‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU NETFLIX
‎Dựa trên lời khuyên của Chủ tịch NRC,
‎tôi đang khuyên những người có thể
‎rất nhạy cảm ‎với tác động của bất kỳ phóng xạ nào,
‎đó là phụ nữ mang thai ‎và trẻ em dưới sáu tuổi
‎rời khu vực trong bán kính 8 km ‎của nhà máy Three Mile Island
‎cho đến khi có thông báo mới.
‎NGÀY 3 ‎30 THÁNG 3 NĂM 1979
‎Việc này và các biện pháp dự phòng khác
‎dựa trên niềm tin của tôi ‎rằng cẩn tắc vô áy náy.
‎Ở trong nhà. ‎Đóng tất cả cửa sổ và cửa ra vào.
‎Đây chỉ là biện pháp phòng ngừa.
‎Các doanh nghiệp đã đóng cửa ‎vì chủ và công nhân rời khu vực.
‎Trường học trong phạm vi 8 km ‎của nhà máy điện hạt nhân
‎đóng cửa vô thời hạn từ hôm nay.
‎Tôi nhớ là lớp học vô cùng hỗn loạn.
‎Các giáo viên đang tập hợp ở hành lang.
‎Là đứa trẻ sáu tuổi, ‎chúng tôi chỉ tò mò thôi.
‎Nhưng nhìn mặt các giáo viên, ‎chúng tôi thấy một điều đáng báo động.
‎Tôi biết ‎mẹ tôi đã gọi cho trường nhiều lần,
‎nhưng không ai nghe máy.
‎Tôi chỉ nhớ rằng ‎họ bảo chúng tôi quay lại chỗ ngồi,
‎họ cố giúp chúng tôi bình tĩnh, ‎làm chúng tôi bận rộn,
‎và bảo rằng ‎xe buýt sẽ đưa chúng tôi về nhà.
‎Nhìn ra ngoài cửa sổ,
‎chúng tôi thấy ‎hàng dài xe ô tô chờ đợi để rời đi.
‎Tiếng còi xe inh ỏi.
‎Thật là inh tai nhức óc.
‎Tôi đã thấy những người ‎mặc bộ đồ trắng đi lại trên đường.
‎Tôi nghĩ:
‎"Như Chiến tranh giữa các vì sao" ‎với đội quân stormtrooper.
‎Nhưng tôi không hiểu lý do họ lại ở đó.
‎"Chuyện gì sẽ xảy ra?"
‎Các nhân viên cứu nạn ở bốn quận lân cận
‎đã lập các trung tâm sơ tán ‎cho những người muốn rời đi.
‎Và cư dân trong bán kính 16 km ‎đã được kêu gọi ở trong nhà vô thời hạn.
‎Đóng mọi cửa sổ và cửa ra vào.
‎Bật đài phát thanh ‎hoặc truyền hình bạn thích‎,
‎đợi tới khi có hướng dẫn mới.
‎Thornburgh đã nhấn mạnh hơn một lần
‎ông ấy cũng như bất kỳ ai ‎vẫn chưa ra lệnh sơ tán,
‎nhưng ông ấy thừa nhận ‎luôn có khả năng đó.
‎Chúng tôi yêu cầu mọi người ‎chuẩn bị sẵn sàng để rời đi,
‎nhưng không phải lúc này. ‎Lúc này, không ai gặp nguy hiểm.
‎Thống đốc đã nói rất cụ thể rằng: ‎"Đây là đề phòng, chỉ là đề phòng".
‎PHÓ THỐNG ĐỐC
‎Nhưng nó đã gây ra điều ‎mà chúng tôi cố tránh:
‎sự hoảng loạn.
‎Cô đi đâu thế?
‎Tôi đến chỗ mẹ tôi. ‎Lúc này, tôi không còn nơi nào khác để đi.
‎Tôi sẽ rời khỏi đây, sẽ không quay lại.
‎May là chồng tôi đã ở nhà hôm đó.
‎Chúng tôi có một con dưới sáu tuổi ‎và tôi bảo chồng:
‎"Ta cần phải rời đi, nghiêm túc đấy".
‎CƯ DÂN
‎Câu hỏi "Mình sẽ mang gì theo?" ‎thật là đau đớn.
‎Một thứ rất quan trọng với tôi ‎là giấy khai sinh của các con
‎vì nếu mẹ con bị chia ly, ‎trong hoàn cảnh trớ trêu,
‎tôi có thể chứng minh đó là con tôi. ‎Đó là một trong các thứ tôi nghĩ đến.
‎Và khi chúng tôi lái xe ra đường,
‎tôi nhìn lại mọi thứ thân thương ‎và băn khoăn liệu tôi có bao giờ trở lại.
‎Rất khó khăn.
‎Bà nghĩ gì khi nghe tin mới nhất?
‎Bỏ chạy.
‎Khi các con tôi đi học về, ‎tôi không muốn làm chúng hoảng sợ.
‎Nên tôi nói: "Ta sẽ đến nhà ông bà, ‎một kỳ nghỉ ngắn ngày".
‎PAULA KINNEY ‎CƯ DÂN MIDDLETOWN
‎Mục tiêu của tôi là ‎đưa bọn trẻ tránh xa thứ này,
‎dù thảm họa này là gì.
‎Dân ở đây không đợi ‎đến cuộc sơ tán chính thức.
‎Gần một nửa dân số đã rời đi.
‎Vô số dân Middletown đã rời đi hôm nay,
‎cảnh sát đã giới nghiêm ‎từ 9:00 tối đến 7:00 sáng ở Middletown
‎để ngăn chặn khả năng cướp bóc.
‎Giờ đã rõ ràng ‎rằng sự cố hạt nhân xảy ra vào sáng thứ Tư
‎phức tạp hơn và nghiêm trọng hơn nhiều ‎so với những gì công chúng được biết.
‎Khi chúng tôi rời nhà, tôi thực sự ‎không hiểu chuyện gì đang xảy ra,
‎nhưng tôi biết có gì đó không ổn.
