LAMPART
Kwiecień 1860 roku.
Półwysep Apeniński jest podzielony na małe państewka.
Od ponad stu lat Sycylią włada dynastia Burbonów.
Na północy rośnie w siłę ruch wzywający do zjednoczenia Włoch.
Wspierany przez króla Piemontu generał Garibaldi
zebrał armię, która ma popłynąć na południe.
Palermo przygotowuje się na uderzenie.
Godzina policyjna! Do domów!
Wracaj do domu!
Uwaga!
Szaleniec czy dureń? Nikt nie ma wjazdu do miasta.
Wiemy, kapitanie.
Mości książę. Opuścić broń! Tu nie jest bezpiecznie. W mieście wrze,
zwolennicy Garibaldiego sięgają po przemoc.
Dobrze się pan spisuje, ale musimy przejechać.
Oczywiście. Przepuścić! Przejazd dla Lamparta!
Przesunąć działa!
Pośpieszcie się! Wracać na pozycje.
Otwierać, książę Salina!
Wasza wielmożność.
Mości książę.
Papo!
Obowiązuje godzina policyjna.
Ojcze.
Spakuj się. No już.
Chodźmy, Bendicò.
Bendicò?
Zamieszki stanowią zagrożenie dla wszystkich
rodów powiązanych z Burbonami. Dla bezpieczeństwa pragniemy
zabrać dziewczynę do domu.
Cokolwiek się wydarzy, jest tu bezpieczna.
Kto by się odważył atakować klasztor Najświętszego Odkupiciela?
Szanuję wasze zdanie, Matko Przełożona. Nawet się z nim zgadzam. Jednak moja żona,
która łoży na ten klasztor, nie da mi ani Odkupicielowi spokoju,
póki jej córka nie wróci do domu.
Co jest?
Zabierzmy te graty.
Co się dzieje?
Papo.
Wasza wielmożność.
Pomocy!
Jeśli tu zostaniemy, zginiemy.
Jedźmy.
Jesteśmy gotowi.
Proszę wsiadać! Wasza wielmożność?
Książę! Na pomoc!
Proszę.
Szybciej, kapitanie.
Na pomoc!
Czekać.
Jazda.
Śmierć Burbonom!
A światłość wiekuista niechaj mu świeci.
Krzyczą „Śmierć Burbonom”, ale to naszej śmierci pragną.
To heretycy, apostaci i rzezimieszki.
Garibaldi chce rozbić klasztory i powiesić ojca świętego.
Dość tych bzdur, ojcze.
Garibaldiego tu nie ma, jest w Genui.
Ci ludzie wyładują się na biednych żołnierzach,
nakradną dość wina z piwnic i wrócą do domów.
I wtedy ja wrócę do klasztoru, czyż nie?
To plan twojej matki. Jeszcze zobaczymy.
Przytul się.
Biegnij.
Dobrze wrócić do domu.
Przyjechali!
Aleś wychudła. Zawsze była chuda.
Odsuń się.
W mieście toczyły się walki?
Wydostaliśmy cię w samą porę.
„My”? Nie widziałam cię nocą w Palermo.
Chciał jechać, ale nie mógł znaleźć pistoletów.
Nie śmiej się z brata.
Mamo.
Włosy pachną ci klasztornym mydłem.
Dziękuję.
Pójdźmy.
Pora na śniadanie. Papa mi opowiadał.
Mamy wspaniałą granitę.
Pobłogosław, Panie Boże,
nas i te dary, które z Twej szczodrobliwości
spożywać mamy.
Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.
Skosztuj. Zanim ojciec Pirrone wszystko zje.
Gdzie Tancredi?
Nasz kuzyn chadza własnymi ścieżkami.
Jest dorosły, ma własne życie i własne sprawy.
My za nie płacimy.
Dobrze się ksiądz czuje? Wydaje się ksiądz blady.
Miał straszną noc.
Stąd ta biała twarz?
To nie jest śmieszne.
Ojciec Pirrone ma rację. To nie jest zabawne, miał prawo się bać.
Paolo… To nie są żarty.
Nie przerywaj matce.
Przepraszam.
Garibaldi chce zniszczyć nie tylko jezuitów, ale i królestwo Burbonów.
Chce zniszczyć nasz styl życia i cisnąć go w morskie fale.
Zapomnijcie o sukniach i balach.
