Karanlığın korkulacak yanı yok.
Hatta hiçbir şeyin korkulacak yanı yok.
Hiçbir yerde.
En güçlü kişi yalnız kalmaktan korkmayandır.
Esas endişelenmen gerekenler başka insanlar.
Ne yapman gerektiğini, nasıl hissedeceğini söylerler.
Bir bakmışsın…
…başkalarının sana dayattıklarını ararken hayatını heba etmişsin.
Günün birinde yapayalnız kalacaksın.
Başının çaresine bakmayı öğrenmelisin.
NETFLIX ORİJİNAL DİZİSİ
Alo.
Beth Harmon?
Evet.
Harry Beltik ben, Kentucky Eyalet Turnuvası'ndan.
Evet, hatırlıyorum.
Borgov'a yenilmişsin diye duydum.
Taziye için aradım.
Sağ ol.
Beyazda mıydın?
-Siyahta. -Neyse bari.
Kaybedeceksen yani.
Sanırım.
Ne oynadın?
-Kapalı Sicilya. -Rossolimo mu?
-Kontrolü ona verdim. -Hata etmişsin.
Dinle, yaz için Lexington'a geldim ve düşündüm de belki…
Belki?
Antrenman ister misin?
Biliyorum, benden iyisin.
Ama Sovyetlerle oynayacaksan yardım almalısın.
Neredesin?
Phoenix Hotel'e gidiyorum.
Perşembe eve çıkacağım. Ondan sonra gelebilirim.
Şu anda gelemez misin?
Affedersiniz hanımefendi.
Beş yıl önce beni tepeleyen o hantal çocuğa ne oldu?
Belli ki büyümüş.
A.I. Deinkopf, Oyunortası Stratejisi.
Okudum.
J.R. Capablanca, Satranç Kariyerim.
Onu da okudum.
Fornaut yazmış. Alekhine'ın 1938-1945 Arası Oyunları.
Evet.
Meyer, Kale-Piyon Oyunsonları.
Biliyorum, okudun.
Hayır.
Ama üst katta duruyor.
İçlerinden yabancı olduğun illaki vardır.
-Capablanca sezgileriyle oynarmış. -Doğal yeteneğini de göz ardı edemeyiz.
Ezberci Bogoljubov ile Grünfeld'in aksine.
Onlara bakışını biliyorum.
Chess Review'daki yazını okudum.
Kapak fotoğrafın hoş.
Turnuvalarda maçlarını bitirmiş oyuncular görüyorum.
Açılış varyantı, oyunortası stratejisi, oyunsonu taktiği çalışıyorlar.
-Bir farkı olurmuş gibi. -Sen hiç çalışmıyor musun?
Oyunları analiz ediyorum.
Olabilecekleri değil, gerçekte olanları.
-Oyunum doğaçtan. -Capablanca gibi.
-Borgov'u yenerdi. -Her oyunda değil.
Önemli olan her oyunda.
-Tam kibir abidesiyim, değil mi? -Satranç bu.
Hepimiz kibir abidesiyiz.
Benny Watts'la maçını birçok kez tekrar ettim.
Niye?
-Eskide kaldı artık. -Çok da eski değil.
-Farklı bir oyuncuyum artık. -Kısmen.
İnadından öfkeleniyorsun. Öfkeliyken at gözlüğü takıyorsun.
-Öfke, zihnimi boşaltıyor. -Öfke güçlü bir baharattır.
Bir tutamı gözünü açar, fazlası uyuşturur.
Fal kurabiyesinden mi bu laf?
İkinci sınıf hocam Bayan Grecco'dan.
Savım hâlâ geçerli. Açık görüşlü olmalısın.
Mesela g7 piyonu gibi tek bir fikre kapılırsan kurtulamazsın.
Baksana.
-At hattındaki piyon oynanamıyor. -Yani?
Yani şahı şimdi oynamazsan sonra sıkışıp kalırsın.
-Anlıyorum ama… -Vezir kanadındaki piyonlara baksana.
-Şunu oynayabilir. -Denesene.
Gördün mü?
Güzel bir sekans.
Alekhine'dan.
Bir kitaptan öğrendim yani.
Mesaj alınmıştır.
Hadi yiyelim.
Sen de beş yıl önceki hâlinde değilsin.
-Değil miyim? -Hayır ama farklı olan ne, çözemiyorum.
-Daha bilge mi olmuşum? -Alakası yok.
