‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU NETFLIX
‎NGÀY 20 THÁNG 3 NĂM 1983 ‎HAI NGÀY TRƯỚC KHI DÙNG CẦN TRỤC CỰC
‎Sau khi căn hộ của tôi bị đột nhập,
‎tôi hiểu rằng GPU và Bechtel ‎đang cố gửi thông điệp cho tôi.
‎Tôi hiểu rằng ‎họ đang cố bảo tôi đừng xía vô,
‎không thì tôi sẽ gánh hậu quả.
‎Có một cuộc gọi từ Rick ‎nói rằng căn hộ của anh ấy đã bị đột nhập.
‎Và tôi biết cảnh sát địa phương có vấn đề.
‎Tôi không chắc Rick có thể tin họ.
‎Nên tôi đã liên lạc với FBI ‎và họ đến hiện trường.
‎Cứ khi nào nói chuyện với người tố giác ‎ở ngành điện hạt nhân,
‎chúng tôi luôn biết họ đang gặp nguy hiểm.
‎Nhưng khi Rick Parks đứng lên tố giác
‎mức độ nghiêm trọng ‎của việc dùng cần trục cực,
‎khi đó, một loạt các việc sai trái khác ‎đột nhiên bị lộ ra, có thể hé lộ về
‎hành vi phạm tội ở Three Mile Island.
‎CỤC ĐIỀU TRA LIÊN BANG MỸ
‎Có dấu hiệu cho thấy ‎toàn bộ câu chuyện về Three Mile Island,
‎từ hồi sự cố xảy ra,
‎là sự che đậy quy mô lớn ‎của công ty điện hạt nhân và NRC.
‎Cáo buộc của Rick đã trở thành
‎một phần của câu chuyện lớn hơn nhiều ‎có thể giết chết ngành điện hạt nhân.
‎FBI đã giải thích rằng ‎họ vẫn đang tiếp tục điều tra sự cố,
‎và họ muốn tôi trả lời các câu hỏi ‎để giúp họ hiểu toàn bộ câu chuyện.
‎Nhưng câu hỏi đầu tiên tôi hỏi là: ‎"Tôi có nên đưa các con tôi ra khỏi đây?"
‎Ông ấy nói: "Theo những gì anh trải qua, ‎tôi nghĩ đó là ý hay."
‎Và điều đó khiến tôi nghĩ rằng ‎tôi đang ở vùng nguy hiểm.
‎Thật khó khăn ‎khi ra quyết định công khai các thứ.
‎Như mọi người, tôi cũng có nỗi sợ.
‎Nhưng tôi đã không có lựa chọn.
‎Nếu cần trục đó rơi xuống, ‎cướp đi sinh mạng của bất kỳ ai,
‎hoặc khiến dân chúng ‎bị nhiễm xạ không thể kiểm soát,
‎tôi không thể nhìn tôi trong gương ‎nếu điều đó xảy ra
‎và tôi không làm gì để ngăn chặn.
‎Và tôi biết làm như thế, ‎mối quan hệ của tôi với Betty sẽ chấm dứt,
‎vì cô ấy không hề muốn ‎cô ấy và các con cô ấy gặp nguy hiểm,
‎cô ấy tin rằng tất cả chúng tôi sẽ chết.
‎Tôi phải nói rằng ‎tôi nghĩ đó là mối lo lắng hợp lý.
‎Nên Betty đến nhà mẹ cô ấy ở Harrisburg, ‎một cuộc chia tay khó khăn.
‎Mẹ giải thích với chị em tôi ‎rằng mọi chuyện sẽ không ổn.
‎Tôi hỏi: "Tại sao? Chuyện gì không ổn? ‎Chuyện gì thế? Hai người yêu nhau mà".
‎Và chỉ là câu trả lời…
‎"Đó là điều cần phải làm".
‎- "Nhưng tại sao?" ‎- "Điều cần phải làm".
‎Tôi đã không hiểu rằng lúc đó có lẽ là
‎lần cuối tôi được gặp chú Rick.
‎Khi bạn đối mặt với một quyết định,
‎bạn phải ra quyết định.
‎Bạn phải trả giá ‎cho các quyết định của bạn.
‎Tôi cũng thế.
‎Nhưng vẫn khó mà làm điều đó.
‎NGÀY 22 THÁNG 3 NĂM 1983 ‎NGÀY DÙNG CẦN TRỤC CỰC
‎Dường như không ngủ hoặc ngủ rất ít, ‎sáng đó tôi phải nộp bản tuyên thệ
‎của Rick cho Ủy ban Quản lý Hạt nhân ‎trước cuộc bỏ phiếu.
‎Cùng lúc, Tom tổ chức cuộc họp báo.
‎Dự án Chính phủ Trách nhiệm ‎của Viện Nghiên cứu Chính sách
‎rất tự hào ‎khi đại diện cho ông Richard Parks.
‎Ông Parks cáo buộc ‎Bechtel và GPU đã trả thù và quấy rối
‎sau khi ông ấy và những người khác tiết lộ ‎các sai phạm lớn về đảm bảo chất lượng
‎mà rất đáng lo ngại về an toàn…
‎Bechtel và GPU biết rằng Rick có thể ‎nói về các hậu quả với cần trục cực,
‎cho thấy rủi ro tan chảy toàn bộ ‎có thể xóa sổ Bờ Đông.
