THE LEOPARD
ABRIL 1860
ANG ITALYA AY NAHAHATI SA MALILIIT NA KAHARIAN.
SA MAHIGIT 100 TAON, ANG SICILY AY PINAMUMUNUAN
NG ANGKAN NG BOURBON.
SA HILAGA, MAY KILUSANG UNTI-UNTING LUMALAKAS PARA PAG-ISAHIN ANG ITALYA.
SI HENERAL GARIBALDI AY NAGTIPON NG HUKBO NA MAGLALAYAG SA TIMOG.
NAGHAHANDA NA ANG LUNGSOD NG PALERMO.
Bawal na sa labas! Magsiuwi na kayo!
Magsiuwi na kayo!
Maging alerto!
Matapang ka ba o sadyang siraulo lang?
Wala nang papapasukin sa lungsod.
Batid namin 'yan, Kapitan.
Prinsipe.
Ibaba ang mga armas!
Mapanganib para sa inyo rito, Prinsipe.
Ang buong lungsod ay nagkakagulo.
Nagiging marahas na ang mga tagasuporta ni Garibaldi.
Maayos ang ginagawa ninyo.
Pero kailangan naming makadaan ngayon.
Siyempre po.
Padaanin sila! Padaanin ang Leopardo!
Itabi ang mga kanyon!
Dali na, bilisan n'yo!
Pagbuksan! Narito ang Prinsipe ng Salina!
Kamahalan.
Prinsipe!
Papa!
-Papa! -Prinsipe, may pagbabawal na lumabas!
Padre.
Mag-empake ka na.
Sige na.
Bendicò, halika.
Bendicò!
Dahil sa kaguluhan sa lungsod,
lahat ng pamilyang may ugnayan sa rehimeng Bourbon ay nasa panganib.
Para makaiwas sa anumang panganib,
mas mabuting iuwi na namin ang dalaga.
Prinsipe, anuman ang mangyari sa labas,
ligtas ang anak ninyo rito.
Sino ang maglalakas-loob na salakayin ang kumbento ng Banal na Manunubos?
Iginagalang ko iyan, Madre Superiora, at sumasang-ayon ako.
Gayumpaman, ang asawa ko, na nagbibigay ng abuloy dito,
ay hindi ako papatahimikin at ang Banal na Manunubos,
hanggang hindi nakakauwi ang anak niya.
Ano iyan?
Bilis! Alisin ang mga nakaharang!
Ano'ng nangyayari?
Papa!
Bumalik kayo, Kamahalan.
Tulong!
Papa, mamamatay tayo kung mananatili tayo.
Kamahalan, umalis na tayo.
Makakaalis na tayo, Prinsipe.
Prinsipe, sumakay na kayo! Ngayon na!
Kamahalan?
Prinsipe, tulong!
Pakiusap!
-Prinsipe! -Bilisan mo, Kapitan!
-Pumasok na kayo. -Tulong!
Sandali!
Papa!
Hangal!
Tara na!
Kamatayan sa mga Bourbon!
Magningning nawa ang inyong walang hanggang liwanag sa kanila.
Para ba sa atin ang "Kamatayan sa mga Bourbon"?
Gusto nilang mamatay tayo.
Mga erehe sila, walang takot sa Diyos at mga mamamatay-tao.
Gustong gibain ni Garibaldi ang mga monasteryo
at bitayin ang Santo Papa.
Padre, pakiusap. Tumigil na muna kayo.
Wala si Garibaldi dito.
Nasa Genoa siya, hindi ba?
Ibubuhos lang ng mga taong ito ang galit sa mga kawawang sundalo.
Pagkatapos nilang magnakaw ng alak,
uuwi na rin sila.
Kaya babalik na naman ako sa kumbento pagkatapos?
Iyan ang gusto ng mama mo.
Malalaman natin.
Halika nga rito.
Sige.
Ang sarap makauwi muli.
Nandito na sila!
-Concetta! -Caterina!
-Ang payat mo na! -Payat na siya dati pa.
