LAMPART
CZERWIEC 1860 R.
PO DWÓCH MIESIĄCACH WALKI
WYPRAWA TYSIĄCA GARIBALDIEGO PODBIJA SYCYLIĘ.
WYSPA WKRÓTCE MA STAĆ SIĘ CZĘŚCIĄ NOWEGO KRÓLESTWA WŁOCH.
Przepraszam panią.
Pomyśleć, że kilka tygodni temu
kazał pan rozstrzelać ludzi za noszenie koszul w tym kolorze.
Tak było. Mości książę wie, jak to mówią:
„Mocne drzewo ugina się na wietrze”.
Teraz musimy dostosować się do nowych władców.
Słyszałem o jakichś pozwoleniach.
Pozwoleniach na podróż.
Nadeszło lato,
a wszystkie wyjazdy z miasta są zablokowane.
Muszę zabrać rodzinę do Donnafugaty,
ale potrzebuję tego pozwolenia.
Olśniewający pałac w Donnafugacie.
Krystaliczne strumienie, górskie powietrze.
Z dala od piekielnego upału tego okupowanego miasta.
Nie ma w tym nic niezwykłego.
Nasza rodzina jeździ tam od wieków.
Teraz potrzebujecie mojej zgody.
Nie.
Pańskiego podpisu.
Tak się składa,
że wydawanie zgód nie leży już w mojej mocy.
A w czyjej mocy leży?
Widzi pan tego człowieka z rudą brodą na koniu?
W jego.
Wiwat.
Jest Tancredi!
Tancredi!
- Tancredi! - Tutaj!
Tancredi!
Za Włochy!
Tassoni, Cavriaghi! Chodźcie tu.
Mój wuj, książę Saliny, Lampart.
I ciocia Stella, księżna.
- Jaśnie panie. - Jaśnie pani.
Myśleli, że na Sycylii nie mówimy po włosku.
A w jakim języku mielibyśmy mówić?
- Po arabsku. - Naprawdę jest was tylko tysiąc?
Było. Teraz jest więcej.
Tancredi, co z twoim okiem?
Kapitanie Tancredi, ciociu.
Nic poważnego. Nie przeszkodzi mi to w marszu.
- Gdzie ona jest? - Concetto!
Z drogi!
- Wszystko w porządku? - Tak.
Co ci się stało w oko?
Nie martw się o mnie. Obiecaj.
Co to za ludzie?
Więźniowie.
Więźniowie zwykle są w więzieniu.
Armia generała Garibaldiego ich uwolniła.
- Zabierzmy stąd moją rodzinę. - Tak.
Jedziemy!
- Musimy iść. - Proszę wsiadać.
- Chiara, Caterina! - Odwiedź nas.
- Caterino, Chiaro. - Wsiadamy.
Concetto.
Mogę?
Proszę.
Dołączę do was później.
Jak to? Nie jedziesz?
Muszę coś zrobić z Tancredim.
Co takiego?
Pirrone, chodź ze mną. Dla przyzwoitości.
Do widzenia, