RADIOACTIVE EMERGENCY
Nandito kami para pag-usapan ang Goiânia radiological accident.
No'ng marinig namin ang balita, nagpulong kami para pag-usapan 'yon.
Hindi kami natuwa do'n
dahil ipapadala 'yong waste sa lupa namin.
Siyamnapung katutubong Kayapó ang pumunta sa Brasília para magprotesta
sa paggamit sa Serra do Cachimbo bilang nuclear waste site.
May mga bagay sa kalikasan na di dapat pakialaman.
Kung hindi, babalikan ka nito, maghihimagsik at magdudulot ng pinsala.
Taga-southern Pará sila
at natatakot na baka manganib ang 1,500 katutubo sa radioactive waste…
Tama sila.
Sa susunod na linggo ililipat ang mga drum.
Patulong sa paghahanda sa transport pa-Serra do Cachimbo.
-Pero, Roberto— -Sandali.
Ano?
Hindi. Wala kaming dapat pag-usapan ng gobernador ng Pará.
Sige. I-connect mo siya.
Hello?
Hindi puwede! Hindi mananatili dito 'yong waste!
Ipapaalam ko 'to sa presidente.
Sisimulan na natin ang bagong treatment. Ayos 'yon, di ba?
May narinig akong maganda tungkol sa 'yo sa balita kahapon.
Sabi nila…
kung hindi dahil sa 'yo…
mas maraming tao ang mako-contaminate.
At totoo 'yon, Aling Antônia.
Alam mo bang isa kang tunay na bayani?
Anak.
May ipapakita si Papa sa 'yo.
Kinuwentuhan ka ng mga doktor tungkol sa mga prinsesa.
Gusto kong…
ikuwento sa 'yo ang kuwento ng isang reyna
na sobrang ikli ng buhok.
Katulad mo, anak.
At ang magandang reyna na 'to,
siya ang may pinakamagandang boses sa buong mundo.
Kung alam mo lamang kung paano ako umiiyak
At kung paano ako nagmamakaawa
Mahal na mahal ka ni Papa, alam mo ba 'yon?
Mahal na mahal kita, anak.
Anak, naririnig mo ako?
Anak!
Anak?
Antônia?
Hindi!
Celeste?
Celeste…
-Ano 'yon? -Nag-flatline siya!
Simulan ang compressions. 'Yong bag. Bilis!
Tulungan n'yo ako!
Anak.
Diyos ko. Anak…
-Tulungan n'yo ako. Diyos ko! -Si Celeste ang tingnan mo!
ALISIN ANG CESIUM ALISIN ANG CNEN
Aling Catarina.
Aling Catarina, pakiusap.
Ibaba n'yo na.
Sige na.
Bagaman ginarantiyahan ng CNEN at ng gobyerno ng Goiás
na walang panganib sa publiko ang mga labi nina Antônia Quadrado
at Celeste dos Passos Quadrado,
nagprotesta ang mga tao sa Parque Cemetery ngayon
sa libing ng mga unang biktima ng cesium-137.
Sabi nang ayaw namin sila dito!
-Wag n'yo ilibing dito! -Igalang n'yo ang patay namin!
-Alis! -Wag n'yong kontaminahin ang lupa namin!
-Alis! -Hindi dito! Wag n'yo sila ilibing dito!
Alis! Wag dito!
Ano ba? Teka!
Tama na!
Umatras kayo!
Yuko! Nambabato na sila!
Anak ko 'yon!
Sandali!
-Umatras kayo! -Irespeto n'yo kami!
-Tama na!
Lumayas kayo!
Layas!
-Layas! -Layas!
Josias Machado Gomes.
Ikinamatay: pulmonary collapse, 2:00 p.m. noong October 28.
Valêncio Freitas Soares.
Ikinamatay: acute pulmonary edema, 7:45 p.m. noong October 27.
Hinga.
Kumusta ang pakiramdam mo?
Mahirap, dok.
Wala nang saysay ang buhay. Ano pa?
Kamusta si João?
Sa tingin mo…
pwede ko siyang makausap?
Usap muna kami…
ni Dr. Eduardo.
Dok…
no'ng huli kong sinubukang makita si Tininha…
di n'yo ako pinayagan, at ngayon…
Tingnan ko ang magagawa ko.
Excuse me.
Hinga nang malalim.
Nahihilo ka ba?
Nahihirapan kang huminga?
Masakit ang dibdib?