Tumabi ka nga!
May gulo ba sa lungsod?
Concetta!
-Nailabas ka namin sa tamang oras. -"Namin"?
Hindi kita nakita sa Palermo.
Sasama sana siya pero hindi niya mahanap ang pistola niya.
Huwag mong asarin ang kapatid mo.
Mama!
Amoy sabon sa kumbento ang buhok mo.
Salamat.
Pumasok na tayo.
-Mag-almusal na tayo. -Sinabi sa akin ni Papa ang lahat.
Mayroon tayong masarap na granita.
Pagpalain mo kami, Panginoon,
gayon din ang mga handog mo
na aming tatanggapin sa inyong kagandahang-loob,
sa ngalan ni Kristong aming Panginoon.
Amen.
Bilis, bago pa maubos ni Padre Pirrone.
Nasaan si Tancredi?
Labas-pasok ang pinsan natin.
Matanda na siya.
May sarili na siyang buhay.
Na ginagastusan natin.
Padre Pirrone, ayos lang kayo?
Namumutla yata kayo.
Masama ang gabi ni Padre Pirrone.
Kaya ba medyo maputla ang mukha ninyo, Padre?
Hindi nakakatawa.
Sang-ayon ako kay Padre Pirrone.
Hindi nga nakakatawa.
Nasa lugar ang takot niya.
-Paolo, nagbibiro lang… -Hindi ito biro.
Hayaan mong magsalita ang mama mo.
Paumanhin po.
Di lang mga Heswita ang pababagsakin ni Garibaldi,
kung hindi ang buong kaharian ng Bourbon.
Sisirain niya ang buhay natin at ipapatapon tayo sa dagat.
-May punto siya. -Kalimutan n'yo na muna ang mga sayawan.
-Wag kang magsalita nang ganyan. -Gusto pa naman ng lahat.
May paparating na hukbo, naiintindihan n'yo ba?
Inihahanda na ng mga bandido sa Palermo
ang magiging daan nila.
Tumigil ka na.
Manahimik ka.
Patawad, Papa.
Patawad.
Hindi ko maintindihan kung bakit wala kayong pakialam.
Paolo, Sicily ito.
Abril na.
Sa loob ng dalawang buwan, napakainit na rito
at wala nang makakaisip na magsimula pa ng rebolusyon.
Magiging abala sila sa paghahanap ng lilim
hanggang Oktubre.
Sa ngayon, ituloy natin ang buhay natin.
Tama?
Ligtas kayong lahat dito.
Tapos na ang usapan.
Opo, Papa.
-Opo, Papa. -Opo, Papa.
Magsikain na tayo at ipagdiwang ang pagbabalik ni Concetta.
Sige na. Kumain na tayo.
"Hindi nakakatawa."
"Hindi nga ito nakakatawa!"
Padre, nagbibiro lang kami!
Sige, takbo na! Magaling!
KATIPUNAN NG MGA TALUMPATI NI GARIBALDI
Don Tancredi!
Concetta!
Ayos lang, Gaetano.
Pinsan ko lang ang bisita natin.
Salamat sa pagbisita, Concetta.
Masaya akong makita ka.
Kailangan ko nang umalis. Medyo abala ako.
-Para kanino ang mga armas? -Para sa kaibigan.
Kailangang tulungan ang mga kaibigan, di ba?
'Yong mga nakita ko sa Palermo na papatayin 'yong kapitan ng hari,
parang di sila mga kaibigan.
Dahil kamukha nila si Gaetano? Kaibigan ko nga pala si Gaetano.
Lumalaban ka na para sa kanila?
Magagalit si Papa!
-Tatay mo siya, hindi sa akin. -Di niya nakikita 'yan.
Kaya wag mong sabihin sa kanya.
Mauuwi lang daw ito sa wala.
Oo naman, Concetta. 'Yan ang gusto niyang mangyari.
Lahat ng mayroon siya, ibinigay ng mga Bourbon.
At lahat ng mayroon ka, ibinigay ng tatay ko.