To nonsens.
Każdy lubi przyjęcia.
Zmierza tu armia. Chłopstwo i bandyci w Palermo
to tylko jej forpoczta. Dość.
Milcz.
Wybacz mi, ojcze.
Nie rozumiem twojej beztroski.
Żyjemy na Sycylii. Jest kwiecień. Za dwa miesiące będzie tu tak gorąco,
że nikt nawet nie pomyśli o rewolucji. Wszyscy będą szukali cienia,
by doczekać października. My tymczasem będziemy żyć po swojemu.
Jesteście tu wszyscy bezpieczni. Nie ma nic do dodania.
Tak, ojcze.
Cieszmy się śniadaniem i powrotem Concetty. Smacznego.
To nie jest śmieszne.
Zupełnie nieśmieszne.
To tylko żarty, proszę księdza.
Dowód sympatii.
Pobiegajmy, piesku.
MOWY GARIBALDIEGO
Don Tancredi!
Concetta! W porządku, Gaetano. Odwiedziła nas moja kuzynka.
Dziękuję za wizytę. Zawsze cieszy mnie twój widok,
ale muszę gnać. Jestem zajęty.
Dla kogo ta broń?
Dla przyjaciela. Przyjaciołom trzeba pomagać.
Mordujący wczoraj w Palermo królewskiego kapitana nie wyglądali na
naszych przyjaciół.
Wyglądali jak Gaetano? To mój przyjaciel.
Postanowiłeś dla nich walczyć? Papa wpadnie w szał.
To twój ojciec, nie mój.
On widzi to inaczej.
To mu nie mów.
Uważa, że to spełznie na niczym.
Z pewnością tego by chciał. Wszystko, co ma, dostał od Burbonów.
Wszystko, co ty masz, dostałeś od mego ojca.
Nasze domy i ogrody. Zamierzasz je poświęcić dla
swych nowych przyjaciół?
Chcę to wszystko obronić.
Czyżby?
Nie zrobię tego, stojąc po stronie przegranych.
Kto mówi, że przegramy?
Ja. Pomyśl o tym. Za kogo walczą ci w niebieskich mundurach?
Za króla, którego nigdy nie widzieli?
Za tłustych klechów, by upaśli się jeszcze bardziej?
Kiepska to zachęta. Na północy kwitną nowe idee.
Przemysł i postęp.
A co mamy tutaj? Cenzurę i korupcję.
No a poza tym… jeśli przegracie, nie będziesz musiała wracać do klasztoru.
Pierwszy przekonujący argument.
Wiesz, że kładą nowe tory?
Moglibyśmy popłynąć z Messyny do Neapolu i pojechać pociągiem do Rzymu, Florencji,
Wenecji.
I to wszystko jeden kraj?
Tylko pomyśl.
Sycylia nie byłaby już jedną wyspą, lecz częścią jednego narodu.
Nie mów ojcu, że mnie widziałaś.
Nie? Zrobię, co zechcę.
Dobrze.
Pod jednym warunkiem: masz do mnie pisać i zapewniać,
że nic ci nie jest.
Wzrusza mnie twoja troska.
Kiedy widziałaś mnie na górze… dobrze się przyjrzałaś?
Żegnaj, Concetto.
Russo.
Mój książę.
Jak zawsze punktualny.
Zacne buty. Nowe?
Jedziemy do Argivocale. Chcę wiedzieć, co się dzieje z moimi cytrynami.
Pan Ibba Agnolo, dzierżawca.
Według mych rachunków zabrałeś
mi 50 koszy cytryn.
Nie miałem z tym nic wspólnego! Musi mi wasza dostojność uwierzyć!
Złóż parasol.
Nie pijcie tej wody, mości książę. Szaleje epidemia.
Błagam waszą dostojność. Cytryny ukradli bandyci.
Przyszli z karabinami, zaatakowali moją rodzinę.
Musiałem je im oddać. Musiałem.
Wierzysz mu, Russo?
Skoro cytryny ukradli bandyci…
to dlaczego o tym nie doniósł?
Ci wieśniacy kapitalnie kłamią.
Oczywiście, to Sycylijczycy. Opowiadamy wiele kłamstw. Choćby ty teraz.
Też mnie okłamujesz.
Nie, mości książę.
Czyżby?
