‎13 ऑगस्ट 2004.
‎कोर्टात मला वाटतं 2:30-3:00 वाजले असतील
‎न्यायालयाच्या आवारातील वेळ,
‎अक्कूचा खून झाला.
‎14 ऑगस्टला न्यायालयाची सुट्टी होती...
‎संजय तिवारी ‎पत्रकार, नवभारत
‎...नाहीतर हा खून 14 रोजी झाला असता.
‎आणि चुकून भारतात 15 ऑगस्टची सुट्टी नसती
‎तर ही हत्या 15 तारखेला झाली असती.
‎संपूर्ण विदर्भ आंबेडकरी चळवळ
‎तथाकथित शहरी नक्षलवादी
‎अपहरण.
‎हे एक पद्धतशीर…
‎नियोजित खून आहे.
‎ज्यामध्ये काहीतरी खूप चुकीचे होते,
‎ज्याचा अजून शोध लागलेला नाही.
‎1 ऑगस्ट, 2004
‎त्याला वाटलं आता मी हिच्या घरी घुसतो…
‎मनीष शिंदे ‎सहआरोपी - अक्कू यादवचा खून
‎आणि पहिल्यांदा मी मोठ्याने म्हणालो,
‎तुम्ही लोक माझ्या दारात घुसून आलात तर
‎उषा नारायणे ‎सहापराधी - अक्कू यादवचा खून
‎...म्हणून मी म्हणालो, एक आगपेटी मुलगी दे!
‎लीला कुंभलकर ‎कस्तुरभा नगर रहिवासी
‎तेव्हा लोकांना समजले
‎आता जर आम्ही मदत केली नाही ‎किंवा आता आम्ही घराबाहेर पडलो नाही तर,
‎मग त्यांच्या पुढच्या पिढ्या, ‎त्यांच्या बायका,
‎त्यांच्या माता सुरक्षित राहणार नाहीत.
‎म्हणून त्यांनी सर्वांनी आपले दरवाजे उघडले.
‎एकाच वेळी अनेक दरवाजे उघडतात
‎त्यामुळे अक्कूही घाबरला ‎आणि घाबरून तोही पळून गेला.
‎-तो रस्त्यावर गेला. ‎-रस्त्यावरून गेला.
‎गल्लीतून गेला आणि नाला मिळाला.
‎त्याने नाल्यातून उडी मारली.
‎गुडघाभर सांडपाणी,
‎वकील विलास भांडे ‎सहापराधी - अक्कू यादवचा खून
‎त्याला शोधण्यासाठी ‎आम्ही मार्टिन नगरला गेलो.
‎त्याला शोधण्यासाठी आम्ही मानकापूर गायलो.
‎अर्धे लोक इथले, अर्धे लोक तिकडे.
‎दुसऱ्या दिवशी सकाळी ‎मी एक लुना घेऊन फिरायला गेलो
‎आणि सर्वांनी हे सांगितले,
‎"चला आता, आताही निघू?"
‎मग मी काय केले, मी कस्तुरबा नगरात ‎त्याच्या सर्व ठिकाणी गेलो.
‎मेश्राम यांचे किराणा दुकान आहे, ‎तो सिगारेट वगैरे घ्यायचा,
‎म्हणून त्याने दुकानदाराला सांगितले.
‎प्रत्येकाच्या गल्लीतील चवी ‎मोठ्याने बोलल्या जातात,
‎की आज तुम्ही सोडले नाही, ‎तर तुम्ही आयुष्यात कधीही सोडू शकणार नाही.
‎त्यांनी मीटिंग घेतली होती, ‎सगळ्यांना बोलावलं होतं.
‎आणि मुलं फक्त लोकांना बोलावायला गेली होती.
‎सर्वांनी हाक मारली, एका घरी गेले.
‎मी म्हणालो, "आज नाही आलास ‎तर उद्या त्रास भोगावा लागेल."
‎"एखाद्याला ते पूर्ण करावे लागेल.
‎मग तुम्ही माझ्या समर्थनात आहात का?"
‎तार आमी हो महणालो.
‎पण जर कमी जास्त असेल ‎तर तुम्ही आम्हाला साथ द्याल?
