‎THÁNG 3 NĂM 1979 ‎MIDDLETOWN, BANG PENNSYLVANIA
‎Sơ tán. ‎Xin hãy ở trong nhà, đóng cửa sổ lại.
‎Cháu đang mơ?
‎Những giấc mơ gì?
‎Về Three Mile Island.
‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU NETFLIX
‎Tôi đã ngồi và nghĩ về chuyện này ‎nhiều năm sau đó.
‎Và vì sao sau 40 năm, nó vẫn tai tiếng.
‎Đó là bước đầu tiên ‎của cơn ác mộng điện hạt nhân,
‎sự cố nhà máy điện hạt nhân ‎ở Pennsylvania hôm nay.
‎Đêm nay, ‎Middletown, Pennsylvania đang rất lo.
‎Đường cao tốc tắc nghẽn, ‎điện thoại liên tục bận.
‎Sự cố ở Three Mile Island năm 1979
‎là sự cố hạt nhân tồi tệ nhất ‎từng xảy ra trên đất Mỹ.
‎Các lãnh đạo nhà máy ‎nói tai nạn không nghiêm trọng.
‎Họ không muốn công chúng biết sự thật.
‎Công ty không trả lời ‎các câu hỏi quan trọng.
‎Và họ muốn che đậy sự việc.
‎Bao nhiêu phóng xạ ‎đã rò rỉ ra ngoài nhà máy?
‎Cứ ở trong nhà.
‎Đóng tất cả cửa sổ và cửa ra vào.
‎Nhưng thế giới cần biết ‎chuyện gì đã xảy ra ở Three Mile Island.
‎Chuyện gì xảy ra trong giấc mơ của cháu?
‎Mọi người bắt đầu rời đi, ‎có rất nhiều xe cộ. Và rồi đột nhiên…
‎Nó nổ tung.
‎BOM NGUYÊN TỬ NÉM XUỐNG NHẬT
‎Đó là trách nhiệm khủng khiếp ‎chúng ta phải gánh vác.
‎Các nhà máy điện hạt nhân ‎vì mục đích hòa bình.
‎Điện hạt nhân thật kỳ diệu,
‎mang đến một thế giới hạnh phúc hơn ‎cho cả nhân loại.
‎Đây là tương lai của năng lượng ‎hay mầm mống của thảm họa hạt nhân?
‎MIDDLETOWN ‎BANG PENNSYLVANIA
‎Three Mile Island ‎đối diện ngôi nhà thời thơ ấu của tôi.
‎CƯ DÂN MIDDLETOWN
‎Thứ duy nhất ngăn cách nó là nước,
‎đường ray xe lửa ‎và một con đường hai làn xe.
‎Và nó đã như là một phần của cộng đồng.
‎Middletown là nơi hoàn hảo ‎để xây nhà máy điện hạt nhân này.
‎RICK PARKS ‎VẬN HÀNH NHÀ MÁY
‎Vì sông Susquehanna ở ngay đó, ‎cung cấp đủ nước làm mát cho nhà máy.
‎Lò phản ứng 1 bắt đầu vận hành năm 1974,
‎và Lò phản ứng 2 hoạt động thương mại ‎từ tháng 12 năm 1978.
‎Lò phản ứng 2 của Three Mile Island ‎hoạt động thương mại mới được ba tháng.
‎Khi nhà máy nhô lên, ‎điều đó thể hiện sự phát triển.
‎CƯ DÂN
‎Khi đó tôi là bà nội trợ rất vui vẻ,
‎điều hành một doanh nghiệp nhỏ, ‎một nhà trẻ.
‎Chồng tôi làm ngành đường sắt.
‎Tôi có thể thấy các ống khói ‎từ cửa sổ nhà bếp,
‎nhưng tôi không hề biết ‎điện hạt nhân là gì.
‎CƯ DÂN MIDDLETOWN
‎Nhà máy điện hạt nhân ‎như là một ấm pha trà lớn.
‎Nhiên liệu hạt nhân ‎và phản ứng dây chuyền sẽ tạo nhiệt.
‎Nhiệt biến nước thành hơi nước. ‎Hơi nước làm quay tua-bin.
‎Tua-bin tạo ra điện.
‎Điện hạt nhân ‎được quảng cáo là thứ tốt nhất tiếp theo,
‎sẽ tạo ra công ăn việc làm, ‎giá thành sẽ rất rẻ.
‎Không ai nghĩ về phóng xạ, ‎các mối nguy hiểm, hay bất cứ thứ gì.
‎Tôi còn chưa từng nghĩ về điều đó.
‎Với cộng đồng như ở Middletown
‎đang chịu các tác động tiêu cực ‎vì ngành than và thép sụp đổ,
‎một ngành công nghiệp đến với cộng đồng, ‎tạo ra rất nhiều việc làm, trả hậu hĩnh…
‎Các chủ xe trên toàn quốc ‎đang nếm trải tình trạng thiếu xăng.
‎Sự phụ thuộc dầu mỏ nước ngoài ‎đe dọa nền kinh tế độc lập của Mỹ.
‎Nếu nhìn điều đang xảy ra khắp Mỹ, ‎năng lượng hạt nhân có vẻ là câu trả lời.
‎HẾT XĂNG
‎Đây là sức mạnh và lời hứa của nguyên tử.
‎Khi quảng bá, họ nói nhà máy điện hạt nhân ‎là tương lai tươi sáng.
‎Và tôi từng ủng hộ điện hạt nhân hết mình.