'Yong mga bahay natin, mga lupa…
Isasakripisyo mo para sa mga bago mong kaibigan?
Gusto kong protektahan lahat.
-Talaga? -Oo.
Pero paano ko gagawin 'yon, kung nasa talunang panig ako?
Sino'ng nagsabing matatalo tayo?
Ako.
Pag-isipan mo, Concetta.
Para kanino ba lumalaban ang mga sundalo mong nakaasul?
Para sa haring di pa nila nakikita?
O, para sa mga paring ubod ng taba?
Hindi 'ata nakakaengganyo 'yan, ano?
May bago silang ideya sa Hilaga. May industriya at progreso.
Ano'ng meron dito, ha?
Pagsikil at katiwalian.
At isa pa…
kung matatalo kayo…
hindi mo na kailangang bumalik sa kumbento.
Sa wakas, nakarinig din ako ng magandang dahilan.
Concetta.
Alam mo ba na gumagawa sila ng mga bagong riles?
Puwede tayong magbangka mula Messina hanggang Naples,
at pagkatapos, tren papuntang Roma,
Florence o Venice.
Isang bansa na lang lahat?
Ang ganda, isipin mo.
Di lang iisang isla ang Sicily,
magiging bahagi na 'to ng isang bansa.
Wag mong sabihin sa tatay mo na nakita mo ako.
Di ko ba puwedeng sabihin?
Gagawin ko kung ano ang gusto ko.
Concetta…
Sige na nga.
Pero sa isang kondisyon.
Sulatan mo ako palagi para malaman kong ligtas ka.
Nakakataba ng puso ang pag-aalala mo.
Concetta, noong nakita mo ako kanina sa taas…
Nakita mo ba ang lahat?
Paalam, Concetta!
Russo!
-Prinsipe. -Lagi kang maaasahan sa oras.
Ang ganda ng bota mo!
Bago ba iyan?
Halika sa Argivocale.
Gusto kong malaman, ano'ng nangyayari sa mga limon ko.
Senyor Ibba Agnolo.
Nangungupahang magsasaka.
Ayon sa bilang ko,
kumuha kayo ng 50 buslo ng limon ng Argivocale mula sa akin.
Hindi po totoo iyan! Wala akong kinalaman doon!
-Maniwala po kayo! -Alisin na ang payong.
-Pakiusap po! -Wag ninyong inumin ang tubig.
May epidemya ngayon.
Prinsipe, nagmamakaawa po ako.
Ninakaw ang mga limon.
Mga bandido sila.
Armado po sila at inatake ang pamilya ko.
Ano ba ang magagawa ko?
Binigay ko sa kanila ang limon, Prinsipe.
Naniniwala ka ba sa kanya, Russo?
Kung mga bandido ang nagnakaw ng limon…
Bakit hindi iniulat ang pagnanakaw?
Prinsipe, magbubukid ang mga ito.
Magagaling silang magsinungaling.
Natural, mga taga-Sicily sila.
Sa Sicily, nagsisinungaling tayo, di ba?
Kahit nga ikaw, ngayon…
pinagsisinungalingan mo rin ako.
Hindi po, Prinsipe.
-Hindi ba? -Hindi po.
Siguradong-sigurado ako
na ang mga bandidong tinutukoy niya ay mga tauhan mo.
At hindi lang 50 buslo ng limon ang nawawala.
May 300 buslo rin
na nakatago sa silong mo.
Hindi ko po sinasadya.
Sabihin mo sa akin…
Ano'ng plano mo?
Mumo lang ang ninakaw mo sa akin ngayon.
At kapag natapos na ang rebolusyon, marahil ay…
kukunin mo na rin ang natitira pa.
Ngayon…
Nararapat lang na tapusin kita.
Sunugin ko kaya ang bahay mo?
Ipatapon ang mga anak mo sa kabundukan?
Nakikiusap po ako, huwag!
Nagmamakaawa po ako!
Hindi ko gagawin 'yon.
Ngayon lang ito, ha.
Tumayo ka.
