RADIOACTIVE EMERGENCY
Márcio?
So, pupunta ka talaga.
Kairesponsablehan 'to.
Iresponsable? Parang magsa-soccer lang ako.
Nilalagay mo ang sarili mo sa peligro. Ganyang klaseng ama ang gusto mong maging?
Wala ako sa peligro. Ano'ng gusto mong gawin ko?
Pag may nakita akong nalulunod. Aalis ba ako?
Hindi. Hagisan mo ng salbabida o tumawag ka ng lifeguard.
-Wag kang magpakalunod din. -Di gano'n kasimple 'yon.
Di mo trabaho 'yan. Kelan ka pa naging first responder?
Nahanap ko ang source.
Sinecure ko ang contaminated material. Kausap ko sila.
Kailangan ako.
Habang nag-uusap tayo dito, kumakalat 'yon sa labas.
Ibig sabihin, tayo, pamilya ko, si Papa, nanganganib lahat.
Gano'n. E di, sobrang delikado ng pinag-uusapan natin.
Pero sabi mo kahapon na safe ka.
Gusto kong malaman kung safe ka o hindi.
Safe ako.
Kahapon, at risk ako. Tapos na 'yon.
-Wag kang magsinungaling. -Totoo 'yon.
Tiwala ako sa 'yo.
Halika.
Payakap.
Sige na.
Alis na ako.
Kagabi, bumisita sa gusali si Gov. Roberto Correia ng Goiás…
-Hi, Pa. Good morning po. -Márcio.
-Kape ka muna. -Di na po. Mamaya na lang.
-Hindi. -Bye. Salamat.
…National Nuclear Energy Commission, Beny Orenstein,
na ang goal ay pigilan ang cesium powder
sa pagkontamina sa mga mamamayan.
Dagdag pa rito, ayon kay Dr. Orenstein,
dapat ma-contain din ng semento ang cesium radiation.
Nasa site ang reporter na si Eneida Santini
at kinausap si Dr. Orenstein para sa dagdag detalye.
Dr. Orenstein, contained na ba ang panganib sa loob ng semento na 'yan?
Contained na ang radiation mula sa cesium-137 capsule.
Pero sa kasamaang-palad, umikot 'yong capsule sa lungsod ng 15 araw.
Cesium-137 na powder form ang pinag-uusapan natin.
At baka kumalat na ang powder na 'yon sa ilang lugar
at nakontamina ang marami pang tao.
Masasabi ba nating nararanasan ng Goiânia 'yong gaya ng Chernobyl?
Hindi.
Ang nangyari sa Chernobyl ay pagsabog ng nuclear reactor.
Mas nakakapinsala 'yon kaysa sa radioactive isotope
na makikita sa radiotherapy device.
Mahalaga na sinumang nagkaro'n ng contact sa cesium-137,
o sinumang malapit sa nagkaro'n ng contact,
ay pumunta sa municipal stadium para ma-screen at masuri.
Salamat po.
DAY 2
Makikiraan.
Padaan!
Makikiraan lang po.
Kasama ako ng CNEN team. Padaan.
Padaan. Excuse me. Nagtatrabaho ako dito.
Ano ba?
-Padaan, pare! -Nagtatrabaho ako dito.
-Nandito ako kahapon. -Atras.
-Kasama ko si Dr. Orenstein at si Gov. -Umatras ka!
-Nagtatrabaho ako dito! -Sir, umatras ka.
Taga-National Nuclear Energy Commission ako.
-Ayaw nila akong papasukin! -Papasukin n'yo siya.
Kasama ko siya, sir.
-Kita mo? Maraming salamat. -Tama.
-Nakapagpahinga ka po? -Hindi.
Magdamag akong nasa telepono, binubuo 'yong team na pupunta dito.
Magandang umaga sa inyo.
Ililipat na ang mga kontaminado sa General Hospital sa isang oras.
Isang oras?
Maayos na bang nai-set up ang ward?
Iba ang lagay do'n, alam mo 'yon?
Dapat nakabalot sa plastic lahat.
Dapat naka-PPE nang maayos 'yong mga tao.
Dapat isara ang mga banyo.
Di dapat umabot ang radioactive waste ng mga pasyente sa imburnal.
Kokolektahin 'yon at ipadala sa IRD sa Rio de Janeiro.
Ilan ang ililipat do'n?
Sarado ang Health Surveillance.
-Talaga? -Oo.
Iba ang kutob ko. Nakita ko 'yong pabidang lalaki.
Di ko gusto ang itsura ng mga 'yon.
Alam n'yo? Kinukulong nila tayo dito.
Di n'yo ba nakikita?
Kung wala tayong gagawin, hindi na tayo makakauwi.
-Evenildo… -Tingin mo nakakatawa 'to?
Ano ka ba. Wala na ang mga bahay natin.
Giba na lahat 'yon para tayuan ng mga building.
Wag mong sabihin 'yan, Raimundo.
Dapat kumilos tayo.
May sakit daw tayo.
Kung gano'n, nasa ospital dapat ako kasama ng asawa ko, wala dito.
Bakit dito tayo dinala kung may sakit tayo?
Oo, hindi ko maintindihan 'to.
May mga dumating na naka-lab coat kanina pero nasa loob—
Pangdoktor 'yon. May nakita ka na bang nakagano'n sa soccer field?
-Mali 'to! -Parang mas—
Ang alam ko, walang nagsasalita.
Nando'n lang sila, pinapanood tayong parang hayop.
Si Gov!
Ibaba mo 'yang bintana mo!
Anong kalokohan 'to?
Sinabi mo sa TV na ang Goiânia ang bagong Chernobyl!