‎Nên họ đã họp báo để phản bác.
‎…tôi hoàn toàn tự tin rằng ‎mọi hoạt động ở Lò phản ứng 2
‎đã được thực hiện ‎với quan điểm an toàn là số một.
‎CHỦ TỊCH CÔNG TY GPU HẠT NHÂN
‎Hình thức cổ vũ hiệu quả nhất ‎là tổ chức họp báo song song
‎tranh luận về sự sống còn ‎của Bờ Đông nước Mỹ.
‎Họ đã đi rất nhiều đường tắt ‎với các rủi ro rất lớn.
‎Các lo ngại về an toàn mà ông Parks đưa ra ‎đã được thảo luận và đề cập rất chi tiết.
‎Cùng lúc đó, ‎tôi đã gửi bản tuyên thệ cho ủy ban.
‎Các ủy viên đã thảo luận sôi nổi ‎và rồi họ giải lao.
‎Nhưng tôi lo rằng ủy ban sẽ cứ tiếp tục ‎và xem đây chỉ là thêm một người tố giác.
‎Họ nói rằng kinh nghiệm của ông Parks
‎giống kinh nghiệm của rất nhiều người ‎trong ngành đã liên lạc với chúng tôi.
‎Tôi muốn mời ông ấy ‎nói về kinh nghiệm của bản thân.
‎Tôi biết các điểm mất an toàn ‎ở Three Mile Island bốn năm sau sự cố
‎sẽ là hồi chuông ‎báo tử ngành điện hạt nhân.
‎Tôi chỉ biết là ‎tôi luôn ủng hộ điện hạt nhân.
‎Tôi vẫn đang ủng hộ,
‎nhưng tôi không ủng hộ ‎hệ thống quản lý kiểu đó.
‎Không một ngành công nghiệp nào, ‎chứ đừng nói đến ngành điện hạt nhân,
‎lại có thể hoàn toàn phớt lờ vấn đề đó,
‎và cố ép buộc, thúc ép ‎những người tìm ra các vấn đề.
‎Ngay bây giờ, ‎họ vẫn chưa dùng cần trục cực?
‎Vâng, họ chưa. Cảm ơn Chúa.
‎Anh Parks, anh mong đợi vẫn giữ được việc?
‎Tôi không quan tâm ạ.
‎Các ủy viên NRC trở lại phòng. ‎Chúng tôi không biết chuyện gì sẽ xảy ra.
‎Rồi họ gõ búa, kết thúc cuộc họp và nói:
‎"Cần trục cực sẽ không được phép ‎tiến hành các hoạt động dọn dẹp".
‎Nó kết thúc cuộc bỏ phiếu.
‎Tôi đã khóc vì vui.
‎Nhiệm vụ ngăn chặn dùng cần trục cực ‎đã hoàn thành. Chúng tôi đã chặn đứng họ.
‎Khi câu chuyện được đưa lên báo, ‎nó trở nên quá rõ ràng với tôi
‎rằng vấn đề này to lớn như thế nào.
‎Và tôi rất biết ơn vì tôi biết ‎lập trường của anh ấy có các hậu quả.
‎Và may mắn là ‎Rick đã chọn làm điều đúng đắn.
‎Tôi đến NRC và bảo họ tôi đã bị đe dọa.
‎Chính Lake Barrett bảo tôi họ không thể ‎tìm ra vấn đề gì với cần trục cực.
‎Tôi không xem buổi họp báo ‎nhưng tôi đã nghe về nó,
‎về cách họ trả đũa ‎bất cứ ai nói ra sự thật,
‎rằng nó thối nát và không an toàn.
‎Tôi chưa từng nghe điều này, ‎rằng anh ta đã bị ép ra khỏi ngành,
‎hay điều tương tự.
‎Tôi chưa từng nghe anh ấy… ‎chưa từng biết anh ấy là người tố giác.
‎Có lẽ anh ấy là thế. Tôi không biết.
‎Đôi khi tôi còn không biết ‎người tố giác là gì
‎vì nó trở nên quá xúc động về mọi thứ,
‎nhưng theo tôi biết, chúng tôi đã xử lý
‎vấn đề an toàn và sức khỏe cộng đồng ‎để dọn dẹp cho xong,
‎nhiệm vụ trọng tâm của tôi.
‎Ngay sau khi tôi công khai, ‎họ thông báo có cuộc điều tra của Quốc hội
‎và ban lãnh đạo tức giận.
‎Ý tôi là, họ vô cùng tức giận.
‎Tôi đã chuyển từ căn hộ tôi đang ở
‎đến một nơi khác ‎mà không ai biết nơi tôi đã sống,
‎vì công ty điện đã sa thải nhiều người,
‎dừng mọi công việc, và họ đổ lỗi vì ‎"cáo buộc nhảm nhí của Rick Parks".
‎Mọi thứ liên quan đến việc dọn dẹp ‎sẽ bị đình chỉ
‎đến khi họ kết thúc cuộc điều tra đó.
‎THÁNG 4 NĂM 1983 ‎BỐN NĂM SAU SỰ CỐ
‎Các điều tra ban đầu về sự cố ‎về cơ bản đã khẳng định:
‎"Đây là sự cố tồi tệ nhất ‎trong lịch sử điện hạt nhân thương mại Mỹ…
‎…nhưng không ai chết. Tiếp tục nào".