‎तर म्हणाला, "हो. मी शेवटपर्यंत साथ देईन."
‎त्यामुळे असे धैर्य एकमेकांशी जोडले गेले.
‎अक्कू यादव म्हणत होते की...
‎"तुमच्या आईने तुम्हाला दूध दिले का, ‎आमच्या आईने आम्हाला दूध दिले.
‎या, सर्वजण लढतील."
‎त्या दिवशी हल्ला सुरू झाला.
‎दुसऱ्या दिवसापासून आम्ही पुढे चालू ठेवले
‎तीन दिवस आणि दोन रात्री,
‎तुमचा विश्वास बसणार नाही,
‎हातात चाकू घेऊन.
‎आमच्या जवळच दगडांनी भरलेली बादली होती.
‎एकजण त्याला घाबरत होता
‎अन्न सुद्धा घशाखाली उतरत नव्हते,
‎कुठूनतरी येऊन आम्हाला मारू नये.
‎आणि ज्यांनी आपली घरे सोडली तेव्हा काय झाले
‎त्याला शोधण्यासाठी ‎तो आमच्यासोबत येऊ लागला.
‎सीता वासनिक, शोभा शिर्के ‎कस्तुरबा नगर रहिवासी
‎हळू हळू ते इतके मोठे झाले आहे
‎त्यावेळी माझ्यासोबत 50-60 लोक राहत होते.
‎मी त्याचा त्याच्या लक्षदीपसारखा झालो.
‎ऑगस्ट महिन्यात कोणीही कामावर गेले नाही.
‎एक रुपयाची देणगी जमा केल्यानंतर ‎सर्वांनी एकत्र जेवण केले.
‎लंगर सारखे नाही ‎तर त्या प्रकारचे अन्न खाल्ले आहे.
‎हे इतर लोकही त्याला मदत करू लागले.
‎हे छोटे दुकानदार किंवा इतर लोक आहेत.
‎मोहन कोठेकर ‎कार्यकर्ता
‎म्हणजे तुम्ही कोणाशीही बोलता, ‎तुमची बातमी कुठे आहे.
‎त्यांनी स्वतःची व्यवस्था तयार केली होती.
‎आणि त्यांना तितक्याच बातम्या मिळायच्या.
‎अशी बटणे उघडून ‎केलॉग जे काही त्याच्यासोबत होते…
‎हा माइक आता बसवला आहे, ‎मी सांगू शकणार नाही.
‎तो असा पूर्ण शर्ट उघडायचा ‎आणि असा बुरखा आणायचा.
‎त्याची इच्छा त्याला मारण्याची आहे, ‎मी त्याला मारीन.
‎पण तो मरेपर्यंत मला माझा चेहरा कळत नाही
‎की मी त्याच्या विरोधात आहे.
‎मग आम्ही काय करायचो, ‎रात्रभर त्याचा शोध घ्यायचो.
‎आणि पूर्वी आम्ही पोलिसांना विनंती करायचो.
‎त्याची काटेकोरपणे ‎अंमलबजावणी व्हावी हा एकच हेतू होता.
‎तसे झाले नाही.
‎पण त्याला आग लागली होती, ‎म्हणजे माझ्याकडे पूर्ण चित्रपट आहे.
‎मी एक स्पष्ट थंक मारला आहे.
‎भागनबाई मेश्राम ‎स्थानीय कार्यकर्ता
‎पुष्प शेंडे ‎कस्तुरबा नगर रहिवासी
‎मग चंद्रा...
‎तो चंद्रा आला ‎आणि चंद्राने आपल्याला सुचवले होते,
‎"पोलिस असे कसे ऐकत नाहीत?"
‎त्या युनियनच्या नेत्या होत्या.
‎"पोलिसांना ते कसे ऐकू येत नाही?"
‎"माझी पत्रकार परिषद घेईन."
‎4 ऑगस्ट, 2004
‎ही आमची पहिलीच वेळ होती.
‎आम्हाला तेवढे बोलताही येत नव्हते.
‎आम्ही थेट सत्य बोललो आहोत.
‎मग त्या लोकांचे प्रश्न होऊ लागले.
‎"बलात्कार कोणाचा झाला?"
‎"बलात्कार झाला तर तक्रार का नाही केली?"