Hindi. Ang sabi ko, ang Chernobyl ay nuclear accident,
samantalang sa Goiânia ay radiological accident.
Napakalinaw no'n.
Sa tingin mo ba naiintindihan ng mga tao 'yong reactor at isotope?
-Ganito— -Nasa labas ang sagot sa ginawa mo.
Ako ang kakausap sa press.
Lahat kayo.
Pwede ba tayong magtipon dito?
Good morning.
-Morning. -Morning.
Ako si Beny Davi Orenstein.
Nuclear physicist ako.
Kabilang din ako sa National Nuclear Energy Commission.
Alam kong takot kayong lahat,
pero nandito kami para tulungan kayo.
Gusto kong sabihin na ang powder kung saan kayo na-expose,
na tinatawag na cesium,
ay radioactive at sobrang delikado.
Kaya kung may powder na napunta sa inyo,
kahit katiting lang na hindi man nakikita ng mata,
patuloy kayong pipinsalain no'n hanggang mawala 'yon sa sistema n'yo.
Itong mama dito…
Márcio, halika saglit.
Isa rin siyang physicist.
Siya si Márcio.
Kakausapin at tatanungin niya kayong lahat
para malaman kung gaano kagrabe ang exposure n'yo
sa radioactive powder
at kung nadala n'yo ba 'yon sa ibang lugar, at iba pa.
Ang impormasyong 'yon
ang magsasalba sa buhay n'yo
at sa buhay ng ibang tao. Kaya napakahalagang
sabihin n'yo sa 'min ang lahat.
-Ang galing naman. -Kailan kami makakauwi?
Uwing-uwi na kami.
Ang mga bahay n'yo, kagaya ninyo,
ay kailangang magdaan sa mahigpit na decontamination process.
Gaano naman katagal 'yon?
Di pa namin masabi.
Hindi pa masabi, sir?
Masisiguro n'yo bang maibabalik sa 'min ang mga bahay namin
pagkatapos ng kalokohang 'to?
Dito.
Iyan 'yon.
Pwedeng pakisabit 'yan sa board, sa tabi no'ng isa?
Hi, Beny.
Paula! Buti dumating ka.
Pakilagay n'yo ang mga 'yan sa mesa.
May mga Geiger, scintillometer, at pen dosimeter.
Kailangang magamit agad lahat ng 'to.
Sabi ni Esther, pwede mo siyang utusan at ang IRD.
Mabuti naman. Salamat.
Ano 'yong gulo sa labas?
Paula, ito si Dr. Emerson Souza.
Siya ang State Secretary of Health.
Souza, ito si Dr. Paula Matos, PhD sa Zurich University.
Nasa IRD siya sa Rio de Janeiro at environmental contamination specialist.
-Welcome. -Ayun. Pakilagay d'yan.
João, 6th Street.
Carlos, 57th.
At Nina, 26th Street.
-28th. -28th.
-At sa 'yo? -Wala do'n sa amin.
Kailangan pa rin nating tingnan.
Pero di ko inuwi 'yon. Pinahid ko lang konti sa kamay ko…
Alam ko, Darlei. Pero baka di sinasadyang nadikit
sa damit mo, sa sapatos mo.
Kaya dapat tingnan—
Hoy! Bakit mo naman siya pinitikan n'yan?
Ano'ng pangalan mo?
Pangalan mo lang, pare.
Siya si Raimundo.
-Raimundo? -Tumahimik ka.
Saan nakatira si Raimundo?
Sa kalye, pero minsan nakikituloy kina Evenildo.
Nahawakan mo 'yong cesium? 'Yong umiilaw na powder?
Gusto mong tumulong? Makipagkamay ka.
Lalaki sa lalaki.
Tinulungan niya si Antônia na dalhin ang baunan sa agency.
Di ba, Raimundo?
Alam ko nang magkakaproblema pagkababa namin sa bus.
Bus? Anong bus?
Nag-bus kayo papunta do'n?
Makikipag-usap ka pa sa totoy na 'yan, Darlei?
Tumahimik ka.
-Tara. -Seryoso 'to.
Nasa panganib ang mga tao habang umiikot 'yong bus.
Raimundo, please naman!
Governor, bawat tao na nagkaro'n ng contact sa cesium
ay potential vector,
taong maaaring magkalat ng kontaminasyon.
Natapakan nila ang powder at naglakad-lakad, vector sila.
Ang kontaminadong kamay na humawak ng pera'y vector.
Pumunta sila sa bar at uminom sa baso…
Pasok.
-Excuse me. -Uy, Márcio. Pasok ka.
Ito si Dr. Paula Matos na binanggit ko.
Paula, ito si Márcio.
-Ikaw ang nakahanap ng source? -Tama.
Dahil sa kanya, nagawa namin agad 'yong first measures.
Tapos, iniwan mo sa upuan sa labas nang buong araw.
Paula.
Natukoy niya ang mga pangunahing hotspot.
Pwede mo bang ipakita sa amin, Márcio?
Sige po.
Bukod sa Health Surveillance Agency sa 18th Street,
ang na-identify ko sa ngayon
ay ang bahay ni Carlos sa 57th Street,
kung saan binuksan ang source.
Sa tambakan ni Evenildo sa 22nd Street,
kung saan tinungkab nila 'yong source,
at sobrang kontaminado ng lugar.
Inuwi niya ang source, nanatili 'yon do'n ng sampung araw.
Ito ang bahay ni João, sa 9th Street.
Kapatid ni Evenildo.
At dito…
Ito ang bahay ni Nina, na pinsan nila.
Teka. Sandali. Ilan ang hotspots?
Anim, sa pagkakaalam ko.