Dişlerimi yaptırdım.
-Evet, işte bu. -Evet.
Dişler. Çözemedikçe deliriyordum.
Okul harcımı kullandım.
Bizimkilerin tepesi attı.
Değmiş ama.
Ben gideyim.
Tahtam kalsın.
Şunu alayım.
Sabah başka kitaplarla dönerim.
Siktir.
Ya sabır.
Hayır.
-Biraz utangacımdır. -Peki, nedir şikâyetiniz?
Belirtileri size şu anda göstermem zor.
Bir görünüp kayboluyorlar.
Görünüp kayboluyor, öyle mi?
Evet, ne yazık ki.
Ne zaman doktora gitsem aynı.
Doktora geldiğimde belirti kayboluyor, döndüğümde tekrar çıkıyor.
Tamam, oyunsonun nasıldı?
Az önce gördün.
Planın neydi?
Seni yenmekti.
-Bilmiyorum. -Aynen, hâlâ doğaçlama oynuyorsun.
Seni beş kez tepeledim.
Ben bir ustayım ve hayatımın oyununu çıkardım.
Bu ne mütevazılık.
-Paris'teki rakiplerinle aşık atamam. -Az daha çalışmayla Borgov'u yenerim.
Çok daha fazla çalışmayla yenersin.
Yıllarca fazlasıyla.
Benim gibi eski yerel şampiyon değil.
On yaşındaki hâli bile ikimizi yenebilecek bir dünya şampiyonu.
Onun kariyerini biliyor musun?
-Hayır. -Pes…
Oku.
Leningrad'daki 1962 oyunlarını oku.
Kale-piyon oyunsonlarına bak.
Luchenko ve Spassky ile maçlarına bak.
Bir şeyler öğrenebilirsin.
Hayır, bu taraftaydı.
SATRANÇ HAYATIM
Evet.
"Luchenko ve Spassky ile maçlarına bak. Bir şeyler öğrenebilirsin." Hay sıçayım.
"Ben bir ustayım."
Çok kötüydü.
Yaz geliyor.
Sesi çok açık değil mi?
Yapma.
Şarkı bitince kısarım. Ben…
Bu şarkıyı severim.
Geliyor musun?
"Kavgaya tutuştuysan ilk yumrukta iş bitsin istersin.
O yumruğu sen atsan iyi olur."
"Satranç kadar zihnen acımasız olan pek az şey vardır."
"Hücum oynayanlar bazen hamleden pişman olabilir
ama teptiğiniz bir fırsatın pişmanlığını ilelebet çekmek daha kötüdür."
Olay hep saldırmada değil.
Bir taşı geri almak bazen daha iyidir.
Bu konum Smyslov ile Botvinnik maçından.
Gördüğün gibi Botvinnik vezirini oynayıp piyon almalıydı.
Herhâlde ya bitap düştü ya da çayına ilaç karıştırdılar.
Bu konum hep ilgimi çekerdi.
"İyi bir oyuncu olduğumu biliyorum ama yarı yaşımdakilere karşı oynuyorum.
Galibiyet serimin ne kadar süreceği meçhul."
"Zaman hariç her rakiple savaşabilirim."
Yarın otelden ayrılıyorum.
Daireme taşınacağım.
Piyonu e5'e oyna.
Oyna hele.
-Alışılmadık. -Evet.
Mikėnas adında bir oyuncu bulmuş.
Ne kadar uzakta?
Dairen.
New Circle Road'da.
Fazla gelemeyeceğim.
Çok da uzak değil.
Değil ama dersim olacak.
Bir de part-time iş bulsam iyi olur.
İstersen buraya taşın.
Bedavaya.
Sahiden mi?
Evet.
Sahiden.
Affedersin, ben…
Hayır.
Hazır değildim.
Şimdi hazırım.
Ya şimdi ya hiç.
Peki…
Kalayım mı yoksa odama mı döneyim?
Nasıl istersen.
Peki.
İyi geceler.
Beth?
Beth Harmon?
Margaret Neil. Soyadım Johnson oldu gerçi.
Liseden?
Margaret.
Doğru ya. Merhaba.
Mike ile mezuniyetten sonra evlendik.
Tebrik ederim.
Çok geçmeden de bize bu ufaklık bahşedildi.
Adı ne?
Jean. Mike'ın büyükannesinin adı.
