşturuyordu.
Mountview diye çok havalı bir kafe bulduk, müzik grubu kırmızı ceketliydi.
Mozaikli dev sütunlar ışığın altında parlıyordu.
Mutluluktan âdeta sarhoş olmuştum.
Her şey daha yoğun ve hızlıydı.
Yorulduk, Shaftesbury Bulvarı'ndaki yıkıntıların arasından eve döndük.
Ciddiyetle seviştik.
İçim huzur ve keyifle doldu.
Bu berbat hayattaki
yüce ve tatmin edici sayılı şeylerden biriydi.
Almanlar, Londra halkının moralini çökertmeye çalışıyorlarsa
çok başarısız oluyorlar.
Görünüşe göre Almanlar daha çok zarar verme umuduyla
Büyük Britanya'ya saldırı politikalarını değiştirmiş.
Alman lider savaşın uzun sürebileceğini ima etti.
Bunun zor bir görev olacağını hepimiz biliyorduk.
Her gün geri dönmeyen askerler oluyordu.
GERHARD KREMS LUFTWAFFE PİLOTU, 20 YAŞINDA
Ağır bir hava vardı.
Kalkıştan önce "Sağ salim dönebilecek miyiz?" diye düşünüyordum.
"İyi olacak mıyım?
Evimi yine görecek miyim?"
COVENTRY İNGİLTERE'NİN ORTA BÖLGESİ
Coventry, Godiva geçidi için unutulmaz tarihinden ilham aldı.
Şehrin özgürlüğünü elde etmek için zenginliğini soyunup bırakan
Leydi Godiva sayesinde Coventry günümüzde hâlâ büyük bir sanayi merkezi.
Bu kadim şehirdeki yüzlerce fabrika
dünyanın en yeni makine ve motorlarını üretiyor.
Mühimmat fabrikalarında, kadın birliklerinde
daha çok kadına ihtiyaç duyuluyor.
Özellikle de evden ayrılıp gönderildikleri yere gidecek kadınlara.
Değişik bir yere gidip değişik bir iş yapmak heyecan vericiydi.
Coventry. Coventry. Coventry durağı.
Ama babam beni vazgeçirmeye çalıştı.
Babam aile hep bir arada olsun diye uğraşırdı.
Büyümenin tek yolu uzaklara gitmekti.
Ben kararlıydım, savaşa yardım etmek için gidecektim.
Ertesi gün bizi fabrikaya götürdüler.
Herkes bisikletliydi.
Yüzlerce, binlerce kişi işe bisikletle gidiyordu.
İlk alarmı duyduk.
"Uğursuzluk getirdiniz, sizi istemiyoruz" dediler.
Bisikletlileri makineli tüfekle vuruyorlardı.
"Onlara ne oluyor?" dedim.
Yere düştüklerini gördüm.
Sadece görevimizi yapıyorduk.
Kimsenin sıradan insanlara zarar verme amacı yoktu.
Britanya'yı korkutmak için tasarlanan Coventry stratejisi tamamen aptallıktı.
Saldırı başladığında kötü olacağını biliyorduk.
Merdivenin altına girdik.
FRIEDA ANDERSON FABRİKA İŞÇİSİ
Herkes buranın en iyi, en güvenli yer olduğunu söylüyordu.
Birden her yer karardı ve…
Yangın başladı.
Saçım uzundu, yanmaya başladı.
Çok korkunçtu.
"Diri diri yanacağım" diye düşündüm.
BLITZ'İN 69'UNCU GÜNÜ 15 KASIM 1940
Coventry'de bütün suların kullanılmadan önce
mutlaka kaynatılması gerektiğini sizlere hatırlatırım.
Su nereden gelirse gelsin, mutlaka kullanmadan önce kaynatın.
COVENTRY KATEDRALİ
Edinburgh'a döndüğümüzde mülteci gibi görünüyorduk.
Sinirlerim laçka olmuştu.
Geri döndükten sonra ne zaman alarmları duysam…
…âdeta sinir krizi geçiriyordum.
Alman uçakları dün gece Büyük Britanya'da saldırı gerçekleştirdi.
MANŞ DENİZİ
Birkaç saat süren saldırılar ülkenin pek çok yerine düzenlendi.
Birçok yere yangın bombası atıldı.
Güney kıyısındaki kasabalar…
VEFAT EDENLER
İngiltere'nin batısı…
İngiltere'nin ortası…
Kuzeybatı…
GLASGOW, İSKOÇYA
Tüm yangınlar kontrol altına alındı.