‎Tôi đã làm ‎ở các nhà máy điện hạt nhân khắp Mỹ,
‎đã làm ở nhà nhà máy hạt nhân ở Michigan, ‎rất giống nhà máy ở Three Mile Island.
‎Mọi nhà máy điện hạt nhân được thiết kế ‎để giữ cho lò phản ứng mát.
‎Và khi tai nạn xảy ra, người vận hành ‎có thể lấy hộp đựng đồ ăn trưa và về nhà,
‎và nhà máy sẽ an toàn.
‎HỆ THỐNG BẢO VỆ LÒ PHẢN ỨNG
‎Do đó cả ngành điện hạt nhân đều nghĩ:
‎"Sự cố lớn không bao giờ có thể xảy ra".
‎Và tôi đã tin điều đó.
‎Nhưng bạn biết rồi, tôi đã sai.
‎3:59 SÁNG
‎4:00 SÁNG ‎NGÀY 28 THÁNG 3 NĂM 1979
‎PHÒNG ĐIỀU KHIỂN LÒ PHẢN ỨNG 2
‎Tôi biết từ kinh nghiệm cá nhân, 4:00 sáng ‎là thời điểm tồi tệ nhất trong ngày.
‎Bạn phải cố tỉnh táo ‎cho dù bạn rất tận tâm.
‎Nên đội ngũ vận hành ngồi đó ‎ngu si hưởng thái bình.
‎Và rồi, bum.
‎Mọi báo động đồng loạt kêu lên.
‎Sự cố tua-bin, ‎lò phản ứng không hoạt động.
‎Máy bơm chất làm mát đang hoạt động.
‎Các nhân viên vận điều hành đều hỏi: ‎"Chúa ơi, có chuyện gì ở đây?"
‎Chúng ta không hề có nước khẩn cấp.
‎Họ loay hoay hơn một tiếng.
‎Các thông số trên bộ điều áp ‎chỉ ra rằng nó quá đầy.
‎Thời điểm đó, ‎nhiệt độ trong lò phản ứng đang tăng lên,
‎dù thông số mực nước cho thấy nước đã đầy.
‎Tắt máy bơm chất làm mát lò phản ứng.
‎Nên họ đã quyết định tắt máy bơm, ‎thứ làm mực nước dâng cao,
‎nhưng không phải thế.
‎Đừng bao giờ tắt nước chảy qua lõi.
‎Họ cần làm mát lò phản ứng đó.
‎Họ không biết chuyện gì đang xảy ra ‎và điều đó làm họ sợ.
‎Tôi nhận được cuộc gọi lúc năm giờ.
‎NGƯỜI GIÁM SÁT
‎Họ bảo Lò phản ứng 2 đã ngừng hoạt động ‎và sếp giám sát lúc đó
‎muốn tôi vào nhà máy ngay lập tức.
‎Tôi làm việc ở Three Mile Island ‎từ khi Lò phản ứng 1 đi vào hoạt động,
‎nhưng khi đó, ‎Lò phản ứng 2 mới vận hành ba tháng.
‎Nên tôi không biết ‎tôi nên mong đợi điều gì.
‎5:32 SÁNG
‎Lúc đó đội ngũ vận hành ở phòng điều khiển
‎cố phân tích lưu lượng, áp suất, nhiệt độ.
‎Và một trong những mối lo ngại lớn ‎là không có nước mát chảy qua hệ thống.
‎Không có dòng nước qua lõi đó ‎nên nước cứ ở đó và nóng lên.
‎Cuối cùng, giám sát ca trực được gọi đến ‎đã nhận ra van xả đang mở, nó bị rò rỉ.
‎Đó là vấn đề.
‎Có thời điểm trong sự cố, ‎một van xả được mở ra để giảm áp suất.
‎Van đó được mở ra.
‎Nước không còn lưu thông trong lõi,
‎và trong mọi hoàn cảnh, ‎mực nước không bao giờ được ở dưới lõi.
‎NHÀ VẬT LÝ HẠT NHÂN
‎Vì nó sẽ rất dễ dẫn đến mất kiểm soát.
‎5:58 SÁNG
‎Chúng tôi đóng van lại, ‎rồi tập trung vào lò phản ứng.
‎Điều đó đã ngăn chặn vấn đề ban đầu,
‎nhưng lúc đó, ‎chúng tôi đang làm lò phản ứng siêu nóng.
‎Khi nhiệt độ tiếp tục tăng, ‎lõi sẽ tan chảy
‎và tạo ra phản ứng hạt nhân tự duy trì.
‎Phóng xạ cực cao, cực kỳ nguy hiểm.
‎Khi đó, bạn gặp tình cảnh ‎chưa từng gặp trên đời.
‎Nhiệt độ tăng vọt bên trong lò phản ứng,
‎cho thấy khả năng của nóng chảy hạt nhân.
‎Tôi đã nghe thấy ‎một âm thanh rất lớn từ nhà máy,
‎và đó là điều tôi chưa từng nghe thấy.
‎Đây là ngôi nhà tôi đã lớn lên.
‎Trạm dừng xe buýt ở ngay góc đường.
‎Tức là nó ở ngay đối diện.
‎Mới sáu tuổi, tôi không thể hiểu, tôi hỏi:
‎"Tại sao nghe thấy tiếng động đó? ‎Tiếng động đó là gì?"
‎Và tôi được bảo là: "Thôi nào, bình tĩnh.
