Napakaraming kailangang matutunan ng isang dalaga.
Halimbawa, paanong magsalita nang di nagsasalita.
"Mahal kita."
"Umalis ka na."
"Kinamumuhian kita."
Mahusay ang mga Mencía roon, ngunit mas mahusay ako.
Alam ko ang lahat ng senyales.
Maliban dito.
Gaano kalaki ang tsansang mabubuntis siya matapos ang isang subok?
Maaaring ihalintulad ang kakayahang magdalang-tao ng babae
sa along tumataas mula sa paunang pagkabaog
tungo sa rurok nito bago muling bumagsak…
Sa madaling salita,
kung ika'y bata pa at di gumamit ng proteksiyon dahil di pa naiimbento,
malaki ang tsansa.
Ganoon nauuwi ang 15 minutong kaligayahan sa mala-anghel na pagkakamali.
At ano ang maaaring gawin?
Oo, alam ko.
…lahat ng aking kasalanan…
Kung tunay ngang mayroong Diyos, abala siya sa ibang bagay.
Hindi maaayos ang trahedyang ito sa panalangin.
Munyika!
Mahusay siyang umasinta.
Nawa'y hindi siya nagsasanay upang gumawa ng krimen.
Ilang taon na akong nagsasanay. Pampalamig ng ulo ito.
Sa palagay ko'y bago itong paggamit ng munyika.
Kung ayaw mo sa bata, makakatulong ako, binibini.
Ano? Hindi. Paano mo naisip iyon?
Munyika!
Ganoon ba? Sige.
Ngunit hindi iyon ang problema.
Hindi ko lang kailangan ang mga ito.
Kung tapos ka nang sirain ang iyong pagkabata, ako naman.
-Hindi. -Hindi.
Hindi ba talaga ako maaaring magpakasaya?
Pangarap kong maging ina. Ngunit sa pamamagitan ng tamang proseso.
Una, manliligaw, tapos kasal, tapos anak.
Munyika!
Sa kasamaang-palad, di n'yo na mababago iyon.
Gayunpaman, maiiwasan natin ang aksidenteng pagpatay.
Mahal ko ang aking buhay. Ayaw kong mapahamak ang aking ama o mga kapatid.
Alam n'yo ba kung gaano kasaklap iyon?
Mayroon akong naisip.
-Kakausapin ko si Eduardo. -Nasa Paris siya, senyorita.
Mahal ako ni Eduardo! Sigurado ako roon.
Senyorita, hindi maganda iyan.
Maniwala ka.
Sapagkat sinubukan ko na iyan.
Kumusta? Nais kong makausap si Gng. Espinosa.
Sumama kayo sa akin.
Hindi maganda ang kinalabasan.
Ikakasal na siya?
Oo, malapit na.
Kaya sabihin mo sa malanding iyon na tantanan ang aking anak.
Hindi maaaring di matuloy ang kaniyang kasal.
Sang-ayon ako sa inyo. Walang-modo si Eduardo.
Ngunit mainam nang hindi alam ni Cristina.
Upang maiwasan ang ibayong trahedya.
Senyorita, mabuti kayong tao.
Subalit nagkakamali ang tao, at di karapat-dapat si Eduardo sa iyo.
Umalis na kayo. Kaukasapin ko si Ama at sasabihin kong…
Huwag kang mag-alala.
Mayroon akong plano.
THE LADY'S COMPANION
ARALIN II HUWAG MAGSISINUNGALING
Ayon sa Banal na Kasulatan,
sa lahat ng kasalanan,
ito ang pinakamalubha.
Corinto, bersikulo 6.
"Lumayo sa kahalayan!"
Tayo'y binubulag ng kalibugan!
Pinahihina ang ating paninindigan!
Ginagawa tayong makasalanan.
Kawawang nilalang. Halatang malungkot siya sa nangyari.
Isang kalbaryo.
Kumpara sa kaniya, si Hudas ay isang santo.
Ganoon kasama?
Ayaw kong nagsasalita ng masama tungkol sa iba.
Ngunit maaari ba akong magbukas?
Siyempre.
-Lubog sa utang. -Utang?
Utang.
Oo, lubog sa utang.
Mag-aalok na sana ng kasal, ngunit wala palang pera.
Siyempre, sugarol at manginginom.
At hindi pa sapat iyon, hindi siya ang unang babaeng nabiktima.
Mapanganib ang lalaking iyon.