Pero ang ikinababahala ko
ay sumakay sa bus sina Antônia at Raimundo mula sa 26A Street hanggang sa agency,
dala ang source ng powder na nasa bag.
-May ilang araw na 'yon? -Dalawang araw.
May radioactive bus na umiikot sa Goiânia ng dalawang araw.
Kailangang itigil agad ang lahat ng pampublikong sasakyan.
Itigil ang pampublikong sasakyan para sa isang bus?
Kalma lang.
Gov, bawat tao na sumakay sa bus sa nakalipas na 48 oras
ay pwedeng may dalang cesium powder sa katawan at sapatos
sa ibang lugar, ibang bahay, eskuwelahan—
"Pwede." Pwedeng may dala sila.
Hindi tayo sigurado.
At saka, nakalagay sa bag 'yong cesium capsule, di ba?
Oo, pero sa raffia bag.
Tama.
Pero kung nag-leak ang powder mula sa capsule,
pwedeng nando'n lang 'yon sa bag.
"Pwede."
Okay. Sige.
Sang-ayon ako.
Posibilidad lang 'yon, siyempre.
Pero sa sitwasyong kinakaharap natin,
di tayo pwedeng makipagsapalaran.
Dapat alisin ang bus na 'yon sa kalye.
-Anong ruta 'yon? -Di ko alam. Ayaw magsalita ni Raimundo.
Walang silbi ang ruta kung di natin alam ang bus.
Aalamin natin ang ruta at aalisin 'yon sa kalye.
Walang mag-aalis ng kahit ano.
Tinaranta n'yo na ang buong lungsod.
Isipin n'yo pag tumigil ang mga ruta ng bus
dahil sa diumano'y radioactive bus.
Paano pag nalaman nating hindi radioactive ang bus? Ha?
Isipin n'yo ang pinsalang idudulot natin.
At para saan? Sa wala.
-Excuse me, sir. Pwedeng mag-suggest? -Please.
Sa gabi, pag nasa terminal na ang lahat ng mga bus,
libre kayong makakapag-screen.
Mas makatwiran 'yan.
Hindi, Gov. Pakinggan mo ako.
Tapos na tayo dito.
Magandang araw.
'Yon na 'yon?
Hahayaan lang nating lumibot-libot 'yong bus na 'yon?
Kailangan nating tapusin ang screening ng mga pasyente
na pupunta sa General Hospital.
ASAP.
Kasama 'yong mga nasa Tropical Diseases Hospital.
-Mismo. -Pupunta ako do'n para mag-screen.
Tatanungin ko si Antônia anong bus ang sinakyan niya.
Magandang ideya 'yan, Márcio.
'Yong krus mo. Pakiiwan mo dito.
May iba pa po ba?
Salamat.
'Yong sombrero.
Ito lang ang meron ako.
Pasensiya na. Radioactive waste 'yan lahat.
At sa bulsa mo?
Wag mong hawakan, Celeste.
Pati 'yong ipit ng buhok.
Saan?
'Yong singsing.
Wedding ring ko 'to.
Hayaan mo si Mama.
Sa bulsa n'yo, misis?
Pera?
Lahat.
Ibabalik n'yo ba 'to?
-'Yong manika. -Anak, dito lang si Bruna, ha?
-Ayaw. -Oo, anak.
-May sakit tayo. Baka mahawa siya. -Akin 'to.
Pero manika siya. Di po siya mahahawa.
Di ko po siya iiwan.
Anak, tingnan mo ako.
-Dito lang si Bruna. -Hindi.
-Kukunin natin siya pag magaling na tayo. -Ayaw!
-Celeste. -Akin lang siya.
-Akin lang siya! -Celeste, hinaan mo ang boses mo.
Hi, iha.
-Ano'ng pangalan mo? -Celeste.
Celeste. Napakagandang pangalan naman.
-At siya naman? -Bruna.
Bruna. Sige.
Ayaw mong iwan si Bruna sa pangit na lugar na 'to?
May maliit akong bahay dito. Ba't di mo siya iwan sa 'kin?
Ang ganda ng bahay, anak.
Tingnan mo.
Matigas po.
A! Bibigyan natin siya ng kutson.
-At unan, kumot… -Bibigyan ko siya ng unan, ng kumot. Sige.
At papakainin ko siya. Ano'ng paborito niyang pagkain?
Gusto niya ng ice cream.
Ice cream? Bibigyan ko siya ng maraming ice cream, ha?
-Dito muna siya? -Iwan mo siya sa 'kin.
Maraming salamat, ha? Talaga.
Isara na natin.
Habulin mo siya, anak.
Celeste.
Tubig at suka 'yan. Ipambuhos n'yo. Makakatulong 'yan sa decontamination.
Akala ko pangkuto lang ang suka.
Ang hapdi, 'tol.
Masakit. Ang hapdi.
Salamat, Lúcio.
General Hospital.
Antônia Quadrado.
-Uy, Antônia. -Uy.
Kumusta ang pakiramdam mo?
Nasusuka pa rin. Nanghihina ang mga binti ko.
Di ba ikaw ang nagdala no'n sa Health Surveillance Agency?
Oo. Kami ni Raimundo.
Congratulations. Isa kang bayani.
Ginawa ko lang ang kinakailangan.
Talikod ka, please.
Pakikuwento mo nga. Sumakay kayo sa bus, di ba?
-Oo. -Naalala mo 'yong ruta?
'Yong dumadaan sa likod ng bahay ko at pumupunta sa bus station.
Ano, 008 yata 'yon.
Dumadaan din 'yong 009, Aling Antônia, at pumupunta sa bus station.
Di ko na sigurado kung 008 o 009.