‎Mọi chuyện sẽ ổn thôi".
‎Nên tôi ra ngoài, đợi xe buýt, đến trường,
‎nhưng tôi sợ.
‎Tôi không hề biết ‎chuyện gì ở phía đối diện.
‎6:57 SÁNG
‎Khi tôi đang theo dõi ‎hệ thống giám sát phóng xạ,
‎đột nhiên, ‎tôi nghe thấy báo động phóng xạ.
‎BỨC XẠ GAMMA ‎CAO
‎Tôi lập tức đi dọc hành lang ‎về phía tòa nhà lò phản ứng.
‎Hai kỹ thuật viên đi theo tôi
‎để chúng tôi có thể vào ‎và tìm hiểu điều gì đang xảy ra.
‎TÒA NHÀ XỬ LÝ NHIÊN LIỆU ‎CÁCH LÒ PHẢN ỨNG 60 MÉT
‎Xác định nguyên nhân gây phóng xạ ‎là việc không dễ dàng.
‎Nhưng tôi mau chóng nhận ra ‎các chỉ số phóng xạ đo được đã tăng lên
‎và ở phía trên ‎là đường dẫn không được bảo vệ
‎đến từ hệ thống Lò phản ứng 2.
‎Chúng có độ phóng xạ cao.
‎Lúc đó, tôi nhận ra ‎chúng tôi có vấn đề lớn ở Lò phản ứng 2.
‎Ngay lập tức, chúng tôi rời khỏi đó.
‎Một trong các kỹ thuật viên ‎đã chạy vào tòa nhà phụ của Lò phản ứng 2
‎để đảm bảo không ai còn ở đó.
‎Tôi chạy đến văn phòng ‎và sử dụng hệ thống loa.
‎Ta đang cạn kiệt nhiên liệu. ‎Thông báo tình huống khẩn cấp.
‎7:24 SÁNG
‎Tôi là Mike Pinzac ở bản tin KBO. ‎Sáng nay, công ty Met-Ed đã phải đóng cửa
‎Lò phản ứng 2 của ‎Nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island,
‎sau khi hệ thống tua-bin ‎của nhà máy gặp sự cố.
‎Lãnh đạo công ty cho rằng ‎dân cư không gặp nguy hiểm
‎và tình hình đang được kiểm soát.
‎Tôi vẫn trên giường, ‎điện thoại reo, Thống đốc Thornburgh gọi.
‎THÔNG ĐỐC PENNSYLVANIA
‎Ông ấy nói: "Critch, ‎có sự cố khẩn cấp ở Three Mile Island".
‎Tôi hỏi: "Three Mile Island là gì?"
‎THƯ KÝ BÁO CHÍ
‎Thống đốc mới nhậm chức. ‎Chúng tôi mới ở nhiệm sở 72 ngày,
‎nên sự kiện này ‎là một cú sốc với chúng tôi.
‎Đơn giản là vì ‎chúng tôi không hề lường trước điều đó.
‎Sau ba, bốn phút ấn ban đầu…
‎Có rất ít thông tin, ‎ngoại trừ một sự cố đã xảy ra.
‎THỐNG ĐỐC PENNSYLVANIA
‎Chúng tôi bắt đầu gọi đến ‎công ty Metropolitan Edison,
‎sở hữu nhà máy điện hạt nhân: ‎"Chuyện gì thế? Nghĩa là sao?"
‎Theo thông tin từ Met-Ed, ‎mọi thứ nhìn chung là ổn định,
‎không có gì quá nghiêm trọng.
‎Chúng tôi đã không có nhiều thông tin, ‎nhưng họ nói họ biết đang làm gì,
‎và mọi thứ trong tầm kiểm soát.
‎10:55 SÁNG
‎Công ty Metropolitan Edison ‎đã thông báo cho chúng tôi
‎nhà máy Three Mile Island ‎có một sự cố ở Lò phản ứng 2.
‎Mọi thứ trong tầm kiểm soát.
‎Hiện giờ và trước đó, không có mối nguy ‎đến sức khỏe và an toàn của dân cư.
‎Metropolitan Edison ‎đã và đang liên tục theo dõi không khí
‎ở lân cận nhà máy kể từ khi sự cố xảy ra.
‎Mức bức xạ bình thường vẫn không thay đổi.
‎Anh đã xác định bức xạ như nào?
‎Sao anh biết ‎khu nào bị nhiễm xạ và khu nào an toàn?
‎- Bill, anh có thể… ‎- Chà…
‎Ai đây?
‎Kỹ sư hạt nhân ‎ở Sở Tài nguyên Môi trường.
‎Metropolitan Edison ngay lập tức ‎đã cử người ra ranh giới nhà máy
‎và đến Goldsboro, ‎vì gió thổi hướng đó, để đo phóng xạ.
‎Trước khi chúng tôi lên đây,
‎họ báo đã phát hiện ‎một lượng nhỏ iốt phóng xạ trên mặt đất.
‎- Gì cơ? ‎- Iốt phóng xạ trên mặt đất.
‎Iốt.
‎Tất cả chúng tôi đều ngạc nhiên.
‎Đó là khoảnh khắc đầu tiên
‎mà có người nói phóng xạ đã bị rò rỉ.
‎Tôi đã rất tức giận vì tôi đã đứng lên đó
‎công khai tuyên bố rằng ‎điều Metropolitan Edison nói là đúng.
‎Đâu là những người được giao trách nhiệm ‎giám sát chất lượng không khí?
