VĂN PHÒNG TỔNG CHƯỞNG LÝ TƯ PHÁP QUẬN LIÊN BANG
Năm 2020, đã có 3.748 phụ nữ bị sát hại ở Mexico.
Trong số đó, có 2.801 vụ là giết người có chủ ý,
và có 947 vụ là sát hại đến từ định kiến về giới tính.
Là phụ nữ,
từ vị trí mà chúng ta tìm kiếm công lý trước nạn bạo lực,
có nghĩa là đoàn kết với nhau như chị em,
có nghĩa là ý thức được rằng chúng ta cần nhau.
Sayuri Herrera đã được bổ nhiệm
thành người đứng đầu Văn phòng Công tố Điều tra tội giết phụ nữ,
thuộc Văn phòng Tổng Chưởng lý Thành phố Mexico.
Nữ công tố viên Sayuri Herrera đã công bố việc bổ nhiệm này trên mạng xã hội.
Một nữ luật sư xuất thân từ đấu tranh xã hội, từ hoạt động xã hội,
là một hồ sơ không điển hình.
Tất nhiên, bước lên đảm nhận vị trí nữ công tố viên cũng khá đáng sợ.
Nhưng tôi cũng tự nhủ: "Phải có ai đó làm điều này chứ".
Việc bổ nhiệm Thạc sĩ Luật Sayuri Herrera Román
nhằm thiết lập một mô hình mới
để giải quyết các tội ác chống lại phụ nữ
và xóa bỏ tình trạng miễn trừ trách nhiệm.
Không nhất thiết phải là tôi, mà có thể là bất cứ ai.
Nhưng tôi thấy cần phải làm điều đó.
Và thế là chúng tôi tự hỏi
nếu ta đã phân loại tội danh cụ thể, có các quy trình, và văn phòng công tố,
thì tại sao miễn trừ trách nhiệm lại là chuyện thường tình?
VIỆN CÔNG TỐ TƯ PHÁP THÀNH PHỐ MEXICO
NỮ CÔNG TỐ VIÊN SAYURI HERRERA
THÀNH PHỐ MEXICO
Người đến đầu tiên, bên này. Mời di chuyển theo lối này.
Mời vào.
VĂN PHÒNG CÔNG TỐ ĐIỀU TRA TỘI GIẾT PHỤ NỮ
Hung thủ các vụ giết phụ nữ vì định kiến giới tính là đàn ông
thường là những người quen biết,
từng có mối quan hệ gắn bó với nạn nhân.
Thế nên đó là một tội ác có thể được đảo ngược,
có thể được xử lý, và có thể được xóa bỏ,
bởi vì chúng ta hiểu rõ nguồn gốc của nó.
CÔNG TỐ VIÊN ĐIỀU TRA TỘI GIẾT PHỤ NỮ THÀNH PHỐ MEXICO
Mỗi đơn vị đều có lực lượng cảnh sát điều tra riêng
để xử lý tất cả các trường hợp tử vong do bạo lực xảy ra trong thành phố.
Chào, Văn phòng Công tố Điều tra tội giết phụ nữ đây.
"Tử vong do bạo lực" nghĩa là gì?
Khi có bất kỳ thương tích nào,
chúng tôi phải loại trừ bốn nguyên nhân.
Nguyên nhân tự nhiên,
nguyên nhân tai nạn,
nguyên nhân tự sát,
hoặc nguyên nhân mà chúng tôi xử lý, đó là tội phạm.
Vì vậy chúng tôi trực 24/7…
CÔNG TỐ VIÊN NHÀ NƯỚC
…để xử lý bất cứ gì liên quan tới những vấn đề kiểu thế này.
Trực ca không phải là công việc mang tính lặp lại hay nhàm chán.
Ý tôi là công việc này…
Mỗi lần trực đều không thể biết trước điều gì sẽ xảy ra.
Đại lộ Avenida Principal,
góc đường Gloria Marín.
Khu Ampliación Emiliano Zapata, đô thị Iztapalapa, thành phố Mexico.
Cái gì cũng có, cố ý giết người bất thành, bạo lực, thương tích.
- Nổ súng, tự tử. - Tự tử.
Thi thể phân hủy.
Thật sự mà nói, trực ca nghĩa là sống trong căng thẳng tột độ.
Thi thể được phát hiện quấn trong chăn.
Chăn màu trắng và xanh,
có các sọc đen chạy dọc và ngang.
Khi chúng tôi nhận được thông báo về vụ án,
cảnh sát sẽ xác minh các tình tiết
để chúng tôi có thể cử chuyên gia bên Cảnh sát Điều tra
để thu thập chứng cứ từ hiện trường.
Vâng, có rất nhiều việc phải làm,
và phải đối mặt với rất nhiều thứ
vì có khi 3:00 sáng đã phải tới hiện trường theo tin báo.
Nhiều khi còn khó tìm địa chỉ.
Đó là mấy nơi rất tồi tàn. Đôi khi còn không có sóng điện thoại.
Những nơi bẩn thỉu ấy, anh biết chứ?
Rác chất thành đống, gián, rệp giường, đủ thứ hết.
Hôm qua, khi mở cửa tiệm, tôi thấy…
Chỗ đó lúc nào cũng đầy rác,
nên tôi chẳng bao giờ nghĩ sẽ có người ở đó.
Trong các đơn vị công tố mà tôi đã chọn
có Giết người, Giết phụ nữ vì định kiến, hoặc Bắt cóc.
