GERÇEK OLAYLARDAN UYARLANMIŞTIR
RADYOAKTİF ACİL DURUM
Demek Atlético'nun seçmelerine giriyorsun Carlinhos.
Gelecek pazar.
-Daha önce giderdim ama kramponum yoktu. -Şimdi var mı?
Hayır ama o şeyi bulursak bir çift alırım.
Bu aradığımız şey değerli bir şey demek.
Dedim ya. Çok iyi parça.
Gerçek bir futbolcu çıplak ayakla da oynar Carlinhos.
O iş öyle olmuyor.
Sahada oynamak için krampon lazım.
Sen öyle diyorsan…
Çıplak ayakla olmaz.
Ben oynardım.
-Pamonha! -Selam.
Curau'muz bulunur…
13 EYLÜL 1987
-Bir el at. -Geldim.
GOIÁS RADYOTERAPİ ENSTİTÜSÜ
Lúcio, bırak onu. Para etmez.
Nasıl etmez? Şunun büyüklüğüne baksana.
Bırak şunu. Gel.
-Dalga mı geçiyorsun dostum? -Çok ciddiyim.
Burada çok para edecek bir şey var. İnan bana.
Carlinhos.
Burası eskiden hastane miymiş?
-Her tarafta hayaletler dolanıyordur. -Saçmalama. Hadi.
Gel de bak şuna.
İşte burada.
Şu şey mi?
Bak.
Ben sana demedim mi?
Kurşundan yapılmış. İyi para eder.
Bu hiç mantıklı değil Carlinhos.
Kim böyle değerli bir şeyi bu terk edilmiş yerde bırakır?
Altının varsa kurşunu niye önemseyesin ki?
Zırvalamayı kes. Aletleri al da işe koyulalım.
-Ne adamsın yahu. -Acele et.
Kesin bu şeyi parçalayacağız ama beş para etmez bir şey çıkacak.
Beş para etmezmiş…
Tamam, hadi alalım.
-Şunu tut. -Bununla hemen sökülür.
Hadi bakalım.
-Ne yapacağını biliyorsun, değil mi? -Bana işimi öğretme.
Öyle diyorsun ama hep yanlış yapıyorsun. Bak da öğren.
-İzle. -Asıl sen beni izle.
Tamam. Bırak.
İçinde alüminyum da var. Kurşundan daha ucuz.
-1.300 veririm. -Çok ağır bir malzeme. 2.000 eder.
Veremem, çok zarar ederim. Bu adamlara maaş ödüyorum.
1.500.
Kurşundan yapılmış Evenildo.
Bir de krampon almam lazım.
Şanslı günündesin.
1.750, son teklifim.
Hatta sana bir kıyak geçeyim.
Bir 50'lik fazla vereyim, annene de bir şeyler al.
Olur mu? Nakit.
1.750. Al bakalım.
Bu da annen için, tamam mı?
Lúcio, sen de bunu al.
-Sağ ol Bay Evenildo. -Bira içersin.
Biraz gülümse bakalım. Para kazandın.
Yarın gelip el arabasını alırız.
Bir de ben mi getirecektim?
-Görüşürüz. -Görüşürüz.
-Yeni bir şapka da al. -Hep şapkama laf atıyor.
Ne herif ama.
-Biraz çevir. -Tamam.
Şunu kaldırmama yardım et. Hadi.
Hadi.
Hayır tatlım. İşim bitti. Dükkânı kapatıyorum.
Görüşürüz.
Vay canına.
Bu ne böyle?
Aman tanrım.
10 GÜN SONRA
Tininha?
Neyin var?
Her şey yolunda mı?
Açsana.
-Midem çok bulanıyor Evenildo. -Yapma ya.
Karidesli börektendir. Sana söylemiştim.
-Ondan önce de hastaydım. -Öyle mi?
-Boldo çayı iç. -Biraz demlerim.
Sefer tasımı gördün mü?
-Ne sefer tası? -Şu parlak şey var ya. Gördün mü?
-Oturma odasına koymuştum. -Gidip bak. Görmedim.
Nasıl oluyor bu?
-Artık eşyalarımı da mı karıştırıyorsun? -Harika.
Dedim ya işte. Burada yok.
Bana bak.
Tatlım, onu atmadın, değil mi? Tanrı aşkına.
O şeyi sürekli yanında taşıyorsun Evenildo.
Hurdalıktadır.
O uğursuz şeyi eve hiç getirmemeliydin.
-Uğursuz mu? -Evet, uğursuz.
O şeyin herkesi hasta ettiğini söylüyorum ama bana inanmıyorsun.
Bir de gülüyorsun.
Hayır, sinirlenince çok tatlı oluyorsun.
Hayır.
O şey bugün evden gidiyor.
Onu almak isteyen birini buldum, tamam mı?
Evet, senin kocan adamın hasıdır. Çok para kazanacağım.
-Tamam. -Peki sonra?
-Ne sonra Evenildo? -Bilmiyor musun?
Tininha Köşe Ev Yemekleri restoranını açacağım.
Bu sihirli ellerinle çok meşhur olacaksın.
O kadar zengin olacağız ki hurdalığı bırakıp restoranı yöneteceğim.
-Tamam. -Tamam mı?
