Zwykle gdy ktoś mówi: „Tak będzie lepiej”,
jest gorzej.
Ale tym razem to prawda.
Zaraz wrócę.
NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY
Dzień dobry, jestem Alice.
Zastałam Paula?
- Przykro mi, to nieodpowiedni moment. - O co chodzi?
Paul, kto to?
Janet, wejdźcie do domu.
Co tu robisz?
Miałeś rację. Myliłam się.
- Beth jest w samochodzie. - Nie. Jezu, Alice!
Minęło pięć lat. Nie możesz tak się zjawiać.
- Przyjechałam, bo mam tego dość. - Posłuchaj.
- Rozumiem. - Nie mogę.
- Czuję, że ją zawodzę. - Nie przychodź tu.
Wróć do samochodu i odjedź.
Pomówimy innym razem.
- Porozmawiajmy teraz. - Nie możemy.
Nie powinnaś jej przywozić!
- Po co to zrobiłaś? - Potrzebuję pomocy!
Za późno! Proszę, idź sobie.
Mamo?
Kto to był?
Błąd.
Błąd w obliczeniach.
To problem, który muszę rozwiązać.
Jaki problem?
Co z tobą zrobić.
Cały dom należy do ciebie?
Nie jesteś sierotą.
Już nie.
Cały czas byłaś w Lexington?
W Louisville.
Co cię tu sprowadza?
Nie lubisz odbierać telefonu.
Zmarł pan Shaibel.
Pojutrze pogrzeb. Pomyślałam…
że pójdziemy razem.
Dziękuję.
Boże, Beth.
Tak.
Wiem.
Jestem asystentką prawną.
- Studiowałaś? - Tak, w Kentucky State.
Dostałam stypendium sportowe.
Okazało się, że uczelnia była kiedyś Stanową Szkołą dla Osób Kolorowych,
więc przeniosłam się na historię.
Ale wkurzyłam się jeszcze bardziej.
Bardziej się nie da.
Zmieniłam kierunek na politologię.
Zbieram na studia prawnicze.
Wiem, ja i prawo.
Ale świat jest popieprzony.
Jeśli mam coś zmienić,
nie mogę całe życie uczyć białe dziewczynki badmintona.
- Będę radykałką. - Nie wiedziałam, że jest taki zawód.
Będzie.
Nadal je biorę.
Chyba łykasz nie tylko pigułki.
Nie dziś.
Jeszcze nie.
Pod koniec roku mam polecieć do Rosji.
- Boję się. - To nie leć.
Muszę.
Inaczej pozostanie mi tylko picie.
I tak to robisz.
Muszę odstawić wino
i prochy.
Ogarnąć dom.
Byłoby nieźle na początek.
Do tego szachy 8 godzin dziennie.
Turniej w San Francisco i występ w telewizji.
- Powinnam się zgodzić. - Kto ci każe?
Federacja Szachowa.
Ale wolałabym…
drinka.
Gdyby cię tu nie było, pewnie bym piła.
Mówisz jak Susan Hayward w jednym ze swoich filmów.
Czytałam o pewnym popartyście.
Kupił szkic Michała Anioła.
Wrócił z nim do domu, wziął gumkę i…
wszystko wymazał.
Zostawił czystą kartkę.
Pamiętam, jak mnie to zszokowało.
Zastanawiam się, czy nie wymazałam sobie mózgu.
Udajmy, że nie porównałaś się do Michała Anioła.
Lepiej przyjrzyjmy się tobie.
Już po pięciu minutach załapałam,
że jesteś w ciężkiej dupie.
I chyba sama jesteś sobie winna.
Dam ci radę. Przestań się staczać.
Może mam to we krwi.
Moja matka oszalała.
Nagle czy zawsze taka była?
Nie wiem.
Piła albo coś brała?
Nie, nigdy.
Odeszła.
Nie zadręczaj się. To ci nie pomaga.
Poza tym…
mam prezent.
Zabrałam ci ją.
Wkurzyło mnie, że cię adoptowali.
A nie to, że byłam bidulą i białą śmieciarą?
Któż by zapomniał?
Ile zarabia asystentka prawna?