Alman Yüksek Komutanlığı
Liverpool limanını kullanılmaz hâle getirmek için
dün oraya ağırlık verildiğini açıkladı.
Yüzlerce bombardıman uçağı Liverpool'a saldırdı.
Coventry'dekinden bile ağır zarar verdiler.
Churchill ne kadar cesur olduğumuzu söylüyordu.
Teslim olmayacağımızı söylüyordu.
MARIE PRICE LIVERPOOL SAKİNİ, 17 YAŞINDA
Ama o saldırıdan sonra Liverpool halkı bir gecede teslim olmaya hazırdı.
Yetkililere hava hoş, değil mi?
Onlar çelik kaplamalı sığınaklarda oturuyor tabii.
Almanlar bize bunu yapabiliyorken bizim elimizden bir şey gelmediği için
içim kinle dolup taşıyordu.
Öylece öldürülmeyi bekliyorduk.
Misilleme konusunda ne düşünüyorsunuz?
Erkek olsam oraya giderdim, bize yaptıklarını onlara yapardım.
Bunlardan sonra Berlin'e gidip karşılık vermemiz konusunda
ne düşünüyorsunuz?
Doğrusu bu olur.
Öyle alçak bir herif ki daha beterini yapmalıyız.
Sizce onların Londra'yı bombaladığı gibi biz de Berlin'i bombalamalı mıyız?
Kesinlikle, 10 kat fazla bombalamalıyız.
Kadın ve çocuklar için üzgünüm ama bizim kadın ve çocuklarımız ne olacak?
BLITZ'İN 100'ÜNCÜ GÜNÜ 16 ARALIK 1940
Bu korkunç saldırının üstesinden gelmekte başarılı olacağımızdan eminim.
Ne olursa olsun, hepimiz son ana kadar savaşacağız.
Avrupa'nın ikinci en büyük iç limanı olan Mannheim-Ludwigshafen kasabaları
saldırıya uğramak üzere.
Burası rıhtımlar, sanayi tesisleri ve kimya tesisleriyle dolu.
KRALİYET HAVA KUVVETLERİ AVCI UÇAĞI KOMUTANLIĞI
Böyle ölümle burun buruna yaşarken…
İnsan bunun kendi başına geleceğini düşünmüyor.
Ama kurşunun ne zaman değeceğini sezmeye başlıyorsun, onlar da öyle.
Sanki havaları değişiyor.
"Bundan sonra eve dönemeyecek" diye düşünüyorsun.
Bunu kendileri de biliyor.
Denis "Bir dahaki iznimi beraber geçirelim mi?" demişti.
"İstersen tabii" dedim.
Planı yaptık, Cambridge'e gittik.
Çok romantikti.
Çok…
Gerçekten olağanüstüydü.
Yemek yedik, bol bol muhabbet ettik.
"Sana bir şey söylemek istiyorum" dedi.
Odama gittik.
Bir erkekle odaya çekilmek kabul edilemezdi.
Gidip bir şişe şampanya aldı.
Ve "Benimle evlenir misin?" dedi.
"Tabii ki" dedim.
İkimiz de kendi yatağımıza gittik.
Bana saygısını gösteriyordu.
Bana öyle saygılıydı ki hiçbir şekilde adımı lekelemezdi.
Ama istese beni ikna edebilirdi.
Çünkü birisinin eve dönemeyebileceğini biliyorsanız
o fırsatı kaçırır mısınız?
O fırsat bir daha gelmiyor.
Blitz'in başladığı yılda Noel günü.
BLITZ'İN 109'UNCU GÜNÜ 25 ARALIK 1940
Çobanpüskülü ve dikenli tel.
Silahlar ve parlak süsler.
Washington'daki Alman elçiliği İngiltere'ye bilgi verildiğini,
yarın İngilizler herhangi bir Alman bölgesini bombalamazsa
Almanya'nın da İngiltere'yi bombalamayacağını bildirdi.
Şimdiden sonraki Noel'e kadarki 12 ayda çile ve fedakârlıklarımız artacak.
Birkaç sokak ötedeki yer altı sığınaklarında
aileler Noel arifesini kutluyor.
CHELSEA LONDRA'NIN BATISI
Posta kutusunda büyük bir zarf gördüm.
Yırtıp açtım ve kâbus başladı.
JOAN WYNDHAM'IN GÜNLÜĞÜ 18 YAŞINDA
"Askere teslim ol… Kraliyet Donanması…"
"Tanrım, Noel'i yalnız geçireceğim" dedim.
Ölseydim keşke. Rupert'ı deli gibi istiyorum.
