ΠΡΙΝ ΑΠΟ 25 ΧΡΟΝΙΑ, Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΤΗΣ Ν. ΥΟΡΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕ
ΤΗ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΜΑΖΙΚΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΗΠΑ.
Είναι πραγματικές εμπειρίες,
γεγονότα που όντως συνέβησαν.
Ήταν η πιο σημαντική υπόθεση δολοφονίας που αναλάβαμε ποτέ.
Στην επίθεση σκοτώθηκαν χιλιάδες άτομα.
Δεν ήμασταν προετοιμασμένοι.
Ούτε καν ως άνθρωποι, πόσω μάλλον ως επαγγελματίες.
Δεν ένιωθα ότι είχα τον έλεγχο όπως σε άλλες έρευνες.
Ένιωθα ότι απλώς προσπαθούσα να βγάλω τη μέρα.
Μαθαίνεις πόσο αντέχεις.
Μαθαίνεις πώς να συνεργάζεσαι
και ποιοι είναι οι συνεργάτες σου.
Μαθαίνεις την αξία της ζωής.
Σχεδόν όλοι ήξεραν κάποιον ή είχαν συγγενείς
που πέθανε στο Κέντρο Εμπορίου.
Αλλά έχει περάσει καιρός πια.
Κάποιοι άνθρωποι δεν έχουν βιώσει τίποτα παρόμοιο.
Δεν έχουν δει πώς είναι η πραγματική τραγωδία.
Όλη η πόλη έγινε μια γροθιά.
Δεν είχε σημασία η καταγωγή ούτε η εθνικότητά σου.
Εκείνη τη μέρα ήμασταν όλοι άνθρωποι.
Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα,
εκείνη η μέρα θα είναι πάντα το διαχωριστικό σημείο.
Δεν υπάρχει πια ο κόσμος της 10ης Σεπτεμβρίου.
Ακολούθησαν 20 χρόνια πολέμου.
Άλλαξε όλος μου ο κόσμος.
Όλος ο κόσμος άλλαξε.
Εμείς φροντίζουμε να κοιμάστε ήσυχοι το βράδυ.
Θέλουν να ξέρουν ποιος σκότωσε τον άνθρωπό τους.
Συμπόνοια για τα θύματα. Αυτό είναι το πιο σημαντικό.
Μ' αρέσει να μαθαίνω για το παρασκήνιο.
Τι συνέβη πραγματικά;
Αναζητάμε την αλήθεια.
Αυτό κάνουν οι ντετέκτιβ.
Το ένστικτό μας είναι να βοηθάμε τον κόσμο.
Στη Νέα Υόρκη, η Αστυνομία Νέας Υόρκης…
Αυτό είναι.
ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΕΣ: ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ
Ήταν εκπληκτικό να βλέπεις τους Πύργους από κάτω.
Ειδικά ως παιδί, τους κοιτούσες έτσι.
Ήταν ατελείωτοι, σαν μια σκάλα ως τον ουρανό.
Η θεία μου, η Τζοάν, δούλευε στο Κέντρο Εμπορίου.
Στον Βόρειο Πύργο, στον 103ο όροφο,
και στον 105ο όροφο.
Δούλευε στη χρηματιστηριακή εταιρεία Cantor Fitzgerald.
Δούλευε εκεί από τα 18 της.
Έγινε αντιπρόεδρος, συνέταιρος.
Η Τζοάν ήταν η θεία μου, αλλά την είχα σαν αδερφή μου.
Πάντα με φρόντιζε. Με κρατούσε μακριά από μπελάδες.
Ήταν 13 χρόνια μεγαλύτερη.
Όταν άρχισε να δουλεύει εκεί,
με πήγε στο Κέντρο Εμπορίου για πρώτη φορά.
Όταν είσαι πέντε χρονών,
ενθουσιάζεσαι με όσα βλέπεις για πρώτη φορά.
Μπήκα στο ασανσέρ, και ήταν λες κι ήμουν σε πύραυλο.
Ανεβήκαμε γύρω στους εκατό ορόφους μέσα σε λίγα λεπτά.
Βούλωναν τα αυτιά σου.
Όταν έβγαινες και πήγαινες κοντά στο παράθυρο,
σ' έπιανε λίγο…
Ήταν πολύ μεγάλο το ύψος.
Κάθε Πύργος είχε 110 ορόφους.
Πάνω από 50.000 άτομα εκεί μέσα κάθε μέρα.
Είχαν ξεχωριστό ταχυδρομικό κώδικα.
Ήταν…
Σκεφτείτε ότι κάθε περιοχή στις ΗΠΑ
έχει τον δικό της κώδικα.
Αυτά τα δύο κτίρια είχαν δικό τους.
Ήταν σχεδιασμένο για ν' αντέχουν δυνατούς ανέμους,
καταιγίδες, κεραυνούς, αεροπλάνα.
Θεωρούνταν αδιαπέραστο.
Πέντε νεκροί και πάνω από χίλιοι τραυματίες
από βόμβα στο Κέντρο Εμπορίου.
Το απόλυτο χάος στο Κάτω Μανχάταν.
Τον Φεβρουάριο του 1993 έγινε τρομοκρατική επίθεση.
Τρομοκράτες έβαλαν εκρηκτικά σ' ένα βανάκι
και το πάρκαραν σ' ένα υπόγειο γκαράζ.
Ανατινάχτηκε, αλλά οι ζημιές ήταν ελάχιστες.
Κάποιος δίπλα μου έλεγε "Φοβεροί αυτοί οι Πύργοι!
Άντεξαν μια τόσο μεγάλη έκρηξη!
Δεν το πιστεύω!"
Δεν είχα καταλάβει ότι οι Δίδυμοι Πύργοι
ήταν στόχος τρομοκρατών άλλων χωρών
μέχρι τότε.
Τότε κατάλαβα ότι ήταν σύμβολο ισχύος.
Σύμβολο περηφάνιας.
Όταν πετούσες πάνω απ' τον Ατλαντικό Ωκεανό,
έβλεπες τους Δίδυμους Πύργους.
Την επόμενη χρονιά, έβαλαν προστατευτικά από τσιμέντο
για να μην πλησιάζει κανείς με φορτηγό
ούτε με αμάξι με εκρηκτικούς μηχανισμούς.
Έπειτα νιώθαμε ότι δεν θα συνέβαινε ξανά.
11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2001
Ήταν Τρίτη.
Είχε υπέροχο καιρό.
Ούτε ένα σύννεφο στον ουρανό.
Θα πήγαινα στο δικαστήριο.
Ήμουν στη Μονάδα Αστικών Εγκλημάτων.
Είχα δίκη για μια υπόθεση με πορτοφολά.
Θα έπαιρνα το φεριμπότ.
Έφτασα στο Μανχάταν.
Πήγαινα στον σιδηροδρομικό σταθμό.
Καθώς περπατούσα, πολύ κοντά ακόμα στο φεριμπότ,
άκουσα εκρήξεις.
8:46 π.μ.
Ακούγονταν κάπως έτσι…
Είπα "Τι διάολο ήταν αυτό;"
Αλλά συνέχισα να περπατώ.
Μπήκα στο μετρό για το δικαστήριο. Έπρεπε να είμαι εκεί στις εννιά.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 13ο ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Ξύπνησα στο αναπαυτήριο στο 13ο Αστυνομικό Τμήμα.
Καμιά φορά μένεις για μέρες στο τμήμα.
Ξεκίνησα τη βάρδια.
Θυμάμαι ότι η τηλεόραση είχε τις ειδήσεις του ABC.
Είδα ότι οι Δίδυμοι Πύργοι είχαν χτυπηθεί από αεροπλάνο.
Ακούστηκε σαν πύραυλος, όχι αεροπλάνο.
Έπειτα σημειώθηκε δυνατή έκρηξη.
Απ' τα κεντρικά με ενημέρωσαν
ότι ένα μικρό Cessna συνετρίβη στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου.
Από τον αυτοκινητόδρομο έβλεπα
ότι δεν ήταν ένα μικρό Cessna.
Ήταν ένα πολύ μεγάλο αεροσκάφος.
Δεν το πιστεύω!
Σκέφτηκα ως αστυνομικός.
Ήξερα ότι ένα τέτοιο συμβάν θα είχε πολλούς τραυματίες.
Μόλις είχα πάει τους δυο γιους μου στο σχολείο,
όταν το άκουσα στο ραδιόφωνο.
Μια μεγάλη καταστροφή στη Νέα Υόρκη σήμερα.
