‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU NETFLIX
‎THÁNG BA NĂM 1983 ‎BỐN NĂM SAU SỰ CỐ
‎Có những lúc trong đời, tôi đã rất sợ hãi.
‎Lúc đó dường như là sợ hãi nhất.
‎Bạn bị dồn vào một góc,
‎không có đường lùi, ‎chỉ còn cách một sống một chết.
‎Đó là lý do tôi đưa ra các quyết định.
‎Sau mọi chuyện ‎xảy ra với tôi ở Three Mile Island,
‎Tôi tin rằng nhà máy đó có thể ‎gây ra một tình huống với sự cố khác,
‎không chỉ hủy diệt ngành điện hạt nhân, ‎mà còn hủy diệt con người.
‎Đánh đu với mạng sống hàng triệu người.
‎Tôi sống ở Đông Texas.
‎lớn lên ở bang Missouri ‎thời chiến tranh Việt Nam.
‎Như mọi thanh niên thời đó, ‎tôi biết sẽ phải quân ngũ.
‎Và quả nhiên, một đêm, vợ tôi ngồi ở bàn,
‎tôi biết vợ tôi đã khóc rất nhiều, ‎và đưa cho tôi giấy gọi nhập ngũ.
‎Sáng hôm sau, việc đầu tiên tôi làm ‎là gặp bộ phận tuyển Hải quân địa phương,
‎nhưng thứ duy nhất họ có ‎là chương trình điện hạt nhân hải quân.
‎Trong quân ngũ sáu năm.
‎Nên tôi đã lấy nó.
‎Sáu tháng tới ở một cơ sở ‎mô phỏng hạt nhân của Hải quân.
‎Lần đầu đến trường hạt nhân, ‎tấm biển ghi rằng:
‎"Những người đi qua đây ‎sắp được học bổng 50.000 đô la".
‎Một đêm, ‎một bạn cùng lớp tôi leo lên đó và viết:
‎"Khoe mông mỗi lần sẽ được năm xu". ‎Bạn biết không?
‎Tôi đã học mọi thứ từ hóa học, ‎các khía cạnh luyện kim của lò phản ứng,
‎vật lý lò phản ứng, ‎lý thuyết bơm, lý thuyết điện, v.v…
‎Tôi thuộc số ít chưa học đại học ‎nên tôi phải học rất vất vả.
‎Cả hai con trai tôi ra đời ‎khi tôi ở Hải quân.
‎Tôi không được về nhà để thăm con.
‎Mọi người trên tàu ‎đều có trách nhiệm về an toàn.
‎Ở Hải quân, tôi đã tìm ra tình yêu ‎mà trước đó tôi chưa từng biết,
‎vì năng lượng hạt nhân rất hợp với tôi.
‎CẨN TRỌNG ‎KHU VỰC BỨC XẠ
‎Nhưng chưa từng có ai
‎đặt kỳ vọng rất lớn vào tôi
‎như đô đốc.
‎Đây là lò phản ứng của tàu ngầm ‎chạy bằng điện hạt nhân đầu tiên
‎của Hải quân, tàu Nautilus.
‎Đô đốc Rickover được coi là ‎cha đẻ của hải quân hạt nhân,
‎đã tạo ra một lò phản ứng trong tàu ngầm ‎biến tàu ngầm thành tàu ngầm thực sự,
‎không bao giờ phải nổi lên.
‎Tôi sẽ làm mọi điều nếu ông ấy ra lệnh
‎vì ông ấy đã mang đến an toàn ‎cho thế giới tàu ngầm hạt nhân.
‎Giờ cái này được làm an toàn
‎y như các nhà máy ‎thuộc Ủy ban Năng lượng Nguyên tử.
‎Và Đô đốc đã cho tôi ‎một nguyên tắc chuyên nghiệp vô giá.
‎"Có trách nhiệm". ‎Đó là triết lý của ông ấy.
‎Bạn phải có trách nhiệm ‎với mọi quyết định của bạn.
‎NĂM 1980 ‎MỘT NĂM SAU SỰ CỐ
‎Sự cố nhà máy hạt nhân ‎Three Mile Island ở Pennsylvania
‎đã gây chấn động nước Mỹ,
‎đang tìm đến điện hạt nhân như một cách ‎để giảm phụ thuộc vào dầu nước ngoài.
‎Và giờ, vì sự cố này, các công ty điện lực
‎đã hủy các kế hoạch ‎xây dựng 51 nhà máy điện hạt nhân mới.
‎Những kẻ phản đối hạt nhân ‎sẽ đóng cửa mọi lò phản ứng ở Mỹ,
‎đã xa rời nhu cầu của ngày mai.
‎Nhưng những người ủng hộ hạt nhân ‎sẽ giả vờ rằng không có gì thay đổi
‎bởi lễ cầu nguyện ở Three Mile Island, ‎họ thật xa rời thực tế.
‎TA ĐÃ SỐNG SÓT QUA SỰ CỐ
‎Sự cố thực sự là điều không ai ngờ,
‎khiến dân chúng khó chấp nhận năng lượng ‎tạo ra bởi lò phản ứng hạt nhân.
‎Giờ ta phải bắt đầu ‎nhiệm vụ lâu dài và gian khổ hơn
‎khi xem xét hậu quả lâu dài của sự cố này.
‎Nhưng tôi tin vào ‎triển vọng của năng lượng hạt nhân.
‎Do đó, khi tôi được trao cơ hội quý báu ‎để tham gia dọn dẹp ở Three Mile Island,
‎tôi đã chớp lấy cơ hội để làm điều đó
‎vì tôi có thể tập trung để đảm bảo an toàn ‎cho tương lai của cả ngành điện hạt nhân.
‎Tôi đã cho sắp xếp mọi thứ,
‎tự sắp xếp mọi thứ cần thiết.
‎Vài tuần trước khi tôi bắt đầu ‎công việc ở Three Mile Island,
‎vợ tôi mất trong một tai nạn.
‎Tai nạn xe hơi sau khi rời bar buổi đêm,
‎và vợ tôi đã không qua khỏi.
‎Tôi không muốn nói chuyện đó.
‎Chuyện là như thế.
‎Tháng Sáu năm 1980, tôi đến nhận việc ‎ở Three Mile Island, cùng hai con trai.