Đó là ba nguyện vọng của tôi, và tôi được vào đơn vị Giết phụ nữ.
Thời điểm đó, các vụ giết phụ nữ vì định kiến đang gia tăng,
dù vẫn chưa nhiều lắm như sau này.
Khi tôi mới bắt đầu, mỗi ca làm chỉ có một hoặc hai vụ.
Chưa nhiều lắm.
Công tố viên là người phụ trách điều tra
và làm sáng tỏ các vụ bạo lực chống lại người dân
nhằm đảm bảo nạn nhân được tiếp cận công lý.
Có 591 hồ sơ? Trong hồ sơ nào?
- Phần đó trong hồ sơ… - Rồi sao?
Công tố viên phụ trách
một đội ngũ chuyên gia,
gồm có các công tố viên nhà nước, chuyên gia giám định nam và nữ,
cùng cảnh sát điều tra, để thực hiện công việc này.
Tôi chưa hề làm ở văn phòng công tố, chưa hề là công tố viên nhà nước.
Tôi bắt nguồn từ phong trào xã hội,
thế nên rất khó khăn vì vấp phải định kiến rằng tôi không đáng tin cậy.
Họ bảo rằng: "Sayuri không phải người thuộc hệ thống công tố".
Ngày đầu tôi nhận chức công tố viên,
toàn bộ công tố viên nhà nước đều nghỉ việc.
Toàn bộ.
Họ không muốn ở đây.
Và họ không muốn làm việc cùng tôi.
Họ có thành kiến với con người của tôi.
Đó là lý do chúng tôi đình công.
Chính vì lý do đó mà cuộc đình công đã kéo dài 83 ngày.
Và vì thế chúng tôi tiếp tục kiên trì đấu tranh, và yêu cầu
một Đại học Tự chủ Quốc gia Mexico dân chủ, miễn phí, và vì nhân dân.
Vì vậy chúng tôi yêu cầu không gian này. Mong các vị lãnh đạo hãy thống nhất…
Ở Văn phòng Công tố, tôi gặp những người đã nói với tôi rằng:
"Cô thuộc khóa năm 1999!"
Như thể muốn nói:
"Cô là cái đám nổi loạn từng tuyên bố đình công đó".
SINH VIÊN ĐÌNH CÔNG TẠI ĐẠI HỌC TỰ CHỦ QUỐC GIA MEXICO
Tôi đã trải qua thời kỳ đàn áp rất khốc liệt
bởi vì Đại học Tự chủ Quốc gia Mexico đã hình sự hóa sinh viên chúng tôi
vì đã biểu tình và yêu cầu
quyền được tiếp cận nền giáo dục công lập và miễn phí.
Họ chống lại chúng tôi, những sinh viên đã ủng hộ phong trào đình công năm 1999.
Có bao nhiêu trường học đã đình công hôm nay?
Đình công!
Rất nhiều lần!
Đình công!
Tôi xuất thân từ phong trào đó.
Tôi không hỏi ý kiến gia đình khi tham gia đình công.
Tôi tin rằng làm thế là đúng.
Để bảo vệ đại học công lập
trước việc áp đặt học phí,
vì bố tôi là nông dân, và mẹ tôi cũng vậy.
Và thu nhập của gia đình tôi không đủ chi trả học phí đại học.
- Trả đi! - Đừng tăng học phí!
Tôi đã hoàn tất mọi thủ tục để đăng ký vào trường luật.
Tôi đã quyết định trở thành luật sư từ trước khi cuộc đình công bùng nổ.
Khi ấy tôi nghĩ: "Tôi muốn làm ở văn phòng luật và bảo vệ mọi người".
Chính diễn biến của cuộc đình công và kết cục của nó…
Đặc biệt là kết cục của cuộc đình công.
Khi cảnh sát tiến vào trường đại học…
Nói chung là tôi đã rất thất vọng
về thể chế và chính quyền nhà nước.
Họ có lệnh bắt giữ tôi.
Tôi đã bị bức hại.
Các người đều là lũ chó bẩn thỉu! Chết đi!
- Đồ khốn! Đồ đần! - Đủ rồi!
Bọn khốn!
Sau chín tháng và 17 ngày đình công,
nhà trường đã thu hồi các cơ sở một cách hòa bình.
Các thủ lĩnh nổi bật của Hội đồng Tổng đình công đã bị bắt.
Đây là Alejandro Echavarría, còn có biệt danh là "El Mosh".
Và Mario Flavio Benítez Chávez,
người có quan hệ mật thiết với Quân đội Giải phóng Dân tộc Zapatista.
Khi chúng tôi bàn về việc cải tổ trường đại học,
chúng tôi đã nghĩ đến những gì từng đọc
từ những người thuộc phong trào Zapatista, cả nam lẫn nữ.
Phong trào Zapatista đã thay đổi tất cả, và cũng thay đổi cả tôi nữa.
Tôi đang ở khuôn viên chính của trường khi Phó chỉ huy Marcos ghé thăm.
Xin chào, Đại học Tự chủ Quốc gia Mexico.
Quân đội Giải phóng Dân tộc Zapatista!
Đó là một khoảnh khắc khiến chúng tôi tràn đầy hy vọng.
Thật xúc động khi được nghe họ phát biểu.