Za mało, żeby kupić taki wóz. Jeśli o to pytasz.
To prezent od jednego ze wspólników.
Naprawdę?
Chce się ze mną ożenić,
gdy tylko się rozwiedzie.
Prawdziwy skarb.
No i jest biały.
Ma na imię Rick. Uczy mnie grać w squasha.
W squasha?
To gra białych bogaczy.
Pewnie byłabyś dobra.
Cała firma jest biała. Zatrudnili mnie dla poprawności.
Zamiast zwykłej czarnej sprzątaczki chcieli czystą, czarną kobietę
- z niezłym tyłkiem i dobrym słownictwem. - Jesteś bardzo czysta.
Na rozmowie wstępnej
używałam słów takich jak „naganny” i „dychotomia”.
Od razu się ożywili.
Ale odejdę, gdy tylko dostanę się do palestry.
Chcę tego, co ty masz.
Od dawna jesteś najlepsza w tym, co robisz.
Nawet nie wiesz, jak żyją inni.
Co radykałowie na to, że jesteś z białym prawnikiem?
Walić ich, nie łapią żartu.
Przyczepa?
Królewskie standardy jak na białą szmaciurę przystało.
Mama miała bogatą rodzinę.
I wyszła za bogacza.
Jak więc tu trafiłyście?
To skomplikowane.
Nie wątpię.
SIEROCINIEC METHUEN
Chcesz wejść?
Porzucać kamieniami w okna?
Decyzje mają konsekwencje.
Koniec z szachami.
Jesteście tu, bo wasi rodzice podjęli pewne decyzje.
Musicie się nauczyć
podejmować inne decyzje.
Dotarło do mnie, że nie chcę tam wracać.
„Przyjdźcie do mnie,
wszyscy utrudzeni i obciążeni, a was pokrzepię.
Weźcie moje jarzmo i uczcie się ode mnie,
bo jestem cichy i łagodny w sercu”.
Nie ma pani Deardorff.
Nikogo z nich.
Upadła i złamała biodro.
Tuż po twojej adopcji.
Już zawsze chodziła o lasce.
Bardzo się zmieniła.
Prawie uwierzyłam w Boga.
Nie znałem Williama Shaibela.
Ponoć nie był człowiekiem religijnym, raczej samotnikiem.
Nikt nie płacze.
Przez ostatnie 23 lata…
Są zblazowani, jakby stali w kolejce w banku.
…w sierocińcu Methuen.
W porządku?
- Wykonywał swoje obowiązki… - Źle mi.
…w ciszy i skupieniu.
Wisiałam mu 10 dolców.
Jolene.
Dyrektorka sierocińca Helen Deardorff twierdzi, że…
był uwielbiany przez personel i uczniów.
Jego etyka pracy była godna podziwu.
Zmieniłam zdanie.
Za chwilę wrócę.
Powinnaś być w kaplicy, młoda damo.
Tak, proszę pani.
TURNIEJ, PARYŻ
SZANOWNY PANIE SHAIBELU…
KRÓLOWA SZACHÓW
MISTRZYNI KRAJU
ILUSTROWANY MAGAZYN SZACHOWY
HARMON KONTRA BORGOW KTO WYGRA W PARYŻU?
Beth?
Skarbie…
To wszystko cię przerosło?
Już dobrze.
Chcemy, Elizabeth, żebyś wygłosiła oświadczenie.
Oświadczenie?
Krucjata Chrześcijańska chce, żebyś upubliczniła swoje stanowisko
w świecie, w którym wielu milczy.
Jakie to stanowisko?
Jak wiadomo, szerzący się komunizm
pociąga za sobą ateizm.
- Być może. - To nie przypuszczenie.
To fakt.
Fakt marksizmu-leninizmu.
Słowo Boże bulwersuje Kreml
i tamtejszych ateistów.
- Nie zaprzeczam. - Dobrze.
Zatem wygłosisz oświadczenie.
- Dla prasy? - Otóż to.
Przygotowałyśmy je. Proszę.
Jestem szachistką.
Oczywiście. I chrześcijanką.
No nie wiem.
Nie powiem tego.
- Dlaczego? - Bo to pieprzone bzdury.