Ήμουν διοικητής στο Μανχάταν,
ίσως ο μόνος που έμενε στο Μανχάταν.
Ήξερα ότι θα με έστελναν στο σημείο.
Πήγα σπίτι κι άλλαξα.
Απ' τους λίγους που έβαλαν κοστούμι για να πάνε στο Κέντρο.
Μου τα είχαν ψάλλει τον Μάιο που πήγα σε τριπλή ανθρωποκτονία
χωρίς κοστούμι.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 19ο ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Ήμουν στο 19ο Τμήμα, στο Βόρειο Μανχάταν.
Ήταν κάτι πρωτοφανές.
Θα έστελναν κόσμο απ' όλη τη Νέα Υόρκη
στο Κέντρο Εμπορίου.
Ήμουν αστυνομικός στο 19ο Τμήμα
με τον Πιτ Πανούτσιο.
Μας έστειλαν στην πρώτη επιχείρηση οκτώ με έναν.
Οκτώ αστυνομικοί με έναν αρχιφύλακα.
Πηγαίνουμε στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου 1.
Η Τζοάν Ντάουντ ήταν απ' τους πρώτους που έφυγαν με βανάκι.
Θα βρισκόμασταν στη γωνία Τσερτς και Βέσι.
Ήμουν εκεί με τον υπαστυνόμο. Πρότεινα να πάμε με ένα περιπολικό.
Ήμουν στο τρένο.
Βγήκα στο δημοτικό κτίριο που έχετε δει στο Νόμος και Τάξη.
Καθώς πλησίαζα τις εμβληματικές κολόνες,
όλοι κοιτούσαν προς τα πάνω.
Έστρεψα το βλέμμα μου εκεί που κοιτούσαν.
Είδα εκείνη τη μεγάλη τρύπα στον Βόρειο Πύργο.
Οι Πύργοι ήταν τεράστιοι.
Χιλιάδες κόσμου ήταν κάθε μέρα εκεί.
Ήξερα πολλούς εκεί.
Τηλεφώνησα κατευθείαν στο 212-938-5029.
Στο γραφείο της Τζοάν.
Άκουσα μπιπ, μπιπ, μπιπ.
Δεν ήταν ο ήχος του κατειλημμένου.
Ήταν σαν ήχος που σήμαινε "εκτός λειτουργίας".
Εννιά η ώρα. Έπρεπε να δουλεύει.
Σκέφτηκα "Γαμώτο".
Έπρεπε να πάμε εκεί.
Και ξαφνικά…
Εκείνον τον πρώτο ήχο, που νόμιζα πως ήταν αντίλαλος,
τώρα τον άκουσα χωρίς αντίλαλο.
Μια μεγάλη έκρηξη.
Έπεσα στο πεζοδρόμιο.
Και δεύτερο αεροπλάνο.
9:03 π.μ.
Ήμασταν στον 78ο όροφο του Νότιου Πύργου.
Είμαι ακόμα ζωντανός επειδή στεκόμασταν
απέναντι από εκεί που έπεσε το αεροπλάνο.
Έπεσα μπρούμυτα στο πάτωμα.
Και δεν ήξερα γιατί.
Όλα σκοτείνιασαν.
Κόσμος έκλαιγε και φώναζε.
Δίπλα μου ήταν μια γνωστή μου.
Τη σκούντησα και ρώτησα "Είσαι καλά;"
Δεν απάντησε. Κατάλαβα πως ήταν νεκρή.
Παντού υπήρχαν νεκροί.
Επικρατούσε χάος και πανικός. Κανείς δεν ήξερε τι συνέβαινε.
Το Ανθρωποκτονιών και όλοι οι άλλοι
θα έκαναν έκτακτη επιχείρηση στην περιοχή.
Πήγαινα με το αμάξι με δύο συνεργάτες,
με τις σειρήνες να ηχούν απ' το 13ο Τμήμα.
Αμέσως μετά είδαμε ένα σύννεφο καπνού στον Νότιο Πύργο.
Καταλάβαμε ότι κάτι είχε συντριβεί στον άλλον Πύργο.
-Θεέ και Κύριε! -Θεέ μου.
Κι άλλο αεροπλάνο.
-Θεέ μου! -Θεέ και Κύριε.
Κοιταχτήκαμε μεταξύ μας στο αμάξι
και είπαμε
"Δεν είναι ατύχημα, γαμώτο".
Σκέφτηκα κατευθείαν τη γυναίκα μου.
Δούλευε στη Salomon Smith Barney.
Ήταν στο Μανχάταν.
Ήξερα ότι είχε αρκετούς πελάτες
σ' ένα απ' τα κτίρια του Κέντρου Εμπορίου.
Πήγαινε συχνά εκεί.
Οπότε, το σκεφτόμουν συνέχεια.
Είχα ένα κινητό, μια μπακατέλα,
ένα StarTAC, κάτι τέτοιο, τέλος πάντων.
Θυμάμαι ότι προσπαθούσα να την πάρω στη δουλειά,
την έπαιρνα στο κινητό,
αλλά δεν έπιανα γραμμή.
Ήταν νεκρό.
Δεν είχα σήμα ούτε τίποτα.
Στο Μανχάταν γινόταν πανδαιμόνιο.
Ο κόσμος εγκατέλειπε οχήματα πάνω στις διασταυρώσεις.
Παράτα το αμάξι! Πάμε!
Προσπαθούσαμε να πάμε εκεί που έπρεπε,
στη γωνία Τσερτς και Βέσι.
Φτάσαμε στα μισά της Μέιντεν Λέιν,
και φρακάραμε.
Παρατήσαμε το βανάκι και βγήκαμε έξω.
Αρχίσαμε να τρέχουμε προς το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου.
Καθώς πλησιάζαμε τους Πύργους, κοιτάξαμε πάνω.
Κρεμόταν κόσμος απ' τις δοκούς.
Έβγαινε ένα μαύρο σύννεφο καπνού.
Ο κόσμος έστελνε σημειώματα.
"Βοηθήστε με. Είμαι στον τάδε όροφο".
Είναι…
Νιώθεις…
Δεν το χωράει ο νους σου.
Κι ο αρχιφύλακας να λέει "Πάμε. Ας συνεχίσουμε.
Πρέπει να πάμε εκεί που πρέπει.
Θα μας πουν από πάνω τι πρέπει να κάνουμε".
Ήταν απίστευτη η φωτιά στον 78ο όροφο.
Άκουγες κροταλίσματα, δεν ήξερες τι συνέβαινε,
αλλά η φωτιά χειροτέρευε.
Κάτι έπεσε απ' το ταβάνι δίπλα στο κεφάλι μου.
Σκέφτηκα "Πλάκα μου κάνεις. Πρέπει να βγω από δω".
Σκεφτόμουν "Είμαι στον 78ο όροφο ενός κτιρίου που καίγεται".
Δεν ήξερα πώς να βγω.
Το ένστικτο σου λέει να βοηθήσεις τον κόσμο που τρέχει.
Πήγα να τους πλησιάσω,
κι ο αρχιφύλακας μ' άρπαξε απ' τον σβέρκο και με τράβηξε πίσω.
Κάποιος πήδηξε.
Κι έπεσε μπροστά μου.
Σκότωσε κάποιον μπροστά μου.
Ήταν αποτρόπαιο.
Αποτρόπαιο θέαμα.
Δεν γινόταν να κάνουμε τίποτα.
Δεν είναι τόσο η εικόνα όσο ο ήχος.
Συγγνώμη.
Όταν ένας άνθρωπος πέφτει
από τόσο μεγάλο ύψος,
ακούγεται σαν γυαλί που σπάει.
Και παθαίνει μεγάλη ζημιά.
Είμαι ντετέκτιβ στη Νέα Υόρκη,
οπότε έχω δει θάνατο, φρικιαστικές δολοφονίες,
πολλή βία και τα σχετικά.
Απ' τα πιο ανατριχιαστικά πράγματα που δεν ξεχνάω ποτέ
είναι το γεγονός ότι εκείνοι οι κακόμοιροι
προτίμησαν να πηδήξουν απ' το να καούν ζωντανοί.
Δεν υπάρχει επιλογή.
ΝΟΤΙΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΧΩΡΟΣ ΣΥΝΤΡΙΒΗΣ: ΟΡΟΦΟΙ 77-85
Όταν ήμουν στον 78ο όροφο,
σκέφτηκα "Έχω δυο γιους που με χρειάζονται,
αλλά δεν ξέρω πώς να βγω από δω".