Gửi tới tất cả các bạn sinh viên nam và nữ,
chúng tôi muốn đề nghị các bạn hãy luôn nhìn xuống những người bên dưới,
đừng bao giờ ngừng tìm kiếm một tương lai
mà nếu đúng nghĩa, thì sẽ là tương lai của tập thể, hoặc không có tương lai nào.
Tôi đã đóng khung câu nói đó và treo lên tường,
để tôi không quên mình thuộc về đâu, mình đến từ đâu.
Bố tôi từ một người nông dân trở thành công nhân.
Ông ấy từng nghĩ: "Mình sẽ mua được một ngôi nhà cho gia đình".
Nhưng thật không may, bố tôi là nạn nhân của lừa đảo.
Thế là ông bị bắt giam, bị tước đi quyền tự do.
Và khi kể lại chuyện đó, ông kể với sự phẫn nộ.
Một luật sư nữ đã giúp ông ấy ra khỏi tù.
Và khi được ra tù, ông khoe với tôi rằng ông rất tự hào về nữ luật sư của mình.
Và tôi nghĩ: "Mình cũng muốn trở thành luật sư".
Tôi từng xử lý các vụ việc liên quan đến những người bị bắt giam bất hợp pháp.
Thưa Tổng thống Enrique Peña Nieto,
chúng tôi hỏi ngài,
khi nào thì thi thể của Julio Cesar sẽ được trả về cho gia đình?
Các vị giết anh ấy. Hãy trả anh ấy về.
Bốn mươi hai, bốn mươi ba, công lý!
Tôi từng xử lý các vụ hành quyết ngoài pháp luật.
Tôi từng xử lý các vụ tra tấn.
Họ tiến hành điều tra những tội danh khác, chứ không phải tội tra tấn.
Tôi từng xử lý các vụ liên quan đến…
người bị truy tố và bị cáo buộc oan về tội bắt cóc.
Chúng tôi đang đề nghị thủ tục đoàn tụ gia đình.
Tôi từng đại diện cho các nạn nhân nữ của bạo lực tình dục.
Tôi làm việc tại Trung tâm Nhân quyền Fray Francisco de Vitoria.
Và rồi xảy ra vụ án giết Lesvy ở Đại học Tự chủ Quốc gia Mexico.
Cô gái được phát hiện hôm qua, treo cổ bằng dây điện thoại công cộng
tại khuôn viên chính Đại học Tự chủ Quốc gia Mexico là Lesvy, 22 tuổi.
Vẫn chưa xác định được liệu cô gái bị sát hại hay tự sát…
LESVY ĐƯỢC TÌM THẤY TẠI ĐÂY BỊ SÁT HẠI
…vì không có chấn thương trên thi thể.
Điều bất thường là cô ấy được tìm thấy bị quấn cổ bằng dây điện thoại công cộng…
Đây là vụ án giết phụ nữ vì định kiến đầu tiên mà tôi xử lý.
Lesvy Berlín Rivera Osorio, 22 tuổi, là cô gái trẻ mà chúng tôi đại diện.
Bên công tố cho rằng đây là một vụ tự sát
và đăng một loạt bài trên Twitter
khiến Lesvy trở thành nạn nhân thêm lần nữa.
Và một lần nữa, tôi phải đối mặt với ban lãnh đạo nhà trường.
Và một phong trào sinh viên nữa lại xuất hiện,
nhưng lần này rất khác với những gì chúng tôi từng thấy,
vì đây là phụ nữ chúng tôi đòi quyền được sống.
Chúng tôi đã thực hiện một cuộc điều tra chặt chẽ, không sai sót.
Chúng tôi đã trình bày báo cáo kiến trúc pháp y,
và báo cáo tái hiện các tình tiết vụ án.
Và tòa kết luận rằng đây thật sự là một vụ án giết phụ nữ vì định kiến.
Chúng tôi là những phụ nữ duy nhất
ngay từ đầu đã nói với cơ quan chức năng đó,
và các vị công chức ấy rằng đó không phải tự sát mà là giết phụ nữ vì định kiến.
Và hôm nay, điều đó đã được chứng minh.
Hôm nay, sự thật đã được đưa ra ánh sáng. Hôm nay…
Và khi bọn tôi rời khỏi phiên điều trần,
những người mẹ của các nạn nhân khác cũng có mặt ở đó.
Những người mẹ đó đã rất hào hứng, hỏi rằng:
"Bao giờ con gái tôi mới giành được công lý?"
"Bao giờ phụ nữ chúng tôi mới được tiếp cận công lý?"
Nhưng họ cũng nuôi hy vọng rằng công lý có thể được thực thi, và hỏi:
"Khi nào công lý sẽ đến với tôi?"
Tất nhiên tôi đã rất vui.
Nhưng khi nhìn những người mẹ ấy với niềm hy vọng và đòi hỏi công lý ấy…
Tôi đã nghĩ: "Ta vẫn chưa xong đâu".
Công lý cho một người phụ nữ cảm giác như công lý cho tất cả phụ nữ.
Và sự bất công đối với một người cũng được cảm nhận theo cách đó.
Và chính những người phụ nữ, những người mẹ, cùng những sinh viên nữ,
đã gây sức ép lên nhà nước
để thừa nhận rằng có một cuộc khủng hoảng tồn tại
và thành lập Văn phòng Công tố Điều tra tội giết phụ nữ.
Bây giờ chúng tôi xin được mời
bà Ernestina Godoy Ramos,
Tổng chưởng lý Thành phố Mexico, phát biểu.