‎Việc ở Three Mile Island không như thế.
‎Khi Rick Parks công khai,
‎trong quá trình điều trần ‎số hành vi sai trái bị phát hiện
‎thật là khủng khiếp.
‎Một đại bồi thẩm đoàn liên bang đã thấy ‎đó không chỉ là sự cố ở Three Mile Island,
‎cho rằng các nhà vận hành ‎đã giả mạo các báo cáo an toàn
‎để họ không phải đóng cửa lò phản ứng.
‎Cáo trạng buộc tội Metropolitan Edison ‎với hành vi phạm tội…
‎CÔNG TỐ VIÊN TRƯỞNG HOA KỲ
‎…và vi phạm bắt đầu ‎từ một thời điểm trong năm 1978.
‎Trước khi được xây dựng xong,
‎ban lãnh đạo công ty đã làm giả ‎dữ liệu về tỷ lệ rò rỉ nghiêm trọng
‎và hủy các tài liệu
‎để nhà máy này hoạt động ‎khi lẽ ra nó phải bị đóng cửa.
‎Các tài liệu nộp cho chính phủ cho thấy
‎vài tháng trước khi nhà máy ‎mở cửa vào ngày 30 tháng 12 năm ngoái,
‎hệ thống an toàn có nhiều trục trặc.
‎Một trong các van có thể hỏng do bị rò
‎là van bị kẹt, không đóng lại được.
‎Nhiều tháng trước sự cố, ‎các giám đốc nhà máy đã che giấu rò rỉ
‎ở hệ thống làm mát bằng nước quan trọng ‎của lò phản ứng với cơ quan quản lý‎,
‎và tạo tiền đề cho sự cố.
‎Vấn đề làm giả tỷ lệ rò rỉ…
‎Tôi đã không để ý đến nó.
‎Ý tôi là, tôi không…
‎Tôi nhớ tôi đã nghe về nó ‎và biết gì đó về nó.
‎Tôi không nghĩ đó là ‎khía cạnh quan trọng đã gây ra sự cố,
‎hay đã không gây ra sự cố. ‎Nên tôi không thể nói với anh.
‎Nhưng tôi chưa từng nghe ‎rằng điều đó quan trọng như thế, nhưng…
‎Công tố viên trưởng Mỹ đã dồn dập truy hỏi
‎công ty có hành vi phạm tội này ‎cũng như phía NRC.
‎Và không ai ở đó có chút nỗ lực ‎để tìm ra ngọn nguồn của vấn đề này.
‎NRC không thể cung cấp ‎mức an toàn chấp nhận được
‎cho các nhà máy điện hạt nhân ở Mỹ.
‎Thật không may ‎NRC đã để họ tự tung tự tác.
‎Bạn không giải thích luật để bạn có lợi.
‎Bạn không làm giả tài liệu.
‎Bạn không hủy tài liệu.
‎Bạn không vận hành nhà máy điện hạt nhân ‎mà vi phạm các quy định và pháp luật.
‎Chúng tôi cũng tìm ra thất bại tồi tệ nhất ‎khiến họ gặp tình thế rất nguy hiểm.
‎Công ty đã cố tình nói dối ‎trong ngày đầu tiên xảy ra sự cố.
‎NGÀY XẢY RA SỰ CỐ ‎1:50 CHIỀU
‎Ngày đầu tiên, lúc 1:15 chiều,
‎có tiếng động lớn ‎mà tất cả ở phòng điều khiển
‎nghe thấy và cảm nhận được.
‎Họ đã cho hydrogen vào phòng chứa.
‎Kiểu như nếu bạn bật lò nướng thịt, và ga,
‎bạn không cho que diêm vào ngay, ‎ngọn lửa sẽ bùng lên.
‎Đó không phải một vụ nổ.
‎Không có sóng xung kích siêu thanh ‎nhưng đó là một vụ cháy hydrogen lớn.
‎Đó là một vụ nổ. Nổ hydrogen.
‎Bạn có thể thấy những bức ảnh, ‎điện thoại của họ gần như tan chảy,
‎thùng dầu bẹp dí.
‎Trước đó bất cứ ai nghĩ rằng ‎họ không bị hỏng nhiên liệu,
‎biết họ bị hỏng nhiên liệu sau đó.
‎Điều mà hầu hết mọi người ‎nghĩ về vụ tai nạn này
‎là không ai hiểu nó vào ngày đầu tiên ‎và không biết chuyện gì đang xảy ra.
‎Điều đó là sự thật.
‎Lời chứng thực của các nhà vận hành ‎và kết quả điều tra cho thấy
‎phòng điều khiển ‎đã biết về vụ cháy hydrogen hôm đó.
‎Và đây là khủng hoảng nghiêm trọng,
‎có thể khiến hàng trăm ngàn người chết,
‎toàn bộ miền Trung Pennsylvania ‎bị nhiễm phóng xạ vĩnh viễn.
‎Nhưng luật sư của công ty ‎đã bảo một số người thay đổi câu chuyện
‎và nói: "Không, chúng tôi nghĩ ‎cháy hydrogen hôm đó không lớn".
