Nalaman ko nito lang
na baka hindi na uli ako magkaroon ng kontrol sa ibang tao.
Para sa mga estudyante ko
na nagkakandarapa dati sa pagpapa-impress sa ’kin,
’yong mga turo ko raw,
out of touch na.
Para sa anak kong sinasamba ako dati,
’yong buong pagkatao ko raw,
inutil na.
At kahit baka pagbigyan pa ’ko ng lalaki,
posibleng hindi na ’ko maging dahilan para may biglaang tigasan.
Bilang babaeng may edad,
ang mas nakakahiya talaga,
mawawalan ako ng kakayahang makaakit.
Sobrang nakakalungkot ’to.
Di ba?
Tangina, ano ’to? Tang…
Ay, sorry.
ANIM NA LINGGO BAGO ’YON (IBANG PANAHON PA)
Gagawa tayo ng harvest salad para sa faculty retreat.
Magti-30 years na ’ko sa college
kaya 30th faculty retreat ko na rin ’to.
E, kaso…
nando’n na ’ko pinaglilihi pa lang ako…
Seryosong panampal na salad ’to.
’Yong kapag nakita ng iba, mahihiya sila sa dinala nila.
-Oo, ’yan lang. Oo. -Ito?
-Salamat. -Eto, o.
Baka masaya ang maging takbo mamaya. May sex scandal kasi.
May professor na pumapatol sa mga estudyante niya.
Dala na rin ng suwerte ko,
nagkataong ’yong sangkot na professor,
mister ko siya.
Okay. E, ’yong pang-Title IX?
Andre, may update ka ba?
Okay, wala nang paligoy-ligoy,
nasa anim na ’yong mga nang-aakusa.
Anim na kabataang babae. Bale, hindi na sila gano’n kabata.
Kung ilan na ang pumirma sa petition na nagsasabing dapat patalsikin si John…
Wow. Mahigit 1,000, kasama ang alumni.
Ano?
No’ng college pa ’ko, gusto kong makipagkarat sa lahat ng prof ko.
Matanda, bata, lalaki, babae, kaso…
Masyado akong mahiyain.
’Ika nga ni George Bernard Shaw,
sayang lang sa kabataan ang magandang puwitan.
Eto na tayo.
Nakuwento ko na ba sa ’yo,
pumasok ako sa office niya dating-dati pa,
tapos, ayun, may dalagang nakangudngod ’yong dibdib sa mukha niya na parang…
-Ano nga’ng tawag do’n? -Pagiging sexual predator?
Ibang panahon pa ’yon.
Nga ba?
Dear, ngayon ba ’yon? Hindi. Ibang panahon pa ’yon.
-Guys, wag na tayong— -A, waterboarding.
-Hindi waterboarding ’yon. -Motorboating yata ’yon.
Ano? Hindi.
-Motorboating. -Ise-search ko.
-Motorboating, one word. -Guys, wag na…
Okay, pasok na tayo.
Tuloy ang suspension ni John hanggang mag-hearing na wala pang petsa.
May binubuo nang report.
Pero gusto kong i-congratulate si David sa pagsalo sa posisyon ng chairperson.
Ang galing mo.
Palakpakan natin siya.
Go, David!
“Motorboating ang pagsubsob ng mukha sa pagitan ng malaking suso
“at mabilis na pag-iling habang gumagawa ng malakas na…
“…na tunog.”
Ipinakikilala ko sa inyo, ang academia.
Okay, baka may—
Naku, friends, sorry talaga. Nagkamali ako sa oras. Pambihira.
-Palipat na kami ng usapan. -Ituloy n’yo lang.
David, may ekstrang upuan ba o—
Excuse me.
Ikaw na dito.
Nalimutan ko. Nagkakilala na ba kayo ni Vladimir Vladinski?
A, ’yong bago nating assistant professor?
Ano… Hindi pa.
Hindi pa kami nagkakilala.
Upo ka.
Hindi, ayos lang ako.
Kailangan kong tumayo para sa likod ko, saka senior ka, e.
Kunwari na lang hindi mo sinabi ’yong huli pero…
Okay, lumipat na tayo ng topic.
-Sa trabaho lang ’ka ko ’yon. -Nagbibiro lang ako.
Kailangan natin ng dalawa pang volunteer para sa Meckleburg…
Kumusta ang pinamili mo?
A, nalantakan na.
-Ayos. -Oo.
Maging magalang…
Malas maglapag ng bag sa sahig.
Iklian pero lamanan. Siguraduhing confidential.