‎Và băn khoăn: ‎"Liệu chúng tôi có thể quay lại không?"
‎"Nhà tôi vẫn ở đây chứ?"
‎Tôi nghĩ về các khuôn mặt ‎của người dân trong xe mà tôi nhìn thấy.
‎NICOLE REMSBURG ‎CƯ DÂN MIDDLETOWN
‎Mọi người sợ hãi.
‎Hôm nay, giới chức tiết lộ rằng ‎phóng xạ ở mái vòm tòa nhà
‎có chỉ số 30.000 rem một giờ, ‎gấp 75 lần mức gây chết người,
‎gấp 3.000 lần mức bình thường ‎của nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động.
‎Đám mây phóng xạ sẽ di chuyển theo gió.
‎Nó đang đi về hướng Bắc, ‎chính là hướng chúng tôi đang sơ tán.
‎Điều bạn muốn làm ‎là cố gắng tránh xa những thứ này.
‎Nếu có việc phải ra ngoài, ‎bạn sẽ bị phơi nhiễm.
‎Cách tốt nhất là khi về nhà, ‎cởi quần áo ra, giặt quần áo…
‎Khi chúng tôi đến nhà anh chồng, ‎họ bảo chúng tôi…
‎cởi quần áo, đi tắm, mặc quần áo khác.
‎Tôi nhớ lúc đó tôi đã nghĩ: ‎"Mình như người bị hủi".
‎Vào ngày thứ ba sau sự cố, ‎những thắc mắc, mâu thuẫn, câu hỏi
‎lởn vởn khắp nơi như các hạt nguyên tử.
‎Và khi chúng tôi‎ ‎xem ‎bản tin quốc gia của Walter Cronkite,
‎tôi nghĩ hầu hết chúng tôi đã choáng váng
‎khi mà chuyện này ‎xảy ra ở thị trấn nhỏ của chúng tôi.
‎Nhưng không phải ai cũng rời đi. ‎Vài người nói họ sẽ ở lại.
‎Chúng tôi không rời Middletown, ‎không nghĩ đến việc đó.
‎Nếu tôi trẻ hơn, có trẻ con, ‎có lẽ tôi sẽ làm thế.
‎Những người có các lựa chọn để rời đi, ‎họ sẽ sẽ rời đi,
‎nhưng nhiều người ‎không có các lựa chọn đó.
‎Mọi người nhận ra ‎cộng đồng này sẽ không bao giờ như xưa.
‎Các chỉ số hôm nay không cao hơn hôm qua.
‎Chúng tôi đến nhà bà tôi ở Harrisburg, ‎chỉ cách đó 16 km.
‎Tôi rất tò mò
‎nên tôi đã nghe người lớn nói chuyện ‎và những gì đang diễn ra.
‎Tình hình ở đây ngày càng khó hiểu
‎kể từ lần đầu thông báo mức phóng xạ ‎vào sáng thứ Tư…
‎Lãnh đạo công ty nói ‎đã chặn đứng rò rỉ phóng xạ.
‎Ủy ban quản lý hạt nhân ‎cho biết rò rỉ vẫn đang tiếp diễn.
‎Thật là choáng ngợp.
‎Thống đốc có chỉ định ai đó ‎hoặc thành lập đội xử lý
‎để giám sát mọi hậu quả?
‎Tôi nghĩ ông ấy bắt đầu nghĩ đến ‎việc thành lập đội xử lý.
‎Hóa ra quản lý thông tin
‎là một trong các thách thức lớn ‎của khủng hoảng này.
‎Hàng ngàn tin đồn ‎và nguồn thông tin trái ngược nhau.
‎Chúng tôi phải thiết lập ‎một nguồn thông tin đáng tin cậy
‎để mọi người biết họ có thể tin tưởng.
‎Do đó Thống đốc Thornburgh ‎đã gọi cho tổng thống.
‎Lúc đó, tôi là phái viên tổng thống ‎phụ trách sự cố này.
‎Thống đốc đã yêu cầu Tổng thống Carter ‎cử một người giám sát việc này ở thực địa.
‎VĂN PHÒNG CÁC VẤN ĐỀ TOÀN CẦU ‎CỦA TỔNG THỐNG CARTER
‎Đó sẽ là người duy nhất nói với báo chí.
‎Tổng thống tham gia vì đó là thời điểm…
‎CHỈ CÒN SUPER SHELL
‎CÂY XĂNG ĐÓNG CỬA
‎…mọi người luôn lo lắng ‎về chính sách năng lượng.
‎Và dường như Mỹ cần năng lượng hạt nhân.
‎Nhưng chính Tổng thổng ‎cũng là một kỹ sư điện hạt nhân,
‎đã công tác ở hải quân hạt nhân.
‎Tổng thống Carter ‎không lạ gì với sự cố điện hạt nhân.
‎Ông ấy đã mô tả đầu những năm 1950,
‎khi là học viên kỹ sư hạt nhân Hải quân, ‎ông ấy là trưởng nhóm 22 người
‎đến lõi lò phản ứng ‎ở làng Chalk River, Canada,
‎nơi lõi hạt nhân tan chảy.
‎Tổng thống nói đã ở đó một phút 29 giây, ‎giúp tháo dỡ lò phản ứng đó.
‎Do đó Tổng thống cảm thấy rất thoải mái ‎về an toàn của công nghệ đó.
‎Tổng thống đã cử đại diện riêng,
‎Harold Denton, Giám đốc Vận hành ‎của Ủy ban Quản lý Hạt nhân, NRC,
‎để hỗ trợ tôi ‎và cùng các chuyên gia của chúng tôi
‎theo dõi tình hình ‎và thông báo đầy đủ cho công chúng.
‎Trong NRC, Harold Denton được coi là…
‎CẢNH SÁT BANG
‎…một trong những người am hiểu thực tế.
‎NGƯỜI VẬN HÀNH NHÀ MÁY ĐIỆN HẠT NHÂN
‎Ông ấy là đại diện riêng của Tổng thống ‎ở Three Mile Island, để đánh giá tình hình
‎và báo cáo cho Tổng thống ‎điều gì thực sự đang xảy ra.