‎Tôi đã không biết điều đó. ‎Tôi sẽ không nói rằng không có ai
‎có thể đoán đúng sự việc ở thời điểm đó. ‎Tôi không biết.
‎Bây giờ, khi vài người đã quá hiểu nó,
‎khi biết sau đó, ‎ta biết chính xác nó là gì,
‎nhưng nó không vào được hệ thống phân tích
‎cho đúng người ở phòng điều khiển ‎để họ hiểu nó.
‎Đúng lúc nước sôi lửa bỏng, công ty ‎nhất quyết giảm nhẹ mức nguy hiểm của nó.
‎An toàn đủ cho nhà máy…
‎Hỏi NRC. Tôi chắc chắn họ sẽ hành động.
‎Tôi nghi ngờ có tan chảy…
‎Từ đầu, rất nhiều người ‎đã chứng thực với các nhà điều tra rằng
‎họ hiểu chính xác nổ hydrogen nghĩa là gì.
‎Điều đó có nghĩa là lõi đang tan chảy, ‎có thể giải phóng một lượng lớn phóng xạ.
‎Không ai nói với Thống đốc Pennsylvania.
‎Nguy hiểm là lượng phóng xạ ‎có thể gây chết người vào ngày đầu tiên,
‎khi trẻ em đang đi học, ‎khi mọi người đang làm việc ở trang trại.
‎Cuộc sống của những người này gặp nguy ‎và không ai nói với họ.
‎Chúng tôi không tin ‎cần phải sơ tán khỏi khu vực Middletown…
‎Lẽ ra họ phải yêu cầu sơ tán ‎vào ngày đầu tiên xảy ra sự cố.
‎Nhưng họ đã không làm thế.
‎NHÀ MÁY ĐIỆN HẠT NHÂN THREE MILE ISLAND
‎DÙNG CẦN TRỤC CỰC ‎NGÀY 24 THÁNG 7 NĂM 1984
‎Phải mất năm năm ‎để có cột mốc tối qua để dọn dẹp
‎lò phản ứng hạt nhân Three Mile Island.
‎Đó là bước tiến lớn nhất ‎trong quá trình dọn dẹp.
‎Công nhân nâng nắp lò phản ứng hạt nhân ‎bị tê liệt của nhà máy điện
‎lần đầu tiên kể từ sự cố năm 1979.
‎Tôi đã bị sa thải ‎khi họ đưa cần trục vào hoạt động.
‎Khi họ kiểm tra cần trục, nó ổn.
‎Khi họ dùng cần trục, ‎gắn nó vào đầu lò phản ứng, nó thất bại.
‎Cần trục bị đơ ở các điểm khác nhau. ‎Đây là sau nhiều lần sửa chữa.
‎Nếu họ làm điều này một năm trước, ‎ai biết ta có thể gặp thảm họa gì.
‎Và đó có lẽ là ‎tiếng thở dài nhẹ nhõm nhất trong đời tôi.
‎Đó là lý do bạn không đi đường tắt ‎trong ngành điện hạt nhân.
‎Sau đó, Bob Arnold đã từ chức
‎vì sự chính trực của ban lãnh đạo ‎bị đặt một dấu hỏi chấm.
‎Và người đứng đầu NRC tại nhà máy, ‎Lake Barrett, cũng từ chức.
‎Ồ, tôi không từ chức. ‎Hãy nói điều đó thật rõ. Nó không đúng.
‎Ý tôi là tôi có nhiệm vụ khác, ‎điều tôi đã yêu cầu.
‎Và để con trai tôi ‎có thể học trung học ở Maryland,
‎không đổi trường trung học giữa chừng. ‎Do đó việc tôi ra đi không liên quan gì
‎các sự kiện này và cần trục cực, ‎theo những gì tôi biết.
‎THÁNG 5 NĂM 1985 ‎SÁU NĂM SAU SỰ CỐ
‎Ủy ban Quản lý Hạt nhân ‎có thể bỏ phiếu tuần tới về khởi động lại
‎lò phản ứng không bị hư hại ‎ở Three Mile Island ở Pennsylvania.
‎GPU khẳng định ‎Lò phản ứng 1 của Three Mile Island
‎không bị hư hại trong sự cố, ‎hoàn toàn an toàn để khởi động lại,
‎các đường ống được sửa chữa, ‎các nhà vận hành được huấn luyện đặc biệt.
‎Bảng điều khiển phóng xạ…
‎Ngay cả sau khi cáo trạng công ty ‎bị đưa ra ánh sáng,
‎NRC và công ty đã làm mọi thứ có thể,
‎vì sợ rằng ‎sự cố này đã giết chết ngành công nghiệp,
‎họ quyết tâm khởi động lại Lò phản ứng 1 ‎để chứng tỏ họ có thể quay lại.
‎Bang Pennsylvania ‎và dân sống gần đó đã cực lực phản đối.
‎TIN CHÚA ‎KHÔNG TIN THREE MILE ISLAND
‎Giờ chúng tôi biết họ đã nói dối. ‎Chúng tôi biết nguy hiểm.
‎CƯ DÂN MIDDLETOWN
‎Và chúng tôi quyết định ‎sẽ làm mọi thứ có thể để đóng cửa nó.
‎Vì tôi yêu nhà tôi, ‎tôi yêu các con tôi nên tôi làm việc này.