-Çok güzel kokuyorsun. -Başlama. Hiç havamda değilim.
-Yatağa gidelim. -Olmaz, bulaşıkları yıkıyorum.
Pekâlâ.
-Sefer tasını görmediğine emin misin? -Görmedim.
-Raimundo. Sefer tasımı gördün mü? -Efendim?
-Görmedim Evenildo. -Görmedin mi? Kahretsin.
-Nerede bıraktığını nereden bileyim? -Kesin hurdalıktadır.
Biliyormuşsun işte.
Raimundo.
-Efendim Bayan Antônia? -Bir zahmet bana yardım et oğlum.
-Şu lanet olası sefer tasını al. -Bayan Antônia…
Ağır bir şey.
-Buradan mı çıkayım? -Evet, yürü.
Çok ağırmış.
GOIÂNIA BELEDİYESİ
Gelin Bayan Antônia.
Pardon hanımefendi.
-İyi günler. -Affedersiniz.
Pardon.
Affedersiniz.
Buraya otur oğlum.
Buraya otur.
Aziz.
SAĞLIK DENETİM KURUMU
İki saat oldu, hâlâ gitmiyor. Gerilmeye başladım.
Saat neredeyse beş oldu. Kuaför randevum var.
-Mesele neymiş, biliyor musun? -Hayır.
-Ben gidip konuşayım. -Tamam.
İyi günler. Nasılsınız?
-Üzgünüm ama kapatmak üzereyiz. -Ama henüz kapatmadınız beyefendi.
-Biriyle konuşmaya hakkım var. -Tabii.
-Affedersiniz, Bayan… -Antônia.
Antônia. Size nasıl yardımcı olabilirim? Benim adım Jânio.
Beyefendi, bu şey insanları zehirliyor.
Kocamın çalışanlarının hepsi hastanelik oldu.
Carlos ve Lúcio da. Şimdi kocamla ikimiz de hastayız.
-Başımız dönüyor, midemiz bulanıyor. -Anlıyorum. Nedir bu?
Kocamın hurdalıkta aldığı bir parça.
-Metal mi? -Evet.
-Belki sorun lağım çukurunuzdadır. -Olamaz beyefendi.
-Belki gıda zehirlenmesidir. -Hiç mantıklı değil.
Evler farklı, yemekler farklı. Her şey mi bozuldu?
-Dinlemiyorlar ki! -Dur.
Dur evlat. Anlamaya çalışıyorum.
-Öyle görünmüyor. -Raimundo.
Bu şey hurdalığa geldiğinden beri herkes hastanelik oluyor.
-Bundan olmalı. -Nasıl olur da…
-Hadi gidelim. -Durun.
-Başım dönüyor. Bekle. -Sakin olun. Oturun Bayan Antônia.
Cristina, hanımefendiye su getir.
-Buyurun. -Biraz su için.
-İçin. -Evet.
-Daha iyi misiniz? -Sakin.
-Beni dışarı çıkarın. -Biraz hava alalım.
Sakin olun, nefes alın.
-Cris, sandalyeyi getir. -Getiriyorum.
-Buyurun, oturun. -Nefes alıp verin. Oturun.
Sakin olun.
Tanrım…
Tanrım. Oturun Bayan Antônia.
-İstemiyorum. Oturmayacağım. -Biraz daha su getir.
Su da istemiyorum. Buraya bu şey için geldim.
Halledeceğim ama oturun ve nefeslenin.
Oturmayacağım.
Bakın Bayan Antônia. Yakınlarda bir sağlık ocağı var.
Oraya gidin. Torbayı bırakın.
Sadece buna bakacağınıza dair söz verirseniz giderim.
Söz veriyorum, halledeceğim Bayan Antônia.
Ama siz de sağlık ocağına gideceğinize söz verin.
-Bana inanıyor musunuz? -İnanıyorum ve söz veriyorum.
-Buraya bırak oğlum. -Bırak.
-Kontrol ettirecek misiniz? -Söz.
-Gelin Bayan Antônia. -Hemen sokağın sonunda.
Hadi Bayan Antônia. Nasılsınız?
Cerrado Sun FM'den tüm Goiânia'ya günaydın!
Vali Roberto Correia ile özel röportajımızla tekrar sizlerleyiz.
Efendim, bu ciddi ekonomik krizin içindeyken
Goiânia'nın geleceği için neler bekleyebiliriz?
Evet, ülkede enflasyon var. Şehir hastanesinde grev var.
Ama iyi haberler de var.
Tarım işletmecilerinin çabaları ve devlet yatırımları sayesinde
gelecek yıl Goiás'ta rekor bir hasat alacağımız bir anlaşma yaptık.
Goiás halkı, bize kimse inanmıyorken ben inanıyordum.
Ülke çamura saplanmışken dört nala ilerliyoruz.
São Paulo dikkatli olsun.
Kahvaltıya hazır mısın?
Baban bekliyor.
Kıyamam sana!
Amma dramatik birisin.
Aynı
baban gibi.
Bu nasıl olabilir?
Ne zamandır gelmedik diye söyleneceğine nesine bahse girersin?
Ya da ona hediye getirmedik diye.
Evet, onu iyi tanırım.
Yani…
Aslında sen
ona bir hediye getirdin.
Ne hediyesi?