Barlar savaş şarkısı söyleyen mutlu sarhoşlarla dolu.
Soğuk bir odada berbat bir gece geçirdim.
Sert bir yatakta kıyafetlerimle yattım.
Zorlu bir Noel gecesi diye buna derim.
Görünüşe göre havadaki ateşkes devam ediyor.
Birçok Avrupa ülkesi bunu ikinci bir Noel gibi kutluyor.
İki taraf da bombardıman uçaklarını kaldırmıyor.
BLITZ'İN 113'ÜNCÜ GÜNÜ 29 ARALIK 1940
Londra'nın koruyucusu Aziz Paul Katedrali herkesin kalbinde özel bir yere sahiptir.
Bu katedral geçmişte üç defa yangından zarar görmüştür.
Aziz Paul Katedrali ibadet yeriydi.
İTFAİYE ERİ, 17 YAŞINDA
Güven duyulan bir yerdi.
Tanrı'nın eviydi.
Hitler, Aziz Paul Katedrali'ni vurursa
Londra halkının ve tüm ülkenin morali yerle bir olurdu.
İngiltere, Avrupa'nın ayakta kalan son adası.
Sonunda gün gelecek, birimizden biri yenik düşecek.
Ve yenik düşen, Nazi Almanyası olmayacak!
Londra merkezinde yangın bombalarıyla saldırı düzenlendi.
Aziz Paul Katedrali bahçesinde kontrol sağlandı.
Tut.
- Tut! - Uzak durun!
Çağrı geldi.
İTFAİYE ERİ, 17 YAŞINDA
Churchill itfaiye şeflerine açıkça "Katedrali kurtaracaksınız" demişti.
Katedral kurtarılabilirse bu umuda tutunabileceğimizi düşünüyordu.
Yangın değil, ateş fırtınasıydı.
Havadan yangın bombaları yağıyordu.
Londra üstüne binlercesi bırakılıyordu.
Sıcaklık korkunçtu.
Eğer katedrale ulaşacak olursa kubbe olduğu gibi çökerdi.
Nazilerin gazabı tüm şiddetiyle başkenti vurdu.
Şehir merkezini ve altı kiliseyi ateşe verdiler.
Uçaklar hiç durmadı.
Pike yapan uçakların sesi kulakları sağır ediyordu.
Alevler sokağı gündüz gibi aydınlattı. Yıldızlar gökte kayboldu.
Cehennemi andıran fotoğraflar.
Dünya askerî hedeflere değil, insanların asırlardır sevdiği şeylere
düzenlenen bu saldırının fotoğraflarını görecek.
Ünlü yapılara, Londra Belediye Binası'na saldırıldı.
Artık koca adam olduğumu hissetmeye başladım.
Kendi hayatımızı veya meslektaşımızın hayatını
riske atabilecek bir iş yapıyorduk.
"Eve gideyim de olanları anneme anlatayım" diye düşünüyordum.
Yangını kontrol altında tutabilirsek
Aziz Paul Katedrali'ne ilerlemeyecekti.
Burası Londra.
Ortalık çok sessiz. Saat neredeyse gece bir.
Londra'nın ticari bölgesini sarmalayan alev duvarı artık söndürüldü.
Yangınları çatıdan izledim.
Londra'nın 300 yıl önce,
tarihî Büyük Yangın sırasında nasıl göründüğünü hayal etmek zor olmadı.
Oradan bakarken
biri patlamak üzere bir bombayı eldiveniyle çatıdan uzaklaştırdı.
O bombaların katedrale denk gelmemesi mucize.
İlahi bir güç "Buna el sürmeyeceksiniz" demiş gibiydi.
Bu artık kesinleşti.
Cinayetle, terörizmle bize şantaj yapmaya çalışıyorlar.
Ama bu, Britanya halkının moralini bozmak şöyle dursun,
moralimizi daha önce hiç görülmediği kadar yükseltip
güçlü, evrensel bir ateş ortaya çıkarıyor.
KHK'yı ne kadar övsek yetersiz kalır.
Her gün zorlu şartlarda savaşa gidip zaferle yuvaya dönüyorlar.
Britanya işgal tehdidini savuşturmaya hazırlanıyor.
80 Nazi uçağı buraya geldi, 25 tanesi geri dönemedi.
Savaşın dönüm noktası gelmiş olabilir. Sonunda nitelik, niceliği yeniyor.
KRALİYET HAVA KUVVETLERİ AVCI UÇAĞI KOMUTANLIĞI
Kaybedeceğimize inanmıyorduk, herkes aynı şekilde düşünüyordu.