‎Đang ở văn phòng chúng tôi.
‎Sao họ không ở nhà máy?
‎Vì chúng tôi dựa vào ‎bộ thiết bị của công ty.
‎Tôi bối rối. ‎Anh nghe theo điều họ bảo anh?
‎Vâng.
‎Dân cư ở đây đã bàn tán
‎vì vài người hàng xóm của họ ‎thấy các xe cảnh sát.
‎Và chính Paula, hàng xóm của tôi, ‎đã gọi và báo tôi
‎rằng mọi người ‎đang nói về một sự cố ở nhà máy điện.
‎Và tôi hỏi: "Cô có chắc không, ‎hay họ hiểu lầm chuyện đang xảy ra?"
‎Cô ấy nói: "Cảnh sát đã được gọi đến, ‎và có thể cả sở cứu hỏa".
‎Các con tôi đã đến trường.
‎Đứa con nhỏ của tôi chơi ở ngoài trời.
‎Họ bảo chúng tôi ‎rằng mọi thứ đã được kiểm soát.
‎Và tôi đã tin họ. ‎Tôi không có lý do gì để không tin.
‎Đó là lúc chúng tôi bắt đầu thấy ‎các nhà báo đến khu dân cư để đặt câu hỏi.
‎Tôi tự hỏi: "Chuyện gì đang xảy ra ở đó?"
‎Rolling Stone ‎đã gọi và hỏi tôi có muốn ‎đưa tin về sự cố ở Three Mile Island.
‎NHÀ BÁO
‎Tôi nói: "Tuyệt vời".
‎Khi đó, tôi 25 tuổi ‎và đó là một cơ hội lớn.
‎Dân cư sợ hãi về nguy hiểm tiềm ẩn ‎của năng lượng hạt nhân.
‎Vì thời điểm đó, mọi người ‎đều nghe về ‎Hội chứng Trung Quốc,
‎bộ phim nổi tiếng thời điểm đó, ‎ra rạp 12 ngày trước vụ tai nạn.
‎Hội chứng Trung Quốc.
‎Ngày nay, chỉ một số ít ‎biết nó là gì, và họ sợ hãi.
‎Đang trình chiếu ở mọi rạp chiếu phim.
‎Bộ phim dự đoán đúng với sự cố ‎đang xảy ra ở Three Mile Island,
‎điều vô cùng kỳ lạ.
‎- Sao thế? Sự cố tua-bin? ‎- Phải.
‎Bộ phim nói về một nhà máy điện hạt nhân,
‎nơi sự cố đã gây ra một thứ ‎được gọi là hội chứng Trung Quốc.
‎Nếu đó là sự thật, ‎ta gần như gặp hội chứng Trung Quốc.
‎Gì thế?
‎Nếu lõi bị hở vì bất kỳ lý do nào đó,
‎nhiên liệu nóng lên ‎quá ngưỡng chịu nhiệt của lõi vài phút,
‎lõi sẽ tan chảy đến tận đáy nhà máy, ‎về mặt lý thuyết là sẽ đến Trung Quốc.
‎Nhưng nó sẽ bay vào khí quyển ‎và gây ra các đám mây phóng xạ,
‎khiến một vùng rộng lớn như Pennsylvania ‎vĩnh viễn không thể ở.
‎Thực tế là chúng tôi đang ở Pennsylvania
‎ở nhà máy điện hạt nhân khi nó xảy ra,
‎họ đã không hiểu ‎sao nó có thể tình cờ như thế.
‎Bộ phim mang tính tiên tri.
‎Và dân địa phương suốt ngày ‎nói đến khái niệm lõi bị tan chảy.
‎Khái niệm đó có ý rằng ‎lò phản ứng có khả năng không ổn định.
‎Họ chưa từng nghe đến điều đó. ‎Khi ‎Hội chứng Trung Quốc‎ ra rạp,
‎ngành điện hạt nhân đã kêu gào ‎rằng điều này sẽ không bao giờ xảy ra.
‎Trong vòng 12 ngày, ‎họ đã thấy điều đó là có thể xảy ra.
‎1:50 CHIỀU
‎Họ nghe thấy ‎một tiếng động lớn trong phòng điều khiển.
‎Cùng lúc đó, ‎áp suất tăng vọt ở tòa nhà lò phản ứng,
‎nhưng rồi lại rơi thẳng xuống.
‎Họ đã không hiểu rõ ‎điều đó có nghĩa là gì.
‎Nhưng phản ứng đầu tiên
‎là xem bên trong tòa nhà lò phản ứng, ‎có thiết bị vận hành nào bị hỏng không.
‎Nhóm vận hành kiểm tra nhanh ‎và xác định mọi thứ hoạt động bình thường.
‎Do đó: "Không việc gì phải lo bây giờ. ‎Làm việc khác".
‎BỨC XẠ GAMMA ‎CAO
‎Trong một giờ tiếp theo, ‎phóng xạ đã lọt vào phòng điều khiển.
‎Tình hình cứ thế mà xấu đi.
‎Mọi người phải đeo mặt nạ ‎vì họ bị nhiễm boron nhiều hơn.
‎Hỗn loạn ở phòng điều khiển.
‎Lúc đó, tôi hoàn toàn tập trung vào:
‎"Chúng ta có làm phóng xạ ‎bị rò rỉ ra khu dân cư?"
‎Nhưng chúng tôi không hề biết.