Prinsipe, hindi ko alam kung paano kayo pasasalamatan.
Simulan mo sa pagpapakita ng katapatan.
Tandaan mo ang isang bagay…
Ang mga taong ito,
alam nila ang lugar nila.
Ikaw…
alam mo dapat ang lugar mo.
At ako rin…
alam ko ang lugar ko.
Malinaw ba?
Magpahukay ka ng balon para sa malinis na tubig dito.
At tiyaking may bagong lutong tinapay palagi ang mga tao.
-Tara na. -Sige po.
-Charbonnier. -Uling.
Magandang umaga, Kamahalan.
-Donna Concetta. -Salamat, Mario.
-Chocolat. -Tsokolate.
Halika rito, Bendicò.
PATULOY ANG KAGULUHAN
Para sa kagalang-galang na Donna Concetta Corbera.
Mabuti naman ako.
Ang inyong lingkod, Tancredi Falconeri.
Abante!
Kuha po!
Para kay Donna Concetta Corbera. Ayos lang ang lahat.
Tulong!
-Mag-ingat ka. -Opo.
Para kay Donna Concetta Corbera. Nakaayon pa rin sa plano ang lahat.
Sugod!
Mabuti ako.
Kumuha ng armas!
MABUHAY ANG NAGKAKAISANG ITALYA!
Para sa nagkakaisang Italya!
Sundin ang loob mo dito sa lupa para nang sa langit…
Kamatayan sa mga Bourbon!
At pinagpala naman
ang iyong anak na si Hesus.
Santa Maria, Ina ng Diyos, ipanalangin mo kaming makasalanan.
May sulat ba ako?
Wala, Donna Concetta. Paumanhin.
Bakit kaya siya tumatahol?
Mukhang nakatira ang nanay niya rito sa Monreale.
Marahil, gusto niyang umuwi.
Mahabaging langit.
Ano 'yon, Paolo? May sasabihin ka ba?
Isa siya sa atin, Papa.
May isang inang magdadalamhati para sa kanya.
Dahil sa mga duwag na aso na tulad ni Tancredi.
Alam n'yo ba ang sinasabi ng lahat?
Na ang pinakamamahal n'yong si Tancredi…
ay lantarang sumusuporta sa mga rebelde.
Papa, alam kong iniisip n'yong naglalakad siya sa tubig.
-Paolo! -Pero oras na para magising siya!
Halika rito.
Ngayon na!
Fabrizio!
Sino ’yan?
-Papa? -Ano 'yon?
'Yong sinabi ni Paolo tungkol kay Tancredi…
Kalimutan mo na.
Ano'ng problema, anak?
Mukhang may iniisip ka.
Nangako ako na hindi ako magsasalita.
Babaliin mo ba ang pangakong iyon?
Lagi n'yong sinasabi na alam n'yo ang lahat,
kaya marahil walang saysay na sabihin ko pa.
Hindi ako Diyos. Hindi ko alam ang lahat ng bagay.
Puwede ko bang ipaalala sa inyo ‘yan kahit kailan ko gusto?
Napapagod na ako sa larong ito.
Sabihin mo na.
Ano'ng problema?
Sinusulatan ako ni Tancredi.
Araw-araw. Mula sa Palermo.
At ano ang sinasabi niya?
Na ayos lang siya…
at ligtas siya.
Bakit naman di siya magiging ligtas?
Sumama siya sa mga nag-aaklas sa Palermo.
Alam ko na rin 'yan.
Sabihin mo na ang punto mo.
Hindi na siya sumusulat.
-Saan ka pupunta? -Kay Concetta mo itanong.
Concetta?
Puwede bang bukas na 'yan?
Pagbuksan! Narito ang Prinsipe ng Salina!
Prinsipe.
-Sino 'yan? -Siya ang Prinsipe, di mo ba alam?
Tiyo!
Paano n'yo ako nahanap?
Akala mo ba hindi ko alam kung saan napupunta ang binibigay kong pera?