Pumuna nang makakatulong. Isaalang-alang ang mga pananaw.
May tanong pa?
Kapag sinabi mo nang mas madalas…
Pinagkaguluhan ’yong salad ko.
Simot na simot kaya…
Frito pie ni David.
Gusto mo?
Ekis ako sa gluten ngayon, e.
May celiac ka?
’Yong kaibigan ng anak ko, may celiac.
Mas body dysmorphia.
Salamat uli sa pagpapaupo.
Wala ’yon. Nakamamatay daw ang pag-upo, e.
Balita ko nga.
Nasubukan mo nang mag-standing desk?
Hindi pa. Subukan ko dapat, ’no?
-Ewan ko, dapat ba? -Baka makatulong sa quads ko.
Nakapag-adjust ka na sa buhay sa probinsya?
Sa totoo lang, nahihirapan talaga ako.
Grabe!
Uy.
Hala! Hi!
Cynthia pala.
A, nagtuturo ka rin dito, ’no?
Oo, may isang klase siya.
Hi. Bet na bet ko ’yong novel mo.
Para akong pinalaki no’n. Excited na excited akong ma-meet ka.
Ayun, malaking disappointment ako.
Ayos ’yan, ako rin.
Sorry, kanina pa dapat ako pero dumumi ang anak natin sa damit niya.
Naku po.
Matagal ko na siyang sinasabihang basahin ’yong libro mo.
Hindi ko pa nababasa ’yong libro niya kaya patas lang kami.
Walang panama sa ’yo ’yon.
-Gano’n? -Salamat.
Mag-cocktails tayo sa bahay ngayong linggo,
tapos magpalitan tayo ng kopya, kasama kayong dalawa.
Bale, ano, hindi ako umiinom pero mahilig siyang uminom kapag wala ako.
-Kahit hindi tayo uminom. -Hindi.
Gusto kong… Gusto kong uminom siya. Mabuti ’yon para sa kanya.
-Oo. -Oops.
-Sorry. -Sorry.
-Hihiramin ko sana sila sandali. -Sige. Ie-email kita.
-Okay. -Sige.
Full-time si Vladimir kaya mas apektado siya nito.
May aasikasuhin lang para sa 401(k).
Ang unfair talaga.
Mahirap ang sitwasyon niya. Nakakaawa.
Ang tigas niya nga na wala pa siyang sinasabi tungkol do’n.
Pero ewan. Parang hindi na nakakagulat.
Ang inaalala ko…
Magpakabait ka.
Uy.
-May tanong ako. -Baka may sagot ako.
Nakita mo ba mismo ’yong report?
Oo naman.
Puwedeng pa-send sa ’kin?
Sige na?
-Okay. -Salamat.
Ah, enjoy ka d’yan.
PAGLOLOKO NG FACULTY
PARA LANG SA ’YO.
Eskandaloso.
Hirap na hirap akong arukin kung paanong…
-Inasinan mo ba ’to? -Oo.
…’yong mga consensual na relasyon na masaya noon,
hindi sa kabila ng power dynamic, kundi dahil sa power dynamic,
maiisip na nakakasakit o nakakasama noong tapos na ang mga ’yon.
-May iba ka pa bang nilagay? -Cumin.
Letse.
Bilang kapwa babae, medyo nakaka-offend ’yon.
Gusto kong sabihan ’yong mga babae na kapag malungkot sila,
malamang na hindi ’yon dahil nakipag-sex sila dati
at mas dahil ’yon sa pagbababad nila sa Internet
sa pag-iisip kung ano’ng tingin sa kanila ng iba.
Sariwang karne.
Eto na.
Panapos.
Lilinawin ko lang na matagal na kaming may setup ni John.
Open marriage ang itatawag do’n ngayon.
Wala lang ’yon no’ng masagwang pag-uusap.
-Binasa ba ’yong sulat ko? -Hindi ’yon nabanggit.
Maaasikaso mo ba ’yong compost bago mag-Linggo? Wag!
Alis na, sige na!
Kailangan nilang basahin ’yong sulat.
Sampung taon na ’kong hindi nalilingon sa coed.
Nasa 1960s ba tayo? Ba’t coed ang tawag mo sa kanila?
Saka pipili na ng petsa para sa hearing.
Mabuti naman kasi wala akong nilabag na rules.
Technically.
Kaya nga.
Puwedeng paabot ako ng tuwalya?
Hindi ka sumagot.
Maaasikaso mo ba ’yong compost bago mag-Linggo?
Siguro. Na-meet mo ba ’yong mga bagong prof?