Ne hediyesi mi?
Hiçbir fikrin yok mu?
-Yok. -Hiç mi?
Bu nasıl oldu Bianca?
Nasıl hamile kalındığını bilmiyor musun?
Sevindin mi?
Sanırım…
Sanırım sevindim.
Aşkım.
Anne olacaksın.
Sen de baba olacaksın.
Seni seviyorum.
Sizi çok ama çok seviyorum.
Gidip babana söyleyelim mi?
Biraz bekleyelim.
Belki Rio de Janeiro'ya döndüğümüzde söyleriz.
-Hayatta olmaz. -Ciddiyim.
-Günaydın Cris. -Günaydın.
Dün gelen kadını hatırlıyor musun?
-Bayan Antônia. -Evet.
-Ondan haber aldın mı? -Şükürler olsun ki hayır.
-Kimse o şeye dokunmadı, değil mi? -Hayır.
Bayan Antônia Quadrado.
Evet.
Siz de mi kusuyorsunuz?
-Baş dönmesi var mı? -Evet.
-Saç dökülmesi? -Çok.
-Çok mu? -Evet.
Peki.
-Peki ya bu yaralar? -Acıyor doktor bey.
Öyle mi? Şuna da bakayım.
-Yaktınız mı? -Hayır.
-Yanık değil mi? -Hayır.
Yaralar bir anda çıktı. Burada da var.
-Ne zamandır böyle? -Birkaç gündür.
Birkaç gün.
Doktor az sonra sizinle ilgilenecek.
Sizi hazırlayalım.
Affedersiniz.
Kutlarım baba.
-Şerefe. -Kayınpederimin şerefine.
Sağ ol gelinim.
Söylemeden edemeyeceğim, onur duydum.
Doğum günüm için Rio de Janeiro'dan Goiânia'ya geldiniz.
-Sadece benim için. -Yeriniz ayrı.
Ama yıllar boyunca hiç ziyarete gelmediğiniz de oldu.
Doğru.
-Hayır, geçen sene gelmiştik, değil mi? -Noel'de gelmiştik.
-Noel'di. -Yine iki gün mü kalacaksınız?
-İş bizi bekler. -Evet baba.
Hiç sorun değil. Şikâyet etmiyorum.
Sizden ne hediye istediğime çoktan karar verdim.
Yakınlardaki Goiânia Üniversitesi'nde bir eğitmenlik pozisyonu açığı var.
Maaşı iyi.
Yaşam şartları zaten kıyaslanamaz bile. Burası çok ucuz.
Belki buraya taşınırsınız.
Aldığın eğitim sayesinde üniversitede kolayca iş bulursun oğlum.
Bu diğer iş…
Baba, seçtiğim kariyerde ilerlemek için kaç sınava girmem gerekiyorsa gireceğim.
Sahada olacağım. Ben bir nükleer fizikçiyim.
Burada bana hitap eden bir şey yok.
Sadece ailen var, değil mi?
Tatlım, yapma lütfen. Sakin olalım.
Buraya kadar geldik.
Gel, söyleyelim.
-Olmaz. -Havamızı değiştirir.
-Hadi. -Hayır.
Olmaz.
Alo?
Selam Márcio. Nasılsın? Ben, Ricardo.
Doktor Deha! Beni araman ne büyük şeref.
-Kim o? -Doktor Deha. Yan komşumuz.
-Müsait misin? -Pardon, dinliyorum.
Mesele şu dostum.
Klinikte aynı semptomlara sahip birçok hasta var.
Baş dönmesi, baş ağrısı, saç dökülmesi, kusma.
Yanlış hatırlamıyorsam uzmanlık alanın nükleer fizikti, değil mi?
Bu semptomların sebebi bir zehirlenme olabilir mi diye düşündüm.
-Bir radyoaktif zehirlenme. -Hayır, olamaz.
Böyle semptomların oluşması için akut bir sendrom olması gerekir.
Çok yüksek dozlara maruz kalmaları gerekir. Olamaz.
Sağlık Denetim Kurumu müdürü arayıp
buraya nakledilen bir hastayı sordu.
Kadın, Sağlık Denetim Kurumu'na götürdüğü bir obje yüzünden olduğunu söylüyor.
Hazır şehre gelmişken bir baksan olmaz mı?
Bugün babamın doğum günü. Burada olmamın tek sebebi bu.
Müdür gelip seni alır.
Bir saate eve dönersin.
Tamam, bak, önce Nuclebrás'a gitsin ve bir sintilometre alsın.
Ama bir saate dönmem gerek.
-Cidden mi? Gidiyor musun? -Tamamdır.
-Anlatacağım. -Ne?
Yok, sana demedim.
-Tamam. -Görüşürüz.
Tamam, hoşça kal.
Tatlım…
En kötüsü de kadın ayakkabılarıma kustu.
-Torbanın içinde ne olduğunu gördün mü? -Dostum, hiç açmak istemedim.
Temkinli olmak gerek.
O ne?
-Bu cihazlar böyle ses çıkarır. Normal. -Anladım.
Bir dakika, bu çok tuhaf.
O ne lan öyle? Ne oluyor?
Sanırım bozuk bu.
Cihaz çalışmıyor. Başka bir tane almamız gerek.
Chicão, Nuclebrás'a geri dönelim.