Pinondohan mo pa ang mga polyeto ng rebolusyon…
Gamit ang pera ko.
Alam n'yo pala pero hinayaan n'yo lang ako?
Mas maaga sana akong kumilos kung alam kong babarilin ka lang nila.
Naniniwala kami…
na hindi totoo ang banta nila.
Sayang naman at ang daming tao sa labas
na tuwang-tuwang makita
ang kamatayan mo bukas.
Gagawin ko ang makakaya ko bukas ng umaga para maayos 'to.
Pero wala akong maipapangako.
Mahal na mahal ko ang kapatid ko.
Kahit na may kahinaan ang ulo niya.
Pinakasalan niya ang gagong iyon na nilustay lahat ng yaman niya.
Nang mamatay siya…
Wala nang natira para kay Tancredi.
Wala ni isang sentimo.
Kinailangan kong alagaan siya.
Pambihira siyang tao.
Kahit pa noong bata siya.
Mas matagal ko siyang kasama kaysa mga anak ko.
Sisiguraduhin mong makakalaya siya bukas, tama?
Hindi ko pa rin alam ang sasabihin ko sa gago nilang gobernador.
Kailan pa tayo nagparusa ng mga batang idealista
sa pamamagitan ng pagbaril?
Kung tutuusin, matagal nang pinapatay ang mga batang idealista.
At mapanganib ang binatang ito.
Oo, sigurado ako diyan.
Mapanganib siya sa sarili niya lalo na kapag nagsusugal siya.
Prinsipe, naghahanda na sa giyera ang mga sundalo ko.
Sa digmaan, dapat magpakita ng halimbawa.
Ngayon, si Tancredi Falconeri, na hindi mo anak,
ang pinakamagandang halimbawa namin.
Gagamitin mong halimbawa ang pamangkin ko
para sa mga rebeldeng 'yon?
Ang pamangkin ng Prinsipe ng Salina?
Ikinalulungkot ko ito.
Pero ang mga lalaking iyon
ay babarilin doon.
Kung nais ninyo,
maaari n'yong panoorin ang pagbitay mula sa beranda.
Tseke ito mula sa bangko ko sa London.
Magkano ba?
Salamat.
Pero hindi ko kailanman hinangad ang pera.
Napakadaling maubos.
Ano'ng gusto mo?
Lupain.
Sa parehong lupain
na pag-aari mo na puno ng kasaganahan,
kaya wala kang pag-aalala sa buhay.
Aling lupain ang naiisip mo?
'Yong Argivocale.
Argivocale?
Makakakuha ka ng 20 ektarya. Ano?
Ayaw ko lang ng lupa.
Gusto ko lahat.
Alam kong may kapangyarihan ang pamilya mo sa loob ng mahigit 100 taon na doon.
Pero iyon ang presyo ko.
Kung pupunta ka,
magkita na lang tayo sa beranda.
Limampung ektarya.
Sandali!
Dahil gusto mo ang kulungan, ba't hindi ka magnakaw na lang sa bangko?
Para mabawi mo ang bahagi ng ari-arian na kailangan kong…
ipamigay para mailabas ka lang!
Nasa loob pa ang mga kasamahan ko.
Pero sabi n'yo na hindi nakakasira ng dangal kung iiwan ko sila sa kulungan!
Ang lakas ng loob mo na pagsalitaan ako tungkol sa dangal.
Tara na.
-Maaari ba? -Pakiusap.
-Kamahalan. -Balsamo, bihisan mo na siya.
Bakit mo ginagawa ito, Tiyo?
Kumain ka na lang.
Senyor.
Bakit tayo pupunta sa samahang ginoo?
Dalawang alak.
Mga senyor, may nais akong ipagdiwang.
Para sa pamangkin ko, si Tancredi Falconeri.
Sinumang hindi sasali ay ituturing kong kaaway.
Huwag naman, Prinsipe. Pagbati!
-Alak pa, pakiusap. -Papunta na po.
Mabuhay si Tancredi Falconeri!
Pagbati.
Makakaalis na tayo.