‎Phóng xạ đã được ghi nhận ‎dù cách xa Three Mile Island 26 km,
‎nhưng nhóm điều tra liên bang khẳng định
‎nồng độ không đủ ‎để đe dọa sức khỏe con người.
‎Giới chức lo lắng rằng nồng độ cao hơn
‎ở cổng phía bắc của nhà máy điện ‎có thể nguy hiểm.
‎Sao chậm trễ như thế ‎khi báo cho dân chúng rằng có vấn đề?
‎PHÓ CHỦ TỊCH MET-ED
‎Tôi không nghĩ có chậm trễ…
‎Sự cố lúc 4:00, ‎dân nhận thông báo lúc 9:00.
‎Tôi nghĩ cư dân không hề gặp nguy hiểm ‎trong sự cố sáng nay.
‎Theo những gì chúng tôi đã thấy, ‎nhà máy điện đủ an toàn.
‎Chúng tôi dùng các thiết bị rất xịn ‎để theo dõi bức xạ quanh nhà máy,
‎và khi đó chúng tôi đã không thấy gì cả.
‎Chúng tôi đã tổ chức họp ‎ở văn phòng của tôi
‎với người của Metropolitan Edison ‎và ông Herbein.
‎Và đó là cuộc họp nói ra hết sự thật.
‎Tôi hỏi: "Chuyện gì đang xảy ra?"
‎Câu trả lời: "Phóng xạ đã và đang rò rỉ".
‎"Sao anh không cho chúng tôi biết?"
‎Ông ấy nói: "Không ai hỏi tôi".
‎Điều đó làm tôi chết lặng.
‎Dường như gã nói:
‎"Đây là việc của chúng tôi, ‎không phải của anh".
‎Từ lúc đó, chúng tôi biết ‎họ không phải nguồn tin đáng tin cậy.
‎4:34 CHIỀU
‎Đây là tin cập nhật về sự cố hôm nay ‎ở nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island.
‎Tình hình phức tạp hơn ‎so với điều công ty đã công bố.
‎Lãnh đạo Met-Ed khẳng định ‎đây không phải sự cố nghiêm trọng,
‎nhưng họ thừa nhận ‎phóng xạ đã thoát ra môi trường.
‎Công ty điện ‎bảo ông sự cố nguy hiểm như nào?
‎THỊ TRƯỞNG MIDDLETOWN
‎Họ đảm bảo với tôi: ‎không có gì phải lo lắng.
‎- Ông hài lòng với câu trả lời đó? ‎- Tôi nghĩ ta sẽ có câu trả lời hay hơn.
‎Ông thấy có phải sơ tán dân ‎ra khỏi khu vực đó?
‎Không phải.
‎Sau khi tôi về nhà, chúng tôi xem tivi ‎và xem tình hình ở trên phố khu tôi ở.
‎Tôi nhớ rằng họ đã nói về phóng xạ.
‎Hơi nước nhiễm xạ ‎đã bay vào không khí và được phát hiện.
‎Tôi không hiểu điều đó,
‎nhưng tôi được giải thích ‎nó có thể gây hại cho tôi.
‎Gia đình bạn ở đó ‎và mọi người bạn yêu quý…
‎Chúng tôi muốn câu trả lời thực sự, ‎muốn biết tương lai chúng tôi như nào.
‎Họ phải trả lời nhiều câu hỏi. ‎Điều gì đã gây ra sự cố hôm nay?
‎Lò phản ứng hạt nhân ‎sẽ ngừng hoạt động bao lâu?
‎Nguyên nhân sẽ chỉ được xác định ‎sau khi nguy hiểm qua đi.
‎Hiện giờ, mấu chốt là ổn định nhà máy ‎vì tình hình có thể còn tệ hơn nhiều.
‎Ở phòng điều khiển, ‎nhân viên phải đeo mặt nạ phòng độc
‎cho đến khi hết báo động.
‎8:00 TỐI
‎Dựa vào rất nhiều phép đo phóng xạ, ‎chúng tôi mất một thời gian
‎để có thể cảm thấy thoải mái ‎khi không đeo mặt nạ phòng độc,
‎nhưng toàn bộ ưu tiên lúc đó là:
‎"Làm thế nào để ổn định được mọi thứ?"
‎Rồi chúng tôi nhận thấy ‎rõ ràng là chúng tôi phải đưa vào vận hành
‎một hoặc nhiều máy bơm ‎để làm mát lò phản ứng,
‎một trong các nguồn nước chính ‎lưu thông qua lõi.
‎Tuy nhiên, chúng tôi lo lắng ‎rằng nó có thể phá hỏng máy bơm
‎và gây ra nhiều thiệt hại hơn ‎khi cố khởi động nó thay vì để nó yên.
‎Phòng điều khiển ‎đã thiết lập một thử nghiệm.
‎Máy bơm được bật, ‎ép dòng nước chảy qua lõi.
‎Và trong phòng điều khiển, ‎mọi người đều thở phào nhẹ nhõm
‎khi áp suất trở lại các mức bình thường ‎và đó là dấu hiệu đầu tiên của sự ổn định.
‎Về cơ bản, nó chặn đứng sự tàn phá ‎đang xảy ra tại thời điểm đó.
‎Suốt đêm, hàng chục người ‎đã kiểm tra mẫu không khí để tìm phóng xạ
‎gần nơi xảy ra sự cố ở Three Mile Island.
‎Mẫu không khí anh kiểm tra ‎bên ngoài bình chứa không gây chết người?