Hakkında yazılanları okudum. Satranç ve seyahatler.
-Heyecan verici olmalı. -Öyle.
Onca oğlanla takılmak gibisi yok.
Oğlanların nasıl olduğunu, biriyle çıkıp çıkmadığımı sormuştun.
Pi Kayısı üyeleriyle evine geldiğim zaman.
Aman be!
Sanki…
Asırlar geçmiş gibi, değil mi?
Bu ufaklık çok mızmızlanmadan
ve fırsat penceresi sımsıkı kapanmadan işlerimi bitireyim.
Seni görmek güzeldi.
Seni de.
Hayat satrançtan ibaret değil.
Kahramanlarımdan biri de Philidor.
O Fransız müzisyen Paris ve Londra'da satrancı gözü kapalı oynarmış.
Diderot ona bir mektup yazmış. Diderot'yu bilir misin?
-Fransız Devrimi? -Evet, yaklaştın.
Philidor gözlerini bağlayıp gösteri yapar ve beynini yıpratırmış.
Ya da 18. yüzyılda neyle itham edileceksen onu.
Diderot ona yazdığı mektupta şöyle demiş,
"Delirme riskini kibir yüzünden göze almak aptallıktır."
Tahta analizinde kafa patlatırken bu lafı düşündüğüm oluyor.
Chess Review kapağındaki fotoğrafını gördüm.
Lexington gazetesi için Townes'ın Las Vegas'ta çektiklerini de.
Çok güzellerdi.
-Birliktesiniz sandım… -Değildik.
Açıkçası…
…geri dönmeni bekledim.
Dişlerimi yaptırma nedenimsin.
Koltanowski hep gözü kapalı oynamamış mı?
Deli de değildi.
Değildi. Deli olan…
Delirenler Morphy ile Steinitz'di.
Güya herkes Morphy'nin pabuçlarına göz dikmiş.
Belki pabuçları da filler gibi görmüştür.
Evet, belki de.
Beth?
Satranç oynayalım.
Peki.
İki paket Chesterfield lütfen.
Bir de bu.
Çalmak istemediğinden emin misin?
Oynayacak mısın? O turnuvada?
Evet.
İyi şanslar.
Üstü kalsın.
Bir ilk olsun.
Doğru bir hamle gibi gelmedi. Atın savunmasız.
Kaçırıyorsun. Göründüğünden daha güçlü bir hamle.
Tamam, izle.
At atı yer.
Piyon ilerler.
İlerlemese fil yerinde kalırdı.
Fili oradan çıkarınca…
…diğer piyon düşer.
-Ya buradaki fil? -Pes yahu.
Piyon ilerletip atı alınca şah. Bunu göremiyor musun?
-O kadar hızlı göremiyorum. -Keşke görebilseydin.
Benim için fazla zekisin.
WATTS, ABD ŞAMPİYONLUĞUNU KORUYABİLİR Mİ?
Selam.
Kahvaltı hazır olmak üzere.
Sana bildiğim her şeyi öğrettim.
Gerçi çok bir şey değildi.
Derslere başlamalıyım.
Elektrik mühendisi olacaktım, satranç haytası değil.
Nereye gideceksin?
Dediğim daireye taşınacağım.
Üniversiteye daha yakın.
-Sana şunu… -Yanılıyorsun.
Bana çok şey öğrettin.
Gelmene sevindim.
Burada seninle kaldığıma memnunum.
-Annenin vefatından sonra. -Sırf o yüzden değil.
Bana sahiden yardım ettin.
Galiba sen de bana.
Sayende bir şey fark ettim.
Ne?
Satranç sevmiyorum.
Yok, önemli değil.
Eskisi kadar sevmiyorum.
Bir numara olmak için gereken o takıntı bende yok.
Sende var.
Sana şunu…
…bırakacağım.
Ortak noktanız çok.
SATRANCIN ALTIN ÇAĞI
Gerçekten mi?
Morphy, New Orleans'ta avukatlık falan yapmış.
Oyunlarına, nasıl oynadığına baksana.
Atı ve fili ikişer değil, bir düzineymiş gibi feda edermiş.
Şaha öyle çabuk saldırırmış ki rakibi donakalırmış.
Morphy ile Capablanca keşke aynı dönemde yaşasalarmış.
Rakip olabilirlerdi.
Evet, maalesef Morphy mırıldanarak paranoyadan ölmüş.