‎Chúng tôi là bố mẹ, có các con, các cháu,
‎Chúng tôi là người, ‎không phải số thống kê.
‎Chưa từng có thảm họa ở nhà máy ‎điện hạt nhân thương mại ở đất nước này.
‎Đây là lần đầu tiên.
‎Lẽ ra chúng tôi nên được đảm bảo ‎rằng công ty đó sẽ không hoạt động lại.
‎Các nhà vận hành TMI đã trưng bày ‎các cải tiến trị giá 100.000.000 đô
‎sẽ giúp nhà máy sẵn sàng hoạt động lại,
‎còn những người phản đối TMI ‎cho rằng họ sẽ kiên quyết phản đối.
‎Nhà máy đó sẽ kiểm soát cuộc đời bạn ‎và tôi sẽ quyết phản đối đến cùng.
‎Đây là công ty đã có sự cố điện hạt nhân ‎tồi tệ nhất trong lịch sử điện hạt nhân.
‎Họ không thể nói gì để trấn an tôi.
‎ĐÓNG CỬA TMI
‎Sau nhiều năm, sự thật đã lộ ra
‎càng làm ngành điện hạt nhân mất uy tín, ‎và càng ám ảnh ngành này.
‎Đây là một trong các khoảnh khắc lịch sử ‎mang tính bước ngoặt.
‎Khởi động lại Three Mile Island ‎thực sự là biểu tượng
‎cho sự tồn tại của điện hạt nhân ở Mỹ.
‎Một cuộc chiến khốc liệt ‎về khởi động lại Three Mile Island
‎và GPU đã dùng mọi cách có thể.
‎Họ đưa Đô đốc Rickover, cha đẻ của ‎Hải quân Hạt nhân đến Three Mile Island.
‎Ông ấy có ảnh hưởng rất lớn ‎đến một số ủy viên của NRC
‎cũng như lên cả ngành điện hạt nhân
‎và mang phước lành cho Three Mile Island ‎rằng nó an toàn để khởi động lại.
‎Tôi sẽ sống ở ngay…
‎Cho tôi một chỗ ở ngay trong tòa nhà này, ‎tôi vui được sống ở đây.
‎Nhưng chúng tôi chưa từng nghĩ ‎nhà máy sẽ khởi động lại
‎dựa trên quá nhiều chứng cứ ‎rằng họ không có năng lực, phẩm chất,
‎để vận hành an toàn nhà máy.
‎Bạn sẽ không để kẻ phạm tội ‎vận hành nhà máy điện hạt nhân.
‎BỎ PHIẾU KHỞI ĐỘNG LẠI LÒ PHẢN ỨNG 1 ‎NGÀY 29 THÁNG 5 NĂM 1985
‎Tôi tin rằng các lỗi lớn về quản lý ‎hồi năm 1979 đã được sửa chữa.
‎- Những ai đồng ý? ‎- Đồng ý.
‎- Phản đối? ‎- Không.
‎Lũ sát nhân! ‎Lũ sát nhân Đức Quốc xã, chính các ông.
‎- Làm ơn… ‎- Ông đang giết các con chúng tôi.
‎Lũ sát nhân!
‎Tôi nghĩ chúng ta đã xong việc hôm nay…
‎Sự cố ở Lò phản ứng 2 ‎gây tổn thương cho dân địa phương.
‎Điều đó là hiển nhiên.
‎Họ có tâm tư ‎khi Lò phản ứng 1 bắt đầu? Chắc chắn rồi.
‎Chúng tôi không đồng ý!
‎Biểu tình phản đối bắt đầu ‎ở Three Mile Island trong vài giờ
‎sau quyết định ‎ngày 29 tháng Năm để khởi động lại.
‎Nhưng đã có một quá trình rất công phu, ‎trong nhiều năm, rất, rất tốn kém
‎để đảm bảo rằng nhà máy đó ‎sẽ an toàn khi được khởi động lại.
‎Tôi đã choáng.
‎Tôi đã vô cùng choáng váng.
‎Tôi không thể tin được điều đó. ‎Sau khi công ty bị buộc tội gian lận,
‎vì nói dối, làm giả tỷ lệ rò rỉ…
‎Nhưng không sao. ‎Họ vẫn có thể vận hành nhà máy.
‎Họ nói với cả cộng đồng: ‎"Các vị không quan trọng.
‎Các vị cảm nhận gì, làm gì, sống ở đâu, ‎điều đó không quan trọng.
‎Quan trọng là việc chúng tôi kiếm tiền".
‎Không gì có thể biện hộ cho việc đó. ‎Không.
‎Thêm vào đó, sau này chúng tôi biết
‎sự ủng hộ của Đô đốc Rickover ‎với Three Mile Island
‎bị hoen ố bởi sự kiện
‎rằng GPU đã đóng góp 300.000 đô ‎cho quỹ giáo dục của Rickover.
‎Sau đó, con trai của Đô đốc Rickover, ‎Robert nói rằng
‎cha ông ấy đã bị bệnh tuổi già ‎vào thời điểm cha ông ấy nói lời ủng hộ.
‎Cá nhân tôi nghĩ Lò phản ứng 1 ‎không được phép khởi động lại.
‎Tôi mừng là Đô đốc Rickover ‎không còn sống để nghe tôi nói thế,
‎rằng tôi đã không đồng ý với ông ấy.