Varmak üzereydik. Hadi dönelim.
SAĞLIK DENETİM KURUMU
İtfaiye, günaydın.
Nasıl kullanılacağını bildiğine emin misin?
Bu bir Geiger değil, sintilometre.
Çok daha hassastır. En ufak bir radyasyonda öter.
Bu adamın nükleer fizik alanında doktorası var.
Nasıl kullanacağını bilir.
Bu cihaz çalışmıyor dostum.
Bence gayet iyi çalışıyor.
Elinde başka yok mu? Emin olalım.
Peki.
-Ama içinde ne var? -Bilmiyorum.
Bu tuhaf şeyi burada istemiyorum.
Alıp götürün.
Ne bileyim, nehre falan atın.
-Bu trafik ne? -Bilmem. Tuhaf, değil mi?
Evet, tuhaf.
Aman tanrım.
Bir bu eksikti!
Neler oluyor?
-Şuradaki torba Márcio! -Dur!
-Dur!
Cris! Buna kimse dokunmayacak demedim mi?
Sadece itfaiyeyi aradım.
-Nehre atacağım. -Hayır! Radyoaktif bir madde o!
Radyoaktif mi?
Çok tehlikeli. Aldığınız yere bırakın.
-Tekrar içeri koyamayız. -Başka yeri de mi kirletsin?
Nehre atıp insanların evini mi kirletelim?
-Jânio, Çernobil'i duydun mu? -Çernobil mi?
Jânio, bu binayı tahliye etmeliyiz.
-Ben… -Sintilometrede aşırı yükleme oldu.
Sen, ben, buradaki herkes maruz kaldı.
-Ama… -Beni dinle.
Bu bina tahliye edilmezse can kaybı olabilir.
Jânio!
Tamam. İtfaiyeci, torbayı içeri getir.
-Siz de karşıya geçin. -Hadi! Yürüyün!
Binayı boşaltın!
-Dışarı! Herkes uzaklaşsın! -Dikkat! Binayı boşaltıyoruz!
-Herkes dışarı! -Herkes!
-Acele edin! Dışarı! -Boşaltıyoruz!
-Sakin olun ve yürüyün! -Acele edin! Binayı boşaltın! Dışarı!
Herkes dışarı! Hadi!
Bu şey nereden geldi, nerelerde bulundu, kimler dokundu,
hepsini bulman gerek Jânio.
Başka yerler de kirlenmiş olabilir. Hızlı olmalısın.
Parçayı buraya getiren kişi Bayan Antônia'ydı.
Objeyi kocasının hurdalığına bırakmışlar.
Adresi bize vermişti.
Burada.
Márcio, sen fizikçisin. Uzman sensin.
Ben bu konuda hiçbir şey bilmiyorum.
Benimle gelmen lazım. Gelebilir misin?
Sanırım burası.
Nedir?
Kontaminasyon seviyesi çok yüksek.
Oraya girmemeliyiz, değil mi?
Biz de radyasyona maruz kalmadık mı? Şu an da maruz kalıyoruz.
Bu bizim için ne kadar tehlikeli?
Radyoaktif kaynağı şey gibi düşün…
-Bir şenlik ateşi gibi. -Tamam.
Yanıkların derecesi uzaklığa, büyüklüğe
ve yakınında geçirdiğin sürenin uzunluğuna göre değişir.
-Ama ateş olunca yanmayı hissedersin. -Tabii ki.
Radyasyonda ise hiçbir şey hissetmezsin Jânio.
Ama çok tehlikelidir.
Etkilerini çok sonrasında hissedersin.
Yine de tıpkı şenlik ateşi gibi
ne kadar az yaklaşırsan, ne kadar az maruz kalırsan o kadar iyidir.
Ne kadar maruz kaldığımızı bilemem.
Kaynağın yoğunluğuna ve element türüne göre değişir.
Henüz hiçbir şey bilmiyoruz.
Tek bildiğim şey şu,
içeride insanlar varsa bölgeyi hemen tahliye etmeliyiz.
Hadi halledelim şu işi.
Günaydın!
Merhaba. Nasılsınız?
-Bir saniye. Hemen geliyorum. -Tabii.
Günaydın.
Bay Evanildo'yu arıyoruz. Burada mı çalışıyor?
Doğrusu Evenildo. Herkes yanlış söylüyor. Benim.
Peki.
Sağlık Denetim Kurumu'ndan geliyoruz Bay Evenildo.
Eşiniz Bayan Antônia bize bir obje getirdi.
Haberiniz var mı?
O obje çok tehlikeli.
Radyasyon yayıyor ve burayı da kirletmiş.
Burayı mı?
Bu adamlar kim Evenildo?
Bir dakika, o elindeki silah mı? Polis misiniz siz?
Silah mı? Hayır, hayır. Silah değil bu. Biz de polis değiliz.
Sadece objenin nereden geldiğini bilmemiz gerek.
Bak, polis gibi soru soruyor. Beni salak mı sandın?
Sağlık Denetim Kurumu'ndan geldik. Polis değiliz.
Alışverişe gelmediyseniz işte kapı şurada. İyi günler.
Karınız hastanede, değil mi?
Orada kontamine olan başka insanlar da var.