-Alalahanin mo. Importante 'yon. -Sobrang sakit ng ulo ko.
Kahit ano. Kulay, o kapansin-pansin na bagay…
Baka makakontamina 'yong bus ng marami pang tao.
-Evenildo po. Sa'n kami pupunta? -Sa General Hospital.
Evenildo, sumakay ka na.
Pangalan po.
João.
At sa 'yo?
Claudinei.
Gagamutin din kayo sa General Hospital. Tuloy na kayo.
Pangalan?
Catarina.
-Catarina, wala ka sa listahan. -Nakalista 'yong mga anak ko.
Celeste, di ba?
-Sa General Hospital siya. -Dapat kasama ang mama niya.
Bata lang siya.
Naiintindihan ko, Catarina. Oo.
Pero makinig ka, halos zero ang contamination level mo.
Di ka dapat lumapit sa kanya.
-Mataas ng level niya. -Di ako dapat lumapit?
-Wala kang anak, 'no? -Para sa—
-Baliw ka ba? -Ano'ng meron?
Tingin mo may paki ako sa kontaminasyon?
-Nandito ang tatay niya. -Ako ang kailangan niya di ang tatay niya.
-Gawan mo ng— -Ikaw ang tatay?
Ikaw ang kausap ko!
Gawan mo 'to ng paraan!
-Tatay ka ni Celeste? -Oo. Ba't di kasama si Catarina?
Halos zero na ang contamination levels ni Catarina…
-Andiyan si João. Di siya mag-iisa. -Di pwede.
-Tumahimik ka! -Catarina.
Kakampi ba kita o hindi?
-Catarina! -Ano 'yon, João?
-Wala tayong magagawa. -Sige na.
-Isipin mo ang kalusugan mo. -Malusog ka.
-Di 'yon mahalaga. -Alam ko.
-Mga anak ko ang inaalala ko. -Wala kang sakit.
Sumakay na po kayo sa bus.
Claudinei, halika.
Kunin mo ang anak mo, João. Kunin mo.
Anak…
Tulungan mo si Papa sa pag-aalaga kay Celeste.
-Bakit di ka sasama? -Ipangako mong di mo sila iiwan.
-Kailangan ka… -Mangako ka, Claudinei!
Pangako.
Naalala mo ang usapan natin?
Opo, pero gusto ko pong sumama sa 'yo.
Alam ko, anak. Ako rin, pero ayaw no'ng babae.
Hindi na makakasama si Mama.
-Hindi! -Pero susunod siya.
Sama ka sa akin.
-Ayaw. -Tayo ka na, anak.
-Ayaw. -Mabilis lang 'to, di mo ako mami-miss.
-Susunod agad si Mama. -Ayaw.
-Sumakay na kayo sa bus. -Halika.
Wag kang matakot.
Samahan mo siya.
-Pangalan mo. -Darlei.
Darlei, sumakay ka na.
Aalagaan namin siya, ha?
-Pangalan? -Raimundo.
Sige, Raimundo.
Kami na bahala.
Please.
-Pangalan? -Feliciano.
Sakay ka na, Feliciano.
MILITARY POLICE
Pumila po kayo dito, please.
Ililipat kayo sa General Hospital.
Pumila kayong lahat.
Ganyan. Dito lang kayo.
Pila kayo. Ganyan nga.
-Kalma! -'Yong doktor.
-Teka. -Teka? Nahihirapan siya.
-Teka! -Tumawag ka na!
-Tulungan n'yo siya! -Doktor.
-Tinatawag niya na. -Kalma!
Bakit?
-Tulungan n'yo siya! -Padaan.
-Ang braso ko! -Kuha ka ng 10 mg ng morphine. Bilis!
-Tiis lang. -Dok…
Tiis lang nang konti, ha?
Ano'ng inaantay mo? Bilis.
Di ka mahahawa. Turok na!
-Sige na! -Sandali.
Ganyan nga.
TROPICAL DISEASES HOSPITAL
Tara.
Dito.
Dalhin natin siya dito.
-Ganyan. -Kasama siya, di ba?
Di niya kayang umupo.
Sandali. Sasama si Carlinhos.
-Gawan natin ng paraan. -Sige.
Tulungan mo ako dito. Pagbilang ko ng tatlo.
Sandali. Isa, dalawa, tatlo!
-Ingat sa braso. -Ingatan n'yo siya.
Ingatan ang ulo.
-Dito. -Ingatan n'yo ang ulo niya.
Ingat sa braso.
Dalhin n'yo siya doo'n. Ngayon na!
-'Yong binti. -Ulo.
-Ingat. -Ingatan n'yo 'yong ulo.
Sige na. Wag kang magpaiwan.
'Yong ulo niya.
Upo ka dito. Halika.
-Ayos na? -Opo, dok.
Dalhin mo sa General Hospital. Iwan mo ang ambulansiya do'n.
Dumiretso ka sa stadium para ma-screen.
-Di ba may welga sa ospital? -Sige na.
-Sige. -Welga, pare?
'Yon lang ang lugar na maa-isolate sila.
Paano kami makakapagtrabaho sa ganitong kondisyon?
Ubos na ang gamit sa ospital na 'to. Wala nang alcohol, wala nang gamot.
At 40 oras na trabaho nang walang pahinga.
Paano namin maaalagaan ang buhay ng mga tao pag gano'n?
May mga pamilya rin kami.
AMBULANCE
Dito lang tayong lahat. Walang aalis.
Hindi tayo aatras, okay? Hindi tayo aalis hangga't…
Magandang hapon. Ako si Dr. Selton Luz, direktor ng ospital.