‎Yêu cầu dọn dẹp ‎tàn tích sự cố ở Three Mile Island
‎đã tạo ra một ngành công nghiệp mới
‎với hơn một nghìn nhân viên ‎làm việc ở hiện trường.
‎Năm 1980, tôi được cử đến
‎làm giám đốc văn phòng của NRC ‎tại Three Mile Island,
‎đảm bảo sức khỏe, an toàn ‎cho cộng đồng khi dọn dẹp.
‎Mức phóng xạ quá cao
‎gấp một trăm lần mức độ chết người ‎ở trong khu vực lò chứa,
‎khối lượng khổng lồ các việc cần dọn dẹp.
‎Dọn dẹp không phải là việc ngắn hạn.
‎Chúng tôi ở một tình huống chưa từng gặp.
‎Chưa ai gặp lõi nóng chảy bên trong, ‎mọi thiệt hại này, mọi phóng xạ này.
‎Vài tháng đầu là giai đoạn tái ổn định.
‎Rồi năm tiếp theo, bạn phải tháo dỡ lõi
‎để đưa nhiên liệu vào các hộp kỹ thuật ‎và chuyển nó đi chỗ khác.
‎Cái giá phải trả rất đắt ‎của thứ được gọi là "dọn dẹp lịch sử"
‎vì sự cố này cực kỳ nhạy cảm ‎và gây nguy hiểm tiềm tàng.
‎Ước tính chi phí tổng thể là một tỷ đô.
‎Chi phí xây dựng Three Mile Island ‎là 700 triệu đô,
‎vận hành chưa được 90 ngày.
‎Nên chúng tôi bị ném vào đây. ‎Tiền sẽ đến từ đâu,
‎công nghệ sẽ đến từ đâu?
‎Nên các chủ sở hữu nhà máy ‎đã thuê lại Bechtel.
‎TẬP ĐOÀN BECHTEL ‎SỬA CHỮA NHÀ MÁY ĐIỆN HẠT NHÂN
‎Bechtel giống như bang thứ 51, ‎bang hạt nhân.
‎cung cấp mọi dịch vụ ‎dọn dẹp hạt nhân từ A đến Z.
‎Bechtel đã tham gia vào ‎ngành điện hạt nhân từ ngày đầu.
‎Họ là doanh nghiệp xây dựng ‎thuộc sở hữu tư nhân lớn nhất thế giới.
‎Quan hệ rất tốt với giới chính trị.
‎Tôi, Ronald Reagan, long trọng thề…
‎Rằng tôi sẽ trung thành thực hiện…
‎Khi Ronald Reagan ‎gặp mặt các mạnh thường quân
‎đã giúp ông ấy ‎thắng cử tổng thống Mỹ năm 1980,
‎Steve Bechtel ‎là một trong các mạnh thường quân đó.
‎Ta có hợp đồng gì?
‎Bạn có những người ‎như Caspar Weinberger và George Shultz
‎ở ban quản trị công ty, ‎đó là cuộc chơi quyền lực.
‎Bản thân vụ dọn dẹp Three Mile Island
‎sẽ ảnh hưởng đến sự sống còn ‎của ngành điện hạt nhân.
‎Vậy là Bechtel đã trở thành ‎nhà thầu chính về tháo dỡ và làm sạch.
‎Chúng tôi biết ‎cần làm điều đó một cách an toàn.
‎Nhưng việc này cũng rất cấp bách.
‎Quan điểm chung là ‎nếu việc dọn dẹp càng kéo dài,
‎khả năng nhà máy gặp vấn đề càng cao.
‎Những mốc quan trọng ‎được xác định với ban quản lý
‎để hồi phục sau sự cố.
‎Tầng hầm có chín mét nước ‎có độ phóng xạ cao.
‎Chúng tôi phải lấy nó ra.
‎Sau đó lấy ra các thứ bị nhiễm xạ
‎và quan trọng nhất là lõi nhiên liệu ‎nóng chảy bên trong lò phản ứng.
‎Đó là mục tiêu.
‎Nhưng trước hết, ‎phải thông khí tòa nhà lò phản ứng.
‎Phải mất đến một tháng ‎để đưa khí krypton phóng xạ vào không khí
‎từ trong lò phản ứng hạt nhân bị tê liệt ‎Three Mile Island ở Pennsylvania.
‎Câu hỏi về niềm tin bị nghi ngờ nhiều lần ‎kể từ sự cố năm ngoái.
‎Mọi người sợ hãi.
‎Con cái, gia đình chúng tôi ‎đã bị phơi nhiễm.
‎CƯ DÂN
‎Không ai biết mức độ phơi nhiễm.
‎Thế mà bây giờ họ muốn xả khí ra.
‎Dân chúng có phản ứng rất nhanh.
‎Những ai ủng hộ xả krypton, hãy vỗ tay.
‎Những ai phản đối xả khí krypton…
‎Trước đây, tôi không quen với chất vấn, ‎và giờ tôi chất vấn mọi thứ.
‎Theo phó chủ tịch công ty điện, ‎dân chúng không có gì phải lo lắng.
‎Điều đó không có nghĩa là ‎ta sẽ không gặp thêm vấn đề về thiết bị,
‎nhưng không cần lo về việc đó.
‎CHỦ TỊCH CÔNG TY ĐIỆN
‎Điều đó làm tôi tức giận ‎vì nó chỉ là trò mèo.
‎Đây là đời thực, nơi chúng tôi đang sống.
‎Chúng tôi muốn câu trả lời ‎về các lựa chọn của chúng tôi,
‎điều chúng tôi có thể làm, ‎và điều họ sẽ làm để bảo vệ chúng tôi.
‎Joyce Corradi đã mua xe van này ‎với hai bình xăng để mau chuyển đi.
‎Cô ấy là một trong những người ‎không thể chịu thêm lo lắng.
‎Thật khó để sống ở đây ‎khi bạn biết khi tiếng còi báo động,
‎bạn mong đó là do ‎nhà của một người bạn bị cháy,
‎chứ không phải sự cố ở nhà máy điện. ‎Sống như thế thật khổ.
‎Cho dù có các đảm bảo, ‎dân gần nhà máy vẫn quyết định rời đi.