‎Từ việc này, ngành công nghiệp học được ‎họ có thể nói dối, gian lận, bịa tài liệu,
‎đe dọa, quấy rối các nhân viên; bị kết tội
‎nhưng vẫn có thể có giấy phép ‎vận hành lò phản ứng hạt nhân.
‎Đó là bài học từ Three Mile Island.
‎Từ khi Three Mile Island ‎hoạt động trở lại vào năm 1985,
‎lo lắng về sự cố vẫn tiếp diễn. ‎Khi đối mặt với đe dọa hạt nhân vô hình,
‎các khu dân cư ‎vô cùng nghi ngại về sự an toàn của họ.
‎Khi tôi rời Three Mile Island, tôi đã cố ‎để nó ra khỏi đầu nhiều nhất có thể.
‎Nhưng tôi không thể quên nó ‎và không thể trở lại như trước.
‎Và có những lúc nó vẫn làm tôi khó chịu,
‎tác động đến tận tâm can của tôi
‎rằng tôi phải trải qua điều đó ‎để làm nhiệm vụ được giao,
‎và đó là bảo vệ công chúng.
‎Mọi người cần được biết ‎điều gì đã xảy ra với dân sống quanh đây,
‎họ vẫn đang đối mặt với điều gì.
‎Và vì sao sau 40 năm, nó vẫn tai tiếng.
‎NRC, công ty điện đã bán đứng chúng tôi
‎vì họ không muốn đối mặt với bụi phóng xạ.
‎Bí ẩn lớn ở Three Mile Island ‎là lượng phóng xạ thực sự đã thoát ra,
‎nhưng vấn đề là
‎rất nhiều dữ liệu chưa bao giờ được ‎phân tích một cách khoa học và chặt chẽ.
‎Khi vụ tan chảy xảy ra, ‎chưa hề có dữ liệu lịch sử để làm căn cứ.
‎Nên Ủy ban Quản lý Hạt nhân ‎không có kế hoạch cụ thể.
‎Phần lớn lượng phóng xạ ‎phát tán trong vòng ba ngày đầu,
‎nhưng họ không hề có ‎thiết bị giám sát phóng xạ mức độ cao.
‎Do đó chỉ có khoa học đoán mò
‎về lượng phóng xạ ‎thực sự phát tán vào môi trường.
‎Sở Y tế của bang đã hứa sẽ ‎tiếp tục nghiên cứu để theo dõi sức khỏe
‎miễn là bạn sống ‎trong bán kính 8 km của Three Mile Island.
‎Và khi nghiên cứu tiếp tục, ‎chúng tôi không được liên lạc.
‎Do đó Paula đã liên lạc ‎một bạn của cô ấy ở khu phố,
‎cô ấy biết bạn ấy đang làm khảo sát.
‎Bạn ấy nói: "Họ bảo tớ ‎rằng cậu không ở trong bán kính 8 km".
‎Đó là lời nói dối trắng trợn.
‎Dù tính bán kính từ đâu ở nhà máy đó, ‎chúng tôi ở trong phạm vi 8 km.
‎Điều đó khiến tôi vô cùng lo lắng: ‎"Tại sao họ không muốn tính chúng tôi?"
‎Dĩ nhiên tôi lo ngại ‎về việc tôi bị phơi nhiễm.
‎Họ theo dõi sức khỏe tôi trong nhiều năm.
‎Và may mắn thay ‎tôi không bị ảnh hưởng lâu dài từ nó.
‎GIÁM SÁT HÓA CHẤT KHI SỰ CỐ
‎Chúng tôi đã may mắn.
‎Theo quan điểm của tôi, ‎ngành điện hạt nhân đã lỡ cơ hội tốt nhất
‎để quan hệ tốt với công chúng.
‎Có thể nói: ‎"Điều tồi tệ nhất có thể đã xảy ra
‎và không ai phơi nhiễm phóng xạ ‎tới mức có thể gây ra
‎bất kỳ tác hại sinh học nào".
‎Họ đã bắt đầu ở bán kính 32 km. ‎Không có dấu hiệu ung thư bất thường.
‎Năm 1985, ‎Sở Y tế vội vã minh oan cho công ty,
‎nhưng người bình thường ‎sẽ không suy luận chắc chắn như thế
‎ngay sau sự cố,
‎về các tác động tiêu cực ‎do phơi nhiễm phóng xạ.
‎Ung thư do phóng xạ không như thế. ‎Có một giai đoạn ủ bệnh.
‎Do đó trong tâm trí, ‎bạn luôn có một câu hỏi:
‎"Thứ này sẽ làm hại tôi ‎hay cuối cùng sẽ giết tôi?"
‎Và quan trọng hơn,
‎có thể ảnh hưởng ‎đến di truyền của bạn và của con bạn.
‎Sau sự cố, chồng tôi được chẩn đoán ‎bị viêm tuyến giáp Hashimoto,
‎một căn bệnh tấn công tuyến giáp.
‎Bác sĩ nội tiết hỏi chồng tôi ‎có sống gần Three Mile Island không.
‎Tôi vẫn nhớ khi đó ‎tôi đã nghĩ đời các con tôi sẽ tàn.
‎Tôi thực sự nghĩ đời các con sẽ tàn.