Krucjata Chrześcijańska zainwestowała sporo pieniędzy.
Opłaciliśmy ci podróż do San Francisco.
Byliśmy z ciebie dumni.
Zapłaciliśmy już nawet
za twój przyszły wyjazd do ZSRR.
Dobra.
W porządku.
Wszystko zwrócę.
Obyś wiedziała, co robisz.
Czyli to prawda.
Oszalałaś.
Zupełnie ci odjebało.
Bardzo możliwe.
Ale co się stało, to się nie odstanie.
- Bilety są opłacone? - Nie.
- Nic nie jest. - Będziesz musiała
- z góry zapłacić Intouristowi za hotel. - Wiem.
Mam na koncie dwa tysiące.
Miałabym więcej, ale utrzymuję dom.
Potrzebuję jeszcze co najmniej tysiąca.
- Może… - Ja nie mam.
Jak to?
- Masz forsę. - Nie mam.
Całą przegrałeś?
Co za różnica?
Poproś federację albo Departament Stanu.
Federacja mnie nie lubi.
Podobno za mało robię dla szachów.
Trzeba było wystąpić w Tonight i u Phila Donahue.
Nie chcę lecieć sama do Rosji.
- Benny? - Żartujesz?
- Co? - Nie wróciłaś do Nowego Jorku,
bo wolałaś chlać niż być ze mną.
A teraz to?
Leć, kurwa, sama.
Może źle zrobiłam.
Niepotrzebnie zwróciłam forsę.
Może? Tak gadają przegrani.
- Benny… - Nie dzwoń do mnie.
Dochód federacji pochodzi z czasopisma.
Możemy wyłożyć najwyżej 400 dolarów.
Departament Stanu, proszę czekać.
- Mówiłaś, że umiesz grać. - Że się uczę.
- Biuro ds. Kultury. Mówi O’Malley. - Halo?
Boże, wygrałam!
- Trzy tysiące? - Tak, jak najszybciej.
Dowiem się.
- Oddzwonię za godzinę. - Za godzinę?
Nic z tego.
Bardzo mi przykro.
Nie może pani otrzymać rządowych funduszy
w tak krótkim czasie.
Nie macie innych pieniędzy?
Nie chcę obalić rządu w Moskwie.
Potrzebuję tylko…
pieniędzy na podróż.
Naprawdę mi przykro.
Ale wyślemy z panią naszego człowieka.
Dla ochrony.
Ochrony?
- Nie powinnam kupować domu. - Albo tylu kiecek.
Trzy tysiące to kupa forsy.
Podróż do Moskwy jest droga.
Dam ci pieniądze.
Co?
Nie. Powiedziałaś, że to kupa forsy.
Mam nawet więcej. Odkładałam.
Na studia prawnicze.
Tak.
Oddasz, gdy wygrasz.
A jeśli nie wygram?
I tak warto.
Dasz mi swoją czarną kieckę.
Albo fioletową. Obie mi się podobają.
Jesteś…
moim aniołem stróżem.
Na litość boską.
Wiesz co? Pierdol się.
Nie tylko Shaibel śledził twoją karierę.
Przegrałaś z Bennym Wattsem w Vegas, a potem pokonałaś go w Ohio.
Czytałam gazety.
Podczas wycieczek do miasta za kasę, którą dostałam na lody,
kupowałam cholerny magazyn szachowy z twoim ryjem na okładce.
Przez jakiś czas
miałaś tylko mnie.
I przez jakiś czas
ja miałam tylko ciebie.
Nie byłyśmy sierotami.
Dopóki miałyśmy siebie nawzajem. Rozumiesz?
Nie jestem twoim aniołem stróżem. Nie uratuję cię.
Sama ledwie sobie radzę.
Jestem tu, bo mnie potrzebujesz.
Tak robi rodzina.
Takie jesteśmy.
Kiedyś ja mogę cię potrzebować.
Mało prawdopodobne.
Ale nigdy nie wiadomo.
Ale gdybym cię potrzebowała…
zjawisz się?
Być może.
Była już pani w Rosji?
A pan?
Raz albo dwa.
Kilka zasad.
Pierwsza: z hotelu wychodzi pani tylko ze mną.