‎Chúng tôi đã sơ tán, rời đi khi họ xả khí. ‎Thật không đáng khi ở lại.
‎Gia đình tôi quá quan trọng. ‎Tôi rất muốn về nhà hôm nay, nhưng…
‎Công ty Metropolitan Edison ‎và Ủy ban Quản lý Hạt nhân
‎có thể xua tan nỗi sợ của cư dân gần đó?
‎Chúng tôi đã đến gặp Lake Barrett, ‎đứng đầu nhóm NRC ở nhà máy.
‎Tôi nói với ông ấy: ‎"Tôi muốn ông nhìn vào mặt tôi,
‎và tôi muốn ông nhớ ‎mọi quyết định của ông về điện hạt nhân.
‎Có những người như tôi bị ảnh hưởng
‎và ông phải nghĩ đến chúng tôi ‎khi ra quyết định".
‎Cộng đồng rất lo ngại ‎về mọi điều xảy ra về hạt nhân.
‎Bầu không khí nghi ngờ. ‎Dân nói thế này, thế kia: "Họ đã lừa dối…"
‎Tôi không muốn thị phi ở đời, được chứ?
‎Và cảm xúc… ‎Tôi tôn trọng cảm xúc của mọi người.
‎Tôi rất tôn trọng Joyce và những người đó.
‎Nhưng tôi rất buồn ‎vì họ lại bị tổn thương thêm
‎bởi các câu chuyện đáng sợ trên bản tin.
‎NRC tổ chức cuộc họp này để giải thích
‎đề xuất của Met-Ed ‎để xả khí krypton từ tòa nhà lò phản ứng.
‎Các vị cứ giữ krypton của các vị!
‎Đó là các tranh cãi điên rồ, vô nghĩa.
‎Với sự cố này,
‎tương lai của cả ngành điện nhân ‎đã bị nghi ngờ.
‎Do đó đã có động lực ‎từ giới chính trị và giới chủ công nghiệp
‎để thúc đẩy việc dọn dẹp nhanh hơn.
‎Trải nghiệm của tôi ở Three Mile Island:
‎đúng là họ sẽ đi mọi đường tắt có thể.
‎CHỦ TỊCH TẬP ĐOÀN BECHTEL
‎Tập đoàn Bechtel nổi tiếng với kiểu ‎"làm cho xong dù thế nào đi nữa".
‎Đầu tiên, để thông khí, ‎nhân viên Bechtel đã quyết định
‎làm một tàu lọc khổng lồ,
‎và họ sẽ bơm mọi khí phóng xạ ra khỏi đó.
‎Trong quá trình đó, họ dán băng keo lên.
‎Băng keo tốt cho nhiều thứ. ‎Bạn có thể hỏi dân lao động.
‎Họ có thể làm mọi thứ ‎với băng keo và dây buộc.
‎Nhưng nó không thể ngăn phóng xạ.
‎Một lượng nhỏ khí phóng xạ đi qua bộ lọc, ‎lên ống khói và vào không khí.
‎Lỗ thông khí bị chặn lúc 8:04. ‎Màn hình ống khói có báo động.
‎Việc xả khí krypton từ tòa nhà lò phản ứng ‎chỉ là khởi đầu của việc dọn dẹp.
‎Sau đó, chúng tôi sẽ phải thiết kế ‎một lá chắn để bảo vệ những người
‎làm việc trong khoang lò phản ứng ‎để họ không bị phơi nhiễm phóng xạ.
‎Và Bechtel đã yêu cầu mọi người ‎tình nguyện tham gia, đi vào đó,
‎để trông như họ đang làm được ‎điều gì đó vĩ đại cho nhân loại.
‎Tôi từ chối đi vào tòa nhà lò phản ứng
‎vì tôi không biết bên trong như thế nào.
‎Họ bị giới hạn tối đa vài phút ‎khi ở bên trong tòa nhà lò phản ứng.
‎Quá trình kéo dài hàng tháng, ‎và chúng tôi chưa bắt đầu xử lý
‎bất kỳ rác thải phóng xạ cao sau sự cố.
‎Mọi người lo ngại việc dọn dẹp nhà máy ‎bị hư hại diễn ra chậm chạp thế nào.
‎Một số không tin những người ‎đang làm ở nhà máy biết việc phải làm.
‎Công ty điện cho biết ‎việc dọn dẹp sẽ hoàn thành vào năm 1983.
‎NRC cho rằng nhanh nhất là năm 1984.
‎Nhưng hai bên đồng ý một điều: ‎thực tế là chi phí dọn dẹp đang tăng vọt.
‎Một số không tiến triển nhanh như ta muốn,
‎tôi nghĩ cuối cùng nó sẽ vận hành trở lại. ‎Cá nhân tôi sẽ quyết tâm đảm bảo rằng
‎chúng ta có cơ hội để làm điều đó.
‎Việc dọn dẹp đội ngân sách, chậm tiến độ.
‎Do đó chủ nhà máy, công ty GPU, ‎lập một lịch trình với các mốc quan trọng.
‎Số tiền bổ sung ‎sẽ không được chuyển cho Bechtel
‎cho đến khi xong mỗi mốc quan trọng.
‎Do đó càng gần đến mốc quan trọng,
‎Bechtel càng gây áp lực lên chúng tôi ‎để hoàn thành kế hoạch.
‎Họ có thể mất hàng triệu đô.
‎Và đó là lúc Larry King được thuê.
‎Phó chủ tịch điều hành không hài lòng ‎với cách mọi thứ đang diễn ra.
‎Nên họ quyết định thuê tôi, ‎nghĩ tôi có thể giúp họ.
‎Tôi có khởi đầu không tốt với Bechtel ‎vì họ đang cố làm xong cho nhanh.
‎Larry đã cho tôi thấy ‎thái độ để làm xong việc là:
‎"Làm đúng ngay từ lần đầu tiên".
‎Mốc khởi đầu rắc rối ‎là cần trục cực của tòa nhà lò phản ứng.
‎Nó trở thành ‎điều quan trọng duy nhất cần chú ý.
‎CẦN TRỤC CỰC ‎TRONG TÒA NHÀ LÒ PHẢN ỨNG 2
‎Sự cố làm tan chảy phần lõi.
‎Các thanh nhiên liệu nóng chảy ‎và mảnh vỡ dưới đáy lò phản ứng.