João?
Bahala ka na, dok.
Makakahiga ka na.
Hinga. Dahan-dahan.
Carlos, makinig ka.
Ang bagong gamot na 'to ay para sa immune system mo.
Pero wala pa ring makapagpagaling sa braso mo.
Nagiging necrosis na 'to.
Diretsuhin mo na ako, dok.
Kailangan na nating putulin.
Baka 'yon lang ang paraan.
So…
May hypothermia si Carlos.
May pulmonary edema si João.
Pagkatapos nating simulan ang CSF injections.
Nagkataon lang?
Delikado 'tong treatment.
Namatay si Josias at Valêncio kahit may injections.
Sandali!
Pagkatapos ng apat na araw.
At namatay sila dahil sa resistant Klebsiella
na nakuha nila bago pa tayo magsimula sa experimental treatment.
Gumagaling na si Lúcio, Nina at Evenildo.
Hindi 'yon progress.
Alinman do'n, di tayo pwedeng magkamali.
Kung ititigil ang CSF at lumala si Carlos, baka mamatay siya sa arm infection.
Pero pag tinuloy nati't nagkalagnat siya ay baka mamatay din siya.
Tama.
GOIÂNIA'S GENERAL HOSPITAL
Uy, bata.
Ayos ka lang? Gusto mong kausapin si Tito?
-Sabi ni Raimundo, lumala si João. -João?
Ano? Tinatawag mo na 'yong tatay mo sa pangalan niya?
Tigilan mo nga ako.
Di ka rerespetuhin ng bata
kung yuyuko ka sa bawat doktor na papasok.
Galit lang siya sa mundo.
Ikaw ba, hindi?
Matalino si Claudinei.
Galit siya kay João kasi…
pag may nangyari sa kanya, mas di masyadong masakit.
May mga taong nag-iisa para di masaktan sa pagkawala ng iba.
Uy, Márcio!
Uy, anak.
Anak.
O, anak.
Diyos ko. Sigurado ka bang pwede ka nang umuwi, anak?
-Ayos na ako. Pinalabas na ako. -Pero…
Pakihatid po ako sa Department of Health.
Pero… Márcio.
Magtatrabaho ka kahit may sakit ka?
Sakay ka na.
Baliw ka ba?
Ganito.
-Umuwi na tayo— -Sa DOH.
-Hindi! -Kailangan ko bang ipaliwanag 'to palagi?
Kung walang regulasyon para sa nuclear waste sa Brazil,
hindi magpapauto ang Goiás.
Aalis sa estado ko ang mga drum.
Takot ang mga tao.
Emergency situation 'to na kailangan ng mabilis na aksyon.
Ang paggawa ng repository ng mga drum sa Abadia de Goiás…
Lelecturan mo na ako ng public administration?
Nangako ako sa publiko na aalisin ang mga drum na 'to sa Goiás.
Aalisin 'yan libang mapilitan ako.
E di, pipilitin ka namin.
-Ano? -Ano'ng ibig mong sabihin, Beny?
Sabi mo nga, wala pang regulasyon.
Kaya kung galing sa taas ang utos na iwan ang waste na 'to sa Goiás,
masasabi mong wala kang magagawa.
Oo. Kausapin mo ang presidente, Roberto.
May contact ang CNEN sa Congress, di ba?
Oo.
Pwede n'yo bang asikasuhin 'yan doon?
Oo. Pwede kong simulan agad.
E di,
kung payag ang presidente at Congress,
di na natin kailangang hintayin ang batas para magtayo ng repository.
Pero sabihin nating pansamantala lang 'yon para walang gulo.
Gusto kitang makita.
Makausap ka.
May gusto akong basahin sa 'yo.
Pwede ba?
Kung gano'n…
"Nabubuhay na sa katahimikan ang aking mahal.
"Sabi nila, naging alaala na siya.
"Isang bituin sa langit.
"Isang bayani.
"Gusto ko lang na buhay siya."
Ang gusto ko talaga…
ang makita sina Tininha at Celeste…
na kumakanta at sumasayaw sa bakuran, pero hindi, di ba?
Hindi.
Ang gusto kong isulat na di ko magawa, pagkatapos ng trahedyang 'to…
ay walang araw na lumipas na di ko naisip…
na kung di ko binili
'yong malas na baunan na 'yon…
'yong sinumpang baunan…
di sana nangyari 'to, di ba?