‎"तुम्ही कोणाचा खून केला?"
‎"खून झाला मग निर्दोष कसा झाला?"
‎"साक्षी का नाही आला?"
‎ते आम्हाला गोत्यात ठेवत होते म्हणजे आम्ही
‎प्रसिद्धीसाठी पत्रकार परिषद घेणे.
‎"असं कसं?"
‎"कसला माणूस असा भित्रा असेल, ‎कसला पोलीस अटक करत नाही?"
‎एक पत्रकार थोडंसं बोलूनही हसला.
‎तर त्या वेळी सर उषा नारायणे ‎चितेकडे गेले होते.
‎"तुम्ही एक दिवस आमच्याकडे ‎बघा आणि इथेच राहा.
‎त्यावर आम्ही लहानापासून लहान होत गेलो.
‎तुम्ही एकदा त्या वस्तीत राहा आणि बघा."
‎आम्ही सर्व काही मीडियाला सांगितले.
‎आजही जर बलात्कार करणाऱ्याला असेच सोडले तर.
‎आणि स्त्रियांवर असे शोषण होईल...
‎वि. चंद्रा ‎ट्रेड यूनियन और महिला कार्यकर्ता
‎...प्रत्येक स्त्रीला ‎एकत्र करून आम्ही कायदा हातात घेऊ.
‎हे खुले आव्हान आम्ही दिले होते.
‎आणि आम्ही दुसऱ्या दिवशी ‎पेपर फिल्टर करत होतो,
‎काय होत आहे.
‎आणि जेव्हा आम्ही पाहिले ‎की काहीही आले नाही,
‎तेव्हा पेपरमध्ये कोणीही दिसले नाही.
‎आमचे डोके, मन बिघडले, ‎खरोखरच डगमगले आणि हृदयही तुटले.
‎मी काय अपेक्षा करावी?
‎आणि मग पाचवीची निराशा म्हणजे आक्रोश
‎मग आम्ही काय केले, ‎सहा तारखेला त्यांचे घर फोडले.
‎दुसऱ्या दिवशी.
‎6 ऑगस्ट, 2004
‎आम्ही 100 पेक्षा जास्त ‎लोक होतो यावर तुमचा विश्वास बसणार नाही.
‎राग होता, राग होता.
‎तो त्याला घाणेरड्या शिव्या देत होता.
‎वानरसेना यासारखीच होती.
‎फेकून त्याचा वेग तोडला
‎विटा आणि दगडांनी मारून ‎त्याच्या भिंती तोडल्या गेल्या.
‎लक्ष्मी खडसे ‎कस्तुरबा नगर रहिवासी
‎त्यानंतर सात तारखेला ‎त्याने आत्मसमर्पण केले.
‎त्याची युक्ती ‎त्याच्या ओळखीच्या पोलिसाशी होती.
‎आणि अटक केलेल्या व्यक्तीला आम्ही ओळखतो.
‎त्याचाच मित्र होता.
‎7 ऑगस्ट, 2004
‎मी तेव्हा लातूरला होतो अक्कू किरवापिसमधून.
‎राम गेडाम ‎अक्कू यादवचा साथी कैदी
‎अक्कू लॉकअपमध्ये ‎सात ते आठच्या दरम्यान सापडला.
‎लॉकअपमध्ये रात्रभर मुक्काम केला.
‎मी तुरुंगात जावे आणि नंतर चूपू व्हावे ‎अशी त्यांची इच्छा होती.
‎त्यांनी आम्हाला तेच सांगितले.
‎मग मारामारी सुरू झाली, ‎मग काल सकाळी तो म्हणाला.
‎आम्ही दोन लोक आहोत, ‎डांगल्या, त्याचा पुतण्या म्हणाला.
‎"म्हणून तो इतरांना मारेल, ‎तो म्हणाला, तो आत येतो."
‎"मग मी पळून जाईन, ‎दुसर्याला मारून टाकीन, असे म्हटले.
‎शत्रूही बोलले आणि आम्हीही सांगितले ‎की आम्हाला सोडले जाईल."
‎आम्हाला समजले...
‎की ते काही दिवस आत राहील ‎जेव्हा वातावरण शांत होईल
‎बाहेर मग आपण गेलो.