Mabuti na lamang at nariyan si Elena para sa binibini.
Tunay. Hulog ng langit.
Hindi ko akalaing ganoon si Eduardo.
Inay ko po. Napakahirap siguro ng pinagdaraanan ni Cristina.
Ano kaya kung ipagdiwang natin ang aking kaarawan?
Upang mabilis na makalimutan ni Cristina ang nangyari.
Magandang ideya iyan.
"Ang pinakamarangyang regalo ay ang iyong pagdalo sa araw na ito.
Gaganapin ang pagdiriwang sa hardin ng pamilya Zapico.
Samahan ninyo kami. Minsan lamang ang ika-19 na kaarawan.
Lagda, Esther Zapico."
Pagdiriwang ng kaarawan?
Hindi ako makakadalo. Hindi ko kayang humarap sa tao.
Napakahirap nang dumalo sa misa.
-Nais kong mangumpisal kay Padre Gregorio. -Huwag.
Ika'y nanalangin na.
Ika'y nagsisisi na. Saksi ako riyan. Sa inyo na ito ng Panginoon.
Hindi. Lalo matapos nating siraan si Eduardo.
Mas gusto n'yo bang mag-isip ang mga tao ng kung ano-ano?
Hindi.
Hindi ako makapaniwala sa kamalasang ito.
Iisang beses lamang iyon.
Iisang beses.
Ito pa ang nangyari sa akin.
Sasabihin ko ba ang aking teorya hinggil sa kakayahang manganak at…
G. Duncan, hindi ba halatang hindi ito ang tamang oras?
Hindi ito ang oras upang malungkot. Kailangan n'yong dumalo sa piging.
Kailangan n'yong ngumiti.
-Kalimutan ang lungkot. -Halika.
Mayroon kaming sorpresa para sa iyo.
Pascual, bakit ka nagmamadali?
-Bitiwan mo ako. Mahuhuli ako. -Sandali lamang.
Hindi!
Ano? Ikakasal ka na.
Hindi ako ganoon kadesperado.
Kung gayon, saan ka pupunta?
Tatalon sa kanal.
-Hindi nakakatuwa! -Hindi.
Bakit? Dati'y natutuwa ka sa aming mga dula.
-Nais ka lamang naming patawanin. -Dapat hindi ka umalis noong pamamanhikan!
-Nagtrabaho ako. -Dahilan na naman!
Nagtrabaho ako.
Akala ko'y may puso ang mga manunulat. Wala pala.
Makasarili ka rin pala.
Kukunin ko ang riple.
Mukhang ako ang dahilan ng galit niya. Ano ang aking ginawa?
Hindi mo alam?
Labis-labis ang iyong pag-arte bilang Pascual.
Kailangan mong ayusin ang iyong pag-arte.
Huwag mo nang palalain ang aking nadarama.
Alam n'yo ba kung ano ang kinakatawan ng kasal sa babae?
Doon umiikot ang kaniyang buong buhay.
Di siya makakakita ng mabuting asawa kung walang mabuting asal.
O kung hindi siya maka-Diyos at iaalay ang sarili.
O kung pababayaan ang kaniyang hitsura.
-Hindi mabuting asawa si Eduardo. -Tama.
Ngunit sa huli, mas maigi na iyon kaysa wala.
Sa kasamaang-palad.
Huwag kang mag-alala. Madalas na naglalabas ng galit ang mga tao
sa pinakamamahal nila.
Ibig sabihin…
Galit siguro si Cristina sa lahat ng lalaki. At may dahilan.
Kung may nakasuot ng amerikana o sombrero, ayaw na niya agad.
Malalampasan niya iyon.
Ito pala ang kapangyarihan ng mga kasama.
Eksperto kayo sa paalon-along emosyon ng tao.
Gayon din daw ang mga manunulat.
Hindi.
Nagsusumikap lamang kami.
Siguradong maiaayos mo rin ito, G. Torres.
Kumusta kayo, senyorita?
Hindi mabuti, subalit pagod na akong malungkot.
Kailangan kong maghanda. Malulungkot si Esther kapag di ako dumalo.
Mabuti. Iyan ang nararapat.
At sana'y sumama ang aking mga kapatid.
Oo naman. Mas magiging madali para sa iyo kapag naroon sila.
Nasaan si Sara? Hindi ko pa siya nakikita.
Mga ginoo, mayroon kayong isang oras.
Mag-umpisa na.
Kauuwi mo lamang?