‎Và gần đây ‎con gái út của tôi bị u xơ, hơn 4,5 kg.
‎Ung thư ở khu dân cư này ‎là vấn đề rất quen thuộc đối với tôi.
‎Chính tôi cũng bị ung thư.
‎Và khi 18 tuổi, ‎cháu gái tôi bị u lympho không Hodgkin.
‎Tôi thấy rất buồn cho họ.
‎Thật sự thế. Họ là những người tốt.
‎Tôi nghĩ những bệnh đó ‎không hề liên quan đến Three Mile Island.
‎Họ có thể tin điều đó, và tôi…
‎Nếu đó là điều họ tin, họ sẽ tin điều đó.
‎Chuyên gia hàng đầu về tỷ lệ ung thư ‎ở khu dân cư quanh Three Mile Island
‎đã xem xét mức độ phóng xạ, ‎hướng gió thổi dọc sông Susquehanna,
‎và phát hiện ra tỷ lệ ung thư ‎cao gấp hai, ba lần ở khu vực bị phóng xạ.
‎so với những ngọn đồi xung quanh, ‎nơi không có phóng xạ.
‎Bạn có thể tìm một người đặc biệt
‎kể cho bạn một câu chuyện ‎có lẽ không có yếu tố khoa học?
‎Dĩ nhiên bạn có thể tìm thấy họ, ‎làm một chương trình tuyệt vời
‎khiến mọi người sợ hãi ‎và có thể sẽ có nhiều lượt xem.
‎Nhưng đó là rác rưởi.
‎Vài năm trước, từ chỗ này,
‎quanh cánh tay tôi, quanh ngực tôi,
‎đến vùng xương chậu, chúng bị u lympho.
‎Mất nhiều năm Nikki mới thấy ‎phản ứng với phơi nhiễm phóng xạ
‎khi cô ấy còn là một cô bé.
‎Và tôi tin 100% rằng ung thư của cô ấy
‎là hậu quả của phơi nhiễm phóng xạ ‎từ Three Mile Island.
‎Xin thứ lỗi.
‎- Tôi có thể hỏi nhanh… ‎- Dĩ nhiên.
‎Anh bị làm sao mà ho?
‎Là do
‎tôi không có tuyến nước bọt ‎và không có hạch bạch huyết ở mặt này.
‎Đôi khi nó làm tôi nghẹt thở ‎đến mức tôi không thể nói, không thể thở,
‎và tôi phải ho.
‎Nguyên nhân của nó?
‎Ung thư. Ung thư vòm họng.
‎Tôi tin có lẽ là do ‎tôi làm việc về điện hạt nhân,
‎nhưng tôi cũng hút thuốc lá.
‎Luôn có từ "nhưng" đó ‎khiến bạn không thể khẳng định gì cả.
‎Đó là lý do NRC có thể rũ bỏ mọi thứ.
‎Three Mile Island ‎đã giải phóng lượng phóng xạ khổng lồ.
‎Việc quá nhiều người ‎gặp quá nhiều triệu chứng
‎đã thuyết phục tôi rằng ‎phơi nhiễm đỉnh điểm có thể dễ dàng gây ra
‎các tác động lâu dài về sinh học ‎có thể dẫn đến ung thư sau này.
‎Bạn không thể loại bỏ các tổn thương
‎mà một số người ‎đã chịu đựng trong suốt 40 năm
‎và một thị trấn phải phục hồi.
‎Và tôi nghĩ chú Rick liên lạc với tôi
‎là cách chú ấy nói: "Đến lúc rồi".
‎"Đã đến lúc ta kể câu chuyện này".
‎Chào cháu.
‎Trông chú thật tuyệt.
‎Chú rất tiếc về mẹ cháu.
‎Ôi, Chúa ơi.
‎Bao nhiêu năm qua, ‎tôi chưa gặp lại chú Rick.
‎Ngay sau khi chú ấy biết tôi bị ung thư,
‎chú ấy đã liên lạc với tôi.
‎Chú cảm thấy Three Mile Island ‎là phần trung tâm của đời chú
‎từ khi chú đặt chân lên hòn đảo đó ‎và chú ước giá như không phải như thế.
‎Cháu cũng cảm thấy như thế.
‎Bệnh thuyên giảm bao lâu rồi?
‎Đến giờ là hai năm.
‎Quá trình thật lâu dài.
‎- Như chú cũng biết. ‎- À, không.
‎Ừ, thật tệ.
‎Có ai hỏi cháu hay mẹ cháu ‎về chuyện xảy ra với chú
‎sau khi chú công khai?
‎Chú đột ngột rời khỏi nơi này?
‎Mẹ chưa bao giờ nói nhiều về chuyện đó.
‎Cháu chỉ biết rằng mẹ sợ.
‎Mẹ cháu rất sợ.
‎Chú chỉ tan nát con tim hai lần trong đời.
‎Một lần là với mẹ các con trai của chú ‎và một lần là với mẹ cháu.
‎Đúng là tim chú tan nát.
‎Vào phút chót, ‎mẹ cháu cầu xin chú đừng công khai.
‎Vì mẹ cháu biết cũng như chú biết
‎chú sẽ phải trả giá.
‎Nó đã hủy hoại cuộc đời chú.
‎Nó đã hủy hoại đời cháu, dĩ nhiên rồi.