Paris'teki maçlardan önce geceleri uyumaz,
kafelerde sarhoş olup yabancılarla konuşurmuş.
Ertesi gün de canavar gibi oynarmış.
Edepli davranır, şık giyinirmiş.
Hanım hanımcık, ufacık elleriyle taşları oynatırmış.
Avrupalı ustaları peşi sıra ezip geçermiş.
Lakabını biliyor musun?
"Satrancın gururu ve kederi."
22 yaşında emekli olmuş.
-Geleceğimi böyle mi görüyorsun? -Şimdiden öylesin.
Belki de…
…hep öyleydin.
Dikkatli ol Beth.
1967 ABD ŞAMPİYONASI
ABD ŞAMPİYONASI ULUSAL SATRANÇ TURNUVASI
Merhabalar Beth.
Merhabalar Benny.
Borgov'la maçını okudum. Korkunç bir his olmalı.
-Aptal yerine kondum. -O hissi bilirim.
Çaresizlik.
Taşları öylece…
…ittirirsin.
İlk rakibin kim?
Manfredi.
Fazla uzamaz.
Ülkenin en yüksek puanlı oyuncuları bir araya geliyor.
Yine de ikinci sınıf bir üniversitedeyiz.
Ucuz plastik tahtalarda ve ucuz taşlarla oynuyoruz.
Golf veya tenis turnuvası olsa etrafımız muhabir kaynardı, oysa…
…bu tipler var.
-SSCB'deki salonları görmen lazım. -Niyetim var.
Önce beni geçmelisin.
Öyle bir niyetim de var.
1. GÜN
2. GÜN
AÇILIŞLAR VE TAKTİKLER YAZAN BENNY WATTS
3. GÜN
SİYAH: WATTS
BEYAZ: HARMON
Çoğu oyuncu cesur oynayamıyor.
En önemlisi kararsız olmamak. Mutlak bir öz güvenle oynamalısın.
Oyuncudaki güveni veya güvensizliği ilk hamlede taşı oynatmasından anlarım.
İzinizden gitmek isteyen genç oyunculara tavsiyeniz?
Kitabımı okusunlar.
Tabii ki.
Tüm oyunları oynasınlar. Forma girsinler.
Genelgeçer satranç oyuncusu imajı senin gibi tipler.
Harmon!
Bekle.
Muhabirini bulmuşsun.
Çok komik.
Üçüncü turdaki o zavallıya ne yaptın? İntihar etmek ister gibiydi.
Hangi zavallıdan bahsediyorsun?
Gediğine koydun.
Birkaç kişi toplanıp öğrenci birliği binasına gideceğiz.
Bira içip hızlı satranç oynarız. Sen de gelsene.
Yok, sağ ol. Çalışmam lazım.
Yurda dönüp senin kitabını okurum dedim.
Forma girerim.
Yarın maçımız olmadığını biliyorsundur.
Bir şey sorabilir miyim?
Cevabım sana avantaj sağlayacaksa hayır.
Cidden mi?
Çok mu gerginsin?
-Soru bu muydu? -Hayır! Bıçak ne alaka?
Nasıl yani?
Onu neden taşıyorsun yani?
Korunma amaçlı.
-Hangi tehlikeden? -Ne olursa.
Sıkı çalış.
Beth!
Beth Harmon, bunlar Danny Weiss ve Dave Friedman.
Memnun oldum.
Tanışmıştık. Geçen gün beni yendin.
Beni de. Hem de ağır şekilde.
-Üzgünüm. -Üzülme.
Odamda ağladıktan sonra oyunu tekrar ettim.
Birçok ders çıkardım, teşekkürler.
-Rica ederim. -Beth, bir baksana.
Beyaz oynayacak.
Nasıl oynardın?
Tipik Ruy Lopez oyunortası.
Onu biliyoruz da hamle ne?
-Gördün mü? -Haklı olabilirsin.
Kesinlikle haklıyım ve Beth'le bakış açımız aynı.
Piyon hamlesi çok zayıf, değil mi?
-Rakip anca fili oynarsa piyon işe yarar. -Aynen.
-Hoşça kalın. -Dur ya.
Hızlı oyun atalım mı?
İstersen skittles, blitz veya bughouse da oynayabiliriz.
Yok, kahve alacağım ve odama dönüp çalışacağım.
Weiss sana kahve alır, değil mi Weiss?
Tabii.
Şeker, krema?
Evet.