A, Donya Angustias, umalis ako dahil…
Kinuha niya ang regalo para kay Senyorita Zapico.
Mag-isa siyang umalis?
Angustias, magkasama kaming umalis.
Bakit hindi kayo sabay na dumating?
Dahil dumaan siya sa kuwadra upang makita si Trafalgar.
Alam n'yo naman, Donya Angustias, mahal ko ang kabayong iyon.
Angustias, masaya akong makipagkuwentuhan at sumagot sa tanong,
ngunit kailangan pang magbihis ng mga binibini.
Alam n'yo bang nauubos ang oras n'yo sa mga gawaing hindi naman sa inyo?
Para diyan ang mga kasambahay.
Angustias, napakamaalalahanin n'yo.
Maraming salamat. Ngunit kung gumagawa ako ng ibang trabaho,
iyon ay dahil kaligayahan kong tumulong sa pamilyang ito, kagaya mo.
Ngayon, paumanhin na muna…
Tumawa ka lang. Alam kong may itinatago ka.
Marami. Kagaya mo rin.
Ngunit nagbubukas ako sa aking mga kaibigan.
Sabihin mo kung nais mo ng kaibigan.
Titingnan natin kung ano ang magagawa.
Ang mga libro ko! Ipinahiram ko sa iyong kapatid, at isasauli na niya.
Hindi ko alam na mahilig ka sa biyolohiya,
anatomiya, o patolohikal na pisiyolohiya.
Buweno. Nag-aaral ako upang maging doktor.
Ganoon ba? Gaano na katagal?
Anim na buwan. Tinuturuan ako ni Dr. Aguilar gabi-gabi.
Kanina ang eksamen upang makapasok.
Alam mo iyon? Bakit mo inilihim?
Paumanhin, ngunit mahalaga ang kakayahang maglihim.
Importante nga iyon.
Ano ang iyong ginagawa riyan? Madurumihan ka.
Di ba't si Sara ang pinag-uusapan
at ang kaniyang interes sa medisina?
Ako lamang ang hindi nakaaalam 'pagkat wala akong kuwentang kapatid!
Hayan, umiiyak na siya. Nakaiinis.
Dapat napansin ko iyon!
At dapat nakuha ko ang iyong tiwala.
Cristina, tumahan ka na. Hindi mo iyon kasalanan.
Masyado lang siyang nabibigatan.
Una si Eduardo, ngayon, ito. Ngunit malalampasan niya rin ito.
Kumusta ang eksamen?
Hindi ako sigurado. Kapag nakapasa, mayroon pa ring problema.
Kailangang pumayag si Ama para sa matrikula.
Anak, piging iyon. Di kailangang magsuot ng itim.
Parang lamay ang mga kaarawan.
Lamay? Sang-ayon ako sa kaniya ngayon.
Kung mas gugustuhin mong manatili…
Hindi kailangan. Tayo na?
Maligayang kaarawan, Esther.
Don Pedro, nasa opisina ho ang aking ama.
Salamat. Magpakasaya kayo.
Halika. Mayroon akong sorpresa.
Nakikita mo? May ibang bata. Hindi ka maiinip.
Mahilig ka sa kuwentong nakakatakot?
Sandali. Ako ang titira.
Sayang, Senyorita Cristina. Napakaguwapo niya pa naman.
Ngunit ang totoo'y tuso pala.
Hindi siya nararapat na pag-usapan.
Paano mo nalaman ang kaniyang intensiyon, Cristina?
Mga binibini, paumanhin, ngunit sabi ni Josefina, inilabas na
ni Senyorita Zapico ang inumin para sa okasyon.
Tayo na, mga senyorita.
-Ano ang iyong ginagawa? -Nais ko lang maging mabait.
Ipakitang ako'y nag-aalala sa kagulat-gulat na kuwento.
Hindi pa naghihirap ang pamilyang iyon, hindi ba?
Ngayon pa lamang. Kung may usok…
Marahil nga. Alam mo na ang kasabihan.
"Lalabas din ang katotohanan."
Manatili tayong positibo. Dalawang linggo lang, malilimutan na ito.
Kailangan lang ng bagong eskandalo.
Eskandalo ba 'ka mo, Adelita?
Napakadramatiko talaga.
Noong panahon ko, bahagi ng buhay ang paghihirap.
Umalis ang mga Pranses
at iniwang naghihirap ang lahat ng mayayaman
nang maraming dekada.
