NETFLIX — SERIAL DOKUMENTALNY
W oparciu o radę przewodniczącego NRC
zalecam każdej osobie,
która może być szczególnie podatna na skutki promieniowania,
czyli kobietom ciężarnym i dzieciom w wieku przedszkolnym,
opuszczenie aż do odwołania obszaru w promieniu 8 km
od zakładu Three Mile Island.
DZIEŃ TRZECI 30 MARCA 1979
To i inne środki awaryjne wynikają
z mojego przekonania, że najlepsza jest nadmierna ostrożność.
Zostań w domu. Zamknij okna i drzwi.
To tylko środek ostrożności.
Firmy zamykają się, a właściciele i pracownicy wyjeżdżają.
Szkoły w promieniu 8 km od elektrowni jądrowej
zamknięto dziś do odwołania.
Pamiętam, że w klasie panował okropny chaos.
Nauczyciele zebrali się na korytarzu.
Sześciolatki są wścibskie i tyle.
Ale patrząc na ich miny, wiedzieliśmy,
że dzieje się coś niepokojącego.
Wiem, że mama kilka razy dzwoniła do szkoły,
ale nie mogła się dodzwonić.
Pamiętam, jak kazali nam wrócić na swoje miejsca.
Próbowali nas uspokoić i czymś zająć,
czekając na autobus, który miał nas odwieźć do domów.
Na zewnątrz
widzieliśmy samochody stojące w korku do wyjazdu.
Klaksony były okropne.
Słychać je było nawet z zatkanymi uszami.
Widziałam ubranych na biało ludzi
chodzących po naszych ulicach.
Myślałam: „Rany, jak w Gwiezdnych wojnach. Wyglądają trochę jak szturmowcy”.
Ale nie rozumiałam, co tam robili
i co nasz czekało dalej.
Urzędnicy obrony cywilnej z sąsiednich hrabstw
utworzyli centra ewakuacyjne dla tych, którzy chcą uciekać.
Osoby mieszkające w promieniu 16 km
są proszone o pozostanie w domach.
Zamknij okna i drzwi.
Włącz ulubioną stację
i czekaj na dalsze instrukcje.
Thornburgh wielokrotnie podkreślał,
że nie nakazał jeszcze ewakuacji,
ale nie wykluczył tej możliwości.
Wszyscy muszą być gotowi do wyjazdu,
ale proszę nie robić tego teraz.
W tej chwili nikomu nic nie grozi.
Gubernator wyraźnie powiedział…
WICEGUBERNATOR
…że to tylko kwestia przezorności.
Ale to te działania doprowadziły do tego, czego mieliśmy uniknąć.
Do paniki.
Dokąd jedziecie?
Do mojej matki. Nie mam teraz innego wyjścia.
Wyjeżdżamy i już tu nie wrócimy.
Na szczęście mąż był wtedy w domu.
Mieliśmy dziecko w przedszkolu, więc powiedziałam mu:
„Musimy wyjechać, mówię poważnie”.
Przy wyjeździe miałam wielki problem, bo nie wiedziałam, co wziąć ze sobą.
Zależało mi na aktach urodzenia dzieci,
żeby w razie ewentualnego rozdzielenia
móc udowodnić, że to moje dzieci.
Właśnie o takich rzeczach myślałam.
Gdy wyjechaliśmy z podjazdu,
spojrzałam na wszystko, co kochałam, zastanawiając się, czy jeszcze wrócę.
To bardzo trudne.
Jak zareagowaliście na najnowsze wieści?
Chciałam uciekać.
Gdy dzieciaki wróciły do domu, nie chciałam, żeby wpadły w panikę.
Dlatego powiedziałam:
„Pojedziemy na małe wakacje do babci i dziadka”.
Chciałam, żeby dzieci były jak najdalej
od tego całego potwora.
Mieszkańcy nie czekają na ogłoszenie oficjalnej ewakuacji.
Wyjechała prawie połowa z nich.
Z Middletown wyjechało dziś tak wiele osób,
że policja musiała wprowadzić godzinę policyjną od 21 do 7,
w celu uniemożliwienia grabieży.
Stało się jasne,
że wypadek jądrowy który miał miejsce w środę rano,
był znacznie bardziej skomplikowany i poważny,
niż początkowo twierdzono.
Gdy wyjeżdżaliśmy z domu, nie rozumiałam, co się dzieje.
Wiedziałam tylko, że coś jest nie tak.