Υπήρχαν πολλά συντρίμμια, και ένιωθες την κάψα.
Συνάντησα δύο γυναίκες.
Ήρθαν δύο τύποι, και βρήκαμε ένα άδειο κλιμακοστάσιο.
Φτάσαμε στον 75ο όροφο.
Δύο πυροσβέστες της Νέας Υόρκης ανέβαιναν τις σκάλες.
Είχαν κάτι μεγάλες φιάλες στην πλάτη. Κουβαλούσαν βαρύ εξοπλισμό.
Είπαμε "Να πάτε στον 78ο όροφο. Άσχημη η κατάσταση".
Θυμάμαι να μας λένε
"Μην ανησυχείτε για μας. Εσείς φροντίστε να σωθείτε.
Φύγετε. Θα πάμε εμείς στον 78ο όροφο".
Ήταν μια αποκάλυψη για το πώς σκέφτεται ο κόσμος
και πώς ανταποκρίνονται οι διασώστες σε τέτοιες καταστάσεις.
Πάμε!
Οι αστυνομικοί του Κάτω Μανχάταν βοηθούσαν να εκκενωθούν τα κτίρια.
Οι αστυνομικοί του Άνω Μανχάταν ήταν μαζί μας.
Πήγαμε στο Παρκ Πλέις,
μισό τετράγωνο μακριά απ' το Κέντρο Εμπορίου.
Έστειλαν τέσσερις αστυνομικούς σε κάθε όροφο
για να βοηθήσουν με την εκκένωση.
Καθώς κατεβαίναμε,
είδαμε αρκετά συντρίμμια,
αλλά καταφέραμε να τα περάσουμε
για να φτάσουμε στον 40ό όροφο.
Ένας αστυνομικός στο ασανσέρ έλεγε
"Μπείτε. Θα σας βγάλω έξω".
Κατεβήκαμε στον πρώτο όροφο.
Παντού υπήρχε σκόνη και πεταμένα πράγματα.
Ήταν απίστευτο. Δεν έβλεπες τίποτα.
Βγήκαμε απ' την πόρτα.
Δεν καταλάβαινα τι συνέβαινε.
Μόνο χαοτικό θα το χαρακτήριζα.
Μάλλον ήμουν σε πολύ άσχημη κατάσταση,
οπότε ήρθε και με πήρε μια αστυνομικός.
Δεν ήξερα τίποτα για εκείνη.
Ήξερα μόνο ότι κάποιος με βοηθούσε.
Έπειτα κάποιος με φωτογράφισε.
Η αστυνομικός με πήγε να κάτσω στο πεζοδρόμιο.
Τότε με πήγαν στο ασθενοφόρο.
Έπειτα εκείνη γύρισε στο κτίριο.
ΡΟΤΖΕΡ ΠΑΡΙΝΟ
Πήγα στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου.
Όταν πήγα στο σημείο,
είδα στον δρόμο έναν κινητήρα αεροπλάνου.
Σκέφτηκα ότι ίσως έβρισκα τον σειριακό αριθμό
για ν' αναγνωρίσουμε το αεροπλάνο.
Ειλικρινά, υπό την τόση πίεση, σκέφτηκα ως ντετέκτιβ,
και όχι ως επικεφαλής.
Ήρθα γρήγορα στα συγκαλά μου
και πήγα στο προσωρινό αρχηγείο
που ήταν απέναντι απ' τον Νότιο Πύργο,
για να τηλεφωνήσω στους ανωτέρους μου.
Έφτανα στο Κέντρο Εμπορίου.
Στεκόμουν εκεί μόνος μου. Σκεφτόμουν "Τι να κάνω;"
Στην ακαδημία δεν μας εκπαίδευσαν ποτέ για τέτοια.
Ήμουν 27 χρονών.
Ή 28 ετών. Ένα απ' τα δύο.
Ήμουν πολύ νεαρός τότε.
"Τι να κάνω;"
Σκεφτόμουν "Πώς θ' ανέβω να τη βγάλω από κει;"
Η Τζοάν ήταν πάντα δίπλα μου απ' όταν ήμουν μικρός.
Καμάρωνε για την καριέρα μου. Ήρθε στην αποφοίτηση απ' την ακαδημία.
Μου δάνεισε 3.000 δολ. για το πρώτο σπίτι μου.
Βασιζόμουν πάντα πάνω της.
Πώς διάολο θα τη βοηθούσα τώρα εγώ;
Έψαχνα καθοδήγηση.
Στο τέλος, βρήκα τον υπαστυνόμο μου.
Πηγαίναμε νότια. Ήμασταν μπροστά απ' το κτίριο της Verizon.
Άκουσα ένα βουητό.
Τα κινητά δεν λειτουργούσαν.
Μιλούσα στο σταθερό.
Το τηλέφωνο άρχισε να τραντάζεται και να κινείται στο τραπέζι.
Σκέφτηκα το μετρό.
Ένιωσα το έδαφος να κινείται.
Το βουητό έγινε πιο δυνατό.
Νόμιζα πως έγινε έκρηξη. Τόσο δυνατό ήταν.
Αλλά ήταν ένας συνεχής θόρυβος.
Ακουγόταν σαν…
Είδα ξαφνικά τον 30ό όροφο και κάτω…
Θεέ μου!
9:59 π.μ.
Μερικά τετράγωνα μακριά,
είδα να βγαίνει λευκός καπνός από κει που ήταν ο Νότιος Πύργος.
Θεέ μου!
Ερχόταν προς εμένα και τον συνεργάτη μου,
με μεγάλη ταχύτητα.
Οι δυο μας κοιταχτήκαμε ενστικτωδώς
κι αρχίσαμε να τρέχουμε βολίδα.
Τρέχαμε για να βρούμε καταφύγιο στο πολυκατάστημα Syms.
Ο υπαστυνόμος μου είπε εκείνη τη στιγμή
"Τρέχα, γαμώτο!"
Φύγετε από δω!
-Γρήγορα! -Ελάτε!
Τότε όλοι οι αστυνομικοί που ήταν μαζί μου
για να βοηθήσουμε με την εκκένωση
έτρεχαν προς το μέρος μου σαν ένα κοπάδι ταύρων.
Έπεσα με τα μούτρα στο πεζοδρόμιο,
κι εκείνοι με ποδοπάτησαν.
Δεν μπορώ να τους κατηγορήσω, υποθέτω.
Αν και ήμουν πολύ θυμωμένη.
Άκουσα να σπάει το γόνατό μου, η μέση μου.
Ένιωσα κατευθείαν τον πόνο.
Ήμουν ακινητοποιημένη, με χέρια και πόδια στο πεζοδρόμιο.
Δεν μπορούσα να κουνηθώ.
Δύο άντρες απ' το 23ο Τμήμα,
δεν έμαθα ποτέ τα ονόματά τους…
Το ίδιο συνέβη και σ' εκείνους.
Με ρώτησαν "Μπορείς να περπατήσεις;" "Μπορώ να τρέξω. Πάμε".
Έλα!
Δεν μπορέσαμε ν' απομακρυνθούμε απ' τα συντρίμμια.
Οπότε, πήγαμε γρήγορα στην οδό Μπρόντγουεϊ,
γονατίσαμε και προσπαθήσαμε να καλυφθούμε όπως μπορούσαμε.
Προσπαθήσαμε να μπούμε στο Κέντρο 7,
που ήταν βόρεια των Δίδυμων Πύργων.
Φαινόταν το πιο ασφαλές καταφύγιο.
Οι πόρτες ήταν κλειδωμένες.
Ετοιμαζόμουν να πυροβολήσω το τζάμι με το όπλο μου.
Δεν ήθελα να είμαι στον δρόμο.
Κάποιος άνοιξε την πόρτα από μέσα.
Φώναζε "Ελάτε μέσα!"
Μπήκαμε μέσα.
Στην ουσία, ήμασταν σε ένα τριώροφο γυάλινο αίθριο.
Το τζάμι έσπασε στο μπροστινό λόμπι,
κι ο τόπος γέμισε αμέσως χώμα και σκόνη.
Εκείνη ήταν πραγματικά η πιο τρομακτική στιγμή της ζωής μου.
Κι έχω κινδυνέψει αρκετές φορές στην καριέρα μου.
Αλλά ξαφνικά συνειδητοποιείς
ότι εδώ θα πεθάνεις.
Κάποια πράγματα κυλάνε πιο αργά και άλλα πιο γρήγορα.
Είναι εκπληκτικό το τι αντιλαμβάνεται το μυαλό.