Những người có thẩm quyền chúng tôi phải mất thời gian mới hiểu rằng
bạo lực trên thân thể phụ nữ
cuối cùng sẽ ảnh hưởng lên tất cả chúng ta.
Hiện tại chúng tôi muốn thành lập
một văn phòng công tố chuyên trách chỉ dành riêng cho…
việc điều tra các tội danh giết phụ nữ vì định kiến.
HỘI TRƯỜNG CÔNG TỐ VIÊN
Văn phòng Công tố này phải mang sứ mệnh…
Tôi thấy rằng việc bổ nhiệm này không nên mang tính quan liêu.
Việc bổ nhiệm không chỉ dựa vào một người mà ta quen biết, có sẵn hay gì đó,
mà phải mở ra công khai.
Vì vậy chúng tôi quyết định phát động một cuộc tuyển chọn công khai.
Thạc sĩ, chào buổi sáng.
Đây là giai đoạn thứ hai của quá trình tuyển chọn
người đứng đầu Văn phòng Công tố Điều tra tội giết phụ nữ.
Với tôi, việc đồng hành nên đặt trọng tâm
vào việc người bị xâm hại quyền lợi
chính là người quan trọng nhất…
Ngay từ đầu tôi đã thấy rằng cuộc phỏng vấn tốt nhất,
và sau khi xem xét hồ sơ, là cuộc phỏng vấn của Sayuri.
Tôi không quen biết cô ấy.
Tôi biết cô ấy làm trong lĩnh vực công tác xã hội dân sự.
Thế là chúng tôi đã nói chuyện với cô ấy.
Tôi chưa từng nghĩ mình sẽ thành công tố viên.
Khi bà Tổng chưởng lý chỉ định tôi làm công tố viên điều tra tội giết phụ nữ,
bà ấy đã gọi tôi. Lúc đó tôi đang ở Đại học Tự chủ Quốc gia Mexico.
Tôi nhớ mình đã hít một hơi thật sâu
vì bỗng nhiên tôi cảm thấy cuộc đời tôi sắp thay đổi và rẽ hướng.
Nếu chúng ta hướng ánh nhìn lên trên,
những người đang nắm quyền,
thì chỉ có hai lựa chọn. Hoặc là một mình kháng cự,
hoặc là rơi vào cái bẫy
mà mọi thứ có thể thay đổi từ bên trong.
Có bao nhiêu người cánh tả đã rơi vào cái bẫy đó?
Họ tưởng rằng nếu họ trở thành quan chức,
họ có thể làm gì đó để thay đổi mọi thứ.
Nhưng điều xảy ra lại ngược lại.
Chính quyền lực đã thay đổi họ,
biến những người từng là nhà hoạt động xã hội
thành những kẻ quan liêu nắm quyền lực.
Rõ ràng nhiệm vụ mà tôi muốn giải quyết
không phải là nhiệm vụ mà một cá nhân có thể giải quyết được.
Nhưng vẫn cần một người có tự tin,
và có đầy đủ năng lực cần thiết.
Và không chỉ vậy, người đó còn phải có hy vọng và niềm tin
rằng chúng ta có thể đảo ngược tình trạng mà chúng ta đang gặp phải.
Tôi làm việc tại Văn phòng Công tố vì tôi tin rằng mọi thứ có thể thay đổi.
Tuy nhiên, bất kể có thành công thay đổi được hay không,
thì tôi tin rằng vẫn có những vụ án và nạn nhân nữ
mà chúng ta có thể hỗ trợ ngay hôm nay, ngay tại thời điểm này.
Và ta không được quên đi
vì sao ta ở nơi này và ta đang tìm kiếm điều gì.
Tôi đến đây để điều tra các vụ giết phụ nữ vì định kiến.
Tôi không đến đây tìm kiếm chức vụ hay để trở thành công tố viên.
Chào, Văn phòng Công tố Điều tra tội giết phụ nữ đây.
Trong vụ án của Joana Esmeralda,
chồng của cô ấy
đã tự thú. Anh ta tới đồn cảnh sát ở quận Gustavo A. Madero
và thú nhận rằng: "Tôi vừa giết vợ mình".
Anh ta kể lại từng bước những gì mình đã làm.
Thế là chúng tôi được giao…
CẢNH SÁT ĐIỀU TRA
…nhiệm vụ đi tìm các phần thi thể đó.
Chỗ này, đây là khe núi. Đây chắc là nơi đó.
Chỗ này là nơi mà anh ta đã cố ném xác cô ấy, theo lời buộc tội.
DI CHUYỂN ĐẾN HIỆN TRƯỜNG
Nghi phạm khai hắn đã phân xác nạn nhân, tới chỗ kênh thoát nước thải,
và đem vứt các phần tay chân ở đó.
TRONG LÚC LA HÉT RẰNG HẮN ĐÃ VỨT THI THỂ
Betsy, thời hạn tạm giam của nghi phạm kết thúc lúc mấy giờ?
Từ 3:45
tới 6:45?
- Và chúng ta chuyển anh ta đi lúc 11:00? - Cảm ơn.
Vụ việc được chuyển cho Văn phòng Công tố Điều tra tội giết phụ nữ thụ lý
để tiến hành can thiệp tại hiện trường, gần đại lộ sông Río de los Remedios.
KHU TICOMÁN
Chúng tôi sinh ra ở đây.