‎Chúng không gây chết người. ‎Xin lỗi, tôi phải đi.
‎- Anh sợ phóng xạ không? ‎- Không hề. Tôi phải đi, xin thứ lỗi.
‎Bên ngoài nhà máy, phóng xạ ở mức thấp…
‎CHỦ TỊCH MET-ED
‎Nó không gây nguy hiểm ‎cho bất kỳ ai trong khu vực.
‎Hãy nhớ chúng tôi có 72 lò phản ứng ‎hạt nhân đang hoạt động ở Mỹ.
‎Chúng đang được vận hành, ‎một số lò từ 1974,
‎chúng tôi vẫn chưa làm một ai bị thương, ‎tôi nghĩ điều đó rất quan trọng.
‎Kể từ khi bắt đầu dùng lửa, ‎loài người chưa có công nghệ nào
‎mà có thành tích như thế.
‎NGÀY 2 ‎29 THÁNG 3 NĂM 1979
‎Tôi đến nhà máy vào sáng hôm xảy ra sự cố, ‎30 tiếng sau, tôi vẫn ở đó.
‎GIÁM SÁT HÓA CHẤT
‎Chúng tôi đã không biết chính xác ‎nhiên liệu ở tình trạng nào.
‎Lõi có bị lộ ra? Lõi có bị hỏng?
‎Đó là lý do chúng tôi cần mẫu boron.
‎8:30 SÁNG
‎Boron rất quan trọng trong hệ thống chính
‎vì boron kiểm soát phản ứng ‎trong lò phản ứng.
‎Do đó chúng tôi cần đảm bảo ‎hệ thống có đủ boron
‎để tắt hoàn toàn lò phản ứng.
‎Tất cả đều tình nguyện. Ed đã xung phong.
‎Anh ấy ở đội kỹ thuật của tôi.
‎Nên phải đảm bảo không có ‎phơi nhiễm phóng xạ không cần thiết
‎với tất cả các thành viên tham gia.
‎Chúng tôi đã chuẩn bị trước mọi thứ, ‎cách làm, ai làm gì,
‎để không lãng phí năng lượng, thời gian.
‎Họ là người thích hợp để làm việc đó.
‎PHÒNG THÍ NGHIỆM HÓA CHẤT ‎TÒA NHÀ XỬ LÝ NHIÊN LIỆU
‎Có những báo cáo đang dở dang. ‎Các ly cà phê ở đó.
‎Bánh mì kẹp đang ăn dở.
‎Mọi thứ như đang dừng lại.
‎Vài máy đo bức xạ đang kêu báo động.
‎Chúng tôi đã tắt tiếng báo động.
‎Máy đo bức xạ photon luôn có chỉ số cao.
‎Đó chắc chắn là điều đáng lo ngại. ‎Những người ở nhà đang phụ thuộc vào bạn.
‎Chúng tôi đã quyết định sẽ lấy một mẫu ‎và chúng tôi sẽ làm thật nhanh.
‎Và đó là lúc tôi bị nhiễm xạ.
‎Hàng tuần, ‎mức nhiễm xạ cho phép là 0,3 rem.
‎Đo phóng xạ ở huy hiệu của tôi ‎đã cho kết quả là 2,8 rem,
‎gấp gần 100 lần mức cho phép.
‎Tôi đã tắm hàng tiếng đồng hồ ‎để cố gắng loại bỏ phóng xạ.
‎Và nó không hiệu quả lắm.
‎Khi về nhà, tôi vẫn bị nhiễm xạ.
‎Tôi không chạm vào các con.
‎Nhưng…
‎Xin lỗi.
‎Nó vẫn chỉ là phỏng đoán ‎mức nhiễm xạ của anh ấy.
‎Anh ấy cần được động viên
‎vì anh ấy đã xung phong làm thế.
‎Và mẫu thử của họ ‎đã xác nhận nồng độ boron rất thấp.
‎Tình trạng của nhà máy: không ổn định.
‎Sáng hôm nay, ‎bên trong nhà máy rất nóng và nhiễm xạ.
‎Nhiễm xạ gấp một triệu lần ‎so với mức bình thường.
‎Nhà máy vẫn chưa hạ nhiệt ‎nhanh như mức bình thường được mong đợi.
‎Phải thật nghiêm túc ‎khi biết được mức nguy hiểm của việc này.
‎Nhưng các thông tin chúng tôi nhận được ‎lại mâu thuẫn với nhau.
‎Tôi không thể tin rằng ‎nhiều nhà báo từ khắp nơi trên thế giới
‎đến thị trấn nhỏ của chúng tôi.
‎Rất nhiều nhà báo có suy nghĩ giống tôi:
‎"Sự thật không được nói ra" ‎hoặc ít ra là sự thật 100%.
‎Đến ngày thứ hai, mọi người nhận ra ‎các cuộc họp báo là bịp bợm.
‎Ý ông là không hề có khả năng ‎mắc hội chứng Trung Quốc?
‎Ý tôi là không có khả năng ‎mắc hội chứng Trung Quốc
‎vì các sự kiện đã xảy ra ‎ở Three Mile Island trong hai ngày qua.
‎Và lúc đó, ‎tất cả đều trở thành phóng viên điều tra.
‎Tại sao công chúng nên tin ‎sự cố như thế này sẽ không lặp lại?
‎Họ muốn truy đến cùng.
‎Lõi đã bị lộ ra trong bao lâu?
‎Chúng tôi không biết.