Myślałam wtedy: „Czy kiedyś będziemy mogli wrócić?
Czy mój dom nadal tu będzie?”.
Myślę o twarzach ludzi siedzących w samochodach.
MIESZKANKA MIDDLETOWN
Ludzie się bali.
Urzędnicy ujawnili, że promieniowanie w kopule budynku
wynosi 30 000 remów na godzinę.
To 75 razy więcej niż dawka śmiertelna dla człowieka
i 3000 razy więcej niż w normalnie działającym reaktorze.
Radioaktywna chmura, która przemieszczała się z wiatrem,
zmierzała na północ, czyli w kierunku ewakuujących się ludzi.
Należy starać się, żeby to nie wylądowało na nas.
Jeśli się nie uda,
należy wejść do środka, zdjąć ubrania,
wyprać je…
Gdy dojechaliśmy do teściów,
kazali nam…
zdjąć ubrania, wziąć prysznic i się przebrać.
Pamiętam, że myślałam wtedy: „Czuję się jak trędowata”.
Trzeciego dnia od wypadku
zamieszanie, sprzeczności i pytania
zanieczyszczają atmosferę niczym radioaktywna chmura.
Gdy oglądaliśmy Waltera Cronkite’a w krajowych wiadomościach,
większość z nas była w szoku,
że coś takiego zdarzyło się w naszym miasteczku.
Nie wszyscy wyjechali, niektórzy postanowili zostać.
Nawet nie myśleliśmy o wyjeździe.
Gdybym był młodszy i miał dzieci? Wtedy pewnie tak.
Wyjeżdżali ci, którzy mieli taką możliwość.
Ale wielu nie miało takiej opcji.
Wszyscy wiedzieli,
że ta społeczność już nigdy nie będzie taka sama.
Dzisiejszy poziom nie przewyższa tego z wczoraj.
Pojechaliśmy do domu babci
do oddalonego o 16 km Harrisburga.
Byłam dociekliwa,
więc słuchałam rozmów dorosłych, żeby wiedzieć się, co się dzieje.
Sytuacja robi się coraz bardziej zagmatwana
od środowego poranka…
Firma twierdzi, że wycieki zostały zatrzymane.
Urzędnicy z NRC twierdzą, że przecieki trwają dalej.
To było przytłaczające.
Czy gubernator wybrał kogoś,
kto będzie stał na czele grupy roboczej
nadzorującej różne konsekwencje…
Sądzę, że zaczyna myśleć o powołaniu grupy roboczej.
Zarządzanie informacjami
okazało się być jednym z największych wyzwań tego kryzysu.
Tysiące plotek i sprzecznych źródeł informacji.
Potrzebowaliśmy wiarygodnego źródła, któremu ludzie mogliby zaufać.
Gubernator Thornburgh zadzwonił do prezydenta.
Byłam wtedy wyznaczona przez prezydenta do zajmowania się tym wypadkiem.
Gubernator poprosił prezydenta Cartera
o jedną osobę, która będzie nadzorować całą tę sprawę na miejscu.
Ta osoba miała rozmawiać z mediami.
Prezydent się zaangażował, bo w tym okresie
polityka energetyczna była ciągłym źródłem niepokojów.
Czuliśmy wtedy, że potrzebujemy energii jądrowej.
Poza tym z wykształcenia był inżynierem jądrowym.
Pływał na okręcie z napędem jądrowym.
Pan Carter zna się na wypadkach w elektrowniach jądrowych.
Opowiadał jak na początku lat 50.
jako inżynier jądrowy marynarki wojennej prowadził grupę 22 mężczyzn
do rdzenia reaktora w Chalk River w Kanadzie,
gdy doszło do stopienia.
Prezydent twierdzi, że przez minutę i 29 sekund
pomagał rozmontowywać reaktor.
Dlatego czuł się pewnie w kwestii zaufania do tej technologii.
Prezydent wysłał osobistego przedstawiciela
pana Harolda Dantona, przewodniczącego NRC,
który będzie pomagał mnie i naszym ekspertom
przy monitorowaniu sytuacji i informowaniu opinii publicznej.
Harold Denton był uważany przez NRC
za jednego z bardziej wykwalifikowanych ludzi na miejscu.
Był przedstawicielem Jimmy’ego Cartera na Three Mile Island.
Miał ocenić sytuację na miejscu
i informować go o tym, co się naprawdę działo.