Δεν είμαι θρησκόληπτος.
Αλλά όταν νιώθεις πως θα πεθάνεις,
πρέπει να προετοιμαστείς γρήγορα.
Και γι' αυτό ήμουν…
Είπα "Θεέ μου…"
Ήμουν 14 χρόνια νηφάλιος τότε.
Και σκέφτηκα αμέσως "Ξέρεις κάτι, Θεέ μου;
Ευχαριστώ γι' αυτά τα 14 χρόνια.
Πρόσεχε την οικογένειά μου".
Και σκέφτηκα "Ήρθε η ώρα. Πρέπει να το περάσεις".
Το κτίριο όπου βρισκόμουν άρχισε να γεμίζει μάλλον με καπνό.
Και θυμάμαι από το δημοτικό κιόλας
ότι, όταν υπάρχει καπνός, πέφτεις στα γόνατα και σέρνεσαι.
Αλλά ο καπνός εδώ
είναι πυκνός προς τα κάτω
και αραιός προς τα πάνω.
Οπότε, μπερδεύτηκα τελείως
και αμφέβαλλα για όσα είχα μάθει
απ' την αδελφή Ελίζαμπεθ στο κατηχητικό το 1968.
Έπεσε ολόκληρος ο Πύργος!
Έπεσε!
Να πάρει η ευχή!
Στο Κέντρο 7 δεν έγινε συντριβή, δεν υπήρχαν συντρίμμια.
Δεν πέθανες.
Πιάσε δουλειά. Κάνε κάτι χρήσιμο.
Μετά βίας έβλεπες μέσα στο κτίριο.
Είχα έναν φτηνιάρικο φακό πάνω μου.
Άκουσα κόσμο να φωνάζει στις κυλιόμενες,
οπότε πήγα προς τα κει.
Ήμουν ο μόνος ένστολος.
Κι ένας τύπος… Δεν ξέρω αν ήταν πυραγός ή φύλακας.
Είπε "Ευτυχώς! Ήρθε η αστυνομία!"
Σκέφτηκα…
"Ναι, εγώ είμαι η βοήθεια, αλλά δεν μπορώ να κάνω και πολλά".
Ο Νότιος Πύργος έπεσε.
Ώρα ν' ανασυγκροτηθούμε.
Αρχίσαμε να πηγαίνουμε προς τον Βόρειο Πύργο.
Είδα τους πυροσβέστες.
Έριχναν νερό στα μάτια τους.
Έκλαιγαν.
Κάποιοι απλοί πολίτες κατάφεραν να βγουν απ' το κτίριο.
Άρπαξα έναν τύπο και τον αγκάλιασα σφιχτά.
Ήταν ολόκληρος άντρας, πολύ μεγαλύτερός μου, γύρω στα 40.
Έκλαιγε και…
Και πάλι, μεγάλο σοκ.
Είχα πάθει σοκ.
Είπα "Όλα θα πάνε καλά".
Η σκόνη κατακάθισε.
Πήγαμε στο πλέον γνωστό ως "Σημείο Μηδέν"
για να βοηθήσουμε να εκκενωθεί γρήγορα το κτίριο.
Όταν φτάσαμε εκεί, το κτίριο δεν υπήρχε πια.
Υπήρχε ένα σπασμένο κομμάτι από το κτίριο
στη μέση της γωνίας Τσερτς και Βέσι.
Ο Νότιος Πύργος, αν και χτυπήθηκε δεύτερος,
έπεσε πρώτος,
επειδή χτυπήθηκε πιο χαμηλά,
οπότε επηρεάστηκε η αντοχή του κτιρίου.
26 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1993
Μετά τη βόμβα του 1993 στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου,
μας είπαν ότι ένα αεροπλάνο δεν μπορούσε να γκρεμίσει τον πύργο.
Αλλά πλέον αναθεωρώ.
Απομακρυνθείτε. Θα πέσει ο Πύργος.
-Έτσι σας είπαν; -Ναι, θα πέσει.
Είπαμε σε μερικούς αστυνομικούς
ν' απομακρύνουν τον κόσμο.
Φαινόταν ότι θα έπεφτε και το δεύτερο κτίριο.
-Φύγετε από δω, γαμώτο! -Φεύγουμε!
Είδα τραυματιοφορείς.
Ρώτησα "Τι κάνεις;"
Είπε "Θα ξαναμπούμε στο κτίριο". Είπα "Δεν πας καλά".
Είπε "Πρέπει να βγάλουμε έξω τον κόσμο".
Ένιωσα δειλός…
που ήμουν έτοιμος να φύγω.
Σκέφτηκα "Δεν γαμιέται.
Θα μείνω. Δεν θα με κάνει ρεζίλι ο πυροσβέστης".
Φύγετε! Γρήγορα!
Ο Βόρειος Πύργος είχε την κεραία στην κορυφή.
Άρχισε να γέρνει.
Ακούσαμε έναν θόρυβο. Εγώ σίγουρα τον άκουσα.
Κάτι σαν τρίξιμο.
Ήμασταν δύο τετράγωνα μακριά.
Άκουγες το βουητό.
Και τότε είδα τον Πύργο να πέφτει, γαμώτο.
10:28 π.μ.
Ο Πύργος πέφτει!
Απομακρυνθείτε!
Όταν έπεσε ο Πύργος,
φαντάστηκα τους δυο γιους μου…
να μ' ενθαρρύνουν
να τρέξω όσο πιο γρήγορα μπορούσα.
Και να πέσω κάτω.
Πήγα και κρύφτηκα στο κράσπεδο.
Εγώ ο χοντρομπαλάς, με τα 110 κιλά μου,
στριμώχτηκα σ' ένα πεζοδρόμιο τόσο δα
για να επιβιώσω.
Έβαλα τα πόδια προς την έκρηξη, όπως μας έμαθαν στον στρατό.
Ήταν σαν ανεμοστρόβιλος.
Στα δεξιά μου, είχε αναποδογυρίσει ένα φορτηγό.
Μετά όλα σκοτείνιασαν.
Δεν έβλεπα τίποτα.
Επικρατούσε απόλυτη σιωπή.
Αναρωτήθηκα αν πέθανα.
Δεν ένιωθα πόνο.
Και ξαφνικά, δεν μπορούσα ν' αναπνεύσω.
Στο τέλος έβαλα τα χέρια μου στο στόμα μου
και έβγαλα κομμάτια από τσιμέντο.
Έβηχα, είχα πέσει στα γόνατα.
Μια γυναίκα με άρπαξε.
Με πήγε σ' έναν κρουνό για να πλύνω τα μάτια μου.
Μου έδωσε λίγο νερό.
Ακόμα θυμάμαι το πρόσωπό της.
Ήταν μια ευχάριστη στιγμή σ' εκείνη τη μέρα.
Κάποιος με βοήθησε όταν είχα ανάγκη.
Ήλπιζα ότι η Τζοάν είχε βγει.
Ήλπιζα ότι είχαν βγει και οι συνάδελφοί της.
Ήλπιζα να είχε βγει πολύς κόσμος.
Σε τέτοια κατάσταση σοκ,
δεν καταλαβαίνεις την έκταση αυτού που βλέπεις.
Ήμασταν στο πολυκατάστημα Syms.
Όσοι είχαν πάει για ψώνια εκεί ήταν πανικόβλητοι.
Έπρεπε να τους βγάλουμε έξω.
Ό,τι κι αν είχε ο καπνός έτσουζε τα μάτια μου.
Πήραμε κάτι μαντήλια τσέπης που ήταν στη βιτρίνα,
τα βρέξαμε και τα μοιράσαμε.
Στους υπαλλήλους και στον κόσμο εκεί μέσα
είπαμε να καλύψουν τα πρόσωπά τους με τα μαντήλια
και να προσπαθούν να μην αναπνέουν τον αέρα.
Τους είπαμε να πάνε προς το νερό, ο ένας πίσω από τον άλλον.
Εκεί περίμεναν φεριμπότ και ιδιωτικά σκάφη
που απομάκρυναν τον κόσμο απ' το Μανχάταν.
Εγώ κι οι συνεργάτες μου δεν θα φεύγαμε.
Αναρωτιόμασταν τι να κάνουμε τώρα.
Σκεφτόμουν τη γυναίκα μου και αν ήταν ασφαλής.
Προσπάθησα να την πάρω πάλι απ' το κινητό.
Καμία τύχη και πάλι.
Δεν είχα σήμα, δεν μπορούσα να τηλεφωνήσω σε κανέναν.