‎Chúng tôi sẽ dùng cần trục cực ‎để nâng đầu lò phản ứng
‎để đưa mọi thứ đó ra khỏi đó.
‎Nhưng sự cố đi kèm ‎việc xả hết nước và hơi nước phóng xạ,
‎đã khiến cần trục cực bị nhiễm phóng xạ.
‎Chúng tôi phải thay toàn bộ dây cáp mới, ‎lắp tất cả phanh mới.
‎Mọi thứ phải thật ổn ‎để đảm bảo vận hành cần trục cực an toàn.
‎CÔNG SUẤT TỐI ĐA ‎170 TẤN
‎Tôi đã xem lại tất cả các tài liệu sửa đổi ‎đã được thực hiện về cần trục cực.
‎Không có gì cả.
‎CHƯA ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ
‎Sếp Bechtel ở đó không muốn tiêu tiền. ‎Ông ấy muốn làm nhanh hơn.
‎Khi Parks phát hiện ra, ‎Bechtel đã sửa chữa qua loa.
‎Họ đã không lắp các linh kiện ‎mà phải có trước khi sự cố xảy ra.
‎Tôi nghĩ: "Đây là tình huống nghiêm trọng.
‎Không phải lúc để đùa, ‎hoặc làm ẩu, hoặc bất cứ thứ gì khác".
‎Ngay sau đó, Ed Gischel, giám đốc kỹ thuật ‎làm việc cho tôi, đến và nói:
‎"Không nên cho phép dùng cần trục đó ‎trừ khi họ kiểm thử tải trước".
‎Nên khi cả hai đến gặp tôi, ‎tôi quyết định: "Tôi đồng ý với hai anh.
‎Ta sẽ không nâng đầu lò phản ứng, ‎tôi sẽ không ký".
‎Nên tôi đã gọi cho cấp cao hơn, ‎gọi cho Phó Chủ tịch của GPU.
‎Và tôi vẫn nhớ ông ấy rất giận tôi ‎vì tôi đã bảo họ
‎hoặc là ông ấy biết chuyện đang xảy ra, ‎và không hề để ý đến nó,
‎hoặc là ông ấy không biết ‎chuyện đang xảy ra.
‎Cả hai trường hợp đều có vấn đề.
‎Tôi, Ed Gischel và Larry King ‎biết tất cả các thay đổi đã được thực hiện
‎nhưng không thể biết số lượng.
‎Mọi nguyên liệu đến từ đâu? ‎Ai đã xác minh?
‎Không gì cả.
‎Quản lý của Bechtel, họ thì…
‎"Không. Ta phải làm cho xong. ‎Cứ làm đi. Làm ngay đi".
‎Tổ chức thối rữa từ trên xuống, ‎chứ không thối rữa từ dưới lên.
‎Nếu ban quản lý ‎không thiết lập các thông số kiểm soát
‎để mọi người trong nhà máy điện hạt nhân ‎phải làm theo,
‎khi đó bạn sẽ đùa thần chết.
‎Và hậu quả tiềm tàng với lò phản ứng…
‎là vô cùng nguy hiểm.
‎Bạn có thể rơi vào tình huống ‎mà bạn không thể thoát ra.
‎BÊN TRONG LÒ PHẢN ỨNG 2
‎Vẫn còn hơn ‎450 kg nhiên liệu hạt nhân phóng xạ cao
‎trong ruột lò phản ứng ‎ở Three Mile Island.
‎TÒA NHÀ LÒ PHẢN ỨNG 2
‎Nếu cần trục cực bị trục trặc ‎trong quá trình tháo dỡ đầu lò phản ứng,
‎có lo ngại nếu làm rơi đầu lò phản ứng,
‎nó có thể gây vết nứt trong lò phản ứng,
‎có thể gây ra hội chứng Trung Quốc.
‎Ta có thể khuấy đảo nhiên liệu ‎đến mức ta sẽ kích hoạt siêu tới hạn,
‎lúc đó khối lượng rất lớn ‎kim loại phóng xạ sẽ thoát ra,
‎hoặc nó sẽ cháy qua đáy lò phản ứng.
‎Và nếu nó bị vỡ, phần lõi sẽ bị lộ ra.
‎Mãi mãi chúng ta sẽ không bao giờ ‎vào được tòa nhà lò phản ứng đó
‎vì mức phóng xạ thoát ra ‎sẽ rất kinh khủng.
‎Bạn sẽ phải di tản cả Đông Pennsylvania
‎có thể đến tận thủ đô Washington, D.C.
‎Khi đó, hai triệu người sống trong ‎bán kính 80 km của Three Mile Island.
‎Nếu Bechtel đã dùng ‎cần trục cực trong nhà máy điện
‎như họ đã định vào tháng Ba năm 1983,
‎những người đó sẽ không có cơ hội.
‎Nhiều khả năng chúng tôi đã giết họ. ‎Chấm hết.
‎THÁNG 3 NĂM 1983 ‎HAI TUẦN TRƯỚC KHI DÙNG CẦN TRỤC CỰC
‎Sự cố xảy ra 4:00 sáng ‎ngày 28 tháng Ba năm 1979
‎ở Lò phản ứng hai của ‎nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island
‎ở bang Pennsylvania.
‎Sau đó, điều tra liên bang cho biết
‎lò phản ứng hoạt động 30 đến 60 phút ‎sau khi xảy ra sự cố.
‎Mất gần ba năm ‎để xong giai đoạn đầu của việc dọn dẹp,
‎nhưng phần khó nhất, rủi ro nhất ‎của dọn sạch phóng xạ còn chưa bắt đầu:
‎chính lò phản ứng.
‎Cộng đồng tập trung hai vấn đề.
‎Một là chúng tôi bắt đầu xử lý ‎các tác động mới của việc dọn dẹp nhà máy,
‎cũng như Lò phản ứng 1, ‎lò phản ứng không liên quan đến sự cố,
‎bị đóng cửa khi tiếp nhiên liệu.
‎Mọi người hoảng sợ ‎vì nhà máy này có thể bắt đầu trở lại.
‎Lò phản ứng 1 đã ngừng hoạt động ‎kể từ sự cố ba năm trước.