Bu hurdalık aşırı yüksek bir seviyede radyasyonla kirlenmiş durumda dostum.
Yardım etmek için buradayız, tamam mı Bay Evenildo?
Burayı terk etmelisiniz.
Hop, orada dur. Kimse bir yere gitmiyor.
-Mülküme izinsiz giriyorsunuz. -Hayır…
Arama emri olmadan giremezsiniz. Emir var mı?
-Nerede? -Buna zaman yok…
Tamam, kimse bir yere girmiyor.
Sakin olun. İçeri girmiyoruz. Siz de hemen çıkmak zorunda değilsiniz.
Sadece o objenin nereden geldiğini, nerelere götürüldüğünü öğrenmeliyiz.
-Bir yere götürmedik. -Bu ciddi bir şey. İnsanlar ölebilir.
Objeyi alan kişi siz miydiniz?
Bana hırsız mı diyorsun?
Sizi hiçbir şeyle suçlamıyorum. Sadece bunu bilmek zorundayız.
Şu olayı artık kapatabilir miyiz?
Çocuklar getirdi, ben de onlardan satın aldım.
-Sorun ne? -Hiçbir sorun yok. Bu çocuklar kim?
Arada bir buraya gelirler. Carlos ve Lúcio.
-Bunu söyleyemezsin. -Niye ki? Bir şey çalmadılar ya.
Baylar, lütfen. O parça nereden alınmış, biliyor musunuz?
Ben biliyorum.
Harika.
Burası eskiden radyoterapi kliniğiydi, öyle mi?
Evet. Üç yıl önce kapatıldı.
Siktir.
Başlık yok.
Ama burada radyasyon yok, öyle mi?
Yok.
Yani kapsülü burada açmamışlar.
Böyle bir ekipmanı kim öylece ortada bırakır ki?
Kurumu tahliye ettiğiniz için bütün basın peşimde.
-Şimdi de mahalleyi mi boşaltacaksınız? -Hurdalık çok kirlenmiş.
Ölçümleri alıp bölgeyi arındırmak için tüm bölgeyi boşaltmamız gerek.
Buna yetkim yok.
O zaman valiyle konuşun.
Ya bir şey yoksa? İmzanı atıp resmî olarak sorumluluk alacak mısın?
Bir şey olmaması ihtimal bile değil.
Bakın Sayın Bakan. Ölçümleri aldım. Hurdalık çevresindeki değerler çok yüksek.
Nükleer bomba mı? Hayır. Brezilya'da bunlar olmaz.
Ya Amerikanlar bize saldırırsa?
Evet. Ya da Sovyetler?
Hayır, bakın.
Nükleer enerji savaş için geliştirilmedi.
Ama Çernobil patladı, değil mi?
Ama o bir kazaydı, bomba değildi.
O zaman Angra Santrali de patlayabilir mi?
Hayır, hayır.
Oradaki çalışmalarımızda asla ihmale yer vermeyiz.
Nükleer fiziğin daha heyecanlı olmasını beklerdim.
Öyledir zaten. Hem de çok heyecanlıdır.
Gerçekten büyüleyici bir şeydir.
-Ulusal Nükleer Enerji Komisyonu. -Bakayım.
Ne? Goiânia'da bir kaza mı?
Bekleyin.
Sakin olun lütfen.
Aktarıyorum. İkinci hat.
-Rita, rica etsem… -Tabii.
-Buldum. -Sağ ol Rita.
Harika.
Pardon, kliniğin adı ne demiştin? Tekrar eder misin?
Goiás Radyoterapi Enstitüsü.
Evet.
Üç yıl önce kapatılmış.
Orada bir kobalt cihaz varmış ama kaldırılmış.
Emin misiniz?
Çünkü orada bırakılmış bir gövde buldum.
Yani, eğer…
Eğer ne?
Orada başka bir cihaz da varmış.
O kalmış olabilir. Kayıtlarda bir şey yok.
Kaldırılıp kaldırılmadığını bilmiyoruz.
O da kobalt mıymış?
Hayır, sezyum-137'den yapılmış.
Çernobil izotoplarından biri.
Doğru.
Katı mı, toz mu?
Eski olanlardanmış. Toz.
Şimdi… Hayır, rapor edilmemiş.
Bu nasıl olabilir?
César'la konuşmam gerek. Onu hemen bul.
César, Viyana Kongresi'nde. Ulaşmaya çalışırım.
Márcio?
Bak, sezyum, kurşun bir başlığın içinde.
Çok ağır.
Düzgün ekipmanlar olmadan onu taşımak imkânsız.
Pek de imkânsız değilmiş efendim.
RADYASYONA KARŞI KORUMA VE DOZİMETRE ENSTİTÜSÜ
Sizleri stajyerimizle tanıştırmak isterim.
Şaka yapıyorum.
Esther uzun yıllar burada çalıştı.
Bilmeyenler için söyleyeyim, enstitümüzde devrim yaratmıştır.
Kendisi ülkemizin radyasyona karşı koruma ve dozimetre alanının en yetkili ismidir.
São Paulo'da bulunan IPEM onu birkaç yıllığına çaldı ama geri aldım.
-Hoş geldin Esther. -Hoş buldum.
Bir konuşma yapmak istersen hiç çekinme lütfen.