En azından merkezde.
Oldukça saf bir düşünceydi.
Denis'le hemen evlenmek istediğimiz için gerekli planlamaları yapıyorduk.
Hemen evlenelim istiyordu.
Üstlerimiz pilotların nişanlanmasından pek hoşlanmıyordu
çünkü pilotlar kendini sakınmaya başlıyordu.
Avcı uçağı pilotu kendini sakınmaz.
Tam gaz saldırması,
üste bıraktığı kadını dert etmemesi gerekir.
Sabah büyük bir saldırı oldu. Ben de görev başındaydım.
Kaç Alman olduğunu hatırlamıyorum ama çoktu.
Dinlemede kalın.
Düşman güneydoğudan yaklaşıyor. Güney, 150, alçak irtifa.
Bölge 243. Hastings, Ashford, Dover.
Evet.
Bize ateş ediyorlar.
Yakından geçti.
- Bence vurulduk. - Evet.
182 numaranın hızını kontrol et.
182 numaranın hızına bak.
207 numara acil durum veriyor.
Birisi "Bir uçak düşüyor ve paraşütü yok" dedi.
Kimin düştüğünü biliyordum.
Biliyordum.
Nasılını sormayın, biliyordum işte.
Astsubay üstçavuş gelip "Edith" dedi.
Affedersiniz.
Neyse… "Denis kayıp" dedi.
"Biliyorum" dedim.
Ve… Of, kendine gel.
DENIS WISSLER 20 YAŞINDA
Denize düşmüş.
Hiçbir şeyi bulunamadı.
O da bunu istiyordu.
Her zaman "Vurulup öldürülürsem
askerî cenaze töreni yapılmasını istemiyorum" derdi.
Keşke evlenebilmiş olsaydık, keşke.
İster 24 saat ister iki gün ister beş ay sürsün, umurumda olmazdı.
Buna çok pişmanım.
BLITZ'İN 245'İNCİ GÜNÜ 10 MAYIS 1941
60.000'den fazla seyirci
Preston North End ve Arsenal'ın karşılaşacağı finali bekliyor.
Takımlar çıkıyor, Preston siyah şortlu.
1941 LİG KUPASI FİNALİ WEMBLEY STADYUMU, LONDRA
Finalin savaş döneminde yapılmasına çok eleştiri geldi.
Ama en azından bu sayede
askerler ve ordu çalışanları değişik bir şeyle kafa dağıtıyor.
Preston yine atağa geçiyor.
Gol!
Maçın berabere bitmesi kaçınılmazdı.
Bugün böyle bir eğlence yapabilir miyiz, bilemiyorum.
Bu gece Britanya'nın üstünde koca, sarı bir Ay var.
Alarmlar çaldı.
Havada uçakların korkunç kükremeleri var.
Görünüşe göre Londra'ya büyük bir saldırı yapılacak.
Şimdi Edward R. Murrow'u dinlemek için başkente bağlanıyoruz.
Ara sıra coşkuyla şarkı söylendiğini veya hüzünle taksi çağrıldığını duyuyorum.
Birkaç hava saldırısı sığınağını ziyaret ettim, yarısı boştu.
Dışarıdan bakınca Londra'da neşe ve cesaretin işaretleri var.
Orduya katılmaya karar verdim, yer işaretleyici olarak işe girdim.
Gitmeden önce uzun tatilimiz oluyor.
Rupert, Londra'ya gelebileceğini ama her an çağrılabileceğini söyledi.
Yeni biriyle, bir pilotla falan tanışabilirim.
Rupert'ı sevdiğim kadar sevmeyeceğimden eminim.
Parti büyük bir stüdyodaydı.
Uzaktan gümbürtüler geliyordu ama kimse umursamıyordu.
Birden korkunç bir vızıltı geldi.
Dışarıda yer yerinden oynuyordu ama biz sarhoşluktan umursamıyorduk.
Garip bir geceydi, insanlar korkmuyordu.
Bir gazeteci dışarıda tezgâh kurmuştu.
BALLARD BERKELEY GÖNÜLLÜ POLİS
Bir yandan bombalanıyorduk.
Kupa finalinin sonucu!
Piccadilly'den gelen bir fahişe vardı.
Şarkı söylüyordu, şemsiyesini açmıştı.
Ölü sayısı konusunda tahmin açıklanmadı.
Ama hükûmet ölü sayısının yüksek olduğunu bildirdi.
Avrupa'dan haber geldi. Almanya, Rusya'ya savaş açtı.