Chị tôi lớn lên ở đây, đi học ở đây, cả tuổi thơ của chị đều gắn với khu này.
Mọi chuyện đều xảy ra ở khu này.
Đây là một khu vực rất nguy hiểm. Tôi nghĩ nó giống như "khu báo động đỏ".
Tội phạm tràn lan.
Bây giờ thì thật sự rất nguy hiểm.
Chị ấy là người gắn kết cả nhà lại với nhau.
Vì là chị cả, nên chị ấy chẳng khác gì người mẹ thứ hai của bọn tôi.
EM GÁI CỦA JOANA ESMERALDA
Ví dụ khi đến sinh nhật của bọn tôi,
chị ấy sẽ hóa trang thành chú hề và kể chuyện cười cho bọn tôi nghe.
Bọn tôi giống như những đứa con đầu lòng của chị ấy vậy.
Rồi sau đó, chị ấy có gia đình riêng.
Cháu đã chụp chúng.
Đây là vài bức ảnh cuối cùng của mẹ với ngoại.
Mẹ rất yêu thương tôi.
Với tôi, mẹ là cả thế giới, là người bạn thân nhất.
Tôi tâm sự hết mọi chuyện với mẹ.
Có thể nói tôi xem mẹ là người mẹ tuyệt vời nhất.
CON CỦA JOANA ESMERALDA
Mẹ luôn ở bên tôi.
Con gái là cả cuộc đời đối với chị tôi.
Sáng hôm đó tôi nhận ra chị ấy không chở con gái đi học.
Và tôi thấy rất lạ, vì chị ấy là người rất có trách nhiệm.
Tôi đến nhà mẹ, và bà ấy báo tôi rằng chị gái tôi vẫn chưa về.
Bọn tôi đã nhận thấy những dấu hiệu của bạo lực.
Chị ấy không thể bỏ anh ta vì sợ các con bị giành mất.
Bọn tôi đã đi trình báo
vì nghi ngờ rằng anh ta đã làm hại chị ấy.
Có lần, một trong mấy chị em gái nhà tôi phát hiện chị ấy bị nhốt.
Chị ấy không trả lời bọn tôi, và không có dấu hiệu nào cho thấy chị ấy vẫn ổn.
Vậy là đã có chuyện xảy ra.
Thế là chúng tôi quyết định đi trình báo.
Cho đến khi một người chị lúc đó đang ở nhà, đã gọi điện cho tôi
và báo rằng có vài cảnh sát đến.
Rằng anh ta đã đầu thú, khai rằng mình đã giết vợ.
Anh hãy ngồi tại chỗ và trình bày lời khai của mình.
Anh có điều gì muốn nói về những sự việc này chứ, Juan?
Lúc đó tôi đang ở nhà người thân.
Tôi đã quyết định giết cô ấy.
Anh đã giết cô ấy bằng cách nào?
Bằng vũ khí sắt nhọn, thưa tòa.
Sau đó anh làm gì?
Dọn dẹp hiện trường, xóa sạch mọi bằng chứng.
Lau sạch máu, xóa bỏ mọi dấu vết.
Được rồi.
Người này đã đến phiên điều trần đó
và kể lại cách anh ta tước đoạt mạng sống của Joana
và anh ta làm vậy,
theo lời khai của anh ta, là vì cô ấy không chung thủy.
Anh ta mong rằng thẩm phán sẽ xem đó là lời biện minh,
và mong đó là căn cứ để miễn hoặc giảm trách nhiệm cho tội ác của mình.
Chính vì sự không chung thủy
mà tôi đã quyết định tước đoạt mạng sống của người này.
Cô ấy không chịu nghe. Tôi muốn hàn gắn mọi chuyện.
Nhưng cô ấy thẳng thừng từ chối. Thế nên tôi đã làm vậy, thưa tòa.
Chỉ thế thôi.
Mẹ nói với ông ta rằng bà ấy không muốn ở bên ông ta nữa. Lần này mẹ chắc chắn.
Ông ta nói rằng họ không thể chia tay được. Ông ta nói:
"Mẹ con không thể bỏ bố vì Chúa mang hai người đến bên nhau,
và bố mẹ đã kết hôn, nên mẹ thuộc về bố. Bà ấy là vợ của bố". Ông ấy đã nói vậy.
Tôi cảm thấy điều đó đã châm ngòi cho tất cả.
Thế là chúng tôi tiến hành can thiệp nghiệp vụ tại nhà của Joana.
BIÊN BẢN GHI NHẬN SỰ VIỆC LỆNH KHÁM XÉT
KHU SAN JUAN
Đầu tiên, Cảnh sát Điều tra gõ cửa nhà.
Công tố viên nhà nước sẽ hô to:
"Chúng tôi đến điều tra theo yêu cầu của Văn phòng Công tố.
Đề nghị cho chúng tôi vào".
Họ mở cửa.
Có rất nhiều tài liệu,
giấy tờ, áp phích dán trên tường.
Tôi nhớ có một tấm áp phích ghi là:
"Anh sẽ yêu em, sẽ luôn chăm sóc em", mấy câu như vậy.
Thật sự thì khá là sốc
khi biết lý do mình đến đó và rồi thấy toàn bộ mấy thứ ở đó.
Bọn tôi tìm thấy cả những dòng chữ do chính Joana viết.