‎Anh có thẩm quyền gì mà bảo chúng tôi ‎rằng tình hình sẽ không tệ hơn?
‎Nhưng không có gì đảm bảo cả.
‎Không gì đảm bảo ngày mai ‎anh không bị thiên thạch đâm phải.
‎Và nếu có bất kỳ vấn đề về an toàn nào, ‎hãy hỏi NRC, Ủy ban Quản lý Hạt nhân.
‎Tôi chắc chắn rằng họ sẽ hành động
‎để đảm bảo ‎các vấn đề đó được xử lý ngay lập tức
‎hoặc nhà máy bị đóng cửa.
‎ỦY BAN QUẢN LÝ HẠT NHÂN HOA KỲ
‎Khi xảy ra sự cố ở Three Mile Island, ‎tôi đang ở trụ sở NRC ở thủ đô Washington.
‎Ủy ban Quản lý Hạt nhân có nhiệm vụ ‎giám sát ngành năng lượng hạt nhân
‎để đảm bảo duy trì sức khỏe cộng đồng.
‎Ủy ban Quản lý Hạt nhân theo dõi tình hình ‎từ trụ sở ở thủ đô Washington.
‎Chúng tôi biết có nhiễm xạ ở ngoài nhà máy ‎nhưng ngày đầu tiên và ngày thứ hai,
‎chuỗi liên lạc không hoàn hảo này, ‎bắt đầu với thông tin không hoàn hảo,
‎đã khiến mọi người không biết sự thật.
‎Người của nhà máy nói ‎mức độ phóng xạ vẫn chưa nguy hiểm.
‎Các thành viên Quốc hội lo về sự cố này,
‎tự hỏi liệu nó có thể xảy ra ‎ở các khu vực của họ.
‎Hôm nay có phiên điều trần ngắn.
‎Chúng tôi biết việc này rất nghiêm trọng ‎nhưng trong vòng xoáy của truyền thông,
‎đó là sự hỗn loạn hoàn hảo ‎về việc thông tin bị hiểu sai và dùng sai.
‎Mọi thứ có thể trở nên điên rồ.
‎Lõi tan chảy, ‎Hội chứng Trung Quốc, có xác suất như nào?
‎Nó có đã thể xảy ra?
‎Tôi không nghĩ thế. ‎Tôi nghĩ nó không xảy ra.
‎Mọi người đã xem‎ Hội chứng Trung Quốc‎.
‎Nó ngay lập tức được mô tả là ‎"Hội chứng Jane Fonda",
‎điều không liên quan đến thực tế.
‎Chúng ta sẽ tập trung ‎vào điện hạt nhân, điều mà…
‎Do đó lẽ ra ‎cộng đồng không bao giờ nên sợ hãi.
‎NRC đã nói với một ủy ban Quốc hội
‎rằng mối nguy cho dân chúng ‎chưa bao giờ nghiêm trọng.
‎Đây có thể là nhận xét tồi tệ ‎khiến điện hạt nhân là nguồn năng lượng
‎không khả thi cho tương lai.
‎Chính quyền Carter đã đặt ‎rất nhiều hy vọng vào điện hạt nhân
‎để lấp đầy thiếu hụt năng lượng ‎vào những năm tới.
‎Giờ câu hỏi được đặt ra:
‎điều gì sẽ xảy ra ‎với việc dùng nguyên tử an toàn hơn?
‎10:00 TỐI
‎Lúc đó là 10:00 tối, tôi đang ở văn phòng.
‎Điện thoại được nối máy
‎đến một trong các thanh tra NRC ‎mà tôi đã gặp trong ngày.
‎Anh ấy nói: ‎"Tôi đang gọi từ phòng khách sạn.
‎Xin đừng dùng tên tôi
‎nhưng tôi muốn ông biết rằng ‎ông đã nhận những thông tin hơi sai sót
‎về sự cố ở nhà máy điện.
‎Thật ra, tình hình còn tệ hơn nhiều ‎so với những gì ông đã nhận được.
‎Lõi bị hỏng nặng hơn nhiều,
‎hậu quả có thể rất lâu dài. Nhiều tháng, ‎nếu không muốn nói là nhiều năm."
‎Và anh ấy cúp máy.
‎Cuộc gọi đã định hình các sự kiện sau đó
‎vì chúng tôi bắt đầu nghi ngờ ‎liệu NRC đã đến nhà máy,
‎liệu họ có nói thật với chúng tôi.
‎NGÀY 3 ‎30 THÁNG 3 NĂM 1979
‎Bên trong nhà máy điện Three Mile Island,
‎lãnh đạo Metropolitan Edison, ‎đội ngũ vận hành,
‎và Ủy ban Quản lý Hạt nhân ‎nói rằng mức độ phóng xạ rất cao,
‎đó là bên trong nhà máy.
‎Và họ xác nhận ‎khí phóng xạ vẫn tiếp tục rò rỉ.
‎Trong một xe van gần đó,
‎các nhà khoa học đang phân tích nhiễm xạ ‎từ không khí, nước và các mẫu thực vật.
‎Thời điểm này, sau ba ngày, lượng phóng xạ ‎rò rỉ ra khu dân cư đang tăng lên,
‎càng ngày càng rò rỉ nhiều hơn. ‎Không quá nhiều nhưng đủ để lo ngại.
‎Mức phóng xạ bên ngoài Three Mile Island
‎không cao hơn khi chụp X-quang nha khoa, ‎theo các quan chức Pennsylvania,
‎để lý giải cho quyết định ‎không di tản dân ở khu vực quanh nhà máy.