'Tol, nag…
Nagkamali ako.
Ang…
Ang laking pagkakamali, João. Tangina…
Alam…
Alam ko…
na hindi mo ako kailangang patawarin, pero, alam mo…
Alam mo, 'tol, hihingi…
Hihingi pa rin ako ng tawad, ha?
Patawad, João.
Patawad, 'tol.
Pero hindi ka rin dapat maging ganito.
Walang magawa.
Sumusuko.
Kailangan mong gumaling, João.
'Tol…
Kailangan mong lumaban. Tangina!
Hindi ko…
Hindi ko alam kung kakayanin kong mawala ka rin sa akin.
Hindi ko kaya.
Patawad, 'tol.
Patawarin mo ako.
-César. -Kumusta?
Ayos lang.
Ito si Mrs. Alzira.
-Hi. Kumusta? -Kumusta?
Beny,
dinala ko si Alzira para payuhan tayo.
Talaga?
Kinasuhan ka ng Public Prosecutor's Office
ng involuntary manslaughter.
Manslaughter?
Pero humiling sila ng hearing para mag-testify ka.
Maganda at bihira 'yon
dahil maipagtatanggol mo ang sarili mo.
Sasamahan ka namin no'n.
-Sorry, akala ko… -Uy, na-discharge ka na?
-Di ba dapat nagpapahinga ka? -Ayos lang ako. Balik na lang ako.
Hindi, pumasok ka, Márcio. Pasok.
-Márcio, si Dr. César, presidente ng CNEN. -Nice to meet you po.
Márcio, pag-resume ng trabaho,
pwede bang ikaw ang maghanda ng repository para sa mga drum?
Sige po.
Kinasuhan din ang Secretary of Health,
at gagamitin natin 'yon.
Ayon sa isang decree noong 1978, ang ahensiyang responsable
sa pagbabantay ng ionizing radioactive sources sa Goiás
ay ang State Department of Health.
Oo, baka nga.
Pero ako rin ang responsable sa pag-inspeksyon sa clinic.
At di ko 'yon iiwasan, César.
Oo, pero makokompromiso ang CNEN sa pahayag na 'yan, Beny.
At…
pag nawalan ng kredibilidad ang CNEN ngayon,
imposibleng maipatupad ang repository sa Goiás.
Hindi, teka lang.
Di pa natin alam ang stand ng Kongreso at ng presidente tungkol dito.
Alam na natin, Beny.
Alam na natin.
Sige.
Magandang umaga, mamamayan ng Goiás.
Inaprubahan ng National Congress,
at pinirmahan na ng Pangulo ang batas
na nagsasaad na bawat estado ng Brazil ay responsable sa pagtatago
ng sarili nilang radioactive waste.
Gusto kong idiin na kahit pederal na desisyon ito,
pinagtitibay ko ang pangako ko
na aalisin ang radioactive waste sa bayan ng Goiânia.
Matapos ang masusing pagsasaliksik,
natukoy ng gobyerno ng Goiás, kasama ang CNEN,
ang perpektong lokasyon,
pansamantala lang 'yon,
para paglagakan ng radioactive waste:
isang lugar sa Abadia de Goiás.
CAUTION RADIOACTIVE AREA
Tayo ang magiging halimbawa kung paano harapin ang radiological emergency,
hindi lang sa Brazil, kundi sa mundo.
Salamat sa inyong lahat.
HEALTH SURVEILLANCE AGENCY
DAY 45
Orenstein.
Bawal ang cesium dito!
Pambihira naman 'yan.
Bawal ang cesium dito!
Kaibigan, kailangang makadaan ang truck na 'to.
Di lang ang radioactive truck. Walang makakadaan.
Pero di radioactive ang truck na 'yan.
Basta.
Di namin hahayaang magtapon kayo ng bomba dito.
Pero ligtas na ligtas 'to.
Gan'on ba? E di, iuwi n'yo.
Magandang umaga.
-Ano'ng pangalan mo? -Dorimar.
Magandang umaga. Emerson, Secretary of Health.
Pwede bang paalisin mo sila?
-Hindi! Bawal ang radiation dito! -Alisin ang cesium!
-Alisin! -Bawal ang cesium dito!
Uy. Padadaanin ba natin sila?
Hindi!
-Bawal ang cesium! -Alisin ang cesium!
Alisin ang cesium!
Mr. Dorimar, huwag kang mag-alala. Walang panganib.