Δεν υπήρχαν μέσα επικοινωνίας.
Ο ένας Πύργος είχε τη βασική κεραία μετάδοσης,
για τα κινητά, την τηλεόραση, το ραδιόφωνο.
Δεν επικοινωνούσαμε με τις άλλες υπηρεσίες.
Είχαμε σύστημα ασύρματων με την αστυνομία.
Οπότε, μπορούσαμε ν' ακούμε όσα έλεγαν μεταξύ τους.
-Το επιτελείο είναι βόρεια της οδού Βέσι. -Ελήφθη.
Αλλά τίποτα άλλο.
Κι επικρατούσε πολλή σιωπή.
Άκουγες μόνο τον συναγερμό των πυροσβεστών
για το οξυγόνο που είχαν στις φιάλες στην πλάτη τους.
Ήταν όλα πολύ σιωπηλά,
αλλά ταυτόχρονα εκκωφαντικά
γιατί εκείνη η περιοχή του Μανχάταν ήταν σαν φαράγγι.
Κάτι που βίωσα εκείνη τη μέρα…
Εκ των υστέρων, κατάλαβα ότι ήταν μοναξιά.
Ήμουν μακριά απ' τους συνεργάτες μου.
Πολύ άσχημο για αστυνομικό.
Σε ένα σημείο τέτοιας καταστροφής,
ήταν μια αίσθηση που σε κατέκλυζε.
Ήσουν απομονωμένος.
Σκέφτηκα "Ας πάω να βρω με ποιον πρέπει να είμαι".
Πέρασα ένα μπαρ.
Ήταν περίεργο.
Πέρασε μια σκέψη απ' το μυαλό μου.
Δεν θα μου έλεγε κανείς τίποτα αν πήγαινα στο μπαρ
κι έπινα ένα ποτήρι Johnnie Walker.
Ο αλκοολισμός είναι αρρώστια.
Σαν μια φωνούλα που σου λέει
"Έλα τώρα, δεν θα σου κάνει τίποτα μια γουλιά".
Αυτές οι σκέψεις μού τριβέλιζαν το μυαλό.
Σκέφτηκα
"Όχι σήμερα. Έχω δουλειά".
Και…
Είμαι νηφάλιος μέχρι και σήμερα. Κοντεύω τα 38 χρόνια.
Ήμουν επικεφαλής της ομάδας ντετέκτιβ του Μπρονξ.
Πήγαμε γρήγορα στο Μανχάταν.
Φτάναμε στη γωνία Τρίνιτι και Λίμπερτι,
όταν έπεσε ο Βόρειος Πύργος.
Εκεί κοντά υπήρχε ένα φαστφουντάδικο Burger King.
Οπότε, το εκμεταλλεύτηκα
κι έκανα το Burger King προσωρινό αρχηγείο.
Άρχισα ν' αναθέτω αποστολές.
Πηγαίναμε στο σημείο όλη τη μέρα.
Πήγαιναν αστυνομικοί απ' το Μπρούκλιν, απ' το Άνω Μανχάταν.
Ήταν η μόνη φορά στην καριέρα μου
που δεν ήθελα να πάω στη δουλειά.
Ήθελα να μείνω σπίτι με την οικογένειά μου.
Αυτή ήταν η προτεραιότητά μου,
αλλά έπρεπε να την παραμερίσω
και να πάω απ' το Κουίνς στο Μανχάταν.
Εγώ πήγαινα απ' το Μπρονξ.
Το αμάξι μου δεν δούλευε.
Ήταν απίστευτο. Τα πάντα ήταν κλειστά.
Δεν υπήρχαν τρένα. Όλοι έρχονταν με τα πόδια απ' το Μανχάταν.
Προσπάθησα να κάνω οτοστόπ, αλλά δεν σταματούσε κανείς.
Πήγα μ' ένα φίσκα λεωφορείο στη λεωφόρο Λέξινγκτον.
Κατέβηκα στην 21η Οδό
και πήγα στο τμήμα μου.
Αγνοούνταν πολλοί γνωστοί μου.
Κανείς δεν ήξερε πού ήταν ο καθένας.
Η Αστυνομία της Ν. Υόρκης άρχισε να ερευνά τους αγνοούμενους.
Τους πολίτες, τους διασώστες.
Πολλοί από μας αρχίσαμε να ψάχνουμε λίστες με αγνοούμενους.
Μη χρησιμοποιείτε τον ασύρματο. Τραυματίστηκε μια αστυνομικός.
Ακούγαμε για να δούμε ποιοι είχαν εγκλωβιστεί στο κτίριο.
Αστυνόμε, πού είσαι; Πού ήσουν τελευταία;
Σερνόμουν στα χαλάσματα
για να πάω σε όποιον είχε ανάγκη.
Κάποια στιγμή, τα παπούτσια μου έλιωσαν
κι έγδαρα τα χέρια μου.
Δεν ξέραμε πώς να διαχειριστούμε τους τόσους αγνοούμενους,
πώς να εξακριβώσουμε τους αγνοούμενους,
πώς να βεβαιωθούμε αν είναι εκεί.
Έφυγα απ' το 13ο Τμήμα
και πήγα νότια, προς το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου.
Ήθελα να βρω τον γείτονά μου, τον Μπιλ ΜακΓκίν,
να δω αν είναι καλά.
Πριν φύγω απ' το σπίτι εκείνο το πρωί,
μου χτύπησε την πόρτα η γυναίκα του Μπιλ.
Είπε ότι ο Μπιλ δούλευε.
Τον έπαιρνε τηλέφωνο, δεν τον έβρισκε.
Είπα "Θα τον ψάξω όταν πάω στο κέντρο".
Ψάξαμε λίγο.
Τους ρωτούσα όλους "Είδατε τον Μπιλ ΜακΓκίν;
Δούλευε στην πυροσβεστική, στη γωνία 10ης Οδού και Γκρίνουιτς.
Μήπως τους έχετε δει;"
Ρώτησα έναν πυροσβέστη, κι έκανε…
"Εκείνοι οι πυροσβέστες πέθαναν".
Ένιωσα πολύ άσχημα.
Η κόρη του, η Κορντίλια, ήταν γύρω στα έξι.
Είχε έρθει στο σπίτι μου εκείνο το πρωί.
Έπαιζε με τον γιο μου.
Κάποια στιγμή είπε "Μου βγήκε το δόντι".
Της βγήκε το πρώτο δόντι.
Είπε "Θα το δείξω στον μπαμπά όταν έρθει σπίτι".
Ήθελε να το δείξει στον μπαμπά της,
και ήξερα ότι εκείνος δεν θα επέστρεφε σπίτι.
Στενοχωρήθηκα πολύ.
Καταλήξαμε ανατολικά, στη Γέφυρα του Μανχάταν.
Θυμάμαι ότι είδα κάποιον που φώναζε "Κάντε πίσω!
Ένα βανάκι είναι στη Γέφυρα! Θα την ανατινάξουν!"
Πανικοβληθήκαμε όλοι μας.
Εγώ, οι συνεργάτες μου και ο κόσμος.
Σκέφτηκα "Γιατί τρέχουμε, γαμώτο;"
Ήρθαν οι πυροτεχνουργοί. Δεν υπήρχαν εκρηκτικά στο βανάκι.
Το είχαν απλώς εγκαταλείψει.
Αρχικά, μου ακούστηκε λογικό.
Σκεφτόμουν "Τι άλλο θ' ακολουθήσει;"
Ήμασταν πανικόβλητοι.
Κυκλοφορούσαν διάφορες φήμες.
Αγνοούνταν περίπου οκτώ αεροπλάνα.
Δεν ξέραμε πού βρίσκονταν.
Κάποιες φήμες ήταν αλήθεια, όμως.
Μάθαμε ότι έγινε επίθεση στο Πεντάγωνο.
Μάθαμε για τη συντριβή αεροπλάνου στο Σάνκσβιλ της Πενσιλβάνια.
Με τόσες επιθέσεις σε πολλαπλά σημεία,
δεν ξέραμε τι σχεδίαζαν οι τρομοκράτες,
αν θα επιτίθεντο στο Εμπάιρ Στέιτ,
αν θα επιτίθεντο στο μετρό.
Ξέραμε ότι έκαναν επίθεση τότε,
και σε πολλαπλά σημεία μάλιστα.
Καθώς πλησιάζαμε και συνεχίζαμε να βοηθάμε κόσμο,
δεν είχα μιλήσει ακόμα με τη γυναίκα μου.