‎Chủ sở hữu, Công ty điện lực GPU,
‎đã yêu cầu NRC ‎cho phép khởi động lại Lò phản ứng 1.
‎Khi đó, GPU, Bechtel, Met-Ed ‎có vị thế rất thấp trong cộng đồng.
‎Một cuộc trưng cầu dân ý ‎cho thấy tỷ lệ hơn hai trên một
‎cư dân trong vùng ‎phản đối việc mở lại nhà máy điện.
‎Đó là suy nghĩ phổ biến trong dân chúng,
‎"Không muốn khởi động nhà máy này". ‎Và sự phản đối tập hợp lại.
‎Không, chúng ta sẽ không đi!
‎Khi tôi biết được ‎họ muốn khởi động lại Lò phản ứng 1,
‎tôi và bạn Paula đã tham gia một nhóm
‎gọi là PANE: ‎"Nhóm chống lại điện hạt nhân".
‎Các quý ông, chúng ta đang sống ‎với hậu quả hàng ngày của sự cố này.
‎Xả khí hàng ngày, ‎nơi chứa chất thải phóng xạ ở nhà máy đó,
‎và sự kém cỏi toàn diện của GPU.
‎Chủ nhật nào tôi cũng đến đảo.
‎Tôi sẽ ở cổng với một tấm biển ‎phản đối Lò phản ứng 1 hoạt động trở lại.
‎Không khởi động lại!
‎Khi cộng đồng chúng tôi tích cực phản đối,
‎tôi thấy xe của chính quyền đến ‎và ghi lại biển số xe của người phản đối.
‎KHÔNG HẠT NHÂN
‎Tôi đã ngây thơ hỏi Paula: "Sao họ ở đây?"
‎Tôi trả lời:
‎"Này, cô bị hoang tưởng. ‎Ta chỉ là tôm tép thôi".
‎Rất ngây thơ.
‎Nó đã làm tôi rất sợ.
‎Tôi đã gọi cho Eric Epstein ở Middletown ‎ở trụ sở chính của họ.
‎Tôi hỏi: "Eric, anh nghe điều đó chưa?"
‎Ông ấy nói: ‎"Rồi, Joyce, điện thoại đang bị nghe lén".
‎Mấu chốt ở đây vẫn là kiếm tiền.
‎CẢNH SÁT HẠT SUFFOLK
‎Các công ty này sẽ làm mọi cách ‎để chắc chắn rằng Lò phản ứng 1
‎của Three Mile Island sẽ khởi động lại.
‎CHÚA BẢO VỆ CHÚNG TA
‎Tôi không muốn các con tôi ‎phơi nhiễm với bất cứ thứ gì khác,
‎tôi không muốn nhà máy đó mở cửa trở lại, ‎tôi chỉ cần thế.
‎Đó là động lực của hai chúng tôi.
‎Tôi rất muốn có thể…
‎nhìn vào mắt các con tôi, ‎và bảo các con rằng tôi đã cố hết sức,
‎rằng tôi đã rất cố gắng ‎để đảm bảo chúng được an toàn.
‎Đó là điều có ý nghĩa nhất với tôi.
‎Có khi nào anh sẽ có một lăng mộ tỷ đô?
‎Người dân ở đây rất nghi ngờ, ‎một cách có cơ sở, về nhà máy này.
‎Bên phải gánh trách nhiệm chứng minh, ‎trách nhiệm này cực kỳ lớn,
‎chính là những ai ‎sẽ khởi động lại nhà máy này.
‎Trước đây, tôi tưởng những người ‎giơ tay lên cao, vẫy và nói:
‎"Không hạt nhân", đại loại thế,
‎tôi tưởng họ là những người không có học ‎về an toàn của nhà máy.
‎KHÔNG HẠT NHÂN
‎Nhưng trải nghiệm của tôi ở TMI ‎đã khiến tôi thay đổi suy nghĩ đó.
‎Và khi tôi sống ở Middletown,
‎tôi nghĩ những người dân ở đó ‎là những người tốt nhất tôi từng gặp.
‎Tôi được giới thiệu với Betty Quackenbush, ‎và tôi bắt đầu hẹn hò cô ấy.
‎Khi sự cố xảy ra, ‎con gái cô ấy đang bắt xe buýt,
‎cách Lò phản ứng 2 chưa đầy một kilomet.
‎Đó là tôi.
‎CƯ DÂN MIDDLETOWN
‎Mẹ tôi gặp chú Rick Parks ‎khi tôi mười, sắp mười một tuổi.
‎Ảnh của chú Rick và mẹ tôi.
‎Tôi quý chú ấy ngay lập tức.
‎Chú ấy có giọng mũi, ‎kiểu giọng mà tôi thích.
‎Tôi đã nói: "Chú có giọng mũi".
‎Trời ơi. Từ lâu lắm rồi.
‎Chú ấy bước vào đời của mẹ con tôi
‎và cho tôi một gia đình ‎mà tôi luôn mong muốn.
‎Tôi coi Nikki như con gái ruột của tôi, ‎điều mà tôi không có.
‎Nên tôi cố gắng hết sức ‎để là người cha của Nikki.
‎Tôi biết ‎chú Rick làm việc ở Three Mile Island.
‎Và một trong những điều ‎tôi thực sự bắt đầu quay lại
‎là tôi luôn có những cơn ác mộng tái diễn.
‎Nikki kể cho tôi rất nhiều ‎về nỗi sợ Three Mile Island của con.
‎Có lần con bảo tôi ‎rằng con không còn lo về chuyện đó nữa
‎vì con biết tôi sẽ lo liệu việc đó.
‎Chắc chắn đã nhắc tôi: "Có trách nhiệm".
‎Bạn phải luôn bảo vệ ‎quyền lợi của nhân dân.
‎Và lúc đó, ‎Bechtel đang tiến bước với cần trục cực.
‎Tôi, Ed Gischel và Larry King
‎yêu cầu họ xem xét mọi thứ ‎với tiêu chí an toàn tổng thể.
‎Nhưng Bechtel không muốn nghe gì cả. ‎Do đó Larry nói: "Chà,
‎đi nói với NRC".
‎Và tôi đã làm thế.