-Pakisundan ang mga pulis na 'to. -Sumama kayo sa 'kin.
Pumila kayo dito.
Magdala-dalawa kayo. Ikaw, dito. Sa tabi niya.
Dahan-dahan.
Tara.
Ang daming tao sa labas.
Sa likod niya.
Ikaw, sa tabi niya.
Diyos ko, si Tininha. Nandito si Tininha!
-Nasa'n? -Si Tininha! Nando'n siya!
Carlinhos, nandito na tayo.
Carlinhos?
-Di siya makalakad. Buhatin n'yo. -Ano'ng problema?
Carlinhos?
-Buhatin n'yo siya. -Kukuha ako ng stretcher.
Hindi ko siya iiwan. Sir!
-Carlinhos? -Misis, pakiusap.
-Ipapakuha n'yo siya? -Oo. Tumuloy na po kayo.
At hindi natin ititigil ang welga.
'Yong asawa ko! Buksan mo 'to.
-Dahan-dahan lang. -Nando'n ang asawa ko! Tininha!
Evenildo?
Honey!
Evenildo! Ano'ng ginagawa n'yo dito?
-Kumusta ka? -Nanghihina.
-Di ka rin maayos. -May mga paltos ako.
Sumama po kayo sa akin, please.
-Sabi ko na may sumpa 'yon. -Wirdo ng nangyayari.
Ba't may pulis?
-Tuloy kayo. -Sa'n kami pupunta?
Sundan n'yo sila.
Walang may alam. Walang sumasagot. Nakakabaliw 'to.
Dito.
Dito kayo.
Tuloy kayo.
Sige.
Ano 'to?
-Ano'ng lugar 'to? -Pasok.
-Tayo lang ang nandito. -Kakaiba 'to.
Diyan. Pasok kayong lahat.
Hinanda ang ward na 'to para sa inyo.
Kakaiba ang lugar na 'to.
Sino'ng titingin sa amin?
-Walang tao dito. -Tuloy lang.
-Pa, natatakot po ako. -Wag kang matakot. Nandito ako.
May lugar ba para sa lahat dito?
Iiwan nila tayo dito.
Maryosep.
-Papa, saan tayo? -Kailangan muna natin ng doktor.
Tingnan mo 'tong lugar.
-Gaano kami katagal dito? -Pasok kayo.
Naka-lock 'to.
Ano 'tong plastik sa sahig? Bakit may ganito?
-Bwisit. -Ano 'to?
Ayan. Tingnan mo.
Iiwan nila tayo dito para mamatay.
Di niya maalala ang ruta, pero papunta 'yon sa bus station.
Nakasuot ng cowboy hat 'yong driver
at may Birhen ng Aparecida sa harap.
-Maghihintay ako sa bus stop. -Sige. Pumunta ka do'n.
Nandito na ako.
Sige, Márcio. Pero huwag kang magpahalata, ha?
Opo.
Márcio, ingatan mo na wag kang ma-contaminate.
-Welga kami! -Welga kami!
Welga kami!
Responsable kami sa buhay ng mga mamamayan ng lungsod.
Di kami makakapag-opera nang walang gloves…
Saklolo.
Tulungan n'yo ako.
Kahit ano'ng gawin namin, di sila gagaling.
Nilalamon sila ng radiation mula sa loob.
-Chernobyl? -Moscow.
Nasa France ako at pumunta ako do'n nang mangyari 'yon.
At least parang hindi gaanong malala dito.
Sa nalaman ko, nasa sampu hanggang 15 katao ang apektado.
Doktor ka rin ba?
Physicist.
Nandito ako para siguraduhing ligtas kayo.
William. Nice to meet you.
-Ako si Eduardo. Ito si Vitor. -Nice to meet you.
Kayo lang 'yong pinadalang doktor?
Oo. Pero makikipag-ugnayan kami sa General Hospital staff.
'Yon ang sinabi nila sa amin.
…mga tao sa lungsod. Responsable kami sa buhay nila.
May karapatan sila sa de-kalidad na gamutan…
Ano 'yon?
HEALTH SURVEILLANCE AGENCY
'Yong ambulansiya. Ihinto mo.
-'Yong ambulansiya talaga? -Oo.
Bwisit! Sino'ng nag-iwan dito ng pasyente?
Kailangan ng stretcher.
-Penge ng stretcher! -Teka!
Ano?
-Tingnan mo ang radiation level niya. -Sige.
Stretcher!
Dito.
Kailangan namin ng stretcher dito!
-Stretcher! -Baliw ka ba?
-May radiation syndrome sila. -Kailangan namin ng stretcher dito!
Ang init ng kamay ko. Kailangan ko 'tong buhusan ng tubig.
Di gumagana ang gripo, 'tol.
May nakita akong banyo do'n.
-May mga pinto sa hallway. -Dito?
Naka-lock. Ayaw buksan ng mga pulis.
PANGLALAKI
Ano?
Naka-lock.
PAMBABAE
Naka-lock lahat.
Di ba tayo pwedeng mag-CR dito? Naka-lock.
João!
Uy, João. Tingnan mo kung may banyo d'yan.
-Naka-lock. Wala d'yan? -Tangina naman!
-Naka-lock pareho. -Walang banyo?
-Naka-lock. -Ano?
-Tanungin natin ang mga pulis. -Naka-lock.
Walang banyo?
Hoy. Paano kami magsi-CR? Naka-lock.
-Di ko alam 'yan. -'Yong dalawa.
Uy, pare. Paano kami magbabanyo? Ano'ng gagawin namin?
-Buksan n'yo 'to. -Bawal lumabas.
-Magbabanyo ako. -Bawal lumabas.
-Buksan n'yo. Magbabanyo ako! -Teka.