Có một lá thư trong đó nạn nhân nói với anh ta rằng họ nên chia tay,
cô ấy không muốn dính dáng gì đến anh ta, và anh ta có thể bán hết đồ đạc
và nếu muốn thì đưa tiền cho con gái của họ.
Chúng tôi phải lục soát từng căn phòng
để xác định chính xác nơi gã đàn ông này đã tước đi mạng sống của Joana.
Kiểm tra dấu vết máu bằng luminol. Phun luminol.
Và từ đó ta có hiện trường vụ án
để sau đó xác định nơi vụ án xảy ra hoặc xem có vết máu của anh ta hay không.
Anh ta đến đầu thú rồi khai: "Tôi đã giết cô ấy" là chưa đủ.
Chúng tôi cần dữ liệu hỗ trợ, dữ liệu khoa học và kỹ thuật.
CHUYÊN GIA DI TRUYỀN HỌC TRONG LĨNH VỰC HÓA HỌC PHÁP Y
Các chuyên gia pháp y thời đó có rất ít luminol, và họ nói rằng:
"Hãy chỉ cho chúng tôi biết phải phun luminol chỗ nào",
như thể họ đang nói rằng nếu bằng chứng thất bại, thì là lỗi bọn tôi
vì bọn tôi đã chỉ chỗ cho họ.
Anh ta nói: "Có giường và ít quần áo. Phun ở đây đi. Có gì thì lấy nấy".
Xét nghiệm này rất đặc biệt
vì mắt thường không thể nhìn thấy máu.
Họ cố tình lau dọn hiện trường vụ án.
Nên có vẻ như chẳng có gì ở đó cả.
Nhưng nếu ta dùng luminol,
ta có thể biết liệu tại đó đã từng có máu hay không.
Luminol phản ứng với sắt trong máu
và tạo ra hiện tượng phát quang hóa học.
Ánh sáng xanh mà nó tạo ra
là kết quả dương tính để xác định sự hiện diện của máu.
Những gì chúng tôi thấy thật ấn tượng,
như thể sự phát quang đang kể lại: "Vụ án đã diễn ra như thế này".
Có những vết kéo lê.
Cả căn phòng…
- Phát sáng. - Phát sáng đúng nghĩa.
Dựa trên những bằng chứng đó, chúng tôi xác định được hiện trường vụ án.
Nhưng điều quan trọng nhất đối với chúng tôi tại phiên điều trần đó,
và sau khi tiếp xúc với nghi phạm,
là anh ta cung cấp thông tin về nơi
tìm thấy các phần thi thể của Joana.
Anh đã vứt các phần thi thể ở đâu?
Thưa tòa, ở sông Río de los Remedios.
Anh đã làm gì với cái cưa và con dao?
Tôi cũng vứt chúng xuống sông, thưa tòa.
Cũng ngay trong đêm đó, mọi chuyện diễn ra suốt đêm.
- Ai đã giúp anh? - Một mình tôi thôi, không ai giúp cả.
Tôi đến đó ba lần để phi tang toàn bộ chứng cứ.
Anh ta cũng khai rằng đã vứt những phần thi thể gần nhà mình,
tức là anh ta xuống phố, và đến lúc nào đó thì rẽ vào một góc đường,
lên phía thượng nguồn, rồi vứt xác ở đó.
Đội điều tra còn tìm kiếm các phần thi thể
dọc bờ sông, nhưng không có kết quả.
KẾT THÚC TÌM KIẾM KHÔNG THU ĐƯỢC KẾT QUẢ
Tôi nói với chỉ huy: "Ta phải tìm lần nữa".
Chỉ huy đáp: "Nước sông đang dâng.
Chắc giờ chẳng tìm được gì đâu".
Tôi bảo: "Ta phải tận dụng hết mọi phương án".
Chúng tôi đã tập hợp một đội để tiến hành tìm kiếm.
Con sông đầy rác, nên sẽ là…
- Như mò kim đáy bể. - Chính xác.
Tùy theo khu vực mà sẽ có những phương pháp tìm kiếm khác nhau.
Với trường hợp này, vì địa hình trống trải nên chúng tôi chia khu vực làm bốn để tìm.
Thế là chúng tôi tìm xong ở một phần trước,
rồi chuyển sang một phần khác để bao quát toàn bộ khu vực.
Ở đó có một khu vực dốc
nên phải đi xuống rất cẩn thận.
Chính tại đó Brenda đã tìm thấy một trong những cánh tay của Esmeralda.
Tôi nhìn thấy một thứ trông như một mảnh vải trắng
Rất nhiều ruồi…
CÔNG TỐ VIÊN NHÀ NƯỚC
…bâu xung quanh.
Và điều đó cuối cùng cho thấy rằng ở đó có thứ gì đó đang phân hủy.
Đó là bàn tay của cô ấy.
CHI TRÊN BÊN TRÁI (CÁNH TAY, BÀN TAY)
Nó được tìm thấy ở bờ sông.
Vì thế đó là dấu hiệu đầu tiên…
hay điểm tham chiếu để tiếp tục cuộc tìm kiếm.
Bọn tôi đã rất vui.
Bọn tôi còn có một nhóm chat WhatsApp
để cập nhật tình hình kiểu như: "Này, bọn tôi tìm thấy cánh tay rồi".
Có lúc, vài người lại nói rằng: "Tìm được từng đó phần thi thể là đủ rồi. Dừng đi".