‎Parks cảm thấy ‎họ không tuân thủ đúng quy trình,
‎rằng có thể có một vụ nổ nào đó, ‎nó không an toàn,
‎những điều tồi tệ sẽ xảy ra ‎nếu họ dùng cần trục đó.
‎Tôi nghĩ tôi đã xem nó ‎và tôi không đồng ý với anh ấy.
‎Nếu nói hết nước hết cái với họ, ‎mà họ cứ không nghe, tôi cũng bó tay.
‎Giám đốc NRC ở nhà máy, Lake Barrett, ‎bật đèn xanh cho họ và nói:
‎"Ta sẽ làm việc này với ‎tập đoàn xây dựng Bechtel,
‎và Ủy ban Quản lý Hạt nhân có thể
‎dùng quy định ngớ ngẩn của họ ‎và bác bỏ chúng".
‎Dù anh ấy nói gì với tôi, ‎tôi cũng không làm theo, rõ ràng là thế.
‎Có thể anh ấy không thích. Anh ấy nói: ‎"Vì các quy định này và kia…"
‎Và tôi không muốn tranh cãi ‎một cách dài dòng, vớ vẩn
‎về quy trình nào thì sẽ tốt hơn
‎Dĩ nhiên chúng tôi muốn họ ‎nói lên ý của họ.
‎Nhưng chúng tôi đã phân tích ‎điều anh ấy nói.
‎Tôi hài lòng vì cần trục cực đủ an toàn. ‎An toàn 100%? Không thể.
‎Được chứ? Rủi ro có thể chấp nhận ‎khi tiếp tục và tháo dỡ nhiên liệu? Đúng.
‎Do đó tôi đã chấp thuận nó.
‎Tôi đã yêu cầu Lake Barrett giữ bí mật
‎nhưng ông ấy đã ‎làm lộ danh tính của tôi cho Bechtel,
‎một cách cố ý.
‎Không, không phải thế. ‎Một nơi nhỏ, phải không?
‎Kiểu như họ biết anh ấy phản đối nó.
‎Việc anh ấy đến gặp tôi là một bí mật? ‎Có lẽ không phải. Được không?
‎ỦY BAN QUẢN LÝ HẠT NHÂN
‎Nếu bạn có lãnh đạo ở NRC
‎thông đồng với công ty điện ‎và để họ tự tung tự tác,
‎sao bạn có thể tin NRC?
‎Bạn phải có máy quay ‎ở trên cả hai khóe miệng của họ
‎để tìm ra đâu là điều dối trá.
‎Để NRC giám sát các nhà máy điện hạt nhân ‎cũng giống như để cáo trông cừu.
‎Họ không giám sát ngành này. ‎Họ bắt tay với tập đoàn Bechtel chết tiệt.
‎CẨN TRỌNG ‎KHU VỰC BỊ NHIỄM XẠ
‎Và rồi Bechtel đến gặp tôi ‎về việc dùng cần trục cực và hỏi:
‎"Tôi lo lắng về điều gì? ‎NRC nói ổn rồi. Anh phải ký thôi".
‎Tôi đã từ chối ký. Nên tôi thực sự
‎chặn đứng tiến độ, không cho họ nhận tiền.
‎Họ đã sa thải anh ấy.
‎Đó là cách họ xử lý bất đồng.
‎Gischel cũng chịu các yếu tố đe dọa.
‎Sau khi anh ấy xác định được vấn đề ‎với cần trục cực, họ muốn đuổi anh ấy.
‎Họ đã yêu cầu Ed Gischel ‎phải trải qua đánh giá tâm lý
‎và không cho phép anh ấy quay lại làm việc ‎nếu không qua "bài đánh giá tâm lý".
‎Nó y như chiêu trò kiểu Stalin ‎mà tôi đọc được hồi tôi học lịch sử.
‎PHẢI ĐÁNH GIÁ SỨC KHỎE TÂM THẦN.
‎Tôi biết tôi cũng sắp bị xử lý.
‎Sáng hôm sau, ‎tôi dậy, đi ra ngoài và đi làm.
‎Xe van tôi không nổ máy.
‎Tôi nhìn vào cáp pin ‎và quả nhiên, cáp nối cọc âm hơi lỏng.
‎Do đó, tôi đi lấy hộp dụng cụ ‎ở dưới ghế hành khách
‎và tôi đã tìm thấy gì?
‎Một túi cần sa.
‎Có ông già Noel nhưng ông ấy chưa từng ‎thả cần sa vào nhà hay xe van của tôi
‎dịp Giáng Sinh, ‎lúc đó không phải dịp Giáng Sinh.
‎Nên tôi vứt gói đó vào toilet và xả nước.
‎Và rồi, quả nhiên,
‎khi đang lái xe trên đảo hôm đó, ‎tôi đã bị dừng xe.
‎Tôi chưa từng bị khám xét. Chưa từng.
‎Họ đang giăng bẫy để sa thải tôi
‎mà tôi không thể cãi được.
‎Cùng ngày hôm đó,
‎tôi bị tước bỏ mọi vị trí quyền lực ‎ở cần trục cực ở tòa nhà lò phản ứng
‎bởi ban lãnh đạo tập đoàn Bechtel.
‎Nên tôi không còn bất kỳ thứ gì ‎để có thể ngăn cản họ.
‎Tôi là người gây nguy hiểm ‎vì tôi đã gửi văn bản cho NRC
‎thông báo đây là vấn đề an toàn hạt nhân ‎chưa được thẩm định.
‎Khi tôi rời chỗ làm hôm đó, tôi đã rất sợ.
‎Và khi tôi bước vào nhà, ‎Betty nhìn tôi và hỏi: "Có chuyện gì thế?"
‎Tôi trả lời: "Anh nghĩ anh cần luật sư, ‎anh gặp rắc rối trong công việc".
‎NGÀY 17 THÁNG 3 NĂM 1983 ‎NĂM NGÀY TRƯỚC KHI DÙNG CẦN TRỤC CỰC
‎Tôi đang làm việc khuya, ‎một cuộc điện thoại gọi đến.
‎Tôi trả lời: ‎"Xin chào, Dự án Chính phủ Trách nhiệm".
‎Người ở đầu dây bên kia nói: ‎"Tôi sẽ không nói tôi là ai".