-Sağ ol. -Bana elma suyu.
Dandik plastik bardakta değil, mat cam bardakta olsun.
Olur, tabii.
Otur lütfen.
Peki.
Tek bir maç.
-Tamam mı? -Peki.
Pekâlâ.
Bahis ne? Maç başına…
…beş dolar mı?
-Daha kahvemi içmedim. -Bak işte, hemen geliyor.
-Buyur. -Sağ ol.
Tamam, sen kahveni yudumlarken ben de saatini başlatayım.
Başla.
Bir oyun daha?
-Kanıt göreyim. -Yalancı mıyım ben?
Ya sen ya ben kazanacağız.
-Amacın moralimi bozmak mı? -Bozmadan da yenerim seni.
Dün için üzgünüm. Seni sıkboğaz etmeye çalışmıyordum.
-Çalışmıyor muydun? -Hadi ama Beth.
Buradaki en iyi oyuncu sensin.
Oyunlarını izliyordum. Sen…
Alekhine gibi saldırıyorsun.
Dün gayet iyi savuşturdun.
Sayılmaz. Hızlı satrançtı o.
Hızlıda senden iyiyim. New York'ta çok oynarım.
-Beni Las Vegas'ta yendin. -Ta ne zaman.
Kafayı piyonlarıma takmıştın.
Tekrar kurtulabileceğimi sanmam.
Aklından oynadığın oluyor mu?
Yalnızken yani. Baştan sona tüm oyunu.
Oynamayan var mı?
Vezir değişmeme göz yummazsın sanmıştım.
Ben de.
Otuz hamle yahu, pes yani.
O kadar sürdü mü?
Alkol eşiğin de benden iyi.
Yenilgiyi güzel hazmettin.
-İçimde fırtınalar kopuyor. -Belli olmuyor.
Fil-piyonu oynamamalıydım.
-Muhtemelen. -Borgov konusunda ne yapacaksın?
Bilmiyorum.
Ne pasaportum ne uygun giysilerim var.
Yılın bu zamanı Paris çok soğukmuş.
Paris'i değil, Moskova'yı soruyorum.
Hayırdır? Kentucky'de postane yok mu?
Moskova'da ne var ki?
Davetli Moskova Turnuvası.
ABD şampiyonu davet edilir. Haberin yok muydu?
-Buyurun. -İki tane daha lütfen.
Ben istemem. Daha ilkini içiyorum.
İkisini de içerim.
Ağır ol şampiyon.
Moskova'ya nasıl gideceğim?
Ben gittiğimde biletimi Federasyon almıştı.
Kalan masrafları da bir kilise grubu karşılamıştı.
Yardımcın var mıydı?
-Weiss. -Weiss mı?
Rusya'ya yalnız gitmek zor olurdu.
-Buyurun. -Teşekkürler.
Hep bu kadar içer misin?
Bazen daha çok içerim.
Moskova'da başka kimler oynayacak?
En iyi dört Rus ve başka ülkelerden dört oyuncu.
Böyle içmeye devam edersen 21'ine gelince çökersin.
Saçını beğeniyorum.
Ona şüphe yok.
Peki ya Moskova?
Dört Sovyet satranç oyuncusu birden fazla dert demek.
Ölümcül.
Fakat bence üstesinden gelebilecek tek Amerikalı sensin.
Meksiko'da Borgov beni ezip geçti.
Paris'e ne zaman gidiyorsun?
Beş hafta sonra.
Sana iyi bir antrenör lazım.
Harry Beltik değil.
Ondan…
…daha iyisi.
Ondan daha olgunu.
Aklındaki kim?
New York'a gelebilir misin?
Bilmiyorum.
Oturma odamda uyuyabilir, sonra Paris'e gidebilirsin.
Çok naziksin ama artık Paris'e gitmek istediğimden emin değilim.
Gitmeyip kendini alkole mi vereceksin?
Şimdi söyleyince iyi fikir gibi geldi.
Beth…
-Borgov beni madara etti. -Hazır değildin.
-Kapasitemden emin değilim. -Sen bir numarasın.
Beni yendin.
İyi, peki. New York'a geleceğim.
Harika.
Buradan ayrılalım. Araba bende.
-Ne zaman? -Yarın. Öğleden sonra.
Buradaki işler bittiğinde.
Sekse gelince…
Unut gitsin.
Alt yazı çevirmeni: Melih Tu-men