Nangangako kami ng gobernador. Walang panganib. Pakiusap.
Alisin ang cesium dito!
Sabihin mo sa gobernador mo, makipag-usap siya sa akin.
Alisin ang cesium!
MILITARY POLICE
HEALTH SURVEILLANCE AGENCY
Official fiasco.
Ang cesium source na nagdulot ng matinding krisis sa Goiás
ay binalik sa Health Surveillance building
matapos itong harangin ng mga nagpoprotesta sa temporary storage site…
Ayos. Tingnan natin kung kailan kami tutuloy.
Salamat, Eneida.
Anak, di kita maintindihan.
Mas gusto mong magkasakit,
malayo sa asawa mo, at madismaya
kaysa magturo?
-May solusyon ba? -Hindi gano'n ang buhay.
Pa, matanda na po ako, okay? Alam ko na ang takbo ng buhay.
Sorry. Minsan, medyo harsh ako,
pero para 'yon sa ikabubuti mo.
Alam ko.
Alam ko po, Pa, pero…
Ganito,
hindi naman sa ayaw kong magturo, pero hindi ko mahal 'yon, okay?
Hindi 'yon ang pinangarap ko.
Pero itong ginagawa ko ngayon, ito 'yong…
nagpapabilis ng tibok ng puso ko. Sa field ko nararamdaman na…
nahanap ko ang dako ko sa mundo, alam mo 'yon?
Nag-aalala ako, anak.
Lagi bang ganito? Ganito kadelikado?
Hindi po, Pa. Sana hindi.
At sana di rin ganitong nakakadismaya.
Pag naipasa ko ang civil service exam.
Anak, proud na proud ako sa 'yo.
Buti na lang, mana ka sa nanay mo.
Matapang.
At matigas ang ulo. Dahil di ka mapipigilan ng kahit anong protesta.
Wag dito!
Kailangan n'yong maintindihan na may stigma na ang Goiás
sa buong bansa.
Kung isasara natin 'tong daan, masisira ang ekonomiya.
Kung makakasama sa negosyo, masama para sa lahat.
Maghanap kayo ng ibang paglalagyan ng waste.
Wala nang paraan.
Oo, wala nang paraan.
Ganito, kung di tayo magkakasundo,
habangbuhay tayo dito.
Alam ko na paano kita matutulungan.
E ikaw, paano mo ako tutulungan?
Kung iki-clear n'yo ang kalsada,
nangangako akong hahanap ako agad ng ibang repository site.
Ayos ba 'yon?
Oo. Madali lang 'yon, di ba? Walang deadline, walang kasiguruhan.
Isang linggo?
Dalawang araw.
Hanggang sa araw na 'yon, walang mapapasok sa facility na 'yon.
Sige.
Mahirap bang makahanap ng alternatibong repository?
Sa loob ng 48 oras, imposible.
Kahit sa loob ng 48 araw.
Isinama ng pag-aaral ko ang buong estado ng Goiás.
At Abadia lang ang lugar na pumasa sa lahat ng requirements.
Paano kung sirain natin 'yong kasunduan?
Paano?
Di ba wala nang harang sa daan para makadaan ang mga truck?
Dalhin natin ang mga truck natin.
Ayos. Sa gabi, kung kailan di nila inaasahan.
Sisirain ko no'n 'yong pangako ko sa tao.
Isisi mo sa CNEN.
Sabihin mong desisyon namin 'yon at wala kang magawa.
Hello, Pa?
Naririnig mo ako?
Hello? Si Claudinei 'to, 'no?
Kailangang naka-oxygen mask ang papa mo,
saka nahihirapan siyang magsalita.
Naririnig niya ba kami?
Oo. Ibibigay ko sa kanya, ha?
Pa?
Kumusta ka po?
Sorry po, nakalimutan kong di ka makapagsalita.
Kasi…
Wala kang kasalanan.
Paano mo naman malalaman na delikado ang bagay na 'yon?
Di tayo binalaan ng mga nakakaalam no'n.
Wala silang paki.
Walang may pakialam sa atin.
Siguro 'yong mga doktor lang
at sarili natin.
Sana nandito kayo ni Mama.
Pati ang munting prinsesa natin.
Pa…
Kailangan ka namin ni Mama.
Lalong-lalo na ngayon.
Magpagaling ka po.
Mahal po kita.
'Yong braso ko!
Kalma, Carlos!