Hindi n'yo alam ang aking pinagdaanan upang mabuhay ang aking anak na si Lázaro.
Napakahirap sigurong palakihin siya na may tagapagpasuso.
Hindi lamang isa. Lima. Lima ang aking binayaran.
Wala siyang kasingtakaw.
Salamat sa mga tagapagpasuso.
Dahil sa kanila, mayroon ka nang guwapong binata.
Kahapon, anak ng Konde ng Montalbán.
Noong isang araw, si Íñigo Blázquez.
Ika'y maliligaw ng landas dahil sa iyong puso.
Tama kayo.
Huwag mong alalahanin ang dalagang Mencía.
Mayroon pa siyang pinakamahalagang kayamanan. Panahon.
Napakaganda mo, Donya de Acuña! Ang mga spa ng Biarritz…
Tama si Doña Paquita.
Kailangan lamang niya ng panahon upang maghilom.
Panahon.
Huwag kang lilingon. Kanina pa nakatitig ang anak ng mga Monsalve.
Umpisahan natin. Pito.
Sige!
Dalawa.
Sige!
Guwapo siya't mukhang interesado.
Di siya karapat-dapat.
-Senyorita Esther. -Sige na!
G. Monsalve.
Walang papasa sa iyo para sa kaniya.
Mali bang naisin kong makapangasawa siya ng maayos?
Hindi. Iyon ang nais nating lahat.
Buweno.
Siyam.
Sana ay may magyaya sa kaniyang sumayaw.
Sayaw sa harapan ng publiko.
Sapat na bang kahihiyan iyon upang mapatawad mo?
-Ano'ng ginagawa niya? -Isasayaw siya.
-Hindi ba iyon ang gusto mo? -Hindi siya.
Tinatakot niya ang mga manliligaw.
MAG-USAP TAYO.
NAGCHA-CHINESE KA.
UMALIS KA DIYAN!
ANO?
Dapat yayain siya ng iba upang maiayos ito.
Tayo na? Tara.
Tila interesado ka sa aking senyorita. Tunay ba?
-Oo, kung iyong pahihintulutan. -Hihingi muna ako ng pabor.
Ginoo, maaari bang humingi ng pabor?
Siyempre. Anuman ang nais mo.
Kilala ba ninyo si Senyorita Mencía?
Oo.
Buweno.
Maaari n'yo ba siyang isayaw?
-Dismayado ako sa iyo. -Sa akin?
Oo. Akala ko'y hinahanap mo ako.
At iba ang iyong pakay.
Naku, Adelita, nakakadismaya ka.
Sinuwerte yata ako.
Tila mayroong nagpakitib sa akin.
Hindi ako sigurado. Marahil nagkamali ako.
Maaari ko bang isayaw ang iyong pinsan?
Hindi ko siya pinsan.
-Mahusay kang sumayaw, G. Monsalve. -Ha?
Kilala mo si Roberto Rivera? Nais ka niyang isayaw.
Ganito ka ba humingi ng tawad? Sa pakikipagsayawan?
May nagawa na naman ba akong mali?
Oo. At hindi ka pala nakauunawa ng wika ng pamaypay.
Marami akong hindi maunawaan ngayon.
Marahil maaari mo akong turuan.
Pinatitigil kita bago mo pa masira ang aking trabaho.
Sa pamamagitan ng sayaw?
Kailangan niya ng tunay na manliligaw upang makalimot kay Eduardo.
-Mayroon ka bang intensiyon? -Ano?
Intensiyon.
Liligawan mo ba siya? Nais mong manligaw?
Nais ko lamang bumawi sa kaniya.
Buweno, bigo ka.
-Hindi ba dapat tawagan ang doktor? -Hindi na ho. Ayos lang siya.
Paano mo nalamang maayos siya? At kung anong gamot ang ibibigay?
-A, kasi, mayroong… -Mga usaping pangdoktor.
"Usaping pangdoktor"? Ano ang sinasabi niya?
Oo. Pangdoktor.
At parmasista.
Noong isang araw sa botika, ibinigay nila ang gamot na ito.
Ama, mayroon ka bang sekreto?
Bakit hindi natin sabay na sabihin ang sekreto natin?
Ano ang ibinigay mo sa kaniya?
Hindi ko alam kung ano'ng tawag dito.
Ngunit hawak mo ang bote.
Pangako, hindi ka magagalit. Kami ni Eduardo…
Alam na ng iyong ama.