Tôi nghĩ bọn tôi đã rất kiên trì về việc tiếp tục cuộc tìm kiếm.
Bọn tôi đã nhờ Sở Cứu hỏa và Đội Cứu hộ Los Zorros trợ giúp,
và nghĩ rằng bọn tôi cần yêu cầu một chiếc thuyền
để tiến vào sông.
Tôi cũng có mặt ở đó, ở phía sau.
Vậy là họ tháo dây nịt ra và dùng thêm một sợi dây để leo xuống.
Nước dâng lên gần tới ngực họ.
Ở đó cũng rất nặng mùi.
Tôi nghĩ thậm chí những thành viên hoài nghi nhất trong đội
cũng bắt đầu được tiếp thêm động lực,
họ ngày càng cam kết và nhiệt tình hơn
trong việc liệu có thể tìm thấy toàn bộ phần thi thể hay không.
Mọi người có thể nhận ra khi nào mình thật sự làm việc vì mình quan tâm.
Sự nhiệt huyết và niềm tin đó lan tỏa sang mọi người.
Rằng đây không phải là việc làm chỉ để hoàn thành một mẫu đơn.
Bọn tôi tiến hành thêm ba đợt tìm kiếm nữa trên sông.
SÔNG RÍO DE LOS REMEDIOS
Một thành viên nam trong đội xuống sông và nói: "Có cái chân ở đây".
Sau đó, cả đội được gọi đến.
Chuyên gia giám định và lính cứu hỏa đi xuống,
và họ xác nhận rằng đó là toàn bộ phần đùi và chân.
PHẦN CƠ THỂ BÊN PHẢI (ĐÙI, CẲNG CHÂN VÀ BÀN CHÂN)
Và cô ấy đã ở đó.
Cuối cùng chúng tôi đã tìm đủ các phần cơ thể của cô ấy.
CÁC CHI CÒN THIẾU
Và chúng tôi đã rất hạnh phúc
vì đã hoàn thành nhiệm vụ.
Rồi chúng tôi cùng nhau vỗ tay và chụp ảnh tập thể.
Sau đó, chúng tôi đi tìm gia đình
và báo với họ rằng chúng tôi đã tìm thấy toàn bộ thi thể.
Chính lúc đó tôi đã nói: "Tên này đã không chiến thắng".
Hắn không chiến thắng hoàn toàn. Phải không? Vì hắn còn muốn
đánh bại Esmeralda ngay cả khi cô ấy đã chết,
để tước đoạt sự tôn nghiêm của gia đình và các con
dành cho cô ấy khi đã qua đời.
Hắn đã không có được chiến thắng đó.
Cô ấy là Joana Esmeralda. Và hôm nay, chúng tôi đã tìm thấy thi thể cô ấy.
Và đó là một điều rất đẹp.
41 TUỔI.
Tôi đã thật sự rất sốc.
Tôi không thể đau buồn một cách trọn vẹn.
Lúc đó tôi chẳng cảm nhận được gì
vì tôi quan tâm hơn tới việc
liệu công lý có được thực thi hay không.
Tôi lo lắng điều đó hơn.
Liz, chào buổi sáng.
Trước hết…
chúng tôi rất tiếc về những gì đã xảy ra với Joana.
Và như tôi đã nói với cô lúc trước,
chúng tôi đã tập trung vào công cuộc tìm kiếm.
Và may mắn là chúng tôi đã tìm được đầy đủ thi thể cô ấy. Thế nên…
- Xin lỗi, tôi tháo khẩu trang chút nhé. - Vâng, cứ tự nhiên.
Thì là…
Chúng tôi muốn tìm và trả lại phẩm giá cho thi thể của Joana Esmeralda
và trao trả cô ấy về với gia đình,
để khi cơ thể cô ấy được nguyên vẹn, cô ấy có thể yên nghỉ.
Tôi nghĩ tất cả những gì có thể giải thích về tội giết phụ nữ vì định kiến ở nước này
đều được gói gọn trong vụ án đó.
Mọi yếu tố đều nằm trong đó: tiền sử bạo lực, trẻ em mồ côi,
một tên đàn ông coi rẻ cơ thể phụ nữ như rác rưởi,
tin rằng hành vi của mình là chính đáng.
Hắn tin rằng hắn sở hữu Esmeralda, coi cô ấy là tài sản của mình.
Những gì bọn tôi đã làm là tuân theo nguyên tắc điều tra toàn diện
và nghĩa vụ phải tìm ra cô ấy.
Bọn tôi đã làm thế. Thay vì coi mọi việc là hiển nhiên và phán rằng:
"Cô ấy không có ở đó đâu, không tìm thấy đâu, muộn rồi".
Chúng tôi sẽ đặt thi thể vào quan tài, đóng lại,
và cho các cô thời gian để nói lời tạm biệt.
Khi nào xong thì báo bọn tôi quay lại để lấp đất nhé.
Được chứ? Rồi.
Xin cho tôi qua.
Có vẻ được rồi đấy, anh bạn.
Cho gia đình cô ấy một chút riêng tư nào.
Khi nào xong họ sẽ báo.
Khi mẹ mất, tôi không còn muốn sống nữa.
Thiếu mẹ, tôi thật sự không còn lý do để tiếp tục sống.
Tôi không muốn ở lại…
trên thế giới này nữa.
Tôi chỉ muốn chết thôi.
Nhưng lúc đó, em gái tôi đã mắng tôi và nói thế này:
"Nếu chị đi, em biết phải làm gì?