Niepokoi nas stan paliwa w rdzeniu.
W reaktorze jest też bańka, co oznacza,
że jakakolwiek zmiana w rdzeniu,
musi być monitorowana.
Denton powiedział nam:
„W reaktorze jest bańka wodorowa,
która może eksplodować, jeśli zostawimy ją samej sobie”.
Po raz pierwszy od wypadku
byłem przestraszony.
Konsekwencje bańki wodorowej
mogły być katastrofalne.
Dziś w CBS Reports: Niebezpieczeństwo na Three Mile Island.
Sytuacja w reaktorze
jest stabilna, ale dalej potencjalnie niebezpieczna.
Na górze zbiornika reaktora utworzyła się bańka radioaktywnego gazu.
Rozpoczął się nowy etap wypadku.
Bańka wodorowa
zaczęła powstawać w środku elektrowni.
Konsekwencje były nie do przewidzenia.
Wodór może wybuchnąć,
a to znaczy, że istniała możliwość eksplozji
wewnątrz samego reaktora.
Tak było w Czarnobylu.
Wybuch wodoru rozerwał pokrywę reaktora,
doprowadzając do uwolnienia promieniowania do otoczenia.
Do tego wypadku doszło w 1986,
a część tego obszaru przez pokolenia
będzie odcięta od świata.
Bańka w reaktorze to głównie wodór.
Jeśli pojawi się źródło tlenu
i zapalnik, całość może spłonąć.
Gdy usłyszałam o bańce wodoru, zrozumiałam,
że była bardzo duża szansa na stratę wszystkiego.
Wszystkiego, na co pracowaliśmy.
To wszystko mogło zniknąć.
Mówimy o problemie Three Mile Island.
Czy istnieje ryzyko chińskiego syndromu?
Czy katastrofa na wielką skalę jest tu możliwa?
Chiński syndrom jest zawsze możliwy.
Brano go pod uwagę przy obliczeniach.
Jeśli dojdzie do całkowitego stopienia,
będziemy mówić o dziesiątkach tysięcy zgonów,
setkach tysięcy nowotworów i skażeniu ogromnych połaci ziemi.
- Dr. Lapp? - Te słowa…
Byłam przerażona,
bo w Pensylwanii nie było bezpieczniejszego miejsca.
Szanse, że przeżyjemy, będąc nawet 60 km od elektrowni,
mogły być zagrożone.
Wszyscy bali się energii jądrowej,
gdy usłyszeli o bańce wodoru wybuchającej wewnątrz reaktora.
NRC i sama elektrownia
spaprały kwestię komunikacji.
Nie tylko między sobą, ale też z ludźmi.
Pozwolili ludziom żyć w strachu,
gdy próbowali podjąć decyzję.
Mamy do czynienia z niewielką, ale jednak szansą
na stopienie reaktora w elektrowni Three Mile Island.
DZIEŃ CZWARTY
Personel nadal przygląda się pytaniu,
ile mamy czasu do detonacji i czy temperatury…
Ta sobota była bardzo niepokojąca.
Naukowcy obawiali się, że temperatura w reaktorze
wystarczy do detonacji bańki gazowej.
Problem był prawie czystą matematyką.
My mieliśmy czekać, a w międzyczasie eksperci
próbowali się dowiedzieć,
czy ta bańka jest naprawdę niebezpieczna.
Tysiąc naukowców i techników jądrowych
którzy zebrali się, żeby ocalić reaktor,
musi rozwiązać liczne problemy.
Wezwano inżynierów z całego świata.
„Jak duże jest ryzyko? Jak to rozbroić?”
Od tego zależała przyszłość energii jądrowej.
Według jednego z badań taki wypadek
zabiłby 45 000 osób i ranił kolejny milion.
Właśnie dlatego władze rozważają ewakuację.
Na najwyższych szczeblach
mówiono o ewakuacji milionów ludzi.
To był właśnie najgorszy możliwy scenariusz.
Firma i rząd twierdzą,
że sytuacja jest stabilna, ale rozmijają się w kwestii detali.
Eksperci nie są w stanie wyciągnąć wiążących wniosków
na temat rozmiaru bańki wodorowej.
Wiedziałem, że w członkowie NRC mają odmienne zdania na temat tego,
co tu się, do diabła, dzieje.
„Może wybuchnąć, mają się ewakuować?”
Dzwoniła do mnie rodzina z Filadelfii, mówiąc:
„Mieszkamy pod wiatr. Mamy jechać do Nowego Jorku?”.