‎Chúng tôi lo lắng ‎về tình trạng của nhiên liệu trong lõi.
‎Còn có bong bóng trong lò phản ứng,
‎tức là phải giám sát cẩn thận ‎mọi thay đổi về thủy lực của lõi…
‎Denton bảo chúng tôi: ‎"Lò phản ứng có bong bóng hydrogen,
‎thứ có thể nổ nếu không được theo dõi".
‎Đó là lần đầu tiên kể từ khi sự cố xảy ra,
‎tôi thừa nhận rằng tôi đã sợ hãi.
‎Vì hậu quả của bong bóng hydrogen ‎có thể là một thảm họa.
‎Phim tài liệu đài CBS, ‎Nguy hiểm ở Three Mile Island.
‎Tình hình bên trong lò phản ứng hạt nhân ‎tạm thời ổn định, nhưng vẫn đầy nguy hiểm.
‎Phần trên cùng của lò phản ứng, ‎các bong bóng đã tạo thành khí phóng xạ.
‎Sự cố bước sang một giai đoạn mới.
‎Bong bóng hydrogen xuất hiện ‎ở trái tim nhà máy điện hạt nhân…
‎NHÀ VẬT LÝ HẠT NHÂN
‎…với các hậu quả chưa lường trước được.
‎Nổ hydrogen có thể gây ra
‎nổ bên trong lò phản ứng
‎Nó đã xảy ra ở Thảm họa Chernobyl.
‎Nổ hydrogen đã thổi bay ‎toàn bộ mái của lò phản ứng,
‎khiến phóng xạ phát tán ra môi trường.
‎Thảm họa đó xảy ra vào năm 1986,
‎trong nhiều thế kỷ, nhiều vùng ‎quanh Chernobyl sẽ bị phong tỏa.
‎Bong bóng trong lò phản ứng ‎chủ yếu là hydrogen.
‎Do đó, nếu có một nguồn oxy, ‎và một nguồn đánh lửa, cháy có thể xảy ra.
‎Khi tôi nghe về bong bóng hydrogen,
‎tôi nhận ra có khả năng ‎chúng tôi sẽ mất hết tất cả.
‎Mọi thứ chúng tôi đã gây dựng, ‎mọi thứ sẽ biến mất.
‎…rất cấp bách về sự cố Three Mile Island. ‎Nó nguy hiểm thế nào?
‎Liệu có hội chứng Trung Quốc?
‎Liệu có thảm họa lớn? ‎Xa vời hay không thể xảy ra?
‎Luôn có khả năng mắc hội chứng Trung Quốc.
‎Mọi tính toán đã cân nhắc khả năng này.
‎Các thảm họa ta đang nói đến ‎khi tan chảy hạt nhân
‎là hàng chục nghìn người chết, ‎hàng trăm nghìn người bị ung thư,
‎ô nhiễm hàng nghìn kilomet vuông đất.
‎- Bác sĩ Lapp? ‎- Điều được nói rõ…
‎Tôi đã vô cùng sợ hãi vì ‎toàn bộ Trung Pennsylvania sẽ mất an toàn.
‎Dù cách xa 64 km, ‎cơ hội sống sót của chúng tôi
‎có thể không còn.
‎Mọi người đều sợ năng lượng hạt nhân
‎khi họ nghe về bong bóng hydrogen ‎có thể làm nổ lò phản ứng.
‎Ủy ban Quản lý Hạt nhân,
‎công ty điện hạt nhân đã rất tệ ‎trong việc cung cấp thông tin.
‎Không chỉ ở nội bộ mà với cả dân chúng.
‎Họ để dân chúng sống trong sợ hãi ‎trong khi họ quyết định sẽ làm gì.
‎Chúng ta phải đối mặt ‎một khả năng xa xôi nhưng rất thực tế
‎về tan chảy hạt nhân ‎ở nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island.
‎NGÀY 4
‎Các nhân viên sẽ tiếp tục xem xét câu hỏi
‎bao lâu để kích nổ và liệu nhiệt độ có…
‎Thứ Bảy đó là một ngày rất đáng sợ.
‎Các nhà khoa học lo ngại ‎rằng nhiên liệu lò phản ứng ở 315 độ
‎là đủ nóng để làm nổ bong bóng hydrogen.
‎Chúng tôi gặp một bài toán thuần túy
‎và chúng tôi phải đợi ‎trong khi các chuyên gia tìm cách xác định
‎liệu đó là bong bóng nguy hiểm hay không.
‎Dù 1.000 nhà khoa học, ‎kỹ thuật viên hạt nhân đổ về đây
‎để cứu lò phản ứng, ‎vẫn còn vài vấn đề cần giải quyết.
‎Họ kêu gọi các kỹ sư khắp thế giới.
‎"Mức độ nguy hiểm? ‎Làm thế nào để tháo ngòi nổ?"
‎Tương lai của điện hạt nhân thật xám xịt.
‎Một nghiên cứu của chính phủ ‎ước tính khi sự cố như thế,
‎45.000 người sẽ chết, ‎một phần tư triệu người bị thương.
‎Khả năng đó ‎khiến chính quyền cân nhắc việc sơ tán.
‎Và ở cấp cao nhất, ‎họ thảo luận việc sơ tán hàng triệu người.
‎Ta đang ở tình huống xấu nhất.
‎Cả công ty và chính phủ ‎đều nói tình hình ổn định,
‎nhưng bất đồng về các dữ kiện chính.
‎Các chuyên gia ‎không thể đưa ra các kết luận có ý nghĩa
‎về kích cỡ của bong bóng hydrogen.
‎Tôi biết trong Ủy ban Quản lý Hạt nhân ‎có các ý kiến khác biệt
‎về chuyện gì đang xảy ra.
‎"Có thể nổ". "Có nên sơ tán dân?"
‎ỦY BAN QUẢN LÝ HẠT NHÂN
‎Họ hàng ở Philadelphia gọi điện cho tôi:
‎"Gió thổi đến chỗ bọn em. ‎Bọn em có nên đến New York?"