Alam niyang labis kang sinaktan ni Eduardo.
Hindi bale. Malalampasan mo iyan.
Senyor, kailangan niyang magpahinga. Hayaan na muna natin siya.
-Marahil nga. -Tayo na po sa labas.
Ama, paano ko malalaman? Hindi ako doktor.
Nagkuwento lamang ako.
Kayo ang magiging katapusan ko. Kayong tatlo.
Nais mo ba akong patayin sa kaba? Muntik na tayong mabisto.
Nasubukan mo na ba iyon? Ang makipagniig?
Kapag naalala mo ito bukas, mamamatay ka sa hiya.
Tahimik lamang ako, ngunit ang totoo,
sabik na sabik na akong madama ang init na iyon ulit.
Kalokohan ang planong maghanap ng ibang manliligaw.
Walang nais makipagsayaw sa akin. Kinailangan mo pang humingi ng pabor.
Ninais ni Santiago.
Matapos ko siyang pagalitan, nais niya lamang bumawi sa akin.
Sigurado ka ba?
Diyos ko, ang iniisip mo ba'y…
Para ko na siyang kapatid.
Hindi, akala ko lamang…
May naramdaman ako, ngunit kalokohan iyon.
Tama. Si Eduardo lamang ang gusto ko.
Alam mo bang araw-araw niya akong sinulatan
nang mamatay ang aking ina?
Siya lamang ang nakapagpangiti sa akin.
Kaya kailangan ko siyang sulatan.
Hindi magandang ideya iyan.
Kung alam niyang buntis ako…
Kung alam ni Eduardo, marahil gawin niya ang tama.
Santiago.
Narito ka lang pala.
Hindi yata ako dapat makialam dito.
Nauunawaan mo?
Kailangan ko lang maunawaan kung bakit ginawa iyon ni Eduardo.
Kung hindi, mababaliw ako.
Maaari mo ba itong ibigay?
Para sa kaibigan.
Paumanhin ho!
Malalasing sa inyo ang mga isda. Buweno. Sige.
-Hayaang matuwa ang isda. -Ano ang iyong sasabihin, Sancho?
Santiago. Itatanong ko lamang kung nasaan ang kaibigan mong si Eduardo.
-Sancho, makinig kang mabuti. -Si Espinosa. Hindi, Santiago.
-Makinig ka. -Santiago.
Si Eduardo Espinosa.
Kapag nalaglag ako sa ilog, palalayasin ako ng kondesa.
-Nasaan siya? -Sa kuwadra ako matutulog.
Sino ang nakakasama ni Eduardo Espinosa?
Siya iyan.
Siya iyan, ano? Iyong binibining…
Hindi iyan…
Iyan ang aking kaibigan.
Aking kaibigan.
Optimista kang mag-isip, Sancho.
Tila…
Hindi ka na galit sa akin?
Nakita ko ang ibinigay ni Cristina.
At kaibigan ni Eduardo Espinosa ang ginoong iyan.
Si Cristina…
Marami ka na sigurong nainom sapagkat…
Sancho…
Santiago.
Kung hindi, sabihin mo lamang.
Tayo na roon. Dahan-dahan.
Hindi magandang makita ka na may kasamang dalawang lalaki.
Isang lalaki.
Senyorita, tayo ba'y lalayo? Medyo mabigat ito.
Hindi ako makapili sa pagitan ng puti o pulang bulaklak.
Ay, napakaganda ng dilaw.
Paumanhin kung…
ika'y naiilang dahil dito.
Hindi ba, Josefina?
Hindi ako naiilang.
A, talaga?
Magmumukha siyang hangal pag ibinigay mo ito.
Dahil nais niyang malaman ang totoo?
Ikakasal na si Eduardo sa iba. Iyon ang totoo.
Bakit di mo sinabi kay Cristina?
Ayaw ko nang masaktan pa siya.
Minsan, kailangang masaktan upang makalimot.
Hindi ako sang-ayon diyan.
Buweno.
Maghanap ka na ng kapalit.
Nanganganib siya. Hindi makapag-isip nang maayos.
Kailan ka pa nag-alala para kay Senyorita Cristina?
Dati pa man. Kaibigan ko siya.
Kaibigan lang?
Iyon ang sinabi ko.
Hindi ako kumbinsido.
Diyos ko, napakakulit mo nga.
Ikaw dapat ang nagsusulat ng libro. Makulit ang imahinasyon mo.