Maghahanda ako ng painkiller para mabawasan ang sakit, okay?
Tiyaga lang. Konti na lang, Carlos.
Guys!
May dalawang surgeon at anesthesiologist na bukas.
Mag-oopera ka bukas?
-Oo. -Oo.
Gumagana ang CSF. Tumaas ang granulocytes niya.
Oo, tumaas, pero masyado pa ring mababa.
Maghahanap ka ba ng solusyon,
o maglilitanya ka lang ng mga problema na alam na natin?
Hahanap ako ng nurse. At isa pang surgeon.
Tangina.
Sigurado ba kayong
hindi mahahawa 'yong mga mag-oopera?
Di 'yon garantisado.
-Paano kung idemanda ang ospital? -Paano kung may mamatay pa?
Kung makapagsalita ka, parang sigurado ka na makakaligtas 'yong tao sa operasyon,
pero hindi, di ba?
Kung simple lang 'yon, di natin kailangan ng tatlong medical team.
Ganito, nasa panganib si Carlos kahit may operasyon o wala.
Pero sigurado akong mamamatay siya kung wala 'yon.
May dalawa na kaming surgeon.
Isa na lang.
Márcio, naririnig mo ba ako?
Oo, Paula.
Puno na ang truck number two.
Okay. Copy that.
Magandang umaga sa lahat.
Una sa lahat, gusto kong ulitin
ang kagustuhan kong
sagutin at linawin ang anumang concern.
Para linawin ang anumang concern tungkol sa tungkulin ko sa CNEN.
-Five minutes, nasa meeting place na kami. -Copy, Paula.
At tungkol sa papel ko sa pagpigil
sa radiological accident na may kinalaman sa cesium-137.
Sa kabila ng sinasabi ng iba…
Tara na.
Kahit ano pa ang ulit-ulit na sinasabi ng media,
ang responsibilidad sa ionizing radioactive sources sa Goiás
ay wala sa National Nuclear Energy Commission…
kundi sa State Department of Health,
ayon sa Decree 81,384.
Ayon sa Decree 81,384 ng 1978.
Mahalaga ring idiin na kahit responsibilidad ng CNEN
ang pagbabantay, imposible pa rin 'yon
dahil wala kaming natanggap na dokumento mula sa Goiás Radiotherapy Institute
na nagsasabing ang radiotherapy equipment na may cesium-137
ay iniwan doon.
Isa lang ito sa mga inconsistency
sa mga pahayag ng mga partner ng Goiás Radiotherapy Institute
na sinabi sa media.
Ipinapakita ng mga kasinungalingan…
Ang mga kasinungalingan…
Ipinapakita ng mga kasinungalingang 'to
na mas iniisip nila ang sariling kapakanan
kaysa sa pagtupad sa tungkulin nila…
nang maayos.
-Alis! Bawal dito! -Pucha.
ALISIN ANG WASTE
Di ba sabi mo, may tatlong surgeon?
Hindi ko na nakuha 'yong pangatlo.
Ano 'yong exposure time limit?
Wag kang mag-alala. Do'n lang ako magpo-focus.
Sasabihin ko pag magro-rotate na.
Paano kung maubos 'yong oras?
Gagawin natin ang lahat para di mangyari 'yon, doktora.
Nasa likod mo lang kami!
Kaya mo 'yan, Carlinhos. Good luck.
Magandang umaga, Carlos.
Natatakot ako, dok.
Huwag kang matakot.
Magiging maayos ang lahat, okay?
Tiwala ako sa 'yo, dok.
Team one lang muna ngayon.
Sige na.
Good luck, Carlos.
Wag dito!
Nagpasiya na kami. Walang waste sa repository.
Ang usapan natin ay i-clear ang kalsada,
di ang repository ng radioactive waste.
Sino'ng nakipagnegosasyon sa sinirang kasunduang ito?
Ang gobernador mismo.
Nakita namin. Nandoon kami!
Bawal ang cesium dito!
Sandali lang.
Gusto n'yo talagang ibalik ang waste sa bayan, ano?
Oo!
E di, kumuha kayo ng drum, ilagay n'yo sa kotse't dalhin n'yo.
Kalokohan 'yan!
Kalma lang.
Kami ang sumira sa kasunduan.
Layas! Wag dito!
Pero bakit namin 'to ginagawa? Bakit kayo nandito?
-Bahay ko! -Pamilya ko!