Wiem przecież, że ci bandyci to twoi ludzie.
Że nie brakuje tylko 50 koszy cytryn z Argivocale.
Że w swej piwnicy trzymasz ich 300.
Nie chciałem, przysięgam.
Powiedz mi, jaki miałeś plan?
Kraść okruchy z mego stołu, a gdy rewolucja zmiecie
mnie razem ze stołem, sięgnąć po resztę?
Ja…
powinienem cię zgnieść.
Spalić twój dom. Wygnać twych synów w góry.
Błagam, nie!
Błagam!
Nie uczynię tak.
Tym razem.
Wstawaj.
Nie wiem, jak wam dziękować, książę.
Na początek okaż lojalność. I zapamiętaj jedną zasadę.
Oni znają swoje miejsce.
Ty znasz swoje, a ja swoje. Zrozumiano?
Wykop tu studnię z czystą wodą. Ci ludzie zawsze mają mieć świeży chleb.
Jedziemy.
Tak jest.
Charbonnier.
Węgiel.
Dzień dobry, wasza wielmożność.
Panienko.
Dziękuję, Mario.
Chocolat.
Czekolada.
Idziemy, Bendicò.
Do wielce mnie szanownej donny Concetty Corbery. Nic mi nie jest. Oddany sługa,
Tancredi Falconeri.
Naprzód!
Tak jest.
Do donny Concetty Corbery. Jest dobrze.
Pomocy!
Bądź ostrożny. Dobrze.
Do donny Concetty Corbery. Według planu.
Naprzód!
Do ataku!
Nic mi nie jest.
Naprzód!
Za zjednoczone Włochy!
Ojcze nasz, któryś jest w niebie,
święć się imię Twoje;
przyjdź królestwo Twoje;
bądź wola Twoja jako w niebie tak i na ziemi;
chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj;
i odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom.
Śmierć Burbonom!
I błogosławiony owoc żywota Twojego, Jezus.
Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi.
Listy do mnie?
Przykro mi, panienko.
Dlaczego tak szczeka?
Jego matka mieszka niedaleko, w Monreale. Pewnie próbował wrócić do domu.
Dobre nieba.
Tak, Paolo? Masz coś do powiedzenia?
Był jednym z nas, ojcze.
Teraz opłakuje go matka – przez takie tchórzliwe psy jak Tancredi. Wiesz,
co mówi cała Sycylia? Że twój ulubieniec otwarcie
wspiera buntowników.
Masz go za jakiś cud…
…ale pora, aby go ktoś ustrzelił!
Podejdź.
Do mnie!
Fabrizio!
Kto tam?
Papo?
Tak?
Słowa Paola o Tancredim…
Zignoruj go.
Co się stało? Wydajesz się poruszona.
Obiecałam mu, że nic nie powiem.
Postanowiłaś złamać tę obietnicę?
Powtarzasz, że wiesz wszystko. Nie ma sensu, abym ci teraz mówiła.
Nie jestem Bogiem, nie wiem wszystkiego.
Mogę ci to wypominać?
Znużyła mnie ta gra.
Powiedz, co się dzieje.
Tancredi pisał do mnie. Codziennie. Z Palermo.
O czym?
Że nic mu nie jest.
Że jest bezpieczny.
Dlaczego miałby nie być?
Pojechał dołączyć do tych, którzy się buntują.
Tak, to wiem.
Przejdź do rzeczy.
Przestał pisać.
Dokąd jedziesz? Concetta ci wytłumaczy.
To nie może zaczekać do rana?
Otwierać! Książę Salina!
Wasza wielmożność.
Wuju!
Jak mnie znalazłeś?
Myślałeś, że nie wiem,
jak wydajesz otrzymywane
ode mnie pieniądze?
Że nie wiem o powstańczych ulotkach, które finansowałeś
z moich pieniędzy?
Wiedziałeś i nic z tym nie robiłeś?
Działałbym wcześniej, gdybym wiedział, że wystrzelają was jak kaczki.
Nie wierzymy, że tak zrobią.
Tłum na zewnątrz raduje się,
że będzie jutro mógł z bliska patrzeć na waszą egzekucję.
Spróbuję to rano załatwić, ale niczego nie gwarantuję.
Bardzo lubiłem moją siostrę.
Choć nie była przesadnie bystra.
Poślubiła durnia, który przeputał jej majątek.