‎Tôi nói: "Chậm lại, chậm lại".
‎Các nhà khoa học hạt nhân không thể
‎loại bỏ bong bóng hydrogen nguy hiểm ‎bên trong lò phản ứng
‎mà không phát sinh rủi ro tan chảy lõi.
‎Chúng tôi tiến hành phân tích, ‎nghiên cứu vấn đề để đưa ra tỷ số nguy cơ.
‎Nhưng nó trở thành ‎một rủi ro rất lớn về mặt cảm xúc,
‎mọi thứ có thể trở nên điên rồ, ‎nhất là trên truyền thông đại chúng.
‎Ở điều kiện hiện tại, oxy có thể ‎từ từ đi vào bong bóng hydrogen.
‎Càng nhiều oxy, càng nhiều nguy cơ ‎nổ hydrogen ở lò phản ứng.
‎Có hai mối nguy hiểm. ‎Một là bong bóng hydrogen bị kẹt trong đó.
‎Hai là các chất phóng xạ ‎tích tụ trong lò phản ứng.
‎Tối thứ Bảy, mẩu tin thông báo ‎chạy ở dưới màn hình tivi…
‎THƯ KÝ BÁO CHÍ
‎"Bong bóng hydrogen trong lò phản ứng ‎đang có dấu hiệu trở nên dễ gây nổ".
‎…có dấu hiệu trở nên dễ gây nổ.
‎Chủ tịch Ủy ban Quản lý Hạt nhân nói:
‎"Sơ tán dân khỏi khu vực ‎có thể là việc hợp lý và thận trọng".
‎Ngay lúc đó, ‎25 phóng viên xông vào văn phòng tôi.
‎Họ hét vào mặt tôi: ‎"Chúng ta có rời đi không?"
‎Thậm chí một trong số họ đã khóc.
‎Cơn hoảng loạn ập đến.
‎Khi lo lắng tăng lên, ‎nhiều người đã chuyển đến nơi trú ẩn,
‎kể cả nhà thi đấu thể thao này, ‎cách nhà máy điện 18 km.
‎Tôi không hiểu gì, tôi nghĩ: ‎"Chuyện gì vậy? Chúng ta sẽ chết sao?"
‎Mọi thứ rất căng thẳng, ‎như ngàn cân treo sợi tóc.
‎Chuyện gì xảy ra với nhà máy này? ‎Nó sẽ nổ như bom hạt nhân?
‎Tan chảy hạt nhân thực sự nghĩa là gì?
‎Nỗi sợ trở nên lớn hơn ‎vì đó là nỗi sợ của những điều chưa biết.
‎Giờ có thể nó chưa xuất hiện, ‎nhưng 25 năm nữa thì sao nếu có nhiễm xạ?
‎Vợ tôi đang mang thai.
‎Tôi đã đến trung tâm sơ tán ‎với thống đốc và gia đình tôi.
‎Chúng tôi muốn ngăn chặn các tin đồn ‎làm dân chúng bất an,
‎càng tạo ra nỗi sợ lớn hơn.
‎Ông giải thích còn các nguy hiểm nào? ‎Nguy hiểm như nào?
‎Chỉ khi các nỗ lực hiện tại ‎không thành công,
‎ta mới phải chuyển sang lựa chọn khác.
‎Vì lo ngại ngày càng lớn ‎về bong bóng hydrogen,
‎Thống đốc Thornburgh nói với Tổng thống:
‎"Tôi muốn nghe ‎đề nghị của chính quyền liên bang",
‎về việc liệu có nên làm nhiều hơn ‎là sơ tán phòng ngừa trong vòng 8 km,
‎và ra lệnh sơ tán tổng thể và toàn diện.
‎Nhưng mối lo ngại là ảnh hưởng lâu dài ‎đến ngành điện hạt nhân.
‎Đây là một quyết định rất khó khăn
‎khi không có thông tin rõ ràng ‎để ra quyết định.
‎Do đó, cuối ngày thứ Bảy, ‎Tổng thống đã quyết định
‎điều quan trọng nhất Tổng thống có thể làm ‎là đến lò phản ứng để trấn an dân chúng.
‎NGÀY 5
‎Chúng ta sẽ cầu Chúa che chở cho ta
‎trong những lúc bối rối, bất an như này.
‎Chúng ta tin Chúa ‎rằng điều tệ hơn nữa sẽ không xảy ra.
‎Khi Tổng thống Carter đến đó, ‎mọi thứ vẫn rất hỗn loạn.
‎Có khả năng bong bóng hydrogen sẽ nổ tung.
‎Nhưng tổng thống đến ở Three Mile Island ‎đã trấn an ngành điện hạt nhân rằng:
‎"Các bạn ơi, tôi đứng về phía các bạn"
‎và cho tất cả thấy: "Hạt nhân không tệ".
‎Và mục đích chính của Tổng thống Carter ‎khi đến Three Mile Island
‎là trấn an dân chúng Mỹ ‎rằng họ không có gì phải sợ.
‎Khi đến đây chiều nay, ‎mối quan tâm chính của tôi,
‎với tư cách là tổng thống, ‎là tìm hiểu nhiều nhất có thể
‎về vấn đề ‎ở nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island.
‎Và để đảm bảo với người dân vùng này
‎mọi thứ có thể làm đều đang được thực hiện
‎và sẽ được thực hiện ‎để đối phó với những vấn đề này.
‎Tổng thống Carter đang cố giải thích: ‎"Chúng tôi biết mình đang làm gì,
‎sẽ quan tâm các bạn, ‎các bạn không gặp nguy hiểm".
‎Sau khi tổng thống rời nhà máy,
‎nhân viên của Harold Denton ‎đã xem lại các tính toán,
‎xem mọi tình huống.
‎nhưng phải đến khi tìm ra phép tính sai, ‎họ mới có thể xác nhận
‎rằng bong bóng hydrogen đó ‎không phải mối đe dọa nghiêm trọng.
‎Có nguy hiểm cho dân xung quanh?
‎Tôi không nghĩ ‎hôm nay có nguy hiểm sắp xảy ra.