-'Yong lupa ko. -Kalusugan!
Bahay, pamilya, lupa…
Sa madaling salita, takot, di ba?
-Takot ba kayong makontamina? -Siyempre!
-Ikaw? -Oo.
-Ikaw? At ikaw? -Oo.
Magaling. Ako rin.
Pero mas natatakot ako sa pwedeng mangyari
kung mananatili sa bayan ang mga drum na 'to.
Kailangan n'yong magtiwala.
Kung hindi, di matatapos ang bangungot na 'to.
At ito ang pinakaligtas na lugar para sa mga drum na 'to.
Hindi ako ang nagsasabi niyan.
Ang data.
Ang siyensiya.
BAWAL ANG RADIOACTIVE WASTE DITO BAWAL ANG ATOMIC WASTE
Success.
Checking sa hemostasis.
Magaling, doktora.
Direct pressure.
-Bumababa ang pressure. -Nagdudugo pa rin.
Push ang fluids. Dali!
At magdala ng dugo. Bilis!
Magpapalit ng team in three minutes.
At hindi na kayo babalik. Naabot n'yo na ang exposure limit.
Laban, Carlos. Sige na.
Itaas mo ang braso mo.
Di pa tapos 'tong surgery.
Kailangan naming bumalik.
Walang pipigil sa 'yo.
Pero di na ligtas mula ngayon.
Susugal ako kung kinakailangan.
Babalik ako.
Nasira ng radiation ang tissue. Di ko makuha ang hemostasis.
-Wala na tayong oras? -Dalawang minuto.
Ano'ng gagawin natin?
Wala nang doktor na pwedeng pumasok.
Ayan. Humihinto na. Nakikita ko na 'yong vessel.
Isa pang FFP at cryo.
-Eduardo… -Dito lang ako.
Ayoko na dito.
Simulan na ang nore. Bilis. Di kakayanin ng puso niya.
-Ayoko nang ma-expose. -Mag-focus ka.
Comrade.
Kung papayag ka, kami na dito.
Ipinaliwanag na ni Loureiro. Una ka na.
Team two, labas na.
-May balita na? -Wala pa.
Mga kaibigan,
tama kayo.
Gumana. Nagawa natin.
Nagawa natin!
Good work! Tara.
Good work.
Dr. Esther,
salamat.
Salamat.
Sabi mo, dapat may pormal na abiso
mula sa Goiás Radiotherapy Institute tungkol sa cesium-137 equipment.
Tama 'yan.
Tulad ng nabanggit,
dapat i-report ng may-ari ang anumang pagbabago sa equipment.
Sa kaso ng Goiânia,
isa lang ang na-notify sa amin, 'yong cobalt.
Ayon sa mga dokumento ng CNEN.
May gusto ka pa bang sabihin?
Oo, meron.
Inilatag ko na ang legal obligations dito,
pero gusto kong pag-usapan ang responsibilidad.
Mr. Orenstein.
Bilang director ng CNEN,
sinunod ko ang bawat protocol.
Ginawa ko nang maingat 'yong trabaho ko.
Pero hindi 'yon sapat.
Kung napigilan ko lang 'yong cesium equipment
na maabandona at ma-expose,
wala sanang apat na tao na namatay.
Dumalo ako sa libing nilang dalawa.
Isang batang babaeng puno ng pangarap…
at isang babae…
na ginawa ang tingin niya'y makakabuti sa komunidad,
para sa lahat.
Kahit may sakit,
kinuha niya 'yong capsule
na may pulbos na iniisip niyang nakakalason
at inalis 'yon nang maayos.
Uliran si Antônia Quadrado ng responsibilidad at tapang.
Pinigilan niyang mahawa ang ibang tao.
May mga nailigtas siya.
Namatay siya para doon.
At di ko hahamakin ang alaala niya
sa pagpapanggap na wala akong bahagi dito.
Ma'am, nangyari lang 'yong pagtagas ng cesium
dahil lahat ng taong may kinalaman sa mga kagamitan
ay di nagampanan ang mga responsibilidad nila.
'Yong iba, dahil sa convenience.
Ang iba, di sinasadya, gaya ko.
Pero 'yong responsibilidad,
lahat kami ay may parte do'n.
Ano na ngayon, dok?
Ngayon, magpahinga ka na.
-Wala na 'yong panginginig, ano? -Oo.
May dala ako para sa 'yo.
-Ano 'yan? -May sulat ka galing sa nanay mo.