‎आमच्या मनात सकारात्मक विचार नव्हते,
‎केवळ हिंसाचाराचे नकारात्मक विचार.
‎पण आम्ही त्याकडे वळलो.
‎आमची चर्चा शून्यावर जाईल
‎आमच्याकडे टक लावून पाहणाऱ्या अनिश्चिततेसह.
‎दिवसभर, रात्रभर आम्ही फक्त विचार केला
‎त्याला कसे मारायचे.
‎त्यानंतर त्याचा फोटो ‎वर्तमानपत्रात प्रसिद्ध झाला
‎आणि मथळा होता,
‎"कि याचे 13 तारखेपर्यंत पर्यंतचा पीसीआर."
‎म्हणजे 13 तारखेला त्याची निर्मिती होईल.
‎12 ऑगस्ट, 2004
‎बारा तारखेच्या रात्री ‎आम्ही विचार करत राहिलो
‎त्याबद्दल कसे जायचे.
‎मला कोर्टाची मांडणी माहीत होती, ‎त्याला कसे आणले जाईल.
‎आम्ही खाली बसलो आणि कोर्टात आमच्या ‎प्रवेशाचे आणि बाहेर पडण्याचे नियोजन केले.
‎तिथे मी एकटाच नियोजक नव्हतो.
‎अनेकजण आपापल्या योजना बनवत होते,
‎त्याला कसे मारणे चांगले.
‎आता ‘करा किंवा मरा’ असे झाले होते.
‎13 ऑगस्ट, 2004
‎त्या दिवशी, पहाटे, ‎छोटा यादव, किंवा त्याचे नाव काहीही असो.
‎माझ्याकडे आला आणि म्हणाला, ‎"सर, अक्कू आज कोर्टात हजर आहे.
‎मी तुम्हाला विनंती करतो, सर, ‎त्याच्या सुनावणीला उपस्थित राहावे."
‎वकील प्रकाश जैस्वाल ‎यादव परिवार के पूर्व वकील
‎मी म्हणालो, "ठीक आहे मी जातो."
‎त्याला वाटले की मी ज्युनिअरला पाठवू शकतो.
‎तो आग्रहाने म्हणाला, "सर, तुम्ही नक्की जा.
‎रोख सुरक्षा जामीन मागा ‎आणि रोख जमा करू नका."
‎गोंधळून मी त्याला कारण विचारले.
‎मग तो म्हणाला...
‎"सर, ते अक्कूला मारायचे ठरवत आहेत."
‎आमच्या भागात फॅब्रिकेशन वर्कशॉप आहे.
‎माझ्या सासरच्या घरासमोर.
‎शस्त्रे धातूच्या भंगारापासून ‎बनविली जात होती
‎आणि जुनी शस्त्रे धारदार करण्यात आली.
‎मग काही लोक टॅक्सीतून निघून गेले,
‎काही टुक-टुकने, ‎काही चालले, काहींनी बस पकडली
‎पण जेव्हा त्यांनी त्यांचे घर सोडले ‎तेव्हा त्यांनी त्यांचे मन बनवले होते.
‎तो किंवा आपण.
‎सर्वजण जात होते, म्हणून आम्ही सोबत गेलो.
‎सविता वंजारी ‎सहअपराधी - अक्कू यादवचा खून
‎माझ्या भावांनी मला न्यायालयात ‎येण्यापासून परावृत्त केले.
‎पण मी म्हणालो, "मी दुरून पाहीन ‎आणि सुखरूप घरी येईन."
‎ते कसे होते ते आम्हाला पहायचे होते.
‎मीना गजभये ‎कस्तुरबा नगर रहिवासी
‎त्यादिवशी सर्व कस्तुरबा नगरात होते.
‎कौटुंबिक न्यायालयात काही
‎काही इथे, काही तिथे, सर्वत्र विखुरलेले.
‎मी कौटुंबिक न्यायालयात होतो.
‎आम्ही इतरांमध्ये मिसळलो
‎त्यामुळे आम्ही एकत्र आहोत हे ‎कोणीही सांगू शकत नाही.
‎आम्ही इतर लोकांमध्ये मिसळलो.