Mówiłem: „Spokojnie, zwolnijcie”.
Naukowcy jądrowi nie są w stanie
wyeliminować z reaktora niebezpiecznej bańki z wodoru,
nie ryzykując stopienia rdzenia.
Analizowaliśmy tę kwestię,
próbowaliśmy oceniać ją w kategoriach ryzyka względnego,
ale wszystko stało się ogromnym ryzykiem emocjonalnym.
Wtedy może zacząć się szaleństwo, zwłaszcza w mediach publicznych.
W obecnych warunkach
tlen może powoli wchodzić do bańki wodorowej.
Im więcej tlenu, tym większe ryzyko wybuchu wodoru w reaktorze.
Ciągle mamy dwa zagrożenia: pierwsze z nich to bańka gazu,
a drugie nagromadzenie materiału radioaktywnego.
W sobotę wieczorem jeden komunikat prasowy
zdobił wszystkie paski telewizyjne.
„Bańka wodorowa w reaktorze
może okazać się wybuchowa”.
…może okazać się wybuchowa.
Przewodniczący NRC powiedział:
„Ewakuacja ludzi może być rozsądna”.
W tej chwili 25 dziennikarzy wpadło do mojego biura.
Krzyczeli do mnie: „Mamy wyjeżdżać?”.
Jeden z nich płakał.
Pojawiła się odczuwalna panika.
Niepokój rośnie, a wiele osób przeniosło się do schronów
takich jak ten stadion leżący 18 kilometrów od elektrowni.
Musiałam pytać: „Co się dzieje?
Czy wszyscy umrzemy?”.
Życie na krawędzi, trzymaliśmy się ze wszystkich sił.
Co się stanie z tą elektrownią? Wybuchnie jak bomby atomowe?
Co naprawdę oznacza stopienie rdzenia?
Strach był coraz większy, bo był to strach przed nieznanym.
Teraz może tego nie widzimy, ale co będzie za 25 lat,
jeśli doszło do napromieniowania?
Moja żona była w ciąży.
Pojechaliśmy do ośrodka ewakuacyjnego
razem z gubernatorem i moją rodziną.
Chcieliśmy powstrzymać plotki, które tak stresowały ludzi
i przyczyniały się do coraz większego strachu.
Może pan wyjaśnić, co nam jeszcze grozi?
Tylko jeśli nasze aktualne działania okażą się nieskuteczne,
będziemy szukać innej opcji.
Niepokój związany z bańką rósł,
więc gubernator powiedział prezydentowi:
„Proszę o zalecenia rządu federalnego”.
Pytał, czy powinien wyjść poza ośmiokilometrowy promień ewakuacji
i rozpocząć ewakuację na pełną skalę.
Obawiano się długofalowego wpływu
na przemysł jądrowy.
To trudna decyzja,
gdy nie ma się pełni wiedzy.
Późnym wieczorem w sobotę prezydent podjął decyzję,
że najważniejsze będzie odwiedzenie reaktora
w celu uspokojenia ludzi.
DZIEŃ PIĄTY
Będziemy modlić się do Boga, by zaopiekował się nami
w tych niepewnych czasach.
Ufamy Panu,
że nie stanie nam się już nic więcej.
Gdy prezydent Carter dotarł na miejsce, wszędzie panował chaos.
Istniało ryzyko, że bańka wodorowa wybuchnie.
Ale pojawienie się prezydenta na Three Mile Island
wyraźnie przekazało branży,
że jest po ich stronie.
Wszyscy zobaczyli, że atom nie jest zły.
Głównym zadaniem prezydenta Cartera
było zapewnienie Amerykanów, że nie mają się czego bać.
Głównym celem mojej wizyty
jest poznanie możliwie największej liczby szczegółów
dotyczących problemów w elektrowni Three Mile Island.
Chcę też zapewnić mieszkańców regionu,
że robimy wszystko, co w naszej mocy,
i będziemy to robić dalej.
Prezydent Carter próbował powiedzieć:
„Wiemy, co robimy. Nie grozi wam niebezpieczeństwo”.
Gdy prezydent opuścił wyspę,
ludzie Harolda Dentona sprawdzili swojej obliczenia.
Sprawdzali wszystko wte i wewte,
ale dopiero po znalezieniu błędu w obliczeniach
potwierdzili, że bańka wodorowa
nie stanowiła poważnego zagrożenia.