‎Anh ấy nói anh ấy có các vấn đề ‎nghiêm trọng ở nhà máy hạt nhân,
‎sẽ không cho tôi biết tên nhà máy ‎nhưng anh ấy cần được giúp đỡ.
‎Thời điểm đó, ‎Dự án Chính phủ Trách nhiệm, hay GAP,
‎là tổ chức hàng đầu đại diện ‎cho những người tố giác hạt nhân.
‎Tôi đã thuyết phục anh ấy rằng ‎nếu có vấn đề quan trọng đến thế,
‎tôi sẵn lòng gặp anh ấy đêm đó.
‎Anh ấy nói cho tôi tên một quán bar ‎và anh ấy sẽ ngồi ở đó,
‎mặc áo khoác da bò ‎và cầm một ống bản vẽ kỹ thuật.
‎Tôi tự giới thiệu rồi ngồi đó một lúc ‎còn anh ấy không nói gì.
‎Và tôi nghĩ: "Được rồi".
‎Như này sẽ không ổn.
‎Billie là người đầu tiên tôi liên lạc ‎ở Dự án Chính phủ Trách nhiệm.
‎Tôi biết tôi đã cẩn trọng với bà ấy ‎vì tôi biết
‎bạn là tổ chức chống hạt nhân ‎lớn nhất thế giới,
‎và tôi sẽ cho bạn ‎thứ liên tục tấn công ngành điện hạt nhân.
‎Anh ấy rất lo lắng. ‎Nhưng khi uống hết bia, anh ấy nói:
‎"Rồi, đi nói chuyện". ‎Chúng tôi đến một bàn riêng.
‎Tôi sớm biết được ‎bà ấy cũng là người tố giác.
‎Chính sếp tôi đã đe dọa ‎rằng tôi sẽ mất quyền nuôi con…
‎LUẬT SƯ BILLIE GARDE ‎NGƯỜI TỐ GIÁC ĐƯỢC GIÚP
‎…nếu tôi tiết lộ điều ông ấy đã làm.
‎Điều đó đã xảy ra. ‎Tôi mất quyền nuôi con trong một năm.
‎Và tôi nghĩ: ‎"Thật đáng để tôn trọng người phụ nữ".
‎"Một người đáng ngưỡng mộ".
‎Và tôi đã tận dụng cơ hội này.
‎Rick đưa ra các bức vẽ ‎và bắt đầu giải thích cho tôi
‎thứ đáng lẽ phải được kiểm tra
‎để đảm bảo nếu cần trục cực ‎vẫn trụ được sau nhiều năm
‎trong môi trường phóng xạ cao ‎và sẽ vẫn hoạt động.
‎Các tài liệu là bằng chứng ‎cho thấy đó là một vấn đề tiềm tàng,
‎cho thấy ban lãnh đạo biết điều đó ‎và vẫn quyết tâm làm cho bằng được.
‎Khi xem xong tài liệu đó, ‎bạn nghĩ: "Có kẻ sẽ ngồi tù vì việc này".
‎Tôi giải thích: "Ta sắp hết thời gian rồi.
‎Nếu ta làm hỏng việc này,
‎ta sẽ không có cơ hội thứ hai".
‎Theo kế hoạch, ‎tuần sau đó, các ủy viên NRC sẽ bỏ phiếu
‎để xem có cho phép ‎tiến hành dọn dẹp hay không.
‎Chúng tôi có năm ngày. ‎Nên tôi cố thuyết phục anh ấy
‎anh ấy sẽ phải làm nhiều hơn ‎là chỉ nói với tôi.
‎Thật không vui khi bạn xuất hiện
‎và cho thấy điều tiêu cực ‎về các việc làm của họ.
‎Họ có xu hướng ‎muốn đuổi theo bạn để trả thù.
‎Họ có nỗi sợ hãi chính đáng ‎trong quá trình ra quyết định
‎về việc có nên tố giác hay không.
‎Ý tôi là, ít nhất một nửa số nhân viên ‎mà tôi đã đại diện qua nhiều năm
‎từ ngành năng lượng hạt nhân. ‎Một thời điểm nào khi họ mới tiết lộ,
‎họ sẽ nghĩ: "Tôi không muốn là ‎Karen Silkwood kế tiếp".
‎NĂM 1974 ‎THÀNH PHỐ CRESCENT, BANG OKLAHOMA
‎YÊN NGHỈ
‎Karen Silkwood là nhà hoạt động công đoàn ‎28 tuổi vào tháng 11 năm 1974,
‎kỹ thuật viên phòng thí nghiệm ‎ở nhà máy Cimarron của Kerr-McGee.
‎Karen Silkwood đã làm việc ‎ở một nhà máy hạt nhân ở Oklahoma,
‎đã báo cáo các vấn đề mất an toàn ‎đối với người lao động.
‎Silkwood chết vì đâm xe trên đường này,
‎khi trên đường đi gặp ‎phóng viên tờ ‎New York Times.
‎Cô ấy lo ngại về lượng phóng xạ quá mức.
‎Khi đang trên đường đến gặp ‎phóng viên tờ báo để đưa ra bằng chứng
‎cho cáo buộc của cô ấy, ‎cô ấy đã chết trong vụ tai nạn ô tô.
‎Vụ tai nạn chỉ có một xe.
‎Karen Silkwood quá cố đã bị nhiễm plutoni.
‎Máu cô ấy có vết tích nhiễm độc phóng xạ.
‎Những người ủng hộ cô ấy nói ‎xe lao xuống ruộng và tài liệu biến mất.
‎Điều đó chắc chắn làm bạn tự hỏi.
‎Dù cô ấy có bị giết hay không, ‎cái chết của cô ấy thổi bùng lên vấn đề
‎vẫn gây nhiều tranh cãi ở Mỹ: ‎an toàn của các nhà máy điện hạt nhân.
‎Có rất nhiều người bị đe dọa, hăm dọa ‎bởi nhiều công ty điện khắp nước Mỹ.
‎LỐI VÀO NHÀ MÁY ĐIỆN HẠT NHÂN CIMARRON
‎Bạn có thể mất mạng.
‎Vụ Karen Silkwood ‎vẫn trong quá trình kiện tụng
‎và vẫn là một cuộc thảo luận ‎rất được chú ý.
‎Nên cái chết của Karen Silkwood ‎đã tạo ra bầu không khí sợ hãi.