-Di ako hayop. -Kalma.
May mga bata at babae dito.
-Paano kami magbabanyo? -Di kayo pwedeng umalis.
I-slide n'yo 'yong susi sa ilalim.
-Di ako magpapatratong parang hayop! -Hoy!
Kailangan ng backup sa 3rd floor.
-Hindi kami mga hayop! -Paalisin mo dito si Raimundo!
Kumalma tayo!
-Oo, kumalma kayo d'yan. -Hoy, pare! Mag-usap tayo.
Buksan n'yo ito!
Buksan n'yo na! Buksan n'yo 'to!
Tumawag ka ng back-up!
Buksan n'yo 'to!
Buksan n'yo! Pabukas ng pinto!
Lalabas sila.
-Tumawag ka ng back up! -Lalabas sila.
-Papasok kami! Buksan n'yo! -Buksan n'yo!
-Buksan n'yo!
Buksan n'yo!
Pumunta kayo dito!
-Tulungan n'yo sila! -Halikayo!
Buksan n'yo!
-Buksan n'yo! -Buksan n'yo!
-Si Carlos! -Palabasin n'yo ako!
Si Carlinhos, pare.
Buksan n'yo!
-Buksan n'yo! -Buksan n'yo na! Order 'to!
-Saan? -Kaliwa, lagpas ng karatula.
-Padaan! -Sige na!
Kailangan ng IV fluids!
-Penge ng fluids. -Hahanap ako.
At thermometer!
Tachycardic siya.
Hanap ka ng 18-gauge line.
009 - BUS STATION
Sasakay ka ba, bata?
Pupunta ba 'to sa stadium?
Hindi, sumakay ka sa 222.
A, sige.
-Salamat. Pasensiya na. -Sige.
Kailangan nating tingnan 'yong lagnat, kung may impeksyon.
Stable na siya. 120 over 80.
Umalis na kayo ngayon.
Di kayo pwedeng tumagal na walang proteksyon.
Kakaharapin n'yo 'yong mga kontaminadong pasyente.
May limitasyon sa radiation na makukuha n'yo kada oras, araw, at linggo.
'Tong mga pen ang parameter natin.
Paglagpas sa limit, alis muna kayo.
Safety muna. Naiintindihan n'yo?
-Oho. -Sige.
Salamat.
Magandang hapon.
Makinig po kayo sa 'kin.
Nandito na lahat?
Ako si Dr. Eduardo Souto.
Ako si Vitor Loureiro, at galing kami sa Rio de Janeiro para alagaan kayo.
Kumusta si Carlos?
Mamamatay ba si Carlos?
Hindi, dehydrated siya, pero ayos na siya. Wala na sa panganib.
Di kami makakatagal nang walang banyo. Imposible 'yon. Di ba?
Magdadala ng containers ang kasama naming si William.
Ite-test namin ang mga dumi at ihi,
at itatapon 'yon nang maayos para di makontamina ang sewerage system.
-Kaya sarado ang mga CR. -Delikado ang anumang lalabas sa amin.
Alam kong komplikado ang sitwasyon, pero kailangan n'yo ng pasensiya.
At hinihiling kong tulungan n'yo kami.
Isa pang napakahalagang bagay.
Kailangan naming malaman kung paano kayo nagkaro'n ng contact sa cesium.
Kung hinawakan, nasinghot, o nalunok 'yong pulbos.
-Wala akong sasabihin. -Ang nararamdaman n'yo.
Do'n lang namin magagamot ang bawat isa nang maayos.
-May tanong? -Sige.
CITY HALL
-Magandang hapon. -Magandang hapon.
MILITARY POLICE
-Magandang hapon. -Magandang hapon.
Dapat nating kunin lahat ng mga aso.
Do'n, Paula.
Do'n unang binuksan 'yong source.
-Carlinhos, gamitin mo 'yong pliers. -Teka.
Sige. Hawakan mo.
Kinuha namin 'yon mula do'n sa abandonadong lugar
at dinala sa bahay ni Carlinhos.
-Di ba mabigat 'yon? -Napakabigat, dok.
Puno ng tingga 'yon.
At sobrang hirap no'n.
Nahirapan kami ni Carlinhos, pero nakalas namin 'yon lahat.
Ibig kong sabihin, halos lahat.
Di lang namin mabiyak 'yong capsule.
Kinabukasan, grabe na 'yong pagsusuka ko.
Akala ko sa meryenda 'yon na kinain ko sa kalye.
-Carlinhos! -Uy, Carlinhos!
-Halika!
Sandali!
-Eto na! -Ibebenta pa natin 'to.
Sige na, pare.
-'Yan! -Di siya mapigilan.
Sige na.
Tara na!
-Bye, Carlinhos. -Bye!
Napakabigat naman nito.
-Kumusta? -Sige na, pare!
Mag-goal kayo.
'Yan, 1,750.
Para sa nanay mo naman 'to. Ayan.
Para sa 'yo, Lúcio, heto.
Bumili ka ng beer.
-Ayos, Mang Evenildo. -Patingin ng ngiti?
-Kumita ka. -Ayos.
-Salamat. -Doon.
-Sa susunod ulit. -Sige.
Bye.
Bili ka ng bagong sombrero.
Pinagdidiskitahan niya lagi sombrero ko.
Sandali.
Sige.
Dahan-dahan.
Sixteen thousand CPS.
Wala pa akong nakitang ganito.
Sampung araw, dok.
Nasa sala ang bagay na 'yon.
Parang trophy.
Sa loob ng sampung araw.
Pero alam mo ano'ng malala?
Maraming taong binigyan si Evenildo ng powder.