Kiedy zmarła…
Kiedy zmarła,
dla Tancrediego nie zostało nic. Ani uncji.
Musiałem go utrzymywać.
Zawsze był wyjątkowy.
Nawet za młodu.
Spędzałem z nim więcej czasu niż z własnymi dziećmi.
Wasza wielmożność dopilnuje, aby go jutro zwolniono?
Nie.
Wciąż nie wiem, co powiedzieć gubernatorowi.
Odkąd rozstrzeliwujemy młodych idealistów?
Od zarania dziejów. Ten konkretny… stanowi zagrożenie.
Z pewnością. Dla siebie, gdy się hazarduje.
Moje oddziały szykują się na wojnę. Musimy świecić przykładem.
Śmierć Tancrediego Falconeriego, który nie jest nawet waszym synem,
to przykład idealny.
Użyje pan mojego siostrzeńca jako przykładu dla tych opryszków?
Siostrzeńca księcia Saliny?
Bardzo mi przykro. Egzekucja na placu. Jeśli chcecie,
możecie ją obserwować z tarasu, mości książę.
To książeczka czekowa mojego londyńskiego konta.
Proszę podać swoją cenę.
Dziękuję…
ale nigdy nie pożądałem pieniędzy. Zbyt łatwo je zmarnotrawić.
Czego pan pragnie?
Ziemi.
Tej, której książę zawsze miał w nadmiarze,
co pozwalało mu uniknąć wszelkich trosk.
O jakiej ziemi pan myślał?
O Argivocale.
Ach tak.
Dam panu 20 hektarów.
Nie chcę spłachetka, lecz całość.
Wiem, że książęca rodzina władała tą ziemią
od ponad stulecia. To moja cena.
Jeśli postanowi książę wyjść, zobaczymy się na tarasie.
50 hektarów.
Proszę zaczekać.
Skoro tak lubisz więzienia, trzeba było napaść na bank.
Mógłbyś wtedy odkupić mi część włości, które oddałem, by cię uwolnić.
Moi towarzysze pozostali za kratami, ale nie uważasz,
że porzucenie ich to dla mnie dyshonor.
Masz czelność mówić mi o honorze? Idziemy.
Mogę?
Proszę.
Wasza wielmożność.
Balsamo, odziej go.
Dlaczego to robisz, wuju?
Jedz.
Panie.
Po co idziemy do klubu?
Dwie grappy.
Panowie, wznoszę toast. Za mego siostrzeńca,
Tancrediego Falconeriego.
Kto się nie przyłączy, zostanie mym wrogiem.
Boże Broń. Zdrowie!
Polej.
Niech żyje Tancredi Falconeri!
Niech żyje!
Chodźmy. To nie będzie miły widok.
Przepraszam.
Błogosławiona Dziewico Maryjo, nie daj mi zginąć. Nie chcę umierać!
Matko boska!
Mój synek!
Panie, okaż nam łaskę! Nie chcę umierać!
Cel!
Pal!
Niech żyją Włochy!
Cel! Niech żyje Garibaldi!
Pal!
Pomyśl, co by było, gdyby cię zastrzelili.
Francesco!
Zabierz psa ze stołu.
Papa go tam lubi.
Nie dawaj mu tarty, pochoruje się.
To nie tarta, to brioszka.
Psy nie mogą jeść cukru.
Tancredi wrócił.
Witaj, Caterino.
Tęskniliśmy. Chiara.
Kuzynie.
To nie obcy dygnitarz, dajcie mu usiąść i zjeść.
Siadaj, kuzynie.
Ciociu Stello, dziękuję za opiekę.
To twój dom.
Modliliśmy się o ciebie.
Ojcze.
Nie brakowało ci tego?
Owszem.
Nigdy nie istniał lepszy stół od tego – i nigdy nie zaistnieje.
Skosztuj granity, jest pyszna. Brioszki też dobre.
Czekałem na to.
Ja też mogę, Concetto?
Dość już zjadłaś.
Mamo!
Jak śmiesz, Tancredi?
Znowu zaczyna.
Odrzuca to, kim jesteśmy i co mu dajemy.
Jedzenie mu smakuje.
Wiem, co czujesz, Paolo.
Naprawdę.
Wiedz, że jesteś mym kuzynem i
zawsze będę cię kochał.