Tanrım…
Beni henüz tanımayanlara söyleyeyim, yönetici pozisyonunda olsam da
hepinizin beni bir arkadaş, bir ortak gibi görmesini isterim.
Bilim kolektif bir faaliyettir. Buna gerçekten inanıyorum.
Birlikte geçireceğimiz sürede umarım çok şey öğreniriz.
Bu kadar.
Hoş geldiniz.
Hadi işe koyulalım, olur mu?
-Vay be. -Başardın.
Arkadaşlar.
Dr. Orenstein arayıp ekipman listesi istedi.
Tabii. Ne için?
Goiânia'da bir radyolojik kaza gerçekleşmiş.
Cihazda aşırı yükleme yaratacak kadar radyasyon var Sayın Vali.
Yani yüksek bir doz olabilir. Çok yüksek de olabilir. Kesin konuşamayız.
Kesin konuşamayız da ne demek?
Kasaplardaki tartıları düşünün. O tartılar 10 kilograma kadar ölçer.
Üzerine çıkmaya kalkarsanız aşırı yükleme olur.
Kilonuz 10 mu, 100 mü, bilemeyiz.
Sintilometre de aşırı yükleme olan tartı gibi.
O insanların sürekli olarak radyasyona maruz kaldığına eminim
ama seviyesini bilmiyorum.
Bölgeyi tahliye etmeli, mühürlemeli ve kontamine olanları tedavi etmeliyiz.
Kontamine mi?
Kalemi alabilir miyim?
Elbette.
Şöyle açıklayayım. Kaynağımız kalem.
Radyoaktif madde de mürekkep.
Kaynağa yaklaşırsanız radyasyona maruz kalırsınız.
Uzaklaşırsanız radyasyona maruz kalmaz ve etrafınızdakileri maruz bırakmazsınız.
Mesela bakana yaklaşabilirsiniz ve hiçbir şey olmaz.
Şimdi, bu kaynak kırılırsa…
Anladım. Mürekkep…
Yani radyoaktif madde bana değerse diğerlerine de radyasyon yayarım.
Aynen öyle.
Ama bu, mürekkep değil, toz.
Toz şeker tanelerinden bile ince olan bu sezyum tozu son derece radyoaktif.
İnsanların cildinde veya kıyafetlerinde varsa,
o ortamda bir şey yutar ya da nefes alırlarsa kontamine olurlar
ve yürüyen bir kaynağa dönerler.
Hurdalıktaki insanları hemen hastaneye almalıyız.
Sağlık Denetim Kurumu çalışanları da maruz kaldı.
Evet, herkes.
Hayır, hayır! Durun.
O insanları öylece hastaneye yatıramayız ki.
Daha fazla insan maruz kalır.
İlk yapmamız gereken şey onları güvenli, izole bir yere almak.
Bu tür bir acil duruma uygun bir yer var mı?
Belediye stadyumu olur mu?
Jânio, stadyumu hazırlamak için gerekli önlemleri al.
-Elbette. -Souza, sen de
bu insanların ulaşımını hallet.
Elbette. Ama…
Ama uzman olan o.
Tüm bu düzenlemeler için yardımın gerek Márcio.
Ama CNEN'den Dr. Orenstein Rio'dan buraya geliyor…
Bir dakika. Sen CNEN'den değil misin?
Ben mi?
Hayır. Ben babamın doğum günü için geldim.
Babanı hiç ziyarete gelmiyoruz ve sen gidip onun doğum gününde
yıllardır konuşmadığın komşuna yardım etmek için ortadan kayboluyorsun.
Tatlım, vali yardımımı istedi. Hayır diyemem.
-Vali mi? -Evet, vali.
-Márcio mu? -Evet.
-Her şey yolunda mı? -Evet Bay Zé.
-Sadece biraz gecikecek. -Tamam.
-Araba geldi. Gidelim mi? -Bir saniye.
Baban geldi. Ekmek alıp dönmüş. Pasta da masada.
Kapatmam gerek aşkım. Üzgünüm. Görüşürüz.
Şu yaraya bak Evenildo.
Tam o masaya attığın toza değdirdiğim yer.
O şeye dokunan herkes hasta. Antônia, çocuklar. Hepsi hastanede.
Hâlâ başka bir şeydendir mi diyorsun?
João da dün çatlayana kadar kustu.
O şeyi eve getirdiğinden beri Celeste de hasta.
João, Claudinei, Celeste, hepsi patates suyu diyeti yapıyor.
Anlıyorum. Benim de alerjim var. Görmüyor musun?
Ama o şey artık yok.
Gitti, bitti. Artık kimseye zarar veremez.
Tininha yakında eve dönecek. O da dönecek, çocuklar da.
Hayat devam ediyor.
Beni endişelendiren şey hurdalığı bizden çalmak için
çakallık yapan o iki kasıntı herif.
Bu ne lan böyle?
Eğer o şey dedikleri gibi radyoaktifse Çernobil gibi olur.
Raimundo, bu şehirde nükleer enerji santrali mi var?
Öyle dediler João.
Durun.
-Herkes sessiz olsun. -Açmayacak mısın?
Gidip açsana.
"Sessiz ol" dedim Darlei.
Hâlâ yardıma geldiler mi diyorsun?