’Yong pamalit sa ’tin?
-Hindi sila pamalit sa ’tin. -Sana nga.
Pero, oo, na-meet ko sila.
Bata pa sila at fresh na fresh at mukhang maraming magagawa.
Sasairin natin sa kanila ’yon.
Si Vlad, ’yong lalaki, bibisita siya para mag-cocktails sa Linggo.
-Mas mababasa ko siya. -Habang nandito si Sid?
Letse naman!
Okay, ire-resched ko ’yon.
-Pag-uwi ni Sid… -O, ano?
…’yong tungkol dito, wag na natin siyang sabihan.
Ganito. Hindi na kailangang malaman ng anak natin ’yong tungkol—
Para sa dinner sa Sabado, salmon?
-Oo, iihawin ko. -Bibili ako ng bagong huli sa farm stand.
Gamitin natin ’yong letsugas ko. Mapipitas na ’yon.
Sige.
Magluto ka rin ng pasta o kung ano. Hindi ko kaya ang isda at gulay lang.
Manghihina ako.
Iniisip kong umiwas na sa gluten.
Wag naman.
Bakit naman?
Ayokong kausapin si Sid tungkol do’n.
Salamat.
Alam kong hindi madali ’to para sa ’yo.
Oo.
Naa-appreciate ko ang ginagawa mo. ’Yon lang ang gusto kong sabihin.
-Madrama, a. -Seryoso ako.
Ang akin lang, ginagawa ko lang ang dati ko nang ginagawa.
-Uy, good morning. -Good morning.
Ilang taon na kaming golden couple ni John sa campus.
Siya na poetry scholar at makarismang chairman,
at ako na hinahabol-habol na professor ng creative writing
at passionate na instructor ng pinakapatok na klase sa department.
Kumusta, mga hitad?
Women in American Fiction. Medyo broad, di ba?
Pun ’yon.
Dalawang cappuccino.
Yas. Kumuha ka ng soy?
-Soy. -Salamat.
-Perfect. -Dairy.
Ano…
-Nag-uusap kami kanina. -Sige.
At may gusto sana kaming sabihin.
Ganyan, ’yan ang gusto ko. Please.
Pasensya na.
Ayos ka lang.
Siyanga?
Gusto lang naming ilapag sa ’yo
na hindi mo kailangang magpaka-supportive wife.
Wow.
Okay.
Sige pa.
Oo nga.
Iniisip lang namin na hot at matalinong babae ka.
Ang hot mo talaga para sa ’min.
Oo nga.
Saka iniisip lang namin na di mo kailangang kampihan ang asawa mo.
Mga mahal kong kaibigan.
Flattered talaga ako sa concern n’yo.
Magiging kargo natin ’yon. ’Yon ang iniiwasan kong mangyari.
-’Yon lang naman. -Pambihira!
Naging magkarelasyon kami ng lalaking ’to.
Sa mga meeting, kapag sakto ang suot kong pantalon,
kaya kong mag-orgasm sa pagtingin lang sa profile ng mukha niya.
Sumisimple ang mga bagay sa paglipas ng panahon, kung gets n’yo.
Handa ka nang sumabak?
Halos.
Uy.
May nakausap akong grupo ng mga estudyante na nagsabing nagkita kayo kanina.
Sige.
Concerned lang ako sa kanila.
Sobrang na-anxious daw sila sa pakikipag-usap sa ’yo.
Okay.
May mga survivor lang kasi na kadalasang hindi pinaniniwalaan ng mga enabler
na kadalasang mas matatandang babae.
David.
Kaya iniisip ko lang na dapat tayong mag-ingat
sa napapa-experience natin sa mga estudyante.
Sorry, na-anxious ba silang kausapin ako,
o na-anxious ba sila pagkatapos naming mag-usap?
Hindi ko na-confirm kung alin do’n.
Kapag narinig ko ang “na-anxious”, malaking bagay ’yon.
-Okay. Flo, alam kong bago ka lang. -Walong taon na ’ko dito.
Kaya baka hindi mo alam ang kalakaran.
Request ko lang na wag mo ’kong kakausapin tungkol dito
kung hindi naman official siguro kahit kailan.
Sorry. Okay lang ba ’yon?
David, makakain mo kaya ’yang tsitsirya mo
na nahulog na sa sahig nang may ilalakas pa?
-Hi. -Uy.
Hi.
Handa ka nang sumabak?
Malalaman.
Sa’n ka nila pinuwesto?
Sa taas?