Seryoso? Pwedeng pahintuin ang tugtog?
Bakit ka ngumingiti nang ganyan, Senyorita Bianda?
Sapagkat natutuwa akong inisin siya.
Iyon lang.
Mabuti naman.
Senyorita Bianda, halika.
Hindi na ho.
-Pakiusap. -Pangpamilya iyan.
Sige na. Pakiusap.
Senyorita Bianda, ano ba ang kasama kung hindi kaibigan?
Tandaan ninyo, walang gagalaw o pipikit matapos ang liwanag.
Walang gagalaw.
Nakalilito ang usok ng pulbura.
Hindi ka ba babati, Elena?
Gabriel, hindi ba dapat…
Nasa Bayona ako? Oo.
Senyorita Bianda, hinahanap ko kayo. Ayos lang kayo?
Magpapakilala ako. Gabriel de Bayona Silva.
Markes de Bayona.
Cristina Mencía.
Nawa'y di ko naabala ang inyong usapan ng aking kasama.
Dati kong kaibigan ang markes, at nagbabakasyon siya rito sa lungsod.
Magtatagal ba kayo?
Hangga't kinakailangan.
Tayo na. Hinihintay na tayo ng inyong ama.
Guwapong lalaki ang markes.
Paano kayo nagkakilala?
Nagtrabaho ako sa Bayona nang ilang panahon.
Santiago! Akala ko'y umalis ka na.
Hindi, paalis pa lamang.
Nakalimutan kong itanong kung nakita mo ang kaibigan niya.
Kaibigan? Oo, nagkita kami.
Ngayon, isusumbong na ako ni G. Torres dahil sa liham.
Hindi niya nagustuhan ang artikulo.
Sinubukan kong ipabasa, ngunit ayaw niya talaga.
Batid mo namang makaluma ang mga monarkista.
Sinosorpresa ako ng ginoong ito.
Oo naman. Nauunawaan ko.
Narito lamang ako para tumulong.
Salamat.
Cristina.
Tayo na?
Tatlong beses akong naapakan habang sumasayaw.
Hindi maingat si G. Monsalve.
Ikinalulungkot kong naranasan mo iyon. Mabuti ang aming intensiyon.
-Nais naming tulungan si Cristina. -Ipinagpapasalamat ko iyon.
Kawawang Cristina. Napakahirap siguro noon.
Sa palagay mo ba'y hinimatay siya sa init?
Sa palagay ko'y sa lungkot.
Pakiabot ang aking kamisola.
Nagmahal ka na ba ng taong hindi ka minahal?
Lahat naman tayo'y dumaraan sa puntong iyon, hindi ba?
Tama.
Napakahusay ng iyong ginawa, Doktora.
Cristina, kahit nag-aaway tayo, makakaasa ka sa akin.
Oo naman. Bakit mo nasabi iyan?
Wala lang.
Magpahinga ka na.
Mga lihim na di maaaring sabihin.
Ang iba'y panangga ng pusong nasaktan.
Mayroong ibang nakatago sa mga patlang.
Ngunit wala akong kakilalang magnanais na mabunyag ang kanilang lihim.
"Bagama't bata pa, nalampasan ni Martina Prados ang mga trahedyang
magpapanginig sa pinakamatatapang na lalaki.
At bagama't puno ng lungkot ang kaniyang mata,
nananatili iyong pinakamaganda sa aking paningin."
"Kaya mahal na mahal ko siya. Mula umpisa."
-Senyorita Bianda? -Ano iyon?
Nag-isip-isip ako. Tama ka.
Kailangan kong makalimot. Alam ko na ang tamang kandidato.
Si G. Torres? Akala ko ba'y para mo na siyang kapatid?
Ilang taon kong iniwasan, ngunit gagawin ni Santiago ang lahat para sa akin.
Lagi siyang nariyan para sa amin.
Hindi niya ako sasaktan.
Binibining Bianda,
akala ko'y mapagkakatiwalaan kita, ngunit nagsinungaling ka.
Imbes na protektahan ang aking mga anak,
kinunsinti mo ang kanilang paglilihim.
Ito ang resulta ng aking pagsasantabi sa ikalawang aralin sa gabay.
Malaking kaguluhan ito.
Bakit ka nagsinungaling, binibini?
Mas madali sana kung alam ko kung aling kasinungalingan.
Kay Sara, Cristina…
o sa akin.
Nagsalin ng Subtitle: Jobert Villanueva