Gusto mo bang basahin ko?
"Mahal kong anak…
"Masaya ako na malamang inaalagaan ka nila nang mabuti.
"Nagbigay-lakas sa akin ang sulat mo.
"Dito sa bahay, pinagdarasal ka namin araw-gabi.
"Huwag kang malungkot, isipin mo ang pag-uwi mo.
"Miss ka namin, pero malalim ang pananalig namin.
"Gawin mo lahat ng sinasabi nila,
"at huwag mong kalimutan na mahal na mahal ka ng mama mo.
"Nagmamahal, Mama."
Salamat, dok.
Hala.
Ayos ka lang.
Emosyonal ka lang.
Ayan.
João, nandito na 'yong resulta ng mga test mo.
Sorry, dok.
-Babalik ako mamaya. -Okay lang. Pwede ba?
Oo.
Salamat.
Ano, dok?
Okay ka lang, João! Wag kang mag-alala.
Tara na?
Bye.
Bawal pumasok, ma'am.
Bahay ko 'yong ginigiba.
-Di ka pwede dito. -Manonood lang ako.
-Hanggang dito ka lang. -Hoy! Tigil.
Levi.
Papasukin mo siya.
RADIOACTIVE
Nabasa ko sa diyaryo na ngayon 'to.
Manonood lang ako.
Sige lang.
Nagsimula na ba?
Hanggang dito lang.
Tutulungan ka ng gobyerno, Catarina.
Sandali lang.
Na…
Na-decontaminate ko 'to.
Maliit na bagay, pero…
Ang ganda.
Ikaw ang kumuha ng anak ko sa akin, di ba?
Di ko makakalimutan ang mukha mo.
Patawad.
-Delikado ba ako, doktor? -Hindi, siyempre.
Kinakausap mo lang kami pag may police escort.
Kinuha kami dito ng kaibigan mo na may kasamang pulis.
Nakakatawa.
Takot na takot kayo sa amin. Grabe ang pagprotekta n'yo sa sarili n'yo.
Pero ako ang may anak na inilibing.
Patawad. Patawad talaga.
Malungkot ka, di ba?
Salamat sa picture.
Ituloy n'yo na.
Hindi ka na magre-retire?
Mukhang medyo dismayado ka, César.
Beny, binawi na ng Prosecutor's Office ang kaso laban sa 'yo.
Masaya ako para do'n.
Pero nasa radar pa rin nila ang CNEN dahil sa 'yo.
Ano'ng inaasahan mo? Pasasalamat?
-Kumusta, César? -Kumusta?
-Magandang hapon. -Roberto.
Secretary.
Kumusta?
Ang senior officials ng Health at Labor
at presidente ng National Nuclear Energy Commission
ay pumipirma ngayon ng kasunduan
para inspeksiyunin ang radiology at radiotherapy equipment sa Brazil.
Layunin nito na tiyaking ang mga radiological emergency
gaya ng nangyari sa Goiânia sa pagkakalas ng cesium-137 capsule
ay di na mauulit.
Orenstein.
Kailangan kitang makausap.
May exam ako sa Rio.
Nando'n si Bianca.
Buntis.
Kailangan kong umuwi.
Kailangan ba o gusto mo?
Para kay Bianca, gusto ko.
Tungkol naman sa exam…
Gayunpaman…
Marami akong natutunan sa 'yo.
Salamat.
-Mami-miss kita. -Di mo ako mami-miss.
Ano?
Di mo ako mami-miss dahil magiging magkatrabaho tayo.
Inirekomenda kita sa CNEN sa Rio de Janeiro.
Di ba 'yon ang gusto mo?
Seryoso ka ba?
Salamat. Maraming salamat.
Márcio, makinig ka.
Ako ang dapat magpasalamat sa 'yo sa pagtanggap mo,
na may dedikasyon at tapang,
sa mga responsibilidad na di mo naman dapat pasanin.
Kaya…
magkita tayo sa Rio pagkatapos ng ilang buwan, kasama.
Salamat, Beny.
João.
Salamat sa lahat.
Lagi kong aalalahanin si Celeste na may pagmamahal.
Mabuti kang ama.
Aalagaan ko naman ang anak kong nangangailangan sa akin.
Tama 'yan.
Ingat sa biyahe.
Maging responsable ka do'n.
Mawalang-galang na, dok,
responsable naman kami.