‎Nếu phải sơ tán, ‎NRC có trách nhiệm đưa ra khuyến nghị.
‎Nên chúng tôi lường trước ‎các sự kiện quan trọng
‎mà sẽ buộc phải di tản dân cư.
‎Nên khi đó, tôi đã tiến hành phân tích
‎theo các dự đoán ‎về mức độ rò rỉ ra ngoài nhà máy.
‎Tôi tính ra 1.200 mili-rem mỗi giờ, ‎tức là mức độ cực kỳ cao.
‎Nhưng nếu con số cao như thế, ‎nó có thể là lý do để sơ tán dân cư.
‎8:01 SÁNG ‎ĐỘ CAO 40 MÉT PHÍA TRÊN NHÀ MÁY
‎Chỉ số cao quá!
‎Quá cao!
‎Chỉ số cao đến 1.200 milirem mỗi giờ ‎đo được trong khí thải nhà máy.
‎Tôi đã choáng váng.
‎Máy bay trực thăng ‎đã báo cáo con số 1.200 milirem mỗi giờ,
‎và mọi người trong phòng ‎đã thay đổi suy nghĩ.
‎Met-Ed không đồng ý với đánh giá ‎rằng lò phản ứng bị mất kiểm soát.
‎Ở trụ sở chính ở Washington, ‎họ đã thảo luận:
‎"Như này có đáng để sơ tán?"
‎Nếu di tản, ‎dân cư sẽ rời thị trấn, các doanh nghiệp,
‎nhà cửa sẽ không có ai, ‎không được bảo vệ,
‎các cơ hội cướp bóc sẽ rất lớn.
‎Kể cả sơ tán đã được lên kế hoạch, ‎người dân vẫn chết,
‎trẻ con trong lồng ấp, người già cần ‎hệ thống hỗ trợ sự sống, các tai nạn.
‎Được rồi, vậy là có báo cáo…
‎…sơ tán.
‎Chào sếp.
‎Đó là lo ngại nghiêm trọng ‎vì chúng tôi phải tìm ra:
‎"Ta nói gì với công chúng?"
‎Văn phòng thống đốc bang Pennsylvania ‎hôm nay đã cân nhắc
‎liệu có sơ tán gần một triệu người
‎ở Harrisburg, các thị trấn, ‎làng mạc và trang trại khác trong khu vực.
‎Mọi người gọi điện cho tôi. ‎"Cô đang làm gì ở đó? Cô nên rời khỏi đó!"
‎Phó chủ tịch Metropolitan Edison nói: ‎"Dân chúng không có gì phải lo".
‎Tôi trở nên rất tức giận ‎vì không thể đưa ra quyết định đúng đắn
‎dựa trên những gì đang xảy ra.
‎Mọi thứ chúng tôi yêu quý ‎đang bị phủ bóng bởi nhà máy điện đó.
‎Dân cư cách Three Mile Island dưới 16 km ‎đã được đặt trong tình trạng báo động
‎vì khả năng phải di tản khi có lệnh.
‎Nó yên tĩnh một cách kỳ lạ.
‎Nhưng rồi bạn thấy xe cứu hỏa ‎hoặc xe cảnh sát với loa phóng thanh
‎đưa ra các thông tin trái ngược nhau.
‎Đóng tất cả các cửa sổ và cửa ra vào!
‎Họ nói: "Mở cửa sổ ‎nếu sống trong nhà xây bằng gạch",
‎rồi họ nói: "Đóng cửa sổ lại".
‎Mỗi lúc họ nói một kiểu, ‎dân chúng không biết đâu mà lần.
‎"Bạn phải rời đi", ‎rồi "Bạn không phải rời đi".
‎Lúc này, không có sơ tán.
‎Tất cả những gì họ làm ‎là khiến dân chúng hoang mang.
‎Tệ hơn nhiều so với những gì họ nói. ‎Những lời nói dối cũ rích.
‎Họ phải đóng cửa ‎các nhà máy điện hạt nhân.
‎Nếu giờ họ đến và nói với anh sự thật?
‎Họ phải che đậy điều gì đó.
‎Và đột nhiên…
‎còi báo động vang lên không dứt.
‎Tôi không hề biết chuyện gì đang xảy ra.
‎Lúc đó, Thống đốc Thornburgh hỏi NRC: ‎"Ta có nên sơ tán dân?"
‎Ông ấy đang phát biểu…
‎Nhưng nội bộ Ủy ban Quản lý Hạt nhân ‎có sự bất đồng
‎liệu quyết định đó có đúng hay không.
‎Để tôi nói thẳng, chưa nhà máy nào ‎từng gặp hoàn cảnh này,
‎chưa nhà máy nào được kiểm tra ‎hay phân tích trong tình trạng này.
‎Tôi nghĩ ta phải di tản mọi người.
‎Nhưng chưa phải lúc, tôi không…
‎Họ có hai ngày để chuẩn bị và họ sợ hãi.
‎Chính phủ, NRC, lãnh đạo công ty điện ‎mặc kệ an toàn và tính mạng người dân.
‎Tương lai của điện hạt nhân, ‎cuộc sống của hàng triệu người
‎đang phụ thuộc vào ‎tình trạng của lò phản ứng đó.
‎Tôi không biết ta đang bảo vệ cái gì.
‎Tôi nghĩ ta nên di tản mọi người.
‎Biên dịch: Đức Thắng