Czy ludzie w okolicy są zagrożeni?
Aktualnie nie ma żadnego ryzyka.
Sytuacja jest stabilna.
Teraz istotnym jest schłodzenie rdzenia
i doprowadzenie do wyłączenia…
Odetchnąłem z ulgą.
Przeszliśmy przez to bez ofiar w ludziach.
Dla mnie pierwsza faza kryzysu dobiegła końca.
Ten wypadek w elektrowni jądrowej martwi nas wszystkich.
Zasługujecie na pełne wyjaśnienie, które otrzymacie.
Powołałem do życia
niezależną komisją ekspertów,
która zbada przyczyny wypadku i wyda szereg zaleceń
dotyczących poprawy bezpieczeństwa naszych elektrowni jądrowych.
DZIEŃ SIÓDMY
Równo tydzień temu doszło do wypadku
w elektrowni jądrowej Three Mile Island w Pensylwanii.
Uszkodzona elektrownia
cały czas wydziela promieniowanie do powietrza w okolicy.
Rządowi naukowcy spędzili ranek w helikopterach,
mierząc poziom radioaktywności.
Musieli usunąć wodór z reaktora.
Wymyślili więc metodę,
dzięki której mogli wypuścić gazy szlachetne i całą resztę.
To miało obniżyć ciśnienie.
Planowane uwolnienie radioaktywności z elektrowni Three Mile Island
przyniosło szereg konsekwencji.
Ale za każdym razem, gdy otwierali ten zawór
dochodziło do niekontrolowanego uwolnienia promieniowania do otoczenia.
Nie mieli wyboru.
Musieli to zrobić.
NIEBEZPIECZNA BAŃKA WODORU ZNIKA
Na co przez te trzy dni naraziłem siebie i swoje dzieci?
PRZESŁUCHANIE KOMISJI PREZYDENCKIEJ
Met-Ed i NRC zachowały się całkiem nieodpowiedzialnie.
Jak mogło do tego dojść?
Poza tym
mam nadzieję, że za 20 albo 30 lat nie skończymy jako statystyka.
Choć wiem, że tak będzie.
Widzieli państwo śmierć na raka?
Ja owszem.
Jeśli mój syn, moja żona albo ja sam umrzemy na raka, to będzie niegodziwe.
Spędziliśmy dużo czasu, próbując ustalić,
jak dużo promieniowania
naprawdę przedostaje się do atmosfery.
W furgonetce rządowy naukowiec używa komputera
do analizy próbek wody, powietrza i roślin.
Mówili nam, że poziom nie ma wpływu
na zdrowie ludzi w okolicy.
Establishment medyczny mówi,
że mieszkańcy Harrisburga nie muszą się martwić.
Nie zobaczymy wzrostu śmierci nowotworowych
w wyniku aktualnego wystawienia na promieniowanie.
Specjalista od energetyki jądrowej powiedział,
że alarmistyczne doniesienia mogły spowodować więcej szkód
niż promieniowanie w ciągu tych stresujących siedmiu dni.
Fakty są takie, że żaden z testów
nie wykazał poziomu skażenia niebezpiecznego dla zdrowych ludzi.
Branża potrzebowała oczyścić swoje imię
natychmiast po wypadku.
Najlepszym narzędziem pomiarowym są niestety ludzie.
Nie znajdziesz tego, czego nie szukasz, a część mierników
nie była w stanie zidentyfikować takiego poziomu promieniowania.
Promieniowanie można tylko przedawkować.
Odrobina szkodzi odrobinę, większa ilość szkodzi bardziej.
NEUROBIOLOG
Nikt nie wie, ile promieniowania się wydostało,
bo nie mamy danych.
Szacunki dotyczące szkód wyrządzonych przez promieniowanie
pomijały całe mnóstwo zmiennych.
Każdy, kto mówi, że wie na pewno, ile promieniowania się wydostało,
jest kłamcą albo głupcem.
Śladowe ilości radioaktywnego jodu
wykryto w próbkach mleka z okolicy.
Od wypadku Hershey nie używa nowego mleka
i sprawdza wyroby pod kątem promieniowania.
Tam, gdzie zrzucano wodę,
również pojawia się radioaktywny jod.
Gdy wróciliśmy po ewakuacji,
chciałam pójść nad wodę.
Lubiłam tam chodzić, bawić się i puszczać kaczki.
Ale pamiętam, że widziałam całe mnóstwo martwych ryb.