'Yong mga nasa posisyon ang hindi.
Tara na, João.
Tara na, 'tol.
Márcio?
Márcio.
Alam kong maliit lang 'yan.
Pwede ba?
-Miss na miss kita, baby. -Miss kita!
O, mahal.
Grabe, masaya akong nandito ka.
O, na-miss mo ba si Papa?
Sobrang na-miss niya si Papa niya.
Ano'ng problema?
Goiânia, di ba?
Sana masabi kong magiging okay na.
Ako rin, baby.
Ako rin.
GOIÂNIA'S GENERAL HOSPITAL
DECEMBER 15, 1987
-Hi, kuya. -Diyos ko!
-Mahal kita, kuya. -Celeste…
Sinabi nila sa akin.
At ikaw? Kumusta ka?
Halika, Evenildo. Halika.
Halika. Halika dito.
Na-miss kita, kuya.
Si Claudinei?
O, anak ko.
Na-miss po kita.
Mas na-miss kita.
Mahal.
Makakalabas na kami, dok?
Hindi pa. Pero malapit na.
Tama. Kahit makauwi na kayo,
buwan-buwan kayong babalik sa loob ng isang taon,
at pagkatapos, isang beses kada taon para sa follow-up.
At lagi kaming nandito.
Kung kailangan n'yo kami.
Wala na kaming uuwiang bahay, dok.
Wala pa.
Di na ako naniniwala diyan.
Nangako ang gobyerno pero di ako naniniwala.
Wala na 'yong bahay.
Tama ka. Di rin ako naniniwala. Mahirap maniwala.
Pero nagdesisyon na ako.
Wala man tayong kahit ano. Wala man tayong bahay,
pero magkakasama tayo.
'Yon ang kailangan natin. Magsama-sama.
Ipaglaban ang tama.
Ipaglaban ang atin.
Dahil lalaban tayo.
Masisiguro nila 'yan. Lalaban tayo.
Lalaban tayo.
Patawarin n'yo ako!
Patawad.
LP AUTO REPAIR
57TH STREET
ANG GOIÂNIA RADIOLOGICAL ACCIDENT AY ANG NAITALANG
PINAKAMALUBHANG INSIDENTE SA LABAS NG NUCLEAR POWER PLANT.
LIMANG STAFF NG GOIÁS RADIOTHERAPY INSTITUTE
ANG NAHATULAN NG INVOLUNTARY MANSLAUGHTER.
PINAGBABAYAD NG R$1 MILYON ANG CNEN PARA SA MEDICAL CARE NG MGA BIKTIMA
MAHIGIT 1,000 PROFESSIONALS ANG KASALI SA DECONTAMINATION AT VICTIM CARE.
ANG DINIVELOP NA PROTOCOL NG MGA BRAZILIAN PHYSICIST, CHEMIST, AT DOKTOR
AY NAGING WORLDWIDE REFERENCE AT GINAYA
NG INTERNATIONAL COMMISSION SA RADIOLOGICAL PROTECTION.
MAHIGIT 6,000 TONELADA NG RADIOACTIVE WASTE ANG NAKOLEKTA.
MAKALIPAS ANG HALOS 40 TAON,
WALANG INSIDENTE NA NAITALA SA REPOSITORY SITE.
ANG DATING HEALTH SURVEILLANCE BUILDING AY TAHANAN NA
NG LEIDE DAS NEVES STATE CENTER FOR RADIATION ACCIDENT VICTIMS,
NA PATULOY NA NAGMO-MONITOR AT NAG-AALAGA SA MGA NABUHAY NA BIKTIMA.
BUKOD SA APAT NA NAMATAY DAHIL SA CESIUM-137 CONTAMINATION,
MAY 16 PANG NAMATAY AYON SA ASSOCIATION OF CESIUM-137 VICTIMS
MULA SA MGA SAKIT NA DULOT NG RADIOLOGICAL LEAK.
ALAY SA MGA PHYSICIST, CHEMIST AT DOKTOR NA TUMUGON SA AKSIDENTE,
SA MGA BIKTIMANG NAMATAY, AT SA MGA NAKALIGTAS
NA HABANG-BUHAY NA MAGDADALA NG MGA PILAT NG CESIUM.
ITO AY KATHANG-ISIP LAMANG AT DI AYON SA TUNAY NA NANGYARI.
Nagsalin ng Subtitle: Sol Santos AYON SA TUNAY NA NANGYARI.