İyi akşamlar. Ben Sağlık Bakanı Emerson Souza.
Askerî Polis ne zamandır sağlık işlerine bakıyor?
Bu evi tahliye etmemiz gerek.
Hepiniz sezyum-137 ile kontamine olmuşsunuz.
Polis olmadığını söylemiştin, değil mi?
Hayır, gerçekten değilim.
Adım Márcio. Nükleer fizikçiyim. Bu da Sağlık Bakanı.
Evindeki kontaminasyon seviyesi çok yüksek.
Önce hurdalık,
şimdi de evim.
Ne bu? Her şey mi kirli?
Beni dinle.
Bu evde geçirdiğiniz her dakika sağlığınız için riski artırır.
Aldığın kapsülde toz vardı, değil mi?
O, radyoaktif bir toz. Kıyafetlere, cilde, saça yapışır.
Hemen tedavi görmezseniz ölebilirsiniz.
Bu cihazın adı sintilometre.
Radyasyon seviyelerini ölçer.
Bu sesi duyuyor musun?
Evin kontamine olduğu anlamına geliyor. Bana güvenmelisiniz.
-Bizi nereye götürmek istiyorsunuz? -Kontaminasyondan uzak, güvenli bir yere.
-Hastaneye, Antônia'nın yanına mı? -Hayır.
Önce bir tarama merkezine, sonra gerekirse hastaneye.
Tarama merkezi mi? Kapımda polisler varken mi?
Bizi suçlu falan mı sanıyorsunuz? Hiçbir yere gitmiyorum.
Bak, üzgünüm ama başka çareniz yok.
Hepiniz gelmezseniz başkaları da kontamine olacak.
Evimi terk etmeyeceğim!
Anne, başım ağrıyor.
Annene gel tatlım.
Gel buraya Claudinei.
Gel oğlum.
Hadi.
ASKERÎ POLİS
Herkese iyi akşamlar.
İnebilirsiniz. Beni takip edin, olur mu?
-Burada ne işimiz var? -İyiliğiniz için.
İçeride çocuklar var.
Herkes için kalacak yer var.
Gel João.
Sizi düzgünce tedavi görebilesiniz diye getirdik.
Gelin. Celeste, João.
Bu taraftan lütfen.
Devam edebilirsiniz.
Şuradaki iki itfaiye eri sizi çadırlara götürecek, tamam mı?
Bay Zé, doğum gününüzü kutlayalım mı?
Márcio ne olacak?
Márcio henüz gelemiyor.
Ama çok yoruldunuz.
Ona bir dilim pasta ayırırız.
Hayır, onu da bekleyelim.
Son dakika haberleri. Sesi aç Antônio.
Prisma'yla son dakika haberleri.
Goiânia şehrinde bir radyoaktif kaza gerçekleşti.
Radyoaktif mi?
Bir ailenin evi Askerî Polis ekipleri tarafından…
-Márcio bu! -…tahliye edildi.
…oradan buraya kadar olan tüm bölge.
Yeni bilgilerle tekrar karşınızda olacağız.
Teşekkürler.
-İyi akşamlar. -Size de.
Bu nasıl olmuş olabilir, açıklayabilir misiniz?
Bunu araştırıp bulacağız.
Ama şu an bir trajediyi önlemek için hızlı hareket etmemiz gerek.
-Márcio sen misin? -Hayır. Ben Sağlık Bakanı Emerson Souza.
Memnun oldum efendim.
Márcio bu genç adam.
İyi akşamlar. Márcio. Telefonda konuşmuştuk.
Tüm makalelerinizi okudum. Şeref duydum.
Bu kadar genç olduğunu düşünmemiştim.
Márcio, evleri izole etmek için hangi kriterleri kullandın?
Bir protokolüm yoktu. İzin verilen en yüksek radyasyonu kullandım.
Evlerin içinde 0,1 milirem, dışında 0,5. Sadece bir sintilometrem vardı.
Radyasyon seviyesini tam olarak ölçemedim.
Çocuk ne yaptığını bildiğini söyledi.
Çok doğru söylemiş.
Ben de bire bir aynı şeyi yapardım.
Şimdi iki önemli görevimiz var.
Sezyumun daha çok yayılmasını önlemek ve kurbanları izole etmek.
Radyoaktif bölgeyi terk ettiler. İlk önceliğimiz buydu.
Ama şimdi bir tarama yaparak
kimin kontamine olduğunu, kimin tedaviye ihtiyacı olduğunu saptayıp
onları derhâl hastanede tecrit etmemiz gerek.
Tropikal Hastalıklar Hastanesi'nde yatan birçok hasta var.
Peki tamamen izole edildiler mi?
Sayın Bakan, tamamen izole olmaları gerekiyor.
Sorunun büyüklüğünü hesaplamak için sezyum kaynağını görmem gerek Márcio.
Tabii ki…
Çocuk zaten her şeyi ölçmedi mi? Doğru yaptığını söylemediniz mi?
Bu Geiger sayacı çok daha iyi Sayın Vali.
Yüksek dozları daha doğru şekilde ölçer.
Kasap tartısından ziyade bir hassas tartı gibi.
Anladım. Gidelim mi?
Tabii, gidelim.
-Baksana, buraya gel. -Ben size yetişirim.