Z jednej i drugiej strony rzeki.
Pamiętam, że pomyślałam: „Musieli tu wypuścić coś,
co było znacznie silniejsze, niż nam powiedzieli”.
Ludzie ciągle byli podejrzliwi.
Po dziesięciu dniach gubernator
zniósł obostrzenia związane z wypadkiem.
Szkoły są znowu otwarte,
a ciężarne wróciły do domów w promieniu ośmiu kilometrów.
Wszystko wyglądało normalnie,
ale po powrocie
wszystko dalej było w stanie zawieszenia.
Byłem w pobliżu elektrowni
i czasami w ustach pojawia się metaliczny posmak.
Po paru dniach spędzonych przed zakładem bolały nas gardła.
Każdego w okolicy bolało gardło.
Syn powiedział: „Mamo, zwymiotowałem”.
Śluz był niewiarygodnie zielony.
Naprawdę mnie to przeraziło.
Natychmiast zadzwoniłam do pediatry, który powiedział:
„Joyce, nie mam pojęcia”.
Dziewczyna, która była wtedy w liceum,
wychodziła na zewnątrz od środy do piątku.
Cały dzień jeździła na rowerze po Middletown.
Na jej skórze pojawiły się lezje.
Trzeba wejść głębiej i porozmawiać z mieszkańcami.
Ludzie czuli metaliczny posmak, mieli biegunki, wymiotowali.
Wszystkie te rzeczy są spowodowane przez promieniowanie.
Promieniowanie ma też negatywne skutki długofalowe,
które mogą prowadzić do nowotworu.
Jedenaście tysięcy mieszkańców Middletown ma poważne obawy o swoje zdrowie.
Przed wypadkiem żyłam we własnym świecie.
Nie myślałam o promieniowaniu i zagrożeniach.
Nic z tych rzeczy.
Weź broszurę nt. niskiego poziomu promieniowania.
Gdy spotyka cię coś takiego,
gdy możesz stracić wszystko,
gdy życie twoich dzieci jest zagrożone…
Wiedziałem, że muszę przestać żyć w baśniowej krainie.
Nadszedł czas, żeby się wyedukować i zrozumieć, co tam się stało.
POCHOWAJCIE MET-ED, A NIE NAS!
Wielkie zgromadzenie dla Harrisburga przed wejściem do Kapitolu.
Protestujący domagają się zamknięcia elektrowni Three Mile Island.
Ludzie przeciwstawiali się energii jądrowej.
Nikt by się tego u nas nie spodziewał w normalnych okolicznościach.
Dla takiej społeczności jak nasza to pewnie część problemu.
Nikt u nas kwestionował tematu energii jądrowej.
Three Mile Island Alert zaplanowało dzisiejszy wiec.
Three Mile Island Alert założono w 1977 roku
w związku z obawami dotyczącymi atomu, ale zawsze byliśmy na marginesie.
Nic tak jak wypadek albo stopienie rdzenia
nie zmieni cię z wyrzutka w mesjasza.
Kiedyś wierzyłam urzędnikom państwowym.
Teraz nie chcę, żeby nawet prosili o moje zaufanie.
Dlatego tu jesteśmy.
Postanowiłam chodzić na spotkania społeczności.
Mieli tam być przedstawiciele NRC.
Zaczęli od stwierdzenia: „Promieniowanie, które przyjęły dzieci,
nie było bardziej szkodliwe od jednego papierosa
albo jednego kieliszka wina”.
W Pensylwanii
nie możesz dać dziecku papierosa albo wina,
to czemu możecie je narażać na takie promieniowanie?
Ponad 300 mieszkańców skonfrontowało się z radą miasta.
Weźmiemy wszystkie te rzeczy pod uwagę.
Na jednym ze spotkań zauważyłam,
że ktoś zadał jedno pytanie,
ludzie z NRC na nie odpowiedzieli,
a na kolejnym spotkaniu na to samo pytanie
mieli już całkiem inną odpowiedź.
Urzędnicy twierdzą, że mieszkańcy nie mają się czym martwić.
Pomyślałam, że albo nas okłamują,
albo sami nie wiedzą, co robią.
Strach przerodził się w najsilniejszy ruch przeciwko atomowi w kraju.
Nie chcemy atomu!
Prawdziwe przesłanie Chińskiego syndromu jest takie:
jeśli będziemy oddawać zdrowie i bezpieczeństwo
w ręce kierowników firm, których głównym celem jest zysk,
to zobaczymy więcej Harrisburgów
i epidemię nowotworów,
która już teraz niszczy nasz kraj.