Em không còn bố, không còn mẹ.
Không có chị nữa thì em ra sao?"
Tôi đã phản ứng và nói rằng: "Đúng vậy.
Mình chỉ nghĩ đến nỗi đau của mình, mà không nghĩ tới em".
Với lại em ấy còn rất nhỏ. Em ấy mất mẹ khi mới mười tuổi.
Khi con bé nói thế, tôi đã nghĩ: "Mình phải đứng lên.
Dù có đau lòng thế nào đi nữa,
cũng phải gạt nỗi đau sang một bên để thấu hiểu em ấy,
để hai chị em có thể tiến về phía trước".
Tôi là người giám hộ của em gái.
Nên công việc duy nhất có lịch làm phù hợp
mà tôi tìm được là làm nhân viên dọn phòng ca đêm,
để buổi chiều có thể ở bên em.
Tôi nghĩ công lý nghĩa là…
theo một cách nào đó, tôi sẽ nói rằng công lý phần nào gắn với sự công bằng,
là trao cho mọi người những gì xứng đáng với họ.
Mặc dù phải mất một thời gian mới tìm được công lý cho mẹ.
Cũng phải mất hai năm mới tuyên án được ông ta,
nhưng ông ta đã nhận một bản án xứng đáng.
Và ông ta cũng không có cơ hội được ân xá trong tương lai.
Và họ cũng tước bỏ hết mọi quyền của ông ta với chúng tôi,
cả em gái và tôi.
Công tố viên, sang vụ án tiếp theo đi.
Vâng, thưa quý tòa. Chúng tôi đề nghị truy tố bị cáo.
Tòa quyết định khởi tố bị cáo Juan Gómez Pérez
sau khi chứng minh được bị cáo đã phạm tội
với tư cách là thủ phạm của hành động mà theo pháp luật định nghĩa
là tội giết phụ nữ vì định kiến chống lại nạn nhân…
GÓMEZ PÉREZ JUAN BỊ TUYÊN ÁN 70 NĂM TÙ
Đó là bài học cho tất cả chúng ta. Đó là sự nhẹ lòng
khi nói tới công lý, phẩm giá, ký ức, và khoảnh khắc tự hào lớn lao.
Đó cũng là điều mà những người thực hiện nhiệm vụ này cần cảm nhận.
Tất cả là nhờ cả đội, là công sức của một tập thể.
Khi tôi hỏi bản thân ý nghĩa khi là một người phụ nữ ở Mexico là gì,
tôi nghĩ đến họ,
tất cả những người phụ nữ mà tôi hiểu họ sẽ không bỏ cuộc,
sẽ tiếp tục đòi công lý.
Họ là những người phụ nữ đang kiến tạo,
những người phụ nữ chúng tôi đang kiến tạo ở những không gian khác nhau,
kiến tạo nên thế giới mà chúng tôi muốn sống.
Thời gian trôi qua, nhưng tôi không muốn những gì mẹ làm khi còn sống là vô nghĩa,
vì ước mơ của mẹ là tôi học hành tới nơi tới chốn.
Vậy là tôi tiếp tục học.
Nỗi đau vẫn còn đó và sẽ luôn dai dẳng,
nhưng tôi vẫn tiếp tục học.
Tôi đang học ngành luật, vừa làm vừa học.
Với mức lương hiện tại, tôi có thể trả tiền thuê nhà và mạng internet,
và đảm bảo em gái không thiếu thốn gì ở trường học.
Công lý cho một người phụ nữ cảm giác như công lý cho tất cả phụ nữ.
Và sự bất công đối với một người cũng được cảm nhận theo cách đó.
Vì vậy…
phải tiếp tục làm việc.
Sau những gì đã trải qua, tôi cũng muốn làm công tố viên.
Trước đây tôi muốn học ngành khác,
nhưng giờ tôi muốn làm việc tại Văn phòng Công tố
với tư cách là công tố viên, xử lý các vụ án giết phụ nữ vì định kiến.
Trong trường hợp này, tôi cảm thấy nỗi đau của tôi
sẽ giúp tôi đồng cảm với các gia đình nạn nhân.
Trải qua sự kiện đó, tôi có thể thấu hiểu hoàn cảnh của họ.
Tôi nhớ chúng tôi từng đến Sở thú Chapultepec,
chị gái tôi rất thích động vật.
Lúc đó mấy đứa cháu gái của tôi còn nhỏ.
Nên bọn tôi thường đưa chúng đi chơi thuyền.
Mẹ cháu từng mua một con như thế này cho cháu khi cháu còn bé.
Dì nhớ không? Lúc đó mấy món này như thú cưng.
Người ta kéo tụi nó dưới đất thế này.
Công lý là liệu pháp tốt nhất.
Khi có công lý, con người sẽ ổn.
Họ không còn ám ảnh bởi tội ác, ngừng suy nghĩ nhiều về chuyện đã xảy ra,
không phải gác lại những dự định trong đời để tới Văn phòng Công tố.
Ôi.
Có vụ án được trình báo.
Thông báo cho chỉ huy và nhật ký trực ban,
đơn vị tuần tra 6822 ở ngoại ô của quận Benito Juárez,
khu Del Valle, đang gọi báo tình huống khẩn mã 33
trong nhà hàng Suntory.
Báo mã năm về trung tâm.
Biên dịch: Annie Dương tâm.