Προσπάθησα ξανά να της τηλεφωνήσω.
Τελικά κατάφερα να μιλήσω στην κοπέλα που είχαμε για νταντά.
Τη ρώτησα αν είχε νέα της γυναίκας μου.
Είπε "Ναι, έρχεται. Είναι στο Νιου Τζέρσεϊ".
Ήταν καλά, οπότε…
Έτσι, κατάφερα να συγκεντρωθώ, να βοηθήσω κι άλλο,
με την ελπίδα να σώσω όσους είχαν εγκλωβιστεί στους Πύργους.
Εκείνη τη στιγμή, βρισκόμουν σε σοκ.
Ήμουν αφυδατωμένη
και περιπλανιόμουν μόνη μου.
Πήγα στην πολυκατοικία Γούλγουορθ,
κι έτυχε να δω τον Πιτ Πανούτσιο,
τον αρχιφύλακα απ' το 19ο Τμήμα, με τον οποίον δούλευα τα βράδια.
Σκέφτηκα "Επιτέλους ένας γνωστός!"
Κι εκείνος είπε "Θεέ μου, Τζοάν!
Πού ήσουν;"
Όταν ξαναβρέθηκα με αστυνομικό στο 19ο Τμήμα,
ένιωσα μεγάλη ανακούφιση.
Είναι ζωντανή.
Μας χώριζαν εξαρχής δυο τετράγωνα το πολύ.
Τέτοιο χάος επικρατούσε.
Μου είπε "Τα χάλια σου έχεις".
Και του είπα "Κι εσύ δεν πας πίσω".
Η Τζοάν κούτσαινε άσχημα.
Όταν είδα το γόνατό της, σκέφτηκα…
Εγώ θα είχα πέσει κάτω και θα ούρλιαζα απ' τον πόνο,
ενώ εκείνη…
"Είμαι καλά. Να κάνουμε τη δουλειά μας.
Θα πάω μετά στο νοσοκομείο".
Κάποιος επικεφαλής ήρθε και είπε
"Χρειαζόμαστε άτομα σ' αυτόν τον δρόμο προς το Κέντρο Εμπορίου 7".
Είχε πάρει φωτιά.
5:20 μ.μ.
Έβγαζε έναν απόκοσμο ήχο.
Τρέξαμε.
Είδαμε ένα γιγαντιαίο σύννεφο σκόνης
να βγαίνει στην οδό Μπρόντγουεϊ.
Και σκέφτεσαι "Πότε θα τελειώσει όλο αυτό;"
Όταν έφτασα πια σπίτι,
δεν το πίστευα ότι ήμουν στο σπίτι.
Η κόρη μου με αγκάλιασε πολύ σφιχτά
και είπε "Ήξερα ότι ήσουν καλά.
Ήξερα ότι ήσουν καλά".
Κάθισα κυριολεκτικά στην μπανιέρα,
και η δεκάχρονη κόρη μου μ' έκανε μπάνιο.
Μου έλεγε "Είσαι εδώ.
Είμαι πολύ τυχερή που γύρισες".
Εγώ κι η γυναίκα μου κλαίγαμε
και φιλούσαμε την κόρη μας.
Κοιμήθηκε στο κρεβάτι μας.
Ήταν σαν ένα συναίσθημα τρόμου
που έφυγε από πάνω μου μόλις πήγα σπίτι,
όταν ήμουν με την οικογένειά μου.
Ένιωσα μεγάλη ανακούφιση.
Κοιμήθηκα καμιά ώρα μόνο.
Έκανα ντους, άλλαξα ρούχα και γύρισα στη δουλειά.
Είπαν να πάμε στις 4:00 π.μ.
12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2001
Καθώς το τμήμα οργανωνόταν,
όλοι είχαν τις οδηγίες τους.
Όλοι οι ντετέκτιβ αξιοποιήθηκαν με κάποιον τρόπο
σχετικά με το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου.
Δούλευα στο Σημείο Μηδέν.
ΣΗΜΕΙΟ ΜΗΔΕΝ: ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ
Μετά από μερικές μέρες, ο διοικητής μάς είπε
"Εσείς του Αστικού γυρίστε στο γραφείο,
αλλάξτε, βάλτε πολιτικά.
Θα πάτε να ψάξετε για πλιατσικολόγους".
Του ένευσα αρνητικά.
Είπα "Όχι".
Έκλαιγα.
Είχα πάθει υστερία.
Είπα "Πρέπει να γυρίσω πίσω, γαμώτο.
Δεν θα ψάξω για πλιατσικολόγους. Δεν με νοιάζουν.
Θα γυρίσω πίσω να ψάξω την Τζοάν".
Κι ο διοικητής μου μού είπε
"Γύρνα στο Σημείο Μηδέν.
Μείνε όσες μέρες χρειάζεσαι.
Να επικοινωνείς για να ξέρουμε ότι είσαι καλά".
Όταν οργάνωσαν τη λίστα με τους αγνοούμενους,
μάθαμε ότι 2.976 πολίτες,
37 αστυνομικοί των Λιμενικών Αρχών,
343 πυροσβέστες της Νέας Υόρκης
και 23 αστυνομικοί της Νέας Υόρκης
είχαν πεθάνει μέσα και γύρω απ' τους Πύργους.
Εγώ δυστυχώς γνώριζα αρκετούς απ' αυτούς,
όπως τη Μόιρα Σμιθ.
ΜΟΪΡΑ ΣΜΙΘ
Την είχα δει στο 13ο Τμήμα εκείνο το πρωί.
Συγκλονίστηκα. Ήταν απ' την παλιά μου γειτονιά.
Η Μόιρα ήταν η μόνη αστυνομικός που είχε πεθάνει μέσα στους Πύργους.
Ήταν αστυνομικός στο τμήμα μου.
Δεν το πίστευα. Ήξερα τη Μόιρα, είχε μια κόρη.
Έβλεπα την κόρη της καμιά φορά στα αποδυτήρια,
στο δωμάτιο των αστυνομικών.
Ήταν πολύ χαριτωμένη, με ροδαλά μάγουλα.
Ήταν πολύ δύσκολο.
Σε μια εφημερίδα, είδαμε φωτογραφία με τη Μόιρα να σώζει έναν πολίτη.
Τον έβγαζε απ' το κτίριο.
Δεν κατάλαβα πότε κατέβηκα και πότε με πήγαν στο νοσοκομείο,
αλλά μάλλον έγινε όταν κατέρρευσε ο Πύργος,
οπότε ίσως παραλίγο να είχα πεθάνει.
Κι η αστυνόμος Σμιθ…
Δεν ξέρω πόσα ακόμα άτομα είχε βοηθήσει πριν από μένα.
Ήταν πιστή στο καθήκον της ως αστυνομικός.
Ρίσκαρε ξανά τη ζωή της για να σώσει κι άλλους.
Καθώς ο χρόνος περνούσε,
η οικογένειά μου κατάλαβε ότι η Τζοάν δεν θα επέστρεφε.
Είχαν χάσει κάθε ελπίδα.
Άρχισαν να το συνειδητοποιούν.
Οπότε, κανόνισαν τα της κηδείας.
Εκείνη τη μέρα, γύρισα σπίτι απ' τη δουλειά.
Χτύπησε το τηλέφωνο.
"Μπράιαν, σε θέλει ο θείος Μάικ".
Το κατάλαβα απ' τη φωνή του. Είναι μεγαλόσωμος, εύσωμος.
Έπνιξε έναν λυγμό. Είπε "Ναι…"
Ρώτησε "Σου τηλεφώνησε κανείς;"
"Όχι. Γιατί;"
Είπε "Βρήκαν την Τζοάν".
"Γαμώτο…"
Την είχαν βρει.
Και…
Πονάω μέχρι και σήμερα.
Πλέον τουλάχιστον
ξέραμε.
Ξέραμε τι απέγινε.
Δυστυχώς, πολλοί δεν έχουν βρει τους δικούς τους.
Κι ίσως δεν τους βρουν ποτέ.
Εμείς είχαμε την τύχη, αν μπορεί να θεωρηθεί τύχη,
να μάθουμε μες στις πρώτες εβδομάδες.
Μπείτε στη σειρά και μεταφέρετε τους κουβάδες.
Η τελευταία διάσωση έγινε 27 ώρες αφότου έπεσαν οι Πύργοι.
Μετά από κει, κανένας.
Η αποστολή διάσωσης έγινε γρήγορα αποστολή εύρεσης θυμάτων.