Adolf Hitler, Britanya'yı hızlıca işgal etme umudundan vazgeçti.
Dün gece de bugün de Almanya hava saldırısı düzenlemedi.
Alarmları uzun süredir duymadık.
Leicester Meydanı'ndaki sinemalar açık.
Ama Londra'nın güvenliği için hâlâ önlem alınıyor.
Londra yaralanmış olsa da hâlâ gülümsemekten çekinmiyor.
Bombalama hafiflemişti.
ERIC BRADY'NİN SESİ
Annem hemen eve dönmemizi istedi.
Aile tekrar bir araya geldi.
Ertesi sabah ilk iş şarapnel aramaya çıkmak istedim.
Eve döndüğüm için mutluluktan uçuyordum.
Kitty ile okula gittik.
Ben küçükler sınıfına gittim.
O büyükler sınıfına gitti.
Bizim için sıradan bir okul günüydü.
Yemek salonuna gittik, sandviçlerimizi yiyorduk.
Birdenbire hemen üstümüzde uçak motorlarının sesini duyduk.
Öğretmenler "Masanın altına girin" diye bağırıyordu.
Kitty'nin içeriye dalıp bana doğru koştuğunu hatırlıyorum.
Sonra bomba patladı.
ERIC'İN OKULUNUN GÖRÜNTÜSÜ 1943
Annemin içine doğan gerçek olmuştu.
Kitty ile başımıza korkunç bir şey gelmişti.
Bir Alman bombardıman uçağı saldırı düzenledi.
Herkes aniden öldü.
Kimsenin başını eğmeye bile fırsatı olmadı.
38 çocuk öldü.
Altı öğretmen öldü.
ÖLÜ VE YARALILARI BELEDİYE BİNASINDAN ÖĞRENEBİLİRSİNİZ
Beni kazıp çıkardılar.
Ağır yaralanmıştım.
Annem hastanede ziyaretime geliyordu.
Kitty'yi sorup duruyordum.
Kitty yemek salonuna gelmişti, bana doğru koşuyordu.
Kitty bana siper oldu.
Ve öldü.
Kitty olmasa ben ölürdüm.
Bundan hiç şüphem yok
çünkü onu her ne öldürdüyse onun yerine beni öldürecekti.
Bunu asla unutmayacağım.
Birçok yönden şanslıydım.
Çünkü hayatımda birçok şeyi yapabildim.
Tatlı bir kadınla tanıştım, evlendim, üç harika çocuğumuz oldu.
Savaş bittiğinde artık başka bir dünyadaydık.
Bir araya gelmemiz, el ele vermemiz gerekiyordu.
Sınıf sistemi çöktü.
Başka şeylere layık olduğumuzu düşünüyorduk.
Hayat gerçekten güzelleşti.
JOAN WYNDHAM KADIN BİRLİĞİNE KATILDI, RUPERT'TAN AYRILDI
40 YIL SONRA GÜNLÜKLERİNİ YAYINLADI VE YAZAR OLDU
Bazen dünyada olup bitenlerin önemini hissediyorum
ama yine de dile getiremiyorum.
Dünyanın bir yarısı öbür yarısını yok etmeye çalışıyor.
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak.
Ama barış zamanında öncesinden farklı hissetmiyorum.
Sadece biraz daha mutluyum.
EDITH HEAP SAVAŞ BOYUNCA İSTİHBARATÇILIK YAPTI
DAHA SONRA EVLENDİ VE İKİ KIZI OLDU
O zamandan beri öyle kararlılık sergilenmedi.
Biz geçim kaynağımızı, vatanımızı, bütün halkımızı, herkesi koruyorduk.
Sivil halk da aynı şekildeydi, sonuna kadar savaşıyorduk.
Şeytani bir tahakkümün son kez kökünün kazınması
büyük bir dayanışmanın yolunu açacak.
Ateşin içinden el ele yürüyüp geçmeseydik planlayabileceğimizden
çok daha büyük bir dayanışmanın.
Alt yazı çevirmeni: Deniz Mayadağ
BLITZ'TEN KURTULANLARIN İFADELERİDİR 1939-1943 YILLARINI KAPSAR
SES KAYDI VE CANLANDIRMA KULLANILMIŞTIR SADELEŞTİRİLMİŞTİR
BU FİLMİN YAPIMINDA GERÇEK KAYITLAR VE RESMÎ CANLANDIRMALAR GİBİ
ÇEŞİTLİ GÖRÜNTÜLER KULLANILMIŞTIR