Nilagay ko siya sa 406.
A, sa dati kong office.
Kaya pala ang ganda ng vibes.
Sorry, di ko sinasadyang maistorbo kayo.
Naku, hindi, kailangan nga naming maistorbo, e.
Okay.
Ma!
Hi!
Ang bango mo.
Patingin nga ng anak ko.
Grabe, ang astig mo.
-Si Alexis? -Bukas ang dating niya.
Magtetren siya?
Bumili siya ng kotse.
Adulting, a.
Thirty-five na siya. No’ng 35 ka, eight na ’ko. May tenure ka na.
Tapos 27 ka na ngayon, at kaka-40 ko lang.
Ang galing-galing.
Chaka ang mga joke sa edad, Ma.
Nagsisimula na si Alexis na makipag-usap tungkol sa pag-aanak.
-Gano’n? -Oo.
Okay. Ano lang, sobrang bata n’yo pa.
-Kaedad kita no’ng nag-anak ka. -Ibang panahon ’yon.
Geriatric pregnancy na nga si Alexis.
-Oo. Pero ikaw ang sinasabi ko. -Gets ko naman.
Sa New York, parang teen mom ako. Hot siguro ’yon.
Seryoso ang pag-aanak.
Alam ko. Nagbibiro lang ako.
Hindi dahil gusto ng partner mo, e, tama na ’yon para sa ’yo.
-Ma! -Gusto ko si Alexis.
-Mahal ko si Alexis. -Tama na, please.
Pero hindi ka yata dapat magpapilit sa kanya.
Hindi niya ’ko pinipilit! Pinag-uusapan lang namin. Ba’t ba—
Binabayaran ko pa ang student loans mo.
Okay, Ma. Juskolord. Sorry, ha, at sinabi ko pa sa ’yo.
Sa susunod, di na ’ko magkukuwento. Maganda ’yon para sa relasyon natin.
Salamat, Ma.
Ganito, anak. Sorry. Dala ’yon ng stress.
Ayos ka lang.
Wag mong sabihing ayos lang ako.
-Daan ba tayo sa bakery? -Puwedeng ihatid mo na lang ako?
Dating estudyante ko na kinailangan kong ibagsak.
May bûche de Noël ba?
’Yong 12-inch lang ang meron.
Ay, perfect ’yan. Favorite ’yon ng anak ko. Matu…
Hindi siya pumasok sa klase at wala siyang pinasa.
Hindi personal ’yon.
-Puwede na ’kong magbayad? -Iba-box ko muna, ha?
Sige lang. Hindi ako nagmamadali.
I-tap mo ang card mo.
Ay! Sorry.
Ayos ka lang.
Kalimutan muna natin ’yon pero nasa’n ang self-respect mo, di ba?
Dapat siyang mahiya.
Parang Greek theater ’yon. Parang Oresteia.
Hindi, a.
Family drama ’yon at kada may gagawin sila,
may consequence na kailangang pagtuusan.
Ang Greek, di ba?
Si Caitlyn si Clytemnestra.
Si Khloe si Electra. Tayo ang Furies.
-Grabeng usapan ’to. -Isipin mo kung sa kanila ka lumaki.
Mahilig ako sa pop culture. Yay, pop culture.
Pero hindi Greek tragedy ’yon.
Sa tragedy, nilalagyan mo ng structure ’yong bagay na mahirap i-contain.
Gano’n nga ’yong The Kardashians.
John, hindi. Hindi mala-Greek tragedy ’yong gano’ng may open ending.
Baligtad ’yon, ontologically at phenomenologically.
Wag kang mag-dirty talk.
Ang ibig sabihin ng tragedy, isang kumpleto at buong action.
Ganito kasi. Hindi maarok ng mama mo ang mga nagbabagong form.
-Ano ’ka mo? -Oo.
Wala siyang sariling opinyon, di niya strength ’yon.
Gusto niya ’yong subok na ng panahon para saktong busisi lang ang kailangan.
Naku, tama na.
Gusto niya laging, “Ninakaw ni Mr. Went ang guwantes ni Lady Parson!”
“Ay, eskandaloso.”
“Inaasam ni Starking si Lily na namatay sa pagtatahi ng sombrero.”
Selden ang pangalan niya. Ba’t mo ba ’ko inaasar?
Stuck siya sa tore niya.
At least nasa tore ako, John. At least nasa loob ako ng tore.
Hindi gaya mo na nasa labas ng tore,
na hindi na pinapapasok sa tanginang tore
kasi nagdala ka ng mga bata sa tore.