Στο γραφείο του ιατροδικαστή,
συνεχίσαμε ν' αναγνωρίζουμε θύματα,
να κάνουμε ό,τι μπορούμε
για να παραδώσουμε τα θύματα στις οικογένειές τους.
Υπήρχε πολύς πόνος στο κέντρο πένθους.
Θυμάμαι μια οικογένεια που μου έκανε διάφορες ερωτήσεις
ενώ κατέγραφα και καταχωρούσα οδοντόβουρτσες και χτένες
για να συλλέξουμε DNA.
Ήταν πολύ στενάχωρο
να βλέπεις τον φόβο και τη θλίψη στα πρόσωπά τους.
Εκείνο το πρωί δολοφονήθηκαν 2.976 πολίτες.
Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, έχει αναγνωριστεί το 60% απ' αυτούς.
Το 40% των οικογενειών δεν έχουν σορούς να θάψουν.
Όταν δεν ξέρεις, τρελαίνεσαι.
Η 11η Σεπτεμβρίου με βοήθησε να συνηθίσω τη μυρωδιά του θανάτου.
Στο νεκροτομείο είδα πολύ θάνατο.
Στην αρχή, δεν το άντεχα. Μου ερχόταν να κάνω εμετό.
Αλλά μετά από λίγο, η μυρωδιά δεν μ' ενοχλούσε.
Είχαμε 11 με 12 φορτηγά ψυγεία,
το ένα δίπλα στο άλλο, σ' ένα άδειο πάρκινγκ.
Ήρθαν σύλλογοι γυναικών κι άρχισαν ν' αφήνουν λουλούδια,
κάτι τεράστια στεφάνια προς τιμήν των νεκρών μέσα στα φορτηγά.
Πάνω από κει βάλαμε ένα τεράστιο λευκό κάλυμμα,
κι εκείνη η περιοχή έγινε το Μεμόριαλ Παρκ.
Ο κόσμος έγραφε στους τοίχους.
Καρφίτσωναν φωτογραφίες.
Και μια τέτοια φωτογραφία…
Ένα παιδί είχε ζωγραφίσει κάτι,
και πάνω πάνω έγραφε "Μαμά".
Αυτό μας θύμιζε ποιους ψάχναμε.
Μετά από λίγους μήνες, βρήκαν τον Μπιλ ΜακΓκίν.
Η γυναίκα του μου είπε "Τον βρήκαν εχθές το βράδυ".
Ήμουν στο νεκροτομείο εκείνη τη μέρα. Μας έφεραν δύο πυροσβέστες.
Δεν ήξερα ότι ήταν ανάμεσά τους.
Το έμαθα αργότερα.
Είχα προσέξει ότι, όταν έβρεχε,
άφηνε τα παπούτσια έξω απ' το διαμέρισμα.
Τα παπούτσια του Μπιλ, της Κορντίλια και του Λίαμ.
Ήταν πάντα απ' έξω.
Μια μέρα μετά την 11η Σεπτεμβρίου, γύρισα σπίτι ενώ έβρεχε.
Είδα τα παπούτσια του Λίαμ και της Κορντίλια.
Του Μπιλ έλειπαν.
Και τότε το συνειδητοποίησα. Δεν πίστευα ότι είχε πεθάνει.
Όποτε βρίσκαμε κάποιον διασώστη,
τα πάντα σταματούσαν.
Υψώναμε μια αμερικανική σημαία,
σηκωνόμασταν και κάναμε στρατιωτικό χαιρετισμό,
καθώς έβγαζαν τους νεκρούς απ' το Σημείο Μηδέν.
Ήταν…
Το σκέφτομαι και βουρκώνω.
Οι προσπάθειες εύρεσης θυμάτων κράτησαν εννιά μήνες περίπου.
Συνεχίστηκαν μέχρι τον Μάιο του 2002.
Δυσκολεύτηκα πολύ.
Ήμουν στη δουλειά, αλλά δεν μπορούσα να συνέλθω.
Έκλαιγα και…
Ήμουν κουλουριασμένος.
Προσπαθούσα να θυμηθώ τι έκανα και τα σχετικά…
Τότε ήταν που πραγματικά τρόμαξα.
Μάλλον άρχισα επιτέλους να σκέφτομαι τι συνέβη.
Οι δολοφονίες συνεχίζονταν.
Πέθαινε κόσμος και μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Οπότε, έπρεπε να έχουμε αστυνομικούς στους δρόμους.
Επανέφερε λίγη κανονικότητα στην καθημερινότητα, αλλά…
Οι προσπάθειες εύρεσης συνεχίζονταν.
Κάποιες φορές, κάποιος απ' την ομάδα μας
έκανε βάρδια στο γραφείο του ιατροδικαστή,
κι ήμασταν μόνο δύο στις προσπάθειες εύρεσης
στη χωματερή στο Στάτεν Άιλαντ.
Το Φρες Κιλς ήταν παλιά χωματερή στο Στάτεν Άιλαντ.
Μετέφεραν εκεί τα συντρίμμια.
Επομένως, ήταν αρμοδιότητα των ντετέκτιβ
να ψάχνουν τα συντρίμμια και να βρίσκουν ανθρώπινα μέλη
ή αντικείμενα που ανήκαν στα θύματα.
Σου έδιναν μια τσουγκράνα και σου έλεγαν "Ψάξ' τα.
Αν βρεις ταυτότητα ή κάτι που μοιάζει με οστό,
βάλε το στους κουβάδες".
Προσφέρθηκα να δουλέψω εκεί,
και μου πρόσφερε μεγάλη ικανοποίηση,
γιατί δίναμε κάποιες πληροφορίες
σε κάποιον συγγενή στην όλη διαδικασία.
Μετά από λίγο, οργανώθηκαν καλύτερα.
Έδιναν προστατευτικό εξοπλισμό,
μπότες, γάντια και μάσκες,
για να ψάχνουν τα συντρίμμια.
Δυστυχώς, μάλλον από κει έπαθα καρκίνο.
Μου βρήκαν καρκίνο στον προστάτη.
Είμαι τυχερός. Τον βρήκαν σε πρώιμο στάδιο.
Οι πιο πολλοί απ' όσους δούλευαν εκεί
αρρώστησαν λόγω της 11ης Σεπτεμβρίου.
Το 2021,
μου έστειλαν μήνυμα στο κωλοκινητό
ότι είχα καρκίνο.
Στην ουροδόχο κύστη.
Πολύ σπάνιος, ένας στους τέσσερις άντρες.
Στενοχωρήθηκα για περίπου δέκα λεπτά,
κι από κει που ένιωθα κάπως σαν θύμα,
κατέληξα να λέω
"Είμαι έτοιμος, πάμε. Θεραπεύστε μου την κωλοαρρώστια".
Κι αυτό ήταν.
Έπαθα καρκίνο δέρματος στο πρόσωπο.
Όταν το έμαθα, φοβήθηκα.
Μέχρι σήμερα,
πιο πολλοί έχουν πεθάνει από ασθένειες λόγω της 11η Σεπτεμβρίου
απ' όσους πέθαναν την ημέρα της επίθεσης,
κάτι που είναι πολύ ανησυχητικό.
Πιστεύω ότι οι τρομοκράτες ήθελαν αρχικά να γκρεμίσουν τους Πύργους
λόγω αυτού που συμβόλιζαν.
Μάλλον πέτυχαν κάτι πολύ χειρότερο,
γιατί η τραγωδία συνεχίζεται.
Έχουν περάσει 25 χρόνια.
Έχω θάψει τουλάχιστον 50 φίλους.
Φίλους, όχι απλώς
άτομα που δεν ήξερα.
Και πολλούς ακόμα.
Θεέ μου. Ήρθαν τα παιδιά.
Πώς πάει; Χαίρομαι που σε βλέπω.
-Μια χαρά δείχνεις. -Κι εσύ.
Ρότζερ.
Όλοι μας
πρέπει να μιλάμε.
Εγώ κι ο Πιτ μιλάμε. Το συζητάμε κάθε χρόνο.
Γεια σου, καλή μου.
Ξαναζούμε τον πόνο.
-Πώς είσαι; -Καλά είμαι.
Χαίρομαι που σε βλέπω. Φαίνεσαι καλά.
Και βοήθησε. Μέχρι που έπαψε να βοηθάει.
Χρειάστηκε να πάω σε ψυχολόγο.
-Δες το Μανχάταν. -Είναι… Ναι.
Πώς νιώθεις εδώ πάνω;
-Ναι… -Καταλαβαίνω.