‎मी माझे ज्येष्ठ वकील, ‎सुरेंद्र गडलिंग यांना भेटलो.
‎काय होणार आहे ते मी त्याला सांगितले.
‎त्याने मला ‎या मूर्खपणापासून दूर राहण्याचा इशारा दिला
‎आणि मला दूर ठेवण्यास सांगितले.
‎ज्येष्ठ महिलांपैकी एक
‎तिच्या साडीत काही भक्कम दगड लपवले होते
‎आणि तिच्या ब्लाउजमध्ये मिरची पावडर नेली.
‎तिने मलाही काही दिले.
‎"तुम्ही असे काही चालवत ‎असाल तर असे फेकून द्या.
‎एवढी तिखट पावडर संपूर्ण वस्तीत जमा झाली.
‎रेषा राऊत ‎आशा भागातची बहीण
‎आम्हाला कोर्टात घेऊन ‎जाण्यासाठी एक हवालदार आला.
‎आम्ही चौघेजण होतो.
‎अक्कू मला म्हणाला,
‎"राम, चला एकत्र हातकडी घेऊ."
‎मी मान्य केले.
‎त्यामुळे आम्ही एकत्र हातकडी केली.
‎माझा उजवा हात
‎आणि त्याचा डावा हात.
‎अक्कूने बघितले की सगळे हजर होते.
‎त्याने त्याच्या ‎मिशा गर्विष्ठपणे वाढवल्या...
‎गर्विष्ठ, चित्रकला.
‎त्यामुळे काही लोक घाबरले.
‎काहींनी भीतीने तोंड लपवले.
‎त्याने त्यांना पाहावे ‎असे त्यांना वाटत नाही.
‎आमच्या सर्व नियोजनासाठी, ‎मांजरीला घंटा कोण बांधेल?
‎एक महिला, जिच्या भाडेकरूने ‎त्याने बलात्कार केला होता.
‎संतापाने भरलेला होता.
‎तेवढ्यात अक्कू तिला म्हणाला,
‎"तुम्ही तुमचा धडा शिकला नाही.
‎मी बाहेर पडल्यावर तुझ्याशी व्यवहार करेन."
‎ती ओरडली, "पिंपळ!" ‎आणि तिची चप्पल त्याच्यावर फेकली.
‎त्यानंतर लगेचच गोंधळ उडाला.
‎जमावाने त्याचा पाठलाग सुरू केला.
‎पोलीस विचार करू शकत नव्हते.
‎त्यांनी चॅनल गेट बंद करण्याची घोषणा केली.
‎आम्ही ओरडलो, ‎"मार्गातून निघून जा आणि उघडा!"
‎"मार्ग बाहेर आणि उघडा!"
‎पिंजऱ्यातल्या माकडांप्रमाणे ‎ते बार हलवत होते.
‎आणि परिस्थिती अधिक चार्ज झाली.
‎आमच्या जमादाराने चॅनलचे गेट लावले ‎आणि आम्हाला पुढे पाठवले.
‎एक महिला लिंक होती,
‎गरज बघून नुसती ‎पर्स उघडली आणि डोळे मिचकावले.
‎हात वर केले आणि नंतर खाली गेले.
‎ते इकडे किंवा तिकडे चालू शकत नाही.
‎जिथे त्याला धावता येत नव्हते ‎तिथे तो मध्येच थांबला.
‎वकील सूचिता डोंगरे ‎13 ऑगस्ट 2004 ला कोर्टात हजर
‎काचेच्या टेबल टॉप?
‎त्यांनी त्याच्या डोक्यात वार केले.
‎ते बाहेर गेले, ‎त्यांनी खडक आणले आणि त्याचे डोके ठेचले.
‎असे त्यांनी किमान सहा ते सात वेळा केले.
‎आमचे हात जोडलेले होते.
‎मी माझा हात बाजूला केला.
‎त्याची पाठ माझ्या गुडघ्याशी होती.
‎तो माझ्यावर असताना मी त्याच्या मागे लपलो ‎आणि त्यांनी येथे त्याच्यावर हल्ला केला.
‎मी माझा हात वाचवण्याचा प्रयत्न करत होतो.