Geiger sayacı maksimum dozu kaydetti.
Son derece şiddetli.
Hemen kaldırılmalı.
Mümkün değil.
Bu kaynak çok tehlikeli. Yanına yaklaşamayız.
Koyacak yer yok. Nereye götüreceksiniz?
Bunu yok etmeliyiz. Bu radyoaktif bomba Goiânia'da kalamaz.
Bir yolu olmalı.
Genelde radyasyonu izole eden kurşundan yapılma bir başlık içinde olur.
Ama burada kurşun eritemeyiz.
Bana bir beton künk lazım. Büyük olsun. Kanalizasyonlara koyulanlardan.
Sandalyeyi içine alacak kadar geniş olsun. Bir de harç kamyonu lazım.
Bu şekilde radyasyonu orada hapsedebiliriz.
Sandalyenin etrafına bir künk koyup içini de betonla doldurursak
radyasyonun da tozun da yayılmasını önleriz.
Taşınamayacak kadar da ağır olur.
Beton tek başına tüm radyasyonu tutar.
Kurum binasının kapalı kalması gerekecek.
Ama etrafı, yani şu an durduğumuz yer güvenli olacak.
Bu sorunu bu gece çözmenin tek yolu bu.
Bu sadece geçici bir çözüm. Onu buradan kaldırmanız şart.
Sayın Vali, size söz veriyorum,
bu şehri size geri vermeden gitmeyeceğim.
Márcio, gel.
Üzgünüm ama çok radyasyona maruz kaldın. Kontrol etmem gerek.
Elbette.
Ama öncesinde size bir şey söylemem gerek.
Kurbanlardan biriyle konuştum.
Sezyumla teması olanlar sadece stadyumdakiler değil.
Yayılmış ve başkalarına da bulaşmış.
Hasar düşündüğümüzden daha büyük.
Burada çalışacak daha çok insana ihtiyacımız olacak.
Bizim de çok zor bir filyasyon takibi yapmamız gerekecek, tamam mı?
Kollarını aç lütfen.
Hayır, kontamine olmamışsın.
Ayakkabılarını çıkar. Çabuk.
Buraya koy.
Dikkat et.
Aferin. Dikkat et.
Şimdi torbayı Sağlık Denetim Kurumu'na fırlat.
Bina zaten kapalı kalacak. Oraya at.
Şimdi evine git Márcio.
Duş al, bir şeyler ye, dinlen. Ama yarın geri gel.
Sana ihtiyacım olacak.
Çok teşekkür ederim.
Yarın görüşürüz.
Gelmedi. Ben bulaşıkları yıkayayım.
-Yatın artık Bay Zé. Yoruldunuz. -Yatayım mı?
Gidin ve…
Márcio geldi.
Ne oldu oğlum?
-Başımız dertte. -Haberleri izledik.
İyiyim. Gelemediğim için üzgünüm.
-Kıyafetlerin nerede? Ne oldu? -Sorun ne?
-İyiyim. Beni dikkatli dinleyin. -Gerçeği söyle. Neler oluyor?
Neden iç çamaşırınlasın? Bütün gün neredeydin?
Ne oldu Márcio? Artık sadece ikimiz değiliz, biliyorsun.
-Baba olacaksın ve… -Baba mı?
-Sana söyleyecektik baba. -Söyleyecektik Bay Zé.
-Ne zaman öğrendiniz? -Kusura bakmayın.
-Baba oluyorsun! -Tanrım.
-İyi misin sen? -İyiyim.
Beni dinleyin ve lütfen bana güvenin.
Ben iyiyim. Duş alacağım.
Tanrım.
Bir torun.
Üzgünüm Bay Zé. Böyle öğrenmenizi istemezdim.
Canım benim.
O sokak, o sokak benim olsa
Taş döşetirdim, taş döşetirdim yollarına
Küçük, minik, parlak çakıl taşlarıyla
Bir tanem yürüsün diye oralarda
Bir orman var o sokakta, o sokakta
Yalnızlık denir buna, denir buna
Bir melek var içinde, orada
Kalbimi çaldı, çalıp götürdü uzaklara
Alo?
Merhaba Beny. Ben César.
Durum nedir? Kaynak izole edildi mi?
Hayır ama şu an ediliyor.
César, büyük bir ekibe ihtiyacımız olacak.
Teknisyenler, doktorlar, fizikçiler, aynı zamanda ekipman.
Pekâlâ.
Ayrıca herkesi bilgilendirmeliyiz.
Arjantin, Oak Ridge, UAEA, kim varsa.
Bak, CNEN'in tüm kaynakları emrine amade.
Ama bu durumu düzeltmemiz gerek Beny.
-Sıcak noktalar haritalandırıldı mı? -Haritalandırılanları izole ettik.
Ama kaynak iki haftadan uzun süredir açıktaymış.
Bak César, işin aslı şu. Bunun çoktan yayıldığını biliyoruz.
Ama sezyum daha da yayılırsa,
şehrin içine, sokaklara, nehirlere, sulara karışırsa…
Pekâlâ. Brezilya'ya uçuşumu daha erkene alacağım.
César, hızlı olmazsak
Brezilya'da daha önce hiç görülmemiş bir felaket yaşayacağız.
Alt yazı çevirmeni: Berkay Dişcioğlu