Hindi maganda ang tanawin.
Makikiraan.
Mahal na Birheng Maria.
Wag n'yo akong hahayaang mamatay.
Ayaw ko pang mamatay.
Banal na Birheng Maria.
Ina ng Diyos.
Diyos ko!
-Anak ko! -Mama, natatakot po ako!
Huwag!
Panginoon ko, maawa ka sa amin!
Maawa kayo sa amin, pakiusap! Ayaw kong mamatay!
Handa!
Putok!
Mabuhay ang Italya!
Handa!
Mabuhay si Garibaldi!
Putok!
Hindi!
Isipin mo na lang ang nangyari kung kasama kang binaril.
-Francesco! -Sige.
Fabrizio, pababain mo nga 'yang aso.
Gusto ni Papa na may aso sa mesa.
-Itong apricot… -Hinog na ba?
Oo.
Hindi siya puwedeng kumain ng tart.
Mga bata!
Hindi 'yon tart, brioche 'yon.
-Di puwede ng matatamis ang aso! -Tara sa Vucciria?
-Pinsan! -Si Tancredi!
Tancredi!
Caterina!
Kumusta?
-Hinahanap-hanap ka namin. -Chiara.
-Kumusta? -Pinsan.
Hindi siya bisitang opisyal. Paupuin n'yo na siya at kumain na.
Maupo ka na, pinsan.
Tiya Stella.
Salamat sa pag-aalaga n'yo sa akin.
Ito ang tahanan mo, Tancredi.
Ipinagdasal ka namin, Tancredi.
Padre.
Hinahanap mo ba ang mga ito, pinsan?
-Oo, Caterina! -Sobra!
Wala nang mas gaganda pa sa mesang ito
at walang makahihigit pa dito!
Tikman mo ang granita. Masarap!
Masarap din ang brioche!
-Ito. -Matagal kong hinintay ito.
Concetta, pahingi rin ako.
Concetta?
Hindi puwede, Chiara. Sobra ka na!
-Concetta! -Mama!
Naku!
Ang sarap!
Tancredi, ang lakas ng loob mo!
Hayan na naman siya.
Kung ano tayo, ang binigay natin sa kanya, binalewala niya.
Mukhang gusto niya ang pagkain, Paolo.
Paolo, naiintindihan kita.
Naiintindihan ko talaga.
Pinsan kita at mamahalin kita habambuhay.
Si Garibaldi at ang hukbo niya ay narito na sa loob ng ilang araw.
Ang presensiya niya rito
ay isang insulto sa inyo pero di n'yo pinapansin.
O baka naman napapansin n'yo?
Hindi naman maikakaila na taksil siya,
ano'ng ibig sabihin noon para sa inyo?
Tiyo…
Magandang tanong 'yon.
Wala naman akong nakitang masama sa sinabi niya.
Hinihiya mo ang anak mo.
Binigyan mo siya ng kahihiyan.
Makatwiran naman ang tanong niya sa 'yo.
Siyempre mahal natin si Tancredi.
Parang anak na natin siya.
Pero pumapanig siya sa kabila…
O laban sa posisyong dapat nating hawakan.
Kahit wala akong ideya kung anong posisyon na iyon.
Ang posisyon natin ay…
manindigan sa lupain natin.
Gaya ng lagi nating ginagawa?
Gaya ng lagi nating ginagawa.
Pinapaboran mo ang pamangkin mo kaysa sa anak mo.
At si Concetta kaysa sa ibang mga kapatid niya.
At ang mga pagpunta mo sa Palermo kaysa sa akin.
Kilala kita kung sino ka talaga…
At alam din 'yan ng Diyos.
Hindi ko kayang isipin na mapupunta ka sa impiyerno.
Ipinagdarasal ko ang kaluluwa mo araw-araw.
Ang mga panalangin mo sa Diyos
ay tiyak na magpapakumbaba sa akin.
Walang makakapagpakumbaba sa iyo sa mundong ito.