Pamiętam liceum w 1965 roku. Wojna w Wietnamie w pełnym rozkwicie.
Byłam bardzo przeciwna protestującym.
Ludzie maszerowali po Pennsylvania Avenue,
kwestionując nasz rząd.
Jak oni śmią?
Różowe okulary zostały zerwane z mojej twarzy.
To mnie zmieniło.
Z gospodyni stałam się aktywistką.
Szłam tą samą ulicą,
walcząc z tym, co zrobiła nam Three Mile Island.
To, co tu dziś robimy,
jest ważniejsze od walki z rasizmem,
od walki z seksizmem i od walki z głodem!
Bo głód czuję!
Wojnę widzę! Rasizmu doświadczam!
Promieniowania nie widzę. Promieniowania nie czuję.
Pewnego dnia po prostu zauważę, że jestem stracony.
Wypadek w elektrowni Three Mile Island
natychmiast nasilił debatę nt. bezpieczeństwa elektrowni jądrowych.
Ta może podważyć przyszłość przemysłu jądrowego.
PAŹDZIERNIK 1979 SZEŚĆ MIESIĘCY PO WYPADKU
Komisja ds. elektrowni atomowej Three Mile Island
przedstawiła dziś swój raport.
Obecne były wszystkie kluczowe osoby,
w tym operatorzy, którzy pracowali w trakcie wypadku.
Każdy miał wyrecytować,
jak jego działanie pogorszyło sytuację.
To ja wyłączyłem pompy chłodziwa reaktora.
Moim zdaniem
to, że przeoczyliśmy zawór,
który dalej był częściowo otwarty, mogło być w tej sytuacji kluczowe.
Przed Three Mile Island ludzie mówili:
„Operator zawsze rozwiąże problem”.
Odkryliśmy,
że to operator, który miał jak najlepsze intencje,
zrobił coś, co źle wpłynęło na chłodzenie rdzenia.
Byłem odpowiedzialny za wtrysk.
Byli w sytuacji, do której nikt ich nie szkolił.
Do tego doszły problemy z komunikacją i przekazem informacji.
Byli trochę zagubieni,
ale w tamtym momencie
każdy próbował zrobić to, co akurat uważał za słuszne.
Wiele błędów popełnionych w trakcie tego wypadku
to błędy ludzkie.
Z sześciu rzeczy, które poszły nie tak, za cztery i pół odpowiadają ludzie.
Jedna to awaria sprzętu, a druga to zły projekt.
Jedno zeznanie zszokowało przewodniczącego komisji.
Przed wypadkiem na Three Mile Island pojawiały się problemy
z zaworami bezpieczeństwa reaktorów Babcock & Wilcox.
To powinno być ostrzeżeniem przed wypadkiem.
Mieliśmy w przeszłości pewną filozofię,
dotyczącą bezpieczeństwa reaktorów.
„Takie wypadki są nierealne”.
Jim Creswell był inspektorem NRC.
Wysłano go do zbadania wydarzeń,
które miały miejsce w elektrowni jądrowej Davis-Besse w Ohio.
Tam nie doszło do wypadku,
ale było dość blisko, by mieć powód do zmartwień.
Creswell poprosił mnie o spotkanie w sprawie tych zaworów.
Spotkaliśmy się sześć dni przed wypadkiem na Three Mile Island.
Uważałem, że to poważna sprawa.
Przygotowaliśmy raport,
prosząc o priorytetowe potraktowanie sprawy
przez centralę NRC.
DUŻA TRUDNOŚĆ W KONTROLI ELEKTROWNI.
Odpowiedź pojawiła się dopiero drugiego dnia wypadku.
Powiedzieli: „Nie musicie się tym martwić”.
NIEROZWIĄZANY PROBLEM DOTYCZĄCY BEZPIECZEŃSTWA.
To jasne, że sytuacja z Davis-Besse
w oczach NRC i wszystkich innych
powinna być przeanalizowana przed Three Mile Island.
Przeprowadzono dochodzenie,
ale źródła twierdzą, że NRC nie przejął się zgłoszonymi obawami,
a samo dochodzenie miała przede wszystkim uciszyć Creswella.
Kilka dni przed stopieniem rdzenia Three Mile Island
Jim Creswell wystrzelił racę, ale nikt go nie posłuchał.