‎माझे लक्ष त्याच्याकडे नव्हते. माझे लक्ष ‎फक्त माझ्या हातावर केंद्रित होते.
‎प्रत्येक वेळी त्याने हाताने स्वतःचे ‎संरक्षण करण्याचा प्रयत्न केला.
‎मी ते मागे खेचणार.
‎"तू मरणार आहेस. मी हात का गमावू?"
‎तुटलेल्या लाकडी दरवाज्यातून ‎न्यायालयाची खोली दिसत होती.
‎मी थोडं आत डोकावून पाहिलं ‎तर एक मुलगा दिसला...
‎वकील विपिन राउत ‎13 ऑगस्ट 2004 रोजी कोर्टात हजर
‎…चाकू घेऊन बाहेर या.
‎चाकू वाकलेला होता.
‎तो खडकाने सरळ केला.
‎आणि हल्ला परत केला.
‎चाकू त्याच्या बरगड्यात अडकेल.
‎ते ते झटकून टाकायचे, सरळ करायचे.
‎चाकू हाडांवर वाकतो, बरोबर?
‎ते चाकू सरळ करायचे आणि पुन्हा भोसकायचे.
‎त्याच्या किंकाळ्यांनी मन बुडून गेले
‎जमाव खरेदी मध्ये.
‎मी सर्वकाही दृश्यमान करू शकतो.
‎कोण मारत आहे हे मी पाहिलं नाही पण त्यात ‎कोण सामील आहे हे मला माहीत होतं.
‎अक्कू म्हणत राहिला, ‎"तुला याचा पश्चाताप होईल!"
‎त्यांनी उत्तर दिले, "मांदार!"
‎आम्ही आमच्या कर्माला नंतर सामोरे जाऊ.
‎पण आधी तुला मरायलाच हवं!"
‎आणि मग…
‎त्यांनी त्याचे कान फाडले.
‎त्यांनी त्याचे हे आणि त्याचे ते कापले,
‎आणि अगदी त्याच्या त्या.
‎आजूबाजूला रक्त साचलं होतं.
‎त्याला ग्राउंड मीटमध्ये कमी करण्यात आले.
‎त्याचे गुप्तांगही कापण्यात आले.
‎महिलांचे तेच काम होते.
‎पुरुषांनी अक्कू यादवची हत्या केली.
‎ते त्याचे मित्र होते.
‎ज्या माणसांसोबत त्याने आयुष्य घालवले,
‎त्यांनी त्याला मारले.
‎ते त्याच्या भागातील होते.
‎त्यांनी त्याला कसे मारले!
‎तो अजूनही जिवंत आहे असे त्यांना वाटत होते.
‎नाही, काही जीव शिल्लक होता.
‎ते त्याच्या प्रेताची चाळण करत राहिले.
‎कोर्टरूम सात चा दरवाजा फोडण्यात आला.
‎सर्वत्र रक्त सांडलेले होते.
‎मला एक गोष्ट आठवते...
‎जयदीप हर्डीकर ‎स्वतंत्र पत्रकार
‎...मांस और रक्त की फिर से गंध।
‎माहित आहे.
‎त्याचा मृतदेह साक्षी पेटीजवळ पडला होता
‎आणि त्याच्यासोबत आरोपी,
‎राम गेडाम,
‎तिथे घाबरत होता, असा,
‎अजूनही मृतदेहाला हातकडी.
‎पोलीस आल्यावर,
‎मी म्हणालो, "मला मुक्त करा. ‎जर तो अजून मेला नाही तर मी नक्कीच मरेन."
‎"ते परत आले तर?"
‎मग त्यांनी मला अनकफ केले.
‎मी त्यांना सांगितले की मला भूक लागली आहे.
‎मी दिवसभर जेवले नव्हते. म्हणून त्यांनी ‎एक प्लेट समोस्यांची ऑर्डर दिली.
‎मी रक्ताने माखले होते ‎पण माझे हात स्वच्छ होते.
‎मी ते समोसे खाल्ले, थोडे पाणी प्यायले ‎आणि व्हॅनमध्ये बिडी पिली.
‎तुमच्या शेवटच्या परीक्षेनंतर ‎तुम्हाला आराम वाटतो?