‎Tình hình đã ổn định.
‎Nhưng rất quan trọng ‎khi họ đưa lõi về trạng thái đóng lạnh
‎cùng với bong bóng này…
‎Tôi thở phào nhẹ nhõm.
‎Chúng tôi đã vượt qua thử thách ‎mà không tổn thất về sinh mạng.
‎Và với tôi, ‎giai đoạn khủng hoảng trước mắt đã qua.
‎Rõ ràng sự cố hạt nhân này ‎khiến tất cả chúng ta lo ngại.
‎Người dân phải được biết đầy đủ ‎và sẽ được biết đầy đủ.
‎Tôi đã chỉ đạo thành lập
‎một ủy ban độc lập của tổng thống ‎gồm các chuyên gia
‎để điều tra các nguyên nhân của sự cố này ‎và đưa ra các đề xuất
‎để chúng ta có thể cải thiện an toàn ‎của các nhà máy điện hạt nhân.
‎NGÀY 7
‎Đúng một tuần trước,
‎nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island ‎ở Pennsylvania đã gặp sự cố.
‎Và hôm nay, ‎phóng xạ từ nhà máy bị hư hại đó
‎vẫn đang thải ra không khí xung quanh.
‎Các nhà khoa học của chính phủ ‎ở trên trực thăng cả sáng,
‎đo phóng xạ vẫn rò rỉ từ nhà máy.
‎Họ đã phải lấy hydrogen ‎ra khỏi lò phản ứng.
‎Nên họ đã nghĩ ra một phương pháp
‎để có thể xả khí hiếm và mọi thứ khác, ‎để giảm áp suất.
‎Phóng xạ dự kiến thải ra hôm nay ‎từ nhà máy Three Mile Island
‎đã dẫn đến một loạt hậu quả.
‎Nhưng mỗi lần họ mở van thông hơi đó,
‎một lượng phóng xạ ‎không bị kiểm soát đã thoát ra môi trường.
‎Họ không có lựa chọn nào khác. ‎Họ phải làm thế.
‎BONG BÓNG HYDROGEN NGUY HIỂM ‎ĐANG MẤT ĐI
‎Ba ngày đó, tôi và các con ‎đã phơi nhiễm với những gì?
‎ĐIỀU TRẦN CÔNG KHAI CỦA ỦY BAN
‎Và sự vô trách nhiệm của công ty Met-Ed, ‎của Ủy ban Quản lý Hạt nhân,
‎sao chuyện này có thể xảy ra?
‎Và
‎tôi rất hy vọng ta không trở thành ‎một con số thống kê 10, 20, 30 năm sau,
‎nhưng tôi biết ta sẽ là một thống kê.
‎Các vị đã chứng kiến ai chết vì ung thư?
‎Tôi đã từng.
‎Nếu đó là con trai tôi, vợ tôi, hoặc tôi, ‎tôi nghĩ điều đó là sai.
‎Chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian
‎để xác định lượng phóng xạ ‎đang tiếp tục bị thải vào khí quyển.
‎PHÒNG THÍ NGHIỆM
‎Ở xe van gần đó, ‎một nhà khoa học chính phủ
‎dùng máy tính để phân tích ‎các mẫu không khí, nước, thực vật.
‎Nhưng họ bảo chúng tôi ‎mức độ đó không ảnh hưởng đến
‎sức khỏe của người dân trong khu vực.
‎Mọi cơ quan y tế liên bang đều nói ‎dân vùng Harrisburg không có gì phải lo.
‎Chúng tôi cho rằng ‎sẽ không có thêm ca tử vong vì ung thư
‎ở khu vực này ‎do phơi nhiễm phóng xạ ngày hôm nay.
‎Theo quan sát của một chuyên gia hạt nhân,
‎các báo cáo chấn động ‎có thể gây tác hại tâm lý nhiều hơn
‎tác hại do nhiễm xạ ‎trong suốt bảy ngày căng thẳng này.
‎Thực tế là chưa từng ‎có sự đa dạng trong các phép đo kiểm tra
‎để cho thấy mức độ nhiễm xạ nguy hiểm ‎cho người bình thường khỏe mạnh.
‎Ngành điện hạt nhân vội vã ‎thoái thác trách nhiệm ngay sau sự cố.
‎CƯ DÂN
‎Không may là, con người ‎là công cụ đo tốt nhất của chúng ta.
‎Không tìm thì không thấy.
‎Và một số máy đo đã không thể đo được ‎lượng phóng xạ đã thoát ra.
‎Phóng xạ luôn là quá liều dù ít hay nhiều.
‎Chút phóng xạ sẽ có hại một chút, ‎càng nhiều càng có hại.
‎NHÀ SINH HỌC HỆ THẦN KINH
‎Không ai biết bao nhiêu phóng xạ đã bay ra ‎vì ta không có số liệu.
‎Các ước tính về thiệt hại do phóng xạ ‎ở Three Mile Island
‎đã bỏ qua rất nhiều biến số khác nhau.
‎Bất cứ ai nói lượng phóng xạ cụ thể ‎phát ra vì sự cố đó,
‎thì hoặc là kẻ bịp hoặc là kẻ ngốc.
‎Vết tích rất nhỏ của iốt phóng xạ ‎đã xuất hiện ở mẫu sữa của vùng này.
‎Sau sự cố, công ty Hershey ‎đã không dùng sữa mới
‎và đang kiểm tra phóng xạ ‎cho các sản phẩm.
‎Iốt phóng xạ cũng được tìm thấy ‎ở nơi nước thải nhà máy chảy ra‎.
‎Sau khi di tản, chúng tôi trở về, ‎tôi muốn đến bến thuyền,
‎từng là một trong các nơi tôi thích, ‎nơi tôi lấy đá và ném chúng trên mặt nước.
‎Nhưng tôi nhớ là ‎tôi đã thấy rất nhiều, rất nhiều cá chết.
‎Và nó đã trôi dạt vào bờ.
‎Tôi nhớ tôi đã nghĩ: ‎"Có thứ gì đó được thải ra đó,
‎độc hại hơn những gì họ công bố".