Za kilka dni przybędzie Garibaldi. Sama jego obecność tutaj
to obraza dla ciebie, ojcze, lecz tego nie dostrzegasz.
A może jednak? Niewątpliwie jest zdrajcą. Kim ty jesteś?
Znakomite pytanie, wuju.
Nie powiedział niczego kontrowersyjnego. Upokarzasz swego syna,
okrywasz go wstydem. Zadał rozsądne pytanie.
Kochamy Tancrediego, jest dla nas niczym syn,
ale występuje przeciw nam. W każdym razie przeciw pozycjom,
które winnyśmy zajmować.
Choć sama już nie wiem, co to za pozycje.
Naszą pozycją są nasze ziemie.
Tak jak zawsze?
Jak zawsze.
Wolisz siostrzeńca od syna.
Concettę od jej sióstr.
Schadzki w Palermo ode mnie.
Wiem, kim jesteś. Bóg też to wie. Nie zniosę myśli, że trafisz do piekła.
Codziennie modlę się o twą duszę.
Twoje wstawiennictwo przepełnia mnie pokorą.
Nic na tym świecie nie przepełnia cię pokorą.
Wyglądasz na smutnego. Bardzo smutnego.
Miło, że to dostrzegasz.
To przez twych przyjaciół?
Których? Tych rozstrzelanych?
Oraz tych wciąż żyjących, zaangażowanych w rewolucję.
Ty też byś tak chciał.
To miejsce to raj.
Duża część mnie chciałaby pozostać tu na zawsze.
Ale wtedy musiałbym się zadowolić tym, co już mam. Czyli niczym.
Nonsens. Masz nas.
Masz to wszystko.
Mam tu zrujnowany dom i dobrą wolę twego ojca.
Tam czeka na mnie cały świat.
Tam muszę jechać.
Może tam wykroję sobie jakąś przyszłość. Rozumiesz?
Wasza wielmożność.
Wasze cytryny.
Mam nowiny. Przepisałem me włości w Argivocale
na gubernatora Leonfortego.
Przekonałem go, że tylko ty możesz nimi zarządzać.
Od dziś przestaniesz okradać mnie, a zaczniesz jego,
na znacznie większą skalę. Cieszy cię ta przysługa?
Książę jest nader hojny.
Oczekuję jednak czegoś w zamian.
Zrobię wszystko.
Garibaldi i jego sługusy w czerwonych koszulach…
Wylądują tu lada dzień.
Czy wraz ze swoimi ludźmi ochronicie nas przed każdym intruzem?
Wasz dom będzie bezpieczniejszy niż klasztor, mości książę.
Dobrze.
Co się stało? Chcesz coś rzec?
Tak.
W kwestii waszego siostrzeńca…
Wuju! Czyżbym czego zapomniał?
Wiesz, co mi najbardziej przeszkadza? Że dowiem się od kogoś obcego,
żeś się wykrwawił na jakimś polu bezsensownej bitwy.
Powinienem sam cię zastrzelić.
Zyskałbyś poklask w klubie.
To prawda.
Naprawdę sądzicie z generałem, że Sycylię można trwale podbić?
Zapominasz, skąd się wywodzisz.
Nigdy o tym nie zapominam.
Grecy, Rzymianie, Arabowie, Normanowie… wszyscy w końcu wracali do domów,
a my otrzepywaliśmy się i wzruszaliśmy ramionami.
Myśleliśmy sobie: „Skąd pomysł, że mogli nami zawładnąć?
” I czekaliśmy na kolejnego władcę.
Nowy władca właśnie nadciąga. Obyś był gotowy, wuju.
Może to wszystko uczyni nas lepszymi.
Co, staniemy się bardziej pracowici? Kulturalni?
Odpowiedzialni fiskalnie? Śnisz.
Nie chcemy być lepsi, bo mamy się za idealnych.
Nasza próżność jest potężniejsza od każdej armii.
By wszystko zostało tak, jak jest, wszystko musi się zmienić.
Zaczekaj.
Czekaj.
To w końcu Sycylia. Wcześniej czy później przyjdzie
ci kogoś przekupić.
Żegnaj, wuju.
Tam!
Niech żyje Garibaldi!
Do broni!
A jeśli zginie?
Nie zginie.
NA MOTYWACH „LAMPARTA” DI LAMPEDUSY