Druga: wpuszcza pani tylko mnie i odbiera telefon ode mnie.
Skąd mam wiedzieć, że to pan dzwoni?
Trzecia: żadnego alkoholu.
Zaproponował mi pan drinka.
To był test.
Proszę dać znać, jeśli ktoś nawiąże rozmowę.
Zwłaszcza Wasilij Borgow.
Jeśli wyśle sygnał albo wiadomość,
chcę natychmiast wiedzieć.
Jaki konkretnie sygnał?
To może być cokolwiek.
- Może to zrobić podczas gry. - Jak?
Nie wiem.
Nie gram w szachy.
Proszę zachować czujność. Ponoć są chętni do rozmów.
O czym?
Z którego biura departamentu pan jest?
To ta szachistka?
Wygląda jak Ann-Margaret.
Oby ci Rosjanie lubili rude.
Do hotelu.
MOSKWA 1968
Zdecydowanie lepszy niż mój.
Proszę nie wychodzić z pokoju.
Hotel opuszcza pani tylko ze mną.
Przyjdę rano.
Dwa stuknięcia, przerwa i jedno?
Dobre.
Witamy w Rosji.
Tak.
Może być.
Jak powiedział Thomas Huxley:
„Szachownica jest światem,
bierki zjawiskami wszechświata,
a zasady gry są tym, co nazywamy prawami natury.
Gracz po przeciwnej stronie
jest dla nas tajemnicą”.
Panie i panowie,
drodzy towarzysze,
przed państwem
Elizabeth Harmon, USA.
Towarzysz Łajew, ZSRR.
Pan Hellström, Szwecja.
Pan Duhamel, Francja.
Towarzysz Łuczenko, ZSRR.
Pan Flento, Włochy.
Towarzysz Borgow, ZSRR.
Dziękuję.
Byli przekonani, że Harmon nie grała na ich poziomie.
Łajew raczej nie tracił czasu na przygotowanie do pojedynku.
Według ich standardów Elizabeth Harmon nie jest ważnym graczem.
Wyróżnia ją jedynie płeć.
W Rosji to nic nadzwyczajnego.
Jest tu Nona Gaprindaszwili,
mistrzyni świata kobiet, która nie walczyła w męskim turnieju.
Łajew zapewne liczył na łatwą wygraną,
tymczasem Harmon pokonała go w 27. ruchu.
- Podpisze pani? - Kochamy panią.
- Mogę prosić o autograf? - Oczywiście.
- Bardzo dziękuję. - Winszujemy.
Oczywiście.
Partie z Hellströmem i Szapkinem były zaciekłe
i zapewne wyczerpujące dla młodej Amerykanki.
Ale jej otwarcia cechowała solidność,
którą potrafiła utrzymać w grze środkowej, dopóki obaj się nie poddali.
Trzeba przyznać, że Hellström źle zniósł porażkę,
gdyż zostawił Harmon bez słowa.
Szapkin wykazał się większą ogładą.
Przyjął porażkę z klasą, mimo że Harmon nie okazała mu litości.
Wódki?
Nie.
Łuczenko jest tutaj najstarszy.
Był mistrzem świata, zanim się urodziła.
Już jako młody chłopiec pokonał wielkiego Alechina.
Zremisował z Botwinnikiem i zmiażdżył Bronsteina w Hawanie.
I choć nie jest już tak drapieżny,
jego ataki nadal są niebezpieczne.
Harmon musi być ostrożna.
Wygraliśmy czy przegraliśmy?
Gra odroczona.
To znaczy?
Nie skończyliśmy partii.
Zatem…
kiedy kończymy?
Jutro.
Teraz potrzebujemy się przespać.
Może go zaszachować.
Więc się wycofa.
Ale wtedy zbije mu wieżę.
Co z tego? Ruszy się pionem na h5.
Tak, to mocne zagranie.
Wykończy ją.
Dobry wieczór.
Harmon miała 90 minut gry, Łuczenko 90 minut
oraz 35 z poprzedniego dnia.
Jej sytuacja była gorsza.
Łuczenko grał białymi,
nie odparła jego ataku
i miała znacznie mniej czasu.