‎Mọi người vẫn dè chừng ‎với chuyện đã xảy ra.
‎Lần đầu tiên sau mười ngày, ‎Thống đốc Pennsylvania
‎đã bãi bỏ mọi sắc lệnh ‎về sự cố ở nhà máy điện,
‎cho phép các trường lại mở cửa,
‎phụ nữ mang thai ‎trở về nhà trong bán kính 8 km từ nhà máy.
‎Mọi thứ trông có vẻ bình thường,
‎nhưng khi chúng tôi trở về, ‎mọi thứ chúng tôi đã có vẫn đáng sợ.
‎Tôi đã đi quanh nhà máy, có những ngày, ‎miệng tôi có thể nếm vị kim loại.
‎Vài ngày, bọn tôi chơi ở đối diện nhà máy, ‎bọn tôi đã bị viêm họng.
‎Và mọi người quanh đây đều bị viêm họng.
‎Con trai tôi nói: "Mẹ ơi, con đã nôn".
‎Không thể tin được, chất nhầy màu xanh.
‎Nó đã làm tôi rất sợ. Ngay lập tức, ‎tôi gọi bác sĩ nhi khoa. Bác sĩ bảo tôi:
‎"Joyce, tôi thật sự không biết".
‎Khi đó, một nữ sinh trung học ‎ở ngoài trời hôm thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu,
‎đạp xe cả ngày ở Middletown.
‎Da em ấy bị tổn thương.
‎Khi tìm hiểu sâu hơn ‎và nói chuyện với dân ở đây,
‎miệng họ có vị kim loại, ‎đau mắt, tiêu chảy, nôn ọe.
‎Mọi biểu hiện khi bị nhiễm phóng xạ.
‎Và phóng xạ ảnh hưởng xấu ‎đến sức khỏe trong một thời gian dài,
‎có thể gây ung thư.
‎Mười một nghìn dân Middletown ‎rất lo lắng về sức khỏe và an toàn của họ.
‎Trước sự cố, ‎tôi ở trong thế giới nhỏ của tôi.
‎Không hề nghĩ về phóng xạ, ‎nguy hiểm, hay bất kể điều gì.
‎Không nghĩ gì cả.
‎Hãy nhận tờ rơi về phóng xạ mức độ thấp.
‎CHỦ ĐỘNG HÔM NAY ‎ĐỂ MAI KHÔNG BỊ NHIỄM XẠ
‎Việc này xảy ra, bạn có thể mất hết. ‎Mạng sống các con bạn bị đe dọa.
‎Tôi biết tôi phải thôi phớt lờ thực tế,
‎và đến lúc tự giáo dục mình ‎và xem chuyện gì đã thực sự xảy ra.
‎ĐÓNG CỬA NHÀ MÁY ĐIỆN THREE MILE ISLAND
‎Rất nhiều dân Harrisburg ‎tụ tập trước Tòa nhà chính quyền bang.
‎Họ nói đã đến lúc phải đóng cửa vĩnh viễn ‎nhà máy Three Mile Island gây sự cố.
‎Dân chúng bắt đầu phản đối điện hạt nhân,
‎điều bạn chưa từng nghe thấy trước đó, ‎khi mọi thứ vẫn bình thường.
‎Với cộng đồng như chúng tôi, ‎có lẽ đó là một phần của vấn đề.
‎Khi điện hạt nhân đến đây, ‎không ai thực sự chất vấn nó.
‎Cảnh báo Three Mile Island ‎đã lên kế hoạch cho biểu tình hôm nay.
‎Cảnh báo Three Mile Island ‎đã được tổ chức vào năm 1977
‎vì lo ngại về năng lượng hạt nhân ‎và chúng tôi bị cho ra ngoài lề.
‎Nhưng chính sự cố tan chảy hạt nhân đó
‎đã khiến mọi người đứng lên biểu tình ‎để bảo vệ thành phố.
‎Đã có lúc tôi tin các quan chức chính phủ.
‎Nhưng giờ tôi còn không muốn nghe họ bảo ‎tôi hãy tin họ.
‎Ngay đây là lý do ta ở đây.
‎Tôi đã quyết định ‎bắt đầu dự các cuộc họp dân phố.
‎Và Ủy ban Quản lý Hạt nhân sẽ đến đó.
‎Họ bắt đầu bằng cách nói với chúng tôi: ‎"Nhiễm xạ mà các con của các bạn có
‎không nhiều hơn nếu bạn hút một điếu thuốc ‎hoặc uống một ly rượu".
‎Bang Pennsylvania ‎cấm bán bia rượu, thuốc lá cho trẻ con.
‎Sao các vị được phép đánh đồng hai thứ đó?
‎Hơn 300 cư dân ‎đã chất vấn gay gắt hội đồng thành phố.
‎Chúng tôi sẽ làm theo các lời khuyên?
‎Nhưng có ích khi dự các cuộc họp khác nhau
‎khi tôi nhận ra khi một câu hỏi được hỏi,
‎NRC trả lời, và rồi ở một cuộc họp khác, ‎câu hỏi y như thế được đặt ra,
‎nhưng một câu trả lời hoàn toàn khác.
‎Giới chức khẳng định ‎người dân không có gì phải lo lắng.
‎Và tôi đã nghĩ:
‎"Hoặc họ đang nói dối chúng tôi, ‎hoặc họ không biết họ đang làm gì".
‎Nỗi sợ về nguy hại tiềm tàng
‎tạo ra một trong các phong trào ‎chống hạt nhân lớn nhất Mỹ.
‎Không hạt nhân!
‎Thông điệp thực sự ‎của Hội chứng Trung Quốc
‎là nếu ta tiếp tục ‎để sức khỏe và sự an toàn của ta
‎phụ thuộc vào ban lãnh đạo công ty điện ‎với mục tiêu lớn là tối đa hóa lợi nhuận,
‎ta sẽ thấy thêm nhiều Harrisburg,
‎sẽ thấy ung thư gia tăng chóng mặt, ‎nó đã quá phổ biến ở đất nước này.