Marami.
Pagkatapos no'n, nagkasakit na lahat.
-Tumigil ka, 'tol. -Ano ba, João?
-Patingin ng ngiti? -Ano ba, Evenildo.
Ang ganda mo.
Nagluluto ako. Gusto kong maghanda ng hapunan.
Oo, ang ganda.
Sige na, Evenildo. Tingnan mo ikaw.
-Tingnan mo 'to. -Ano 'yan?
-Ito 'yong best part. -Wag mo 'yang buksan sa mesa.
-Honey, ngayon lang. -Huwag!
Huwag. Dito ako maghahain.
Ilabas mo 'yan.
Wag mong buksan 'yan sa mesa.
Subukan ko 'yong mas malaki.
Heto.
Tingnan n'yo 'to!
Ang ganda.
Wow!
Napakaganda.
Alam n'yo ba?
Nakuha 'to ni Carlinhos at Lúcio sa flying saucer
na bumagsak malapit sa João Leite.
-Ano? -Flying saucer?
Oo.
-Ano? Di kayo naniniwala? -Hindi.
-Pinakita nila 'yon sa TV. -Nagsisinungaling ka.
Tininha, di ba nakita natin sa balita? Ano nga ulit 'yon?
-Wag mo akong ma-Tininha. Tumigil ka. -Taray!
Alisin mo 'yan sa mesa. Linisin mo 'yan. Maghahain ako ng hapunan.
-Naku! -Linisin mo 'yan.
Ano ba, honey. Sinira mo ang party.
Heto, honey.
Gagawan kita ng umiilaw na singsing gamit 'to, okay? Talaga.
Pwede ba tayong gumawa ng singsing gamit 'to?
-Pare… -Eksperto siya.
Ooo 'yan. Pustahan tayo?
-Hindi. -Wala kang alam!
-Sobrang pino. -Swerte mo.
Uy, Arthur. Halika.
Swerte mo ngayon. Bibigyan kitang konti.
-Tingnan mo. -'Yong papel.
Na-promote siya bilang King Arthur. Mayaman na siya.
-O, salamat. -Wow.
Kita mo? 'Yan.
Tapos sabi nila madamot ako, 'no?
'Yon, ang kainuman ko!
Kita mo? Ako'ng bahala sa 'yo.
Meron ako ditong magugustuhan mo, mahal.
Talaga?
Inuwi ng asawa ko 'yon.
Akala ko… maganda 'yon.
Diyos ko.
-Wow! -Ano sa tingin mo?
Wow!
Ang ganda mo.
Para kang bituin.
Halika. Wag kang tumakas.
Pinakamarami sa kapatid at business partner ko.
-Matutuwa si Celeste. -Eto.
Pati ni Claudinei.
'Yan!
Ito ang bahay ng kapatid ni Evenildo.
Si João. 'Yong tatay ng batang babae.
-Ano ulit ang pangalan niya? -Celeste.
Gusto mo ng salad, anak?
Ayoko po, Ma.
Sigurado ka?
Halika. Hapunan na.
Celeste.
Dito mo tapusin 'yang drawing mo.
Maraming salamat.
Celeste, prinsesa ko.
Tingnan mo ang dala ni Papa.
Claudinei, tingnan mo 'to, anak.
Dinala ni Papa ang mga star mula sa langit para sa 'yo.
Tingnan mo.
Tingnan mo, anak.
Ang ganda.
Tingnan natin.
Wow!
Ang ganda, anak.
Dito, maiilawan mo lahat ng castle.
Lahat sila.
Hahawakan ko ang braso mo.
At ilalagay sa kamay mo.
-Star shower! -Ano 'yan, João?
Mga bituin sa langit.
Ang ganda, ano? Tingnan mo.
Sa'n mo nakuha 'yan?
Tingnan mo paano umilaw, Claudinei.
-Gumastos ka para d'yan? -Siyempre hindi.
Binigay ni Evenildo.
-Mahal, wag namang ganyan. -Ano ba, João.
Naghahain na ako ng hapunan.
Pagod na ako. Buong araw na ako dito. Akala ko uuwi ka at tutulong.
Kung maganda 'yan, di 'yan ibibigay nang libre.
Wag mo naman itapon.
Pakainin mo ang mga anak mo.
Maghugas ka na ng kamay, Celeste.
Ikaw rin, Claudinei.
Alis na 'ko.
-Hay! -Tumulong ka dito, João.
Dadalhan ka pa ni Papa ng mga star mamaya.
Di ko napansing di siya nagkapaghugas ng kamay, dok.
Tangina!
-Bakit? -Nakain ni Celeste ang cesium. Patulong.
-Kailangan na siyang ilipat. -Sa'n?
Di natin sila magagamot dito. Bilis.
Baka nasa imburnal na ang cesium.
Doon tumutuloy 'yong imburnal?
-Hi. Kumusta? -Hi. Mabuti naman.
Ma'am, alam n'yo ba kung papunta sa batis 'yong imburnal mula sa mga bahay na 'to?
Di ko alam, e, hindi.
Kayo ba ang kumuha kay João, Catarina, at mga bata?
Inaresto ba sila?
Hindi.
May sakit sila.
Kaibigan ka ba ng pamilya nila?
Oo.
Gusto n'yo ng kape?
Di na, salamat.
-Pasok kayo. -May kasama ka bang nakatira dito?
Kami ng anak ko. Nasa trabaho siya ngayon.
Alam n'yo, kakatimpla ko lang ng kape.
Masarap at mainit 'to.
-Ayaw n'yo talaga? -Hindi na, salamat.
-E, tubig na maiinom? -Hindi, salamat.
Beny!