Imponujące, że mimo wszystko
pokonała go na 25 minut przed upływem czasu.
Doskonale.
Genialny kontratak.
Poddaję się z ulgą.
Od dziecka rozgrywałam pańskie partie.
Zawsze pana podziwiałam.
Ile masz lat?
- Mam… - Lepiej nie mów.
To mnie tylko dobije.
Przejrzałem twoje gry w tym turnieju.
Jesteś wybitna, moja droga.
Możliwe, że zagrałem z najlepszym graczem w moim życiu.
Przyzwyczaisz się.
Dziękuję.
Elizabeth Harmon okazała się największą atrakcją
od Festiwalu Młodzieży w 1957 roku.
Niektórzy w Moskwie nazywają ją nawet ambasadorką.
Tego wieczoru zagrała partię angielską z Flentem.
To jak odwrotna obrona sycylijska.
Jest lepsza od rywala,
ale nie spodziewała się czterogodzinnej partii.
Flento walczył zaciekle na dwóch głównych przekątnych
i grał wariant czterech skoczków z finezją,
której Harmon jeszcze nie prezentowała.
Lecz w grze środkowej zdołała wybrnąć z tej sytuacji
i zmusiła Flenta do poddania się.
Jednak jutro,
gdy zmierzy się z Borgowem, może być wyczerpana.
Nie powinnaś tego robić. Po co ją przywiozłaś?
- Potrzebuję pomocy! - Za późno!
Kto to był?
Błąd.
Błąd w obliczeniach.
To problem, który muszę rozwiązać.
Jaki problem?
Co z tobą zrobić.
Mamo?
Zamknij oczy.
Elizabeth Harmon zagrywa pionem na d4.
Borgow odpowiada pionem na d5.
Harmon przesuwa piona na c4.
To gambit królowej.
Borgow nie przyjmuje
i przesuwa piona na e5.
Oglądamy ciekawy taniec.
Zaskakujący drugi ruch Borgowa.
Zwykle wykonałby pewniejszy ruch,
ale tym razem, wbrew własnemu stylowi, wybrał nietypowy wariant.
Musi wygrać.
Harmon nie przyjęła kontrgambitu Albina,
co musiało go zaskoczyć.
Wypłynęła na otwarte wody.
Teraz mogą polegać wyłącznie na własnych umysłach.
Skoczek na g6.
Leć!
Skoczek na g6!
Odroczenie.
Panno Harmon.
Paris Match, Time, The Observer, Agencja Reutera, UPI…
Przebiła pani The Monkees.
Błagam, chcę iść spać.
Proszę nie odpuszczać.
Niech pani z nimi pomówi.
Powie, że będąc w Rosji, cieszy się pani, że jest Amerykanką.
- Panno Harmon! - Jedno pytanie!
- Dick Evans, Time. Ma pani chwilę? - To zależy. Będę na okładce?
- Pokona go pani? - Na razie nie popełniłam błędu.
Ani on.
Zaczęła pani grać w sierocińcu jako dwulatka?
- Dziewięciolatka. - Kto panią uczył?
Nazywał się Shaibel.
William Shaibel.
Był woźnym i graliśmy w piwnicy.
- Woźny nauczył panią grać? - Zgadza się.
Pan Shaibel był świetnym graczem.
Poświęcał szachom mnóstwo czasu.
Obiecacie, że to zamieścicie?
Oczywiście. Dziękuję.
Bez wątpienia.
Dziękuję. Wybaczcie, padam z nóg.
Przepraszam, panno Harmon. Lexington Herald-Leader.
Czytelnicy w Kentucky chcą wiedzieć, czy to prawda.
Przyleciała pani sama?
Jak zdobyłeś wizę tak szybko?
Gazeta mi pomogła.
Zostałem zastępcą redaktora.
Pomogła też ambasada ZSRR.
- Naprawdę? - Tak.
Pewnie myśleli, że będę cię rozpraszał.
Gdyby tylko wiedzieli.
Wiem, że jesteś na mnie zła.
Przepraszam.
Powinienem był wyjaśnić.
Nie.
Ja przepraszam.
Mogłam ci pozwolić.