-Oy. -Ano ’yon?
Suspended sa pagtuturo ang tatay mo kasi nakipag-sex siya sa mga estudyante!
Sa ’kin pa ang bagsak ng kalat niya.
Hinuhusgahan ako, pinag-uusapan ako, pati mga estudyante, naa-anxious sa ’kin!
Tapos may gana ka pang libakin ako!
-Guys. -A, sa ’yo ang bagsak?
Pinagse-stay mo ’ko para sa pension ko, tapos gusto mong lubayan kita.
-Ano’ng nangyayari? -A, oo.
Tama ka d’yan, John.
Thirty years kitang kasama sa bahay at sa trabaho,
tapos ang gusto ko lang sa mundong ibabaw, maiwang mag-isa.
Tumigil kayo!
Pero mawawalan ka na ng pension
kasi nagpa-motorboat ka sa bente anyos na communications major,
at masa-stuck ako sa ’yo na pagala-gala sa bahay ko
habang nakalawit sa shorts mo ’yang lawlaw mong bayag
habambuhay!
Tama na!
Diyos ko.
Sorry talaga.
Anak…
-Hindi ’yon gano’n kasahol. -Babe, huminga ka muna.
Alam ko na ’yon.
Alam mo na ’yon?
-Hindi ’yong mga detalye, a, pero— -Naka-open marriage kami.
Ma, tangina naman.
Bakit?
-Nag-iisang anak ako, ’Nay. -“’Nay”?
Tatlo tayong nakatira sa bahay no’n.
Tapos tinago n’yo sa ’kin ’yong gano’ng bagay?
Nag-usap kami kung sasabihin namin sa ’yo—
Alam mong tumitira siya ng estudyante?
-Uy. Hindi ’yon labag sa rules. -May ideya ako pero—
Alam mo kung sino pa’ng “may ideya” sa masamang nangyayari?
Pucha, ’yong mga German no’ng World War II.
Hindi tama ang comparison na ’yon.
-Aalis na ’ko. -Bumili ako ng bûche de Noël.
-Iuuwi ko na lang. -Gusto ko rin no’n.
E, di sa ’yo na ’yon!
Iwanan mo na lang siya ng slice.
Sid! Sid, anak. Pag-usapan natin ’to.
-Babe. -Nakuha mo ba ’yong cake?
Nag-iwan ka ba ng para sa ’kin?
-Aba! -Tara na, puwede?
Hindi puwede ang ganitong asal!
$48 ang cake na ’to!
Lumayas ka na lang!
Bahay ko rin ’to.
Sa iba ka muna matulog ngayon, John, please.
Seryoso ako. Sawa na ’ko. Tapos na. Wala nang supportive wife.
Wala nang tiis-tiis. Tapos na. Sawa na ’ko.
Huminahon ka.
-Lumayas ka na! -Seryoso ka ba?
-Okay. -Layas!
Tanginang baliw. Sige.
Naniniwala ka bang may katuturan pa rin ’yong nobela
sa diskurso natin sa kultura?
Madalas kong iniisip ’yong sinabi ni Vladimir Nabokov sa isang interview.
May sinabi siyang parang, “Ayokong masaling ang…”
…gusto ng mga magulang ko na mag-engineer ako.
Ano na’ng sunod mong gagawin?
Nagtuturo ako ngayon.
At, oo, gaya nga ng sinabi mo, writer din ang asawa ko.
Nagkakilala kami sa Iowa.
At, oo, malaking bagay ’yon kasi gets namin pareho ’yong proseso.
Pero dahil maliit pa ang anak namin, sobrang hirap pa rin talaga.
NASA CABIN AKO.
MAGYEYELO AKO SA LAMIG DITO. UUWI AKO PAST FIVE.
KUNG HINDI KA NA NANGGAGALAITI SA GALIT.
OPEN MARRIAGE? DAPAT SINABI N’YO NA LANG SA ’KIN, E.
Gusto ko lang naman ng buhay na hindi masalimuot.
Kung hindi ako mabibigyan ng kontrol,
puwedeng kahit hindi na lang ako madawit sa drama ng iba?
Hindi madawit sa inaasal nila.
Hindi madawit sa mga pangangailangan at ninanasa nila.
Makasarili ba ’yon?
Nasa punto na ’ko ng buhay ko…
na ayoko nang mag-isip tungkol sa ibang tao.
Okay pa rin ba tayong tumuloy?
HANGO SA LIBRO NI JULIA MAY JONAS
Nagsalin ng Subtitle: Maui Felix