Hayaan akong lumuha
Para sa masaklap kong kapalaran
At sa hinahangad ko
Na kalayaan
At sa hinahangad ko
Na kalayaan
Mukha kang malungkot.
Napakalungkot.
Salamat at napansin mo, Concetta.
Dahil ba sa mga kaibigan mo?
Sino doon?
'Yong mga pinatay?
At ang mga hindi pa patay,
at 'yong mga bahagi ng rebolusyon na gusto mo ring makibahagi.
Concetta, ang lugar na ito ay paraiso.
Malaking bahagi ko ang gustong manatili rito habambuhay.
Ibig sabihin, makontento na ako sa mayroon ako.
Pero walang-wala ako, Concetta.
Di 'yan totoo.
Nandito kami.
At lahat ng ito.
Ang mayroon lang ako ay bahay na sira at awa ng tatay mo.
Malawak ang mundo sa labas.
Doon ako magtutungo.
Marahil doon ko masisimulan ang kinabukasan ko.
Naiintindihan mo ba?
Kamahalan.
Ang mga limon ninyo.
May balita ako.
Inilipat ko na lahat ng ari-arian ko sa Argivocale
kay Gobernador Leonforte.
Sinabi ko sa kanya na ikaw lang ang puwedeng mamahala sa mga iyon.
Kaya mula ngayon, titigil ka na sa pagnanakaw sa akin
at magnanakaw ka mula sa kanya, na mas malaki ang kita.
Hindi ba kita ginawan ng pabor?
Masaya ka ba?
Napakamapagbigay ninyo, Prinsipe.
Mabuti, dahil ngayon ako hihingi ng kapalit.
Kahit ano po.
Si Garibaldi at mga kasama niyang nakapula…
Darating na sila anumang araw.
Kaya mo ba at mga tauhan mo
na protektahan kami mula sa anumang uri ng banta?
Prinsipe,
ang bahay ninyo…
ay magiging mas ligtas kaysa sa kumbento.
Mabuti.
Ano 'yon? May sasabihin ka pa ba?
Opo.
Iyong pamangkin ninyo.
Tiyo, bakit? May nakalimutan ba ako?
Alam mo ang bumabagabag sa 'kin?
'Yong marinig mula sa di kakilala
kung paano ka namatay sa isang walang kuwentang labanan.
Dapat na kitang barilin ngayon.
Mababawi n'yo na ang karangalan n'yo sa samahang ginoo.
Tama ka.
Sa tingin mo ba,
ikaw at ang heneral mo ay kayang sakupin ang Sicily?
-Nakalimutan mo na kung saan ka galing. -Di ko po nalilimutan 'yan.
Mga Griyego, Romano, Arabo, Normando…
Umuwi silang lahat kalaunan.
Nagkibit-balikat lang kami,
at nagpagpag ng alikabok habang iniisip namin,
"Ano kaya ang naisip nila at pumunta sila rito,
at gusto tayong pamunuan?"
Matiyaga kaming naghintay
para sa susunod na magiging pinuno.
Tiyo, parating na ang susunod na pinuno.
Sana lang ay handa kayo.
Marahil ang lahat ng ito ay makabubuti sa atin.
Paanong mas mabuti?
Mas masipag? Mas may kultura ba?
Mas responsable sa pananalapi?
Nananaginip ka siguro.
Ayaw nating maging mas mahusay,
dahil tingin natin, walang dapat baguhin.
Tandaan mo, mas malakas ang yabang sa anumang hukbo.
Tiyo, kung nais nating walang magbago…
kailangang baguhin ang lahat.
Sandali lang.
Sandali.
Nasa Sicily tayo.
Hindi magtatagal, may kailangan kang suhulan.
Paalam, Tiyo.
Umakyat kayo sa kaliwa!
Mabuhay si Garibaldi!
Humanda kayo!
Paano kung di siya mabuhay?
Hindi mangyayari 'yan.
HANGO SA "THE LEOPARD' NI GIUSEPPE TOMASI DI LAMPEDUSA
Nagsalin ng Subtitle: Michael Manahan