‎Khiến cháu luôn phải vật lộn với nó ‎nếu không hủy hoại đời cháu.
‎Nếu chú và mẹ cháu đã có thể tìm ra cách
‎để chú ra khỏi mớ hỗn độn đó ‎mà không cần công khai,
‎chú sẽ làm theo cách đó.
‎Nhưng chú đã không nghĩ ra cách nào cả.
‎- Nghĩ chú là kẻ ngốc à? ‎- Không. Chú là người hùng của cháu.
‎Cháu nghĩ chú dũng cảm.
‎Chú rất đặc biệt với cháu.
‎Cháu nghĩ những gì chú đã và vẫn đang làm,
‎sau bao năm qua, đó là điều đúng đắn.
‎Cháu rất tiếc nó đã hủy hoại đời chú.
‎Cháu nghĩ đừng gây liên lụy
‎với những người đã cố làm điều đúng đắn ‎với các lý do đúng đắn.
‎Yêu quý cháu.
‎Như nhiều ông già khác, ‎tôi đã có cơ hội để suy ngẫm.
‎Sau mọi chuyện ‎xảy ra với tôi ở Three Mile Island,
‎nó đã thay đổi cách tôi nhìn cuộc sống, ‎thay đổi cách tôi nhìn mọi người.
‎Nhưng nếu bạn hỏi tôi hôm nay, ‎chuyện tương lai,
‎liệu có đáng lao tâm khổ tứ ‎để đấu tranh hay không?
‎Sự cố đã xảy ra ở ‎nhà máy điện hạt nhân Chernobyl, Ukraine.
‎Không thể nói các thiệt hại lâu dài ‎đám mây phóng xạ đó có thể đã gây ra,
‎tệ hơn nhiều ‎so với sự cố Three Mile Island năm 1979.
‎Ngày mai sẽ là tròn mười năm
‎nước Mỹ gặp phải sự cố ác mộng ‎ở nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island.
‎Từ đó trở đi, nước Mỹ vẫn chưa có thêm một ‎nhà máy điện hạt nhân thương mại mới nào.
‎Như đã được chứng minh, ‎con người kiêu ngạo khi nghĩ rằng
‎họ có thể thiết kế bất kỳ thứ gì họ muốn
‎và chống lại ‎mọi tác động tồi tệ nhất của tự nhiên.
‎Đó là một giả định sai lầm.
‎Các vụ nổ ở lò phản ứng Fukushima ‎sau trận động đất và sóng thần kinh hoàng
‎đang gây ra nỗi sợ về tan chảy hạt nhân
‎và khiến mọi người lo lắng liệu có thể ‎ngăn chặn thảm họa trong tương lai.
‎Nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island ‎giờ đã chính thức ngừng hoạt động
‎với lý do là sự cạnh tranh ‎từ các nguồn năng lượng khác.
‎Khi nhà máy chính thức đóng cửa,
‎việc dọn sạch có ngân sách một tỷ đô ‎vẫn sẽ mất hàng thập kỷ để hoàn thành.
‎Giờ tôi vẫn tin vào ‎tiềm năng của năng lượng hạt nhân.
‎Mọi quốc gia sẽ cần đầu tư vào ‎các công nghệ mới về năng lượng sạch.
‎Với số lượng nhà máy điện hạt nhân ở Mỹ ‎đóng cửa trong mười năm tới,
‎tổng cung điện hạt nhân cho lưới điện ‎sẽ giảm từ 21% xuống còn 7%.
‎Ta cần các giải pháp ‎cho khủng hoảng năng lượng hiện đại
‎và điện hạt nhân vẫn là một nguồn cung.
‎Điện hạt nhân ở Mỹ sẽ không thể khả thi ‎nếu ta vẫn giữ động cơ lợi nhuận.
‎Động cơ lợi nhuận ‎không thể chi phối sự an toàn hạt nhân.
‎Tôi không có gì phải tiếc nuối.
‎Gặp hoàn cảnh y như thế, tôi sẽ làm lại, ‎cho dù tôi biết cái giá phải trả,
‎cho dù biết rằng nó có thể ‎là dấu chấm hết cho ngành điện hạt nhân.
‎Và tôi đã đợi 37 năm để kể câu chuyện này.
‎Tôi đã kể xong rồi.
‎Sau sự cố năm 1979, ‎Mỹ chỉ cấp phép cho hai lò phản ứng mới.
‎Hai lò này đang gặp các lo ngại về an toàn ‎và đội giá hàng tỉ đô.
‎Cả hai lò chưa đi vào hoạt động.
‎NRC và Met Ed đã được hỏi liệu họ ‎có ý định giấu thông tin khi sự cố xảy ra.
‎First Energy, công ty mẹ của Met Ed ‎đã từ chối trả lời.
‎NRC trả lời rằng ‎các tuyên bố của họ trong và sau sự cố
‎được "dựa theo phân tích độc lập của ‎bên thứ ba về thông tin có được khi đó"
‎và vẫn cho rằng "nhiều tháng sau sự cố, ‎cho dù có các chất vấn
‎về tác tại có thể của phóng xạ ‎lên con người, động vật, thực vật,
‎chúng không hề ‎liên quan trực tiếp đến sự cố".
‎Biên dịch: Đức Thắng