‎विशेषतः जेव्हा ते चांगले गेले आहे.
‎किंवा अपेक्षेपेक्षा चांगले.
‎तो आनंद.
‎मला आणि आम्हा सर्वांना तेच वाटले.
‎13 ऑगस्ट 2004 रोजी ‎नागपूर जिल्हा न्यायालयात,
‎भयानक गुंड अक्कू यादवची हत्या
‎कष्टकरी महिलांच्या हातून
‎सध्याच्या व्यवस्थेच्या ‎निरर्थकतेचे उदाहरण आहे.
‎तथ्य शोध समितीने केलेल्या ‎तपासणीत असे आढळून आले
‎पोलीस आपली जबाबदारी पार पाडण्यात ‎अपयशी ठरले आहेत.
‎न्यायव्यवस्था आणि प्रशासनही गुंतले होते.
‎ही घटना ना जातीय संघर्षाचा, ‎ना टोळीयुद्धाचा,
‎किंवा ते कोणत्याही अतिरेकी राजकीय संघटनेचे ‎काम नव्हते
‎जसे प्रक्षेपित केले जात होते.
‎असंवेदनशील, भ्रष्ट ‎आणि पक्षपाती व्यवस्थेसमोर,
‎जेव्हा स्त्रियांना न्यायाची आशा ‎दिसली नाही,
‎आणि अक्कूच्या अत्याचाराने ‎सर्व मर्यादा ओलांडल्या
‎शेवटी महिलांनी स्वतःला ‎न्याय मिळवून देण्याचा निर्णय घेतला.
‎ही घटना विद्यमान व्यवस्थेसाठी ‎धोक्याचा इशारा आहे
‎लोक एका विशिष्ट मुद्द्यापलीकडे ‎अन्याय सहन करणार नाहीत
‎आणि न्यायाची अविरत वाट पाहणार नाही."
‎तात्यांवेषी समिति, नागपुर.
‎आपल्याला अवैध गोष्टीला वैध ठरवावे लागेल,
‎एक बेकायदेशीर गोष्ट.
‎कुणाला मारणे हा माझा अधिकार नाही.
‎ते घटनात्मक नाही. तो न्याय नाही.
‎जर जमावाने गुन्हेगारांना ‎अशा प्रकारे शिक्षा केली तर
‎मला विश्वास आहे ‎की आपली समाजव्यवस्था कोलमडून पडेल.
‎जमाव का मारतो?
‎जर तुमचा त्यांचा विश्वास असेल ‎तर ते ते करतील का?
‎प्रशासनाने किंवा ‎पोलिसांनी धीर दिला असता तर
‎"हो, आम्ही तुमची तक्रार नोंदवली आहे,"
‎जर त्यांना आमचा विश्वास असेल ‎तर हे घडणार नाही.
‎अर्थात, कायदेशीर न्याय ‎व्यवस्थेच्या कर्तव्यात कसूर केल्याचा
‎मूलभूत प्रश्न उरतोच पण…
‎याचा अर्थ असा होतो का की आपण ‎एका भयंकर गुन्हेगाराची लिंचिंग आणि
‎हत्येला कायदेशीर मान्यता देऊ शकतो?
‎पंकज लोणारे ‎उत्तर नगर रहिवासी
‎"त्यांनी खून केला आहे, ‎ते आम्हाला देखील इजा करू शकतात."
‎त्यामुळे आम्हाला बडतर्फ करण्यात आले.
‎आम्ही आधीच गरीब होतो,
‎या प्रकरणाने आम्हाला आणखी तोडले.
‎आम्ही नोकऱ्या आणि संधी गमावल्या.
‎आम्ही आदर आणि आमची प्रतिमा गमावली.
‎आम्ही अनेक त्रास सहन केले
‎आणि मग न्यायालयाच्या विलंबाने ‎आमचे आयुष्य पूर्णपणे विस्कळीत झाले.