‎GIẾT NGƯỜI
‎Tôi nhớ hồi trung học năm 1965. ‎Chiến tranh Việt Nam diễn ra ác liệt nhất.
‎Tôi đã phản đối người biểu tình.
‎KHÔNG BAO GIỜ!
‎Dân diễu hành trên Đại lộ Pennsylvania, ‎chất vấn chính phủ. Sao họ dám?
‎Tôi đã bỏ kiểu suy nghĩ quá màu hồng.
‎Ý tôi là, nó đã làm tôi thay đổi.
‎Từ bà nội trợ thành nhà hoạt động.
‎Tôi đã diễu hành ‎trên chính Đại lộ Pennsylvania,
‎phản đối hậu quả ‎mà Three Mile Island đã gây ra.
‎Việc ta làm hôm nay còn quan trọng hơn ‎việc giải quyết nạn phân biệt chủng tộc,
‎nạn phân biệt giới tính, nạn đói ‎vì tôi có thể cảm thấy đói!
‎Tôi có thể thấy chiến tranh! ‎Có thể cảm thấy phân biệt chủng tộc!
‎Tôi không thể thấy phóng xạ. ‎Tôi không ngửi thấy phóng xạ.
‎Một ngày tôi nhận ra và vô cùng giận dữ!
‎Sự cố nhà máy Three Mile Island ‎đã ngay lập tức khiến tranh luận gay gắt
‎về an toàn của điện hạt nhân,
‎và nó có thể đặt một dấu hỏi lớn ‎cho tương lai của ngành này.
‎THÁNG 10 NĂM 1979 ‎SÁU THÁNG SAU SỰ CỐ
‎Ủy ban của tổng thống ‎về nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island
‎đã trình bày báo cáo chính thức hôm nay.
‎Mọi nhân vật chủ chốt đến phiên điều trần,
‎như nhóm ở phòng điều khiển ‎khi đèn bắt đầu nhấp nháy.
‎Từng người được yêu cầu nhắc lại ‎họ đã làm gì mà khiến sự cố tồi tệ hơn.
‎Ban đầu tôi là người tắt máy bơm ‎chất làm mát lò phản ứng.
‎Theo suy nghĩ của tôi,
‎việc không nhận ra ‎van xả vẫn còn mở hoặc mở một phần,
‎đó có lẽ là yếu tố lớn nhất.
‎Trước sự cố Three Mile Island, ‎ta luôn nghĩ:
‎"Người điều hành ‎sẽ luôn hỗ trợ bạn khi gặp vấn đề".
‎Chúng tôi đã tìm ra rằng người điều hành,
‎hành động có ý tốt, theo suy nghĩ của họ,
‎thực sự đã làm một việc ‎rất tai hại đến làm mát lõi.
‎Tôi cũng điều chỉnh ống phun cao áp.
‎Họ đã gặp tình huống ‎mà họ chưa từng được đào tạo,
‎có nhiều ví dụ ‎về thông tin sai sót và hiểu lầm.
‎Nên họ hơi lạc lối. Nhưng lúc đó,
‎mọi người đều cố gắng ‎làm điều họ cho là đúng đắn.
‎Rất nhiều sai sót trong sự cố này ‎là lỗi của con người.
‎Trong sáu yếu tố, ‎bốn yếu tố rưỡi là lỗi của con người.
‎Một yếu tố là thiết bị trục trặc ‎và một là lỗi thiết kế.
‎Ủy ban của Tổng thống cho rằng ‎một lời khai đã làm chủ tọa bị choáng.
‎Trước sự cố Three Mile Island, ‎nhiều vấn đề lặp đi lặp lại
‎với van an toàn áp suất ‎của lò phản ứng Babcock & Wilcox.
‎Lẽ ra điều này cần được xử lý ‎trước khi sự cố xảy ra.
‎Trong quá khứ, Ủy ban Quản lý Hạt nhân ‎đã xây dựng một triết lý
‎về an toàn của lò phản ứng ‎khiến tai nạn như này không thể xảy ra.
‎Jim Creswell là thanh tra ‎của Ủy ban Quản lý Hạt nhân,
‎được cử đến để điều tra một loạt sự kiện…
‎THÀNH VIÊN ỦY BAN QUẢN LÝ HẠT NHÂN
‎…xảy ra ở nhà máy ‎điện hạt nhân Davis-Besse ở Ohio.
‎Thực ra họ chưa gặp sự cố,
‎nhưng suýt thì xảy ra sự cố ‎nên rất đáng lo ngại.
‎Do đó Creswell đã yêu cầu gặp tôi ‎về các vấn đề liên quan đến van.
‎Chúng tôi gặp nhau chỉ sáu ngày ‎trước khi xảy ra sự cố Three Mile Island.
‎Rõ ràng tôi nghĩ rằng họ nghiêm túc.
‎Chúng tôi đã làm một bản ghi nhớ ‎với yêu cầu NRC khẩn cấp xem xét nó.
‎CỰC KHÓ KHĂN TRONG KIỂM SOÁT NHÀ MÁY.
‎Nhưng không may, ‎phản hồi vào ngày thứ hai của sự cố:
‎"Anh không phải lo lắng về trình tự này".
‎KẾT LUẬN: ‎MỌI VẤN ĐỀ AN TOÀN ĐÃ ĐƯỢC XEM XÉT
‎Rõ ràng, NRC và mọi người đã ước ‎giá như sự kiện Davis-Besse
‎đã được phổ biến rộng rãi, được hiểu rõ ‎trước khi sự cố Three Mile Island xảy ra.
‎Khi điều tra được tiến hành, ‎các nguồn tin cho rằng
‎NRC đã không xem xét nghiêm túc ‎các lo lắng của Jim Creswell,
‎và điều tra chủ yếu để bịt miệng Creswell ‎chứ không phải để giải quyết vấn đề.
‎Vài ngày trước sự cố ‎tan chảy lõi ở Three Mile Island,
‎Jim Creswell đã đánh tiếng ‎và không ai thèm nghe.