Przyznaję.
Byłem trochę…
skołowany.
Jesteś niezwykła.
Ale chciałem, żebyśmy się zaprzyjaźnili.
Tymczasem złamałaś mi serce.
Zdarza mi się.
Wybaczysz mi?
Oczywiście.
Będę twoim sekundantem. Jak pokonamy Borgowa?
Cóż, potrzebuję…
pigułek.
I alkoholu. Muszę mieć mętny umysł, żeby wygrać.
Bez tego nie widzę posunięć.
Poważnie?
- Myślisz, że dzięki temu tu dotarłaś? - Do tego przywykłam.
Świetnie radzisz sobie bez tego.
Czyż nie?
Owszem…
Wyrzuciłam pigułki.
Potem spytałam w recepcji, skąd je wziąć.
Naprawdę ich potrzebuję.
Albo tak sądziłam.
Cześć.
Padłaś jak kawka.
Która godzina?
Jest późno.
Dziękuję.
Odbiorę. Pij kawę.
Tak, proszę połączyć.
Jesteście tam?
Już daję.
Halo?
Jeśli ruszy skoczka, zaatakuj pionem h.
Benny?
To samo, jeśli wybierze gońca. Otwórz linię d.
- Skąd wiesz? - Wszystko jest w Timesie.
Jest siódma rano, ale główkujemy od trzech godzin.
Kto?
Cześć, Beth.
Cześć, Harry.
- Naprawdę miło cię słyszeć. - Zaczekaj.
Cześć!
- Tu Mike! - Jesteśmy z ciebie dumni!
Dobra, dupki,
to mnie sporo kosztuje.
Beth, posłuchaj, musisz otworzyć linię.
Jak?
Są cztery sposoby. Zależy, co zrobi.
Przerabiamy wszystkie.
Masz kartkę?
Tak.
Świetnie. Załóżmy, że zagra skoczkiem na h5.
Ruszysz się pionem h. Rozumiesz?
- Tak. - Dobra. Daję ci Harry’ego.
Możesz zrobić trzy rzeczy.
Jeśli zagra hetmanem na g6,
ruszysz się skoczkiem na e6.
Jeśli odpowie wieżą na a4, zagrasz pionem na b3.
Kolejny wariant.
Jeśli zbije twojego piona na e4,
zbij mu wieżę.
Ale jeśli zaszachuje cię wieżą na a2,
zagraj swoją na f2.
Benny?
Dochodzi 17,00.
Dobra.
Załatw go.
Cholera.
Nie to miał zrobić.
Remis?
Borgow nigdy nie proponuje remisów, ale zaproponował go Harmon.
Jeśli Harmon się zgodzi, zejdzie ze sceny, remisując z mistrzem świata.
Jeżeli będą kontynuować partię i nadejdzie końcówka,
dobra passa może opuścić Harmon.
Borgow słynie z morderczych końcówek.
Harmon nie.
Jej mocną stroną są zdecydowane otwarcia, którymi zniechęca przeciwników.
Powinna zgodzić się na remis.
Świat uzna to za duże osiągnięcie.
Ale remis to nie wygrana.
A jak wiemy, Elizabeth Harmon
uwielbia wygrywać.
To było celem całej sekwencji rozpoczętej gońcem.
Zepchnięcie wieży na mniej groźną pozycję.
Pytanie brzmi…
co dalej?
Wygrałaś.
Weź go.
Wygrała!
Dziękuję.
Brawo, bidulo.
Brawo.
Prezydent zaprosił panią do Białego Domu.
W Gabinecie Owalnym będzie szachownica. I sesja zdjęciowa, jak pani go miażdży.
W Teksasie popularniejsze są warcaby.
Dziś w Georgetown kolacja w Rosyjskim Klubie Szachowym.
Będzie wielu ważnych dysydentów.
Przygotowaliśmy listę tematów.
To wielki sukces.
Pokonać Sowietów w ich grze.
Proszę zatrzymać samochód.
Przejdę się.
Na lotnisko?
Spóźni się pani na lot.
Zagrajmy.
PAMIĘCI IEPEGO RUBINGHA 1974-2020
Napisy: Krzysztof Kowalczyk