…takie wypadki są nierealne.
Tego wypadku można było uniknąć.
Wystarczyło, żeby NRC i branża posłuchały swojego człowieka.
Być może po TMI czeka nas inna filozofia.
Nie było tam kultury bezpieczeństwa,
była za to kultura zysku.
Oto filozofia:
„Za wszelką cenę musimy dbać o zyski. Musimy zawsze działać”.
Rzeczywistość była taka, że dochodzenie,
w którym komisja prezydenta miała sprawdzić skutki wypadku,
było wybielaniem winnych.
Dziękujemy.
Komisja wykryła poważne uchybienia
w kwestii tego jak rząd i przemysł regulują i zarządzają energią jądrową.
Ale Stany Zjednoczone nie mogą odciąć się od energii jądrowej.
To jasne, że komisja prezydencka dała nam
i amerykańskim obywatelom wyraźny sygnał w kwestii energii jądrowej.
Będziemy kontynuować, ale ostrożnie.
Ludzie mieszkający w okolicy wypadku
ciężko sobie z tym radzą.
To był dowód, że są szalenie daleko
od dostrzeżenia rzeczywistości naszej społeczności.
Lokalni mieszkańcy i urzędnicy
przywitali komisarzy ze złością.
Można było wyczuć złość i frustrację.
Kiedy jesteśmy brani pod uwagę przy podejmowaniu decyzji?
Czy w ogóle jesteśmy?
Gdy mówisz o przyszłości i życiach swoich dzieci,
swoich wnuków i prawnuków…
To było coś złego.
Opublikowane dziś badanie stwierdza,
że wypadek na Three Mile Island
wygnał z domów 44 000 osób
i kosztował 18 200 000 dolarów w kosztach ewakuacji i straconych płacach.
Po pożarze i huraganie
możesz wrócić i odbudować dom.
My wróciliśmy, a problem wciąż istniał.
Mogłam przyjąć ich słowa i iść z prądem
albo wziąć los w swoje ręce.
Ja chciałam znać prawdę.
Mimo przyjazdu prezydenta Cartera i po sprawie z bańką wodoru
sprawa wypadku w elektrowni Three Mile Island
miała ogromny wpływ na przemysł jądrowy.
Ale nikt nie miał pewności, jak bardzo zniszczono reaktor.
LIPIEC 1982 TRZY LATA PO WYPADKU
Do tej pory eksperci mogli tylko zgadywać
jak duże są zniszczenia w elektrowni Three Mile Island,
ale dziś technicy zobaczą na własne oczy,
co stało się wewnątrz rdzenia reaktora.
W lipcu 1982
przeprowadziliśmy tak zwany
„szybki rzut oka”.
Wysłaliśmy sprzęt do monitorowania promieniowania
i kamerę do wnętrza rdzenia, żeby ocenić poziom uszkodzeń.
Toczyła się wielka debata technologiczna
na temat tego, jak duże są uszkodzenia rdzenia.
Podczas opuszczania kamery mieliśmy dźwięk i obraz na żywo.
W pokoju panowała zupełna cisza.
Oba przewody idą w dół.
Jesteśmy pół metra w głąb rdzenia.
Zbliżamy się do metra.
Przy metrze ludzie mówili: „Boziu”.
Półtora metra. Powoli. Może uda się to nagrać.
- Dobra, zwalniam. - Powoli…
Mnóstwo światła, możemy…
Piękny obraz, Normanie.
Chciałbym wiedzieć, co to jest.
Odkryliśmy, że górna połowa rdzenia
dosłownie zapadła się na siebie.
Roztopiony bajzel.
Reaktor był znacznie bardziej uszkodzony,
niż ktokolwiek przypuszczał.
Ktokolwiek.
Mówimy o ogromnym uszkodzeniu rdzenia.
Gdy stracili chłodziwo,
rdzeń został odsłonięty i stopił się.
Byliśmy jakieś pół godziny od katastrofy,
w której wybuch pary
mógł rozerwać reaktor na strzępy.
Pół godziny.
Nie wiedziałam, że tylko tyle.
Dobry Boże…
To była katastrofa.
Wypadek na Three Mile Island
był najgorszym wypadkiem nuklearnym na amerykańskiej ziemi.
Nie wiedzieliśmy jeszcze, że być może czeka nas coś,
co mogło być bardziej niebezpieczne od wypadku.
Napisy: Jędrzej Kogut