Uy, anong ingay 'yan?
Mga sir.
Kailangang i-evacuate lahat ng kabahayan dito.
Kailangan nating isara ang kalye, ang buong kalye.
Tama 'yon.
Kailangang ilabas ang lahat ng mga nasa bahay!
Ngayon na!
Sige na!
008 - BUS STATION
Uy, ano 'yan?
'Yong nuclear bomb na pinakita sa TV.
-Bomba 'yan. -Bomba?
Nuclear bomb 'yan.
Hindi! Huminahon kayo.
-Ako si Márcio. Isa akong physicist. -Kontaminado ang bus.
-Ipara mo ang bus! -Kontaminado 'to!
Sandali lang!
Makinig kayo sa 'kin.
May na-detect akong level ng radiation sa bus.
Kailangan nating pumunta sa stadium para ma-screen kayo.
Lahat kayo.
-Buksan mo 'yong pinto! -Hindi! Teka!
Pumila kayong lahat.
Mamaya 'yan. Pumila po kayo.
Sige na.
Misis, kailangan na nating umalis.
Kailangan na nating umalis. Bilis.
-Ingat sa bus. -Sige na.
-Sige na. Doon sa babaeng 'yon. -Halikayo.
Doon sa babaeng 'yon.
-Pumunta na po kayo. -Ano'ng nangyayari?
May radioactive powder sa kabilang bahay. Ii-screen kayo sa stadium, ha?
Pakibilisan po!
Bilis!
Kayong dalawa, pasok kayo.
Lahat na ba 'yan?
-Sige! Sige na! -Dito po, ma'am.
Hindi! Kumalma kayo!
Kumalma kayo!
Napakaimportante na ma-screen kayong lahat.
Para sa ikabubuti n'yo 'yon. Okay?
-Hindi, baliw siya. -Hindi!
-Buksan mo 'yong pinto! -Hindi!
-Wag mong buksan! -Bababa kami!
Kung naniniwala ka sa Diyos, wag mong buksan.
Kung bubuksan mo, aalis sila, at hindi sila magagamot.
Makakahawa sila ng mas marami.
Nasa kamay mo ang buhay ng mga taong ito at mga tao sa labas.
Pababain n'yo ako!
-Di ako aalis! -Gusto kong umuwi!
-Buksan mo! -Bomba 'yan!
-Sandali. Pakinggan natin siya. -Maraming salamat.
-Magiging maayos ang lahat. Kalma. -Di ako pupunta sa stadium!
Walang dapat ikatakot.
Nakontamina ng radiation ang maliit na area ng siyudad,
walang panganib sa mamamayan.
Gumawa kami ng mabilis at tiyak na aksyon at kontrolado na ang sitwasyon.
Ano'ng nangyayari, Governor?
Staff namin 'yon. Ang galing nila sa trabaho nila.
Hinahanap nila 'yong maaaring na-expose sa radiation.
Walang dapat ikabahala—
-Tigil! -Buksan mo 'yong pinto! Bilis!
Papasukin n'yo sila. Kontaminado ang bus.
Dapat silang i-screen.
-Di ako authorized. -Narinig mo ba ako?
-Kontaminado ang bus! -Wala akong magagawa.
Officer! Papasukin mo sila!
-Wala akong permiso. -Papasukin mo na sila!
Kasama ka ba sa CNEN team?
-Ako? Ano lang… -Oo. Kasama namin siya.
May radioactive bus na umiikot sa Goiânia?
Alam n'yo, ano kasi…
Oo. Pero ang mahalaga ngayon ay sinumang sumakay
sa 008-Bus Station route sa nakalipas na 48 oras
ay pumunta sa municipal stadium para ma-screen agad.
Isang kontaminadong bus ang umiikot sa Goiânia.
Nakikita n'yo, bumababa na ang mga pasahero.
Sige. Dito po.
NAVAL HOSPITAL RIO DE JANEIRO
May sampung kritikal na pasyente na dapat ma-transfer agad.
Walang maayos na kagamitan, at nagwewelga ang ospital.
Naiintindihan ko. Sa kasamaang-palad, 'yan ang realidad sa amin.
May anim na available.
Ganito, piliin mo 'yong pinakakritikal, ilipat sila agad dito.
Ang team namin ang bahala sa kanila.
Ibinaba niya.
Anim lang?
Imposible.
CHIEF OF FEDERAL POLICE
Para bukas, okay?
Chief Marlene?
Nabalitaan mo na siguro na ninakaw at binuksan ang source ng cesium-137,
at kumakalat ang radiation sa lungsod.
May ninakaw na radioactive source? Paano nangyari 'yon?
Alam ko. 'Yon mismo ang kailangan kong alamin mo.
GOIÁS RADIOTHERAPY INSTITUTE
Akala ko nilinaw ko na sa gabi n'yo titingnan ang bus sa terminal.
Sobrang kontaminado ng bus na 'yon.
Mas lalala 'yon pag naghintay tayo.
At heto pa.
Nakahanap kami ng ibang hotspots.
Mga kontaminadong bahay.
Kailangang i-measure at i-evacuate 'yong mga bahay.
Kailangan nating isara ang mga kalye. Buong kalye, sa totoo lang.
Nakontamina 'yong lupa at imburnal ng isang bahay.
Dadalhin 'yon ng hangi't ulan sa batis sa likod ng mga bahay
na magpapalala ng lahat.
Dapat nating bilisan kung di pa 'yon kontaminado.
ITO AY LIKHANG-ISIP LAMANG AT DI AYON SA TUNAY NA NANGYARI.
Nagsalin ng Subtitle: Sol Santos AYON SA TUNAY NA NANGYARI.