-Κάπως περίεργα. -Ναι.
Ωραίο το νέο κτίριο, πάντως.
Πρώτη φορά έρχομαι στο νέο κτίριο.
Αλήθεια;
ΜακΛάουντ, είσαι αγροίκος.
Άσε ήσυχο το φιλαράκι μου.
Κόψε λίγο.
Πες τα, φίλε.
Έβλεπα φρικτούς εφιάλτες.
Αυτό είναι το χειρότερο.
Πας για ύπνο και νιώθεις ότι σ' έθαψαν ζωντανή.
Πιστεύω ότι όλοι οι αστυνομικοί έτσι νιώθουν.
Παραλίγο να πάθω νευρικό κλονισμό.
Αλλά είπαν "Θα σε στηρίξουμε" απ' το ίδρυμα της 11ης Σεπτεμβρίου.
"Θα σε βοηθήσουμε".
Βλέπω ότι είσαι λίγο αναστατωμένος.
-Ταραγμένος; -Ναι, δεν πειράζει.
Φοβόμουν να έρθω.
Πλέον είμαι υπέρμαχος της ψυχικής υγείας των αστυνομικών.
Πηγαίνετε σε ψυχολόγο. Το καλύπτει η ασφάλεια.
Καλό κάνει να μιλάμε.
Δεν μου αρέσει
που είμαι εδώ, σ' αυτό το μέρος.
Δεν μ' αρέσει εδώ πάνω, αλλά μ' αρέσει που είμαι μαζί σας.
Νιώθω προστατευμένη, γιατί το καταλαβαίνετε.
Ξέρουμε πράγματα που κανείς άλλος στη Γη δεν ξέρει,
και δεν χρειάζεται να μάθει.
Προσωπικά, δεν το ξεπέρασα ποτέ.
Η κόρη μου κόντευε τα δύο.
Ρωτούσε πού ήμουν όταν ερχόμουν στη δουλειά
για να ξεφύγω απ' τις αναμνήσεις, γαμώτο.
Για να μη με βασανίζει ξανά και ξανά όλο αυτό, κάθε μέρα.
Η ζωή μου δεν ήταν ποτέ ξανά η ίδια,
όπως και πολλών άλλων.
Δεν είχα τρόπο
ν' αναγνωρίσω τι περνούσα,
γιατί δεν το έβλεπα.
Δεν το καταλάβαινα.
Ήταν μια φρικτή επίθεση εναντίον της χώρας μας.
Ήταν τόπος εγκλήματος.
Και για πολλούς μήνες, νεκροταφείο.
Σκέφτομαι διάφορα.
Θυμάμαι στιγμές με τον Πιτ την Τζοάν από εκείνη τη μέρα.
Θυμάμαι τον Ρότζερ στο πάρκινγκ,
να ρίχνει νερό στο κεφάλι του.
Τα θυμάμαι τώρα όλα αυτά,
και μου είναι δύσκολο να τα σκέφτομαι.
Εκεί που ξέσπασα εγώ ήταν στο ντους.
Μπήκα στο ντους
κι έκλαψα.
Έκλαιγα με τις ώρες, και…
Αυτό δεν το είπα ποτέ σε κανέναν.
Έτσι το έβγαλα από μέσα μου.
Ναι.
Όταν βγήκα στη σύνταξη, μου ήρθε κεραμίδα.
-Ποια είμαι; Τι κάνω; -Σ' αλλάζει.
Όντως.
Γι' αυτό έκοψα το ποτό. Στη σύνταξη…
Πώς το αντιμετωπίζαμε; Πίνοντας.
Έτσι το αντιμετωπίζαμε. Και συζητώντας μεταξύ μας.
Αλλά τώρα κάποιοι υποφέρουν, γαμώτο, λόγω της 11ης Σεπτεμβρίου
και μετατραυματικού στρες που αγνοούσαν στην καριέρα τους.
Εσείς στο Ανθρωποκτονιών έχετε δει νεκρούς, νεκρά παιδιά.
Όλοι σας έχετε μετατραυματικό στρες.
Πρέπει να κάνετε κάτι γι' αυτό,
γιατί αλλιώς θα χειροτερέψει και θ' αλλάξετε ως άνθρωποι.
Ευτυχώς που κάνουμε αυτήν τη συνάντηση.
Τόσα χρόνια, νόμιζα πως τρελαινόμουν μόνος μου.
Αλλά δεν ήμουν μόνος. Και το ξέρω.
Όταν ήρθα εδώ… Συγγνώμη, πρέπει να…
Εσείς κλαίτε, όχι εγώ!
Θα σε δουλέψω μετά, όχι στις κάμερες.
Σ' αγαπώ.
Ν' αλαφρύνεις το μυαλό σου, όπως εμείς.
Μην τα μαζεύεις μέσα σου.
Χαίρομαι για τον Μπράιαν.
Τώρα που μίλησε, είναι εντελώς διαφορετικός.
-Κάνουμε ομαδική ψυχοθεραπεία. -Όντως.
-Δείτε μας. -Επειδή νιώθουμε άνετα.
-Ακριβώς. -Νιώθουμε άνετα μεταξύ μας.
Ξέρουμε…
Έχουμε φάει ψωμί κι αλάτι μαζί.
Η ψυχική υγεία είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική.
Και τώρα το καταλαβαίνω.
Αλλά μου πήρε 19 χρόνια περίπου για να μιλήσω σε ψυχολόγο.
Αναγκαστικά.
Γιατί δεν είμαι υπεράνθρωπος.
Εν μέρει φταίει το σύνδρομο του επιζώντα.
Αρχηγέ, Τόμι, ήσασταν στο Burger King.
Κι εκείνος, όλοι μας.
Αναρωτιέσαι όσο να 'ναι "Γιατί δεν συνέβη σ' εμένα;"
Το σκέφτεσαι.
Είχαμε 23 αστυνομικούς της Νέας Υόρκης,
37 αστυνομικούς των Λιμενικών Αρχών
και 343 πυροσβέστες που σκοτώθηκαν.
Για κάποιον λόγο ο Θεός μας έδωσε τις αναμνήσεις.
Για να τους θυμόμαστε.
Για να θυμόμαστε τι συνέβη, να μην το ξεχνάμε ποτέ.
Εκεί που ήταν κάποτε οι Δίδυμοι Πύργοι,
τώρα έχουμε τον Πύργο της Ελευθερίας.
Δεν τον έχω δει ποτέ απ' αυτό το ύψος.
Είναι πολύ μεγαλοπρεπής.
Χαίρομαι που τους τον τρίψαμε στη μούρη.
Χαίρομαι πολύ γι' αυτό.
Είμαστε όλοι ζωντανοί.
Όλοι μας επιβιώνουμε με κάποιον τρόπο.
Εκτιμώ που έφτιαξαν αυτό το μνημείο για εκείνες τις αναμνήσεις,
για τους διασώστες, τους Αμερικανούς, και για τους πολίτες άλλων χωρών
που σκοτώθηκαν εκείνη τη μέρα.
Είναι ένα σύμβολο σθένους και αντοχής.
Μας έριξαν κάτω, αλλά σηκωθήκαμε ξανά.
Ως χώρα, όχι απλώς η πόλη.
Το μνημείο είναι πολύ εντυπωσιακό.
Η επιγραφή των κτιρίων με τα ονόματα και ο καταρράκτης.
-Υπέροχη μέρα, έτσι; -Πράγματι.
Όπως και τότε.
Ο Τζίμι Ρίτσις εδώ.
Πρώην αστυνομικός, πυροσβέστης.
Ο Τζον Τσιπούρα.
Πολλοί απ' το Στάτεν Άιλαντ.
Ο Τίμι ΜακΣουίνι. Κι εδώ η Μόιρα.
Η τρομοκρατία δεν είναι μία επίθεση, αλλά μια συνεχής κατάσταση
όπου οι ζωές του κόσμου καταστρέφονται απ' τον φόβο,
από αρρώστιες, από ψυχική αποδυνάμωση.
ΟΥΙΛΙΑΜ ΜΑΚΓΚΙΝ
Στον αντίποδα του κακού, υπάρχει η αγάπη,
και άνθρωποι που πραγματικά νοιάζονται.
Μέσα από εκείνη την τραγωδία,
η χώρα, ειδικά εδώ στη Νέα Υόρκη,
έγινε μια γροθιά.
Μου δείχνει για το τι είμαστε ικανοί.
Υποτιτλισμός: Κατερίνα Περδικάκη οί.