‎2005: या प्रकरणातील 21 आरोपींविरुद्ध ‎चार्जशीट दाखल
‎2008: चार वर्षांनंतर...अक्कू यादव खून ‎खटल्याची सुनावणी अद्याप सुरू नाही
‎2012: आठ वर्षांनंतर...अक्कू यादव हत्येचा ‎खटला सुरू व्हायचा आहे
‎8 वर्षांनंतरही केस ओढून नेली
‎अक्कू यादव खून खटल्याची आज सुनावणी
‎चाचणी 10 फेब्रुवारी 2012 पासून सुरू होते
‎2014: अक्कू यादव खून खटल्याचा निकाल ‎10 नोव्हेंबरला येण्याची शक्यता
‎10 नोव्हेंबर हा माझ्या मुलीचा वाढदिवस आहे.
‎ती म्हणाली, "पप्पा, आज जाऊ नका."
‎ती भावनिक गोष्ट होती.
‎मी रडलो.
‎ती माझ्या खूप जवळ आहे.
‎तिने मला जाऊ दिले नाही. ‎तिने मला यापूर्वी कधीच थांबवले नव्हते.
‎एखाद्याला वाटते, हे वाईट शगुन आहे का? ‎काही वाईट घडेल का?
‎10 नोव्हेंबर, 2014
‎आणि संध्याकाळी 4:00 वाजता,
‎आम्हाला निकालासाठी आत बोलावण्यात आले.
‎आम्ही घाबरून बसलो
‎आणि न्यायाधीश म्हणाले...
‎काही क्षण आम्ही थिजलो.
‎आम्हाला जे वाटले ‎ते आम्ही व्यक्त करू शकलो नाही.
‎आमचे पुतळे झालेले.
‎त्यानंतर न्यायाधीश सूर्यवंशी न्या
‎जणू पत्रकार परिषदेत बोललो.
‎त्याने पत्रकारांना संबोधित केले ‎आणि त्याच्याकडे काय नसावे ते सांगितले.
‎शेवटी, तो देखील माणूस आहे.
‎तो म्हणाला, ‎"तुम्ही जसे पेरता, तसेच कापणी कराल."
‎हे त्याचे शब्द होते.
‎अधिवक्ता आर.के. तिवारी ‎बचाव पक्षाचे वकील
‎न्यायाची वाट पाहणे ही ‎शिक्षेपेक्षा कमी नाही
‎न्याय मिळण्यास उशीर झाला, ‎पण शेवटी दिला गेला
‎10 वर्षांनंतर निकाल आला
‎कोर्ट म्हणते की पोलिस गुंडासोबत ‎"हातात हात घालून" होते
‎जमावाची निश्चित ओळख नसते!
‎18 जणांच्या निर्दोष सुटकेचा आनंद ‎साजरा करताना कस्तुरबा नगरचे रहिवासी
‎अक्कू यादव खून प्रकरणात सोमवारी
‎जर प्रत्येकजण निर्दोष असेल, ‎मग तो अजून जिवंत आहे.
‎कोणीही त्याचा खून केला नाही.
‎राजेश खांडेकर ‎अक्कू यादवचा मित्र
‎सर्व आरोपी निर्दोष सापडलेत ना?
‎मग जर त्यांनी त्याला मारले नाही ‎तर अक्कू जिवंत नसावा का?
‎न्यायाच्या विषयावर…
‎नाही, अक्कूच्या कुटुंबाला ‎न्याय मिळाला नाही.
‎तो कोठडीत मरण पावला ‎म्हणून त्याच्या आईला आधार मिळाला.
‎गेंदलाल श्रीवास्तव ‎अक्कू यादवचा मित्र
‎तिच्या मुलाला ‎कोठडीत निर्दयपणे मारले गेले, बरोबर?
‎सरकारने तिला भरपाई द्यायला हवी होती.
‎अक्कूची सर्व वाईट कृत्ये ‎त्याच्याबरोबर गाडली गेली.
‎मृतांवर गुन्हे दाखल करता येत नाहीत.
‎मात्र त्याच्या पीडितांना ‎भरपाई मिळायला हवी.
‎त्यांना काही मिळायला नको का?
‎त्यांनी जी प्रतिष्ठा गमावली, त्याचे काय?
‎दरवर्षी 25 डिसेंबर रोजी
‎माझ्यासोबत जे घडले ते मला आठवते.
‎मी ते माझ्या हृदयाच्या शांततेत धरले आहे.
‎उपशीर्षक भाषांतरकार: मनिष दलाल