‎…rằng sự cố như này không thể xảy ra.
‎Có thể tránh sự cố Three Mile Island.
‎Giá như NRC và ngành điện hạt nhân ‎lắng nghe nhân viên của họ.
‎Có lẽ sẽ có triết lý khác ‎sau sự cố Three Mile Island.
‎Nhưng họ chỉ quan tâm đến lợi nhuận, ‎mặc kệ yếu tố an toàn.
‎"Bằng mọi giá, ‎ta cần làm việc này để tạo lợi nhuận".
‎Ta cần vận hành nó.
‎Do đó, trên thực tế, cuộc điều tra ‎về mức độ nghiêm trọng ở Three Mile Island
‎do ủy ban của tổng thống ‎chỉ để che đậy các thứ.
‎Cảm ơn rất nhiều.
‎Ủy ban đã tìm thấy ‎những thiếu sót nghiêm trọng
‎của cả chính quyền và ngành điện hạt nhân ‎trong quản lý năng lượng hạt nhân.
‎Nhưng chúng ta không thể xóa sổ ‎năng lượng hạt nhân cho Hoa Kỳ.
‎Rõ ràng là ủy ban của tổng thống ‎đã đưa ra một thông điệp dễ hiểu
‎về năng lượng hạt nhân ‎cho chúng ta và công chúng Mỹ.
‎Tiếp tục, nhưng hãy thận trọng.
‎Những người sống gần sự cố hạt nhân ‎đang vật lộn để đối phó với nó.
‎Nó đã chứng tỏ rằng chính quyền ‎không hề thấy thực tế ở khu chúng tôi.
‎HÃY YÊN NGHỈ. DÂN CHỦ NƯỚC MỸ ĐÃ CHẾT ‎28-3-1979
‎Dân địa phương, nhân viên chính phủ ‎giận dữ với các ủy viên.
‎Bạn có thể cảm nhận được ‎sự tức giận và thất vọng.
‎Khi họ ra các quyết định này, ‎chúng tôi có tiếng nói gì không?
‎Khi bạn nói về tương lai ‎và cuộc sống của các con,
‎các cháu, các chắt tương lai của bạn,
‎bạn sẽ thật sốc.
‎Một nghiên cứu quản lý hạt nhân ‎công bố hôm nay
‎đã chỉ ra sự cố Three Mile Island ‎đã khiến 44.000 người phải rời bỏ nhà cửa
‎và thiệt hại 18,2 triệu đô ‎tiền chi phí sơ tán và mất tiền công.
‎Khi đám cháy và cơn bão đi qua, ‎bạn có thể quay lại và xây dựng lại.
‎Chúng tôi quay lại và vấn đề vẫn ở đây.
‎Hoặc là tôi chấp nhận điều họ nói ‎và làm theo họ,
‎hoặc tôi có thể làm chủ số phận của tôi,
‎và tôi muốn biết sự thật.
‎Ngay cả sau khi Tổng thống Carter đến đây, ‎sau bong bóng hydrogen,
‎toàn bộ bối cảnh sự cố Three Mile Island
‎đã có tác động rất lớn ‎đến ngành điện hạt nhân.
‎Nhưng không ai biết chắc chắn ‎lò phản ứng đã hư hỏng như nào.
‎THÁNG BẢY NĂM 1982 ‎BA NĂM SAU SỰ CỐ
‎Đến giờ, ‎các chuyên gia chỉ có thể phỏng đoán
‎thiệt hại thực sự ở ‎nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island,
‎nhưng hôm nay các kỹ thuật viên ‎sẽ có bằng chứng cụ thể
‎về điều đã thực sự xảy ra ‎bên trong lõi lò phản ứng.
‎Tháng Bảy năm 1982,
‎chúng tôi thực hiện một quy trình ‎mà chúng tôi gọi là "nhìn nhanh."
‎Chúng tôi gửi thiết bị giám sát phóng xạ
‎và máy quay vào lõi ‎để chúng tôi có thể xem xét thiệt hại.
‎Có một tranh luận lớn về công nghệ ‎về mức độ thiệt hại trong lõi.
‎Chúng tôi có truyền hình trực tiếp, ‎phát thanh trực tiếp khi thiết bị xuống đó
‎và trong phòng không ai nói gì.
‎Cả hai dây cáp đang đi xuống.
‎Chúng đã đi vào lõi được 60 cm.
‎Giờ là 120 cm.
‎120 cm. Mọi người nói: "Trời!"
‎Giờ là 150 cm. ‎Chậm thôi. Xem có thấy nó không.
‎- Được rồi. Để tôi chậm lại. ‎- Chậm thôi…
‎Ta có rất nhiều ánh sáng. Ta có thể…
‎Ảnh đẹp đấy, Norman.
‎Tôi muốn biết nó là cái quái gì.
‎Chúng tôi phát hiện ra rằng ‎một nửa trên của lõi
‎đã sụp xuống theo đúng nghĩa đen.
‎Đó là mớ nóng chảy hỗn độn.
‎Lò phản ứng bị hư hại nhiều hơn nhiều ‎so với suy nghĩ của tất cả mọi người.
‎Tất cả mọi người.
‎Ta đang nói về hư hại lõi rất lớn.
‎Khi nó thiếu nước làm mát, ‎lõi bị lộ ra và tan chảy tại thời điểm đó.
‎Nghĩa là có lẽ họ đã đến ‎30 phút sau khi một thảm họa xảy ra
‎có liên quan đến vụ nổ hơi nước ‎làm nổ tung toàn bộ lò phản ứng.
‎Ba mươi phút. ‎Tôi đã không nghĩ đó là 30 phút.
‎Chúa ơi…
‎Thật là tồi tệ.
‎Sự cố Three Mile Island
‎là sự cố hạt nhân tồi tệ nhất ‎từng xảy ra trên đất Mỹ.
‎Ta đã không biết ‎có một kịch bản khác đang chờ đợi ta,
‎nó có khả năng nguy hiểm hơn nhiều ‎so với sự cố ban đầu.
‎Biên dịch: Đức Thắng