‎18 THÁNG 3 NĂM 1983 ‎BỐN NGÀY TRƯỚC KHI DÙNG CẦN TRỤC CỰC
‎Cuộc gặp với Billie rất mờ nhạt.
‎Nhưng bà ấy đã trấn an tôi để tôi sẵn sàng ‎đến và nói chuyện với Tom Devine,
‎giám đốc pháp lý của GAP.
‎Dự án Chính phủ Trách nhiệm ‎đã làm 8.000 vụ để hỗ trợ người tố giác.
‎Rick là một trường hợp đặc biệt ‎vì mối nguy ở đây lớn hơn rất nhiều.
‎Trong quá trình công tác của tôi, ‎trường hợp này là khẩn cấp nhất.
‎Bechtel đã lên lịch nâng đầu lò phản ứng ‎năm ngày sau khi tôi gặp Rick.
‎Nếu cần trục cực ‎làm rơi đầu đầu lò phản ứng ở sai chỗ,
‎nó sẽ gây ra một vụ tan chảy
‎có thể xóa sổ Philadelphia, ‎New York và Washington D.C…
‎Có thể Bờ Đông nước Mỹ ‎mãi mãi không thể là nơi sống được.
‎Chúng ta ở bờ vực tận thế.
‎Chúng tôi bắt đầu làm bản tuyên thệ, ‎chuẩn bị nó cả cuối tuần. Không nghỉ.
‎Chúng tôi hoàn thành bản tuyên thệ ‎để trình bày với Ủy ban Quản lý Hạt nhân.
‎Nhưng Rick không biết ‎điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với anh ấy.
‎Tom nói: "Tôi nghĩ có lẽ anh nên cân nhắc ‎kỹ càng việc công khai thông tin này".
‎Đó sẽ là hồi chuông báo tử ‎của ngành điện hạt nhân.
‎Thật là vô cùng trớ trêu.
‎Rick rất tin tưởng điện hạt nhân.
‎Chính sự trung thành với công nghệ ‎đã thúc đẩy anh ấy.
‎Tiết lộ của anh ấy sẽ vĩnh viễn ‎đẩy điện hạt nhân vào sách đen.
‎Đó là cách ‎các tổ chức phản ứng với người tố giác.
‎Họ là mối đe dọa và họ phải bị tiêu diệt.
‎Bechtel và GPU sẽ không từ mọi thủ đoạn ‎để bịt miệng anh ấy.
‎Tôi tự hỏi: "Sao tôi lại làm thế này? ‎Có bõ sự nghiệp của tôi không?
‎Có đáng để công khai không?"
‎Tôi đã rất quan ngại, rất lo lắng.
‎Khi tôi cố giải thích cho Betty ‎chuyện xảy ra ở chỗ làm
‎và tôi đã nghĩ đến việc công khai,
‎đó là cuộc thảo luận ‎rất căng thẳng và khó khăn vì cô ấy sợ.
‎Cô ấy muốn tôi nghỉ việc và bỏ qua.
‎Nhưng tôi không thể khiến cô ấy hiểu được
‎tác động lớn của những gì có thể xảy ra.
‎Bạn có thể cảm thấy có chút căng thẳng,
‎nhưng bố mẹ không bao giờ ‎nói cụ thể việc gì đang diễn ra.
‎Gia đình chúng tôi luôn cảm thấy an toàn, ‎kiểu gia đình mà chúng tôi mong muốn.
‎Và khi…
‎khi mọi thứ bắt đầu thay đổi, ‎gia đình và mối quan hệ cũng thay đổi.
‎Tôi yêu cô ấy. Tôi không muốn mất cô ấy.
‎Và tôi vô cùng yêu các con.
‎Tôi đón các con trai để về nhà, ‎khi chúng tôi đi bộ về căn hộ của tôi,
‎tôi nhận thấy cửa ra vào hơi mở.
‎Nó đã bị mở khóa. Cửa đã mở.
‎Khi đó tôi biết ‎có người đã ở trong căn hộ của tôi.
‎Do đó, tôi bắt các con trai ‎đợi tôi phía dưới với người hàng xóm.
‎Ý định của tôi khi vào phòng là: ‎"Đó là nơi có súng của tôi".
‎Tôi đi dọc hành lang đến chỗ nhà vệ sinh,
‎phòng ngủ của các con, phòng ngủ của tôi.
‎Tôi đá cánh cửa để xem có gì trong đó.
‎Đến lúc đó, tôi biết căn hộ không có ai.
‎Không có ai trong đó.
‎Dường như không có gì bị lấy đi.
‎Ti vi ở đó, dàn âm thanh ở đó.
‎Nhưng chúng đã lục tung tủ đồ ‎nơi tôi đã cất giữ giấy tờ.
‎Rõ ràng ‎thứ duy nhất chúng quan tâm là tài liệu.
‎Nếu tôi đã để lại tài liệu ở đó, ‎và không đưa cho Tom Devine ở thủ đô,
‎tôi sẽ không thể chứng minh được gì cả.
‎Tôi hỏi người phụ nữ tầng dưới.
‎Bà ấy xác nhận nghe thấy ai đó ‎ở căn hộ của tôi đêm hôm trước
‎khi tôi và các con trai không ở nhà.
‎Điều đó làm tôi sợ hãi ‎vì cuộc sống của gia đình tôi,
‎sau khi căn hộ của tôi bị đột nhập.
‎Tôi coi đó như một thông điệp rằng:
‎"Các con trai của anh là mục tiêu, ‎chúng tôi sẽ nắm thóp anh".
‎Tôi đã nghĩ y như thế.
‎Điều đó biến tôi thành kẻ thù truyền kiếp.
‎Vì đừng có đe dọa các con trai tôi.
‎Đó là điều tối kỵ.
‎Tôi sẽ làm mọi điều vì các con…
‎không hề do dự.
‎Tôi biết chúng sẽ tìm cách trả thù ‎và chúng sẽ không dừng lại.
‎Đó là quyết tâm không để chúng thoát tội.
‎Tôi không biết phải làm gì khác.
‎Tôi sẽ nói với công chúng điều họ cần biết ‎trước khi chúng làm việc đó,
‎và tôi công khai mọi thứ.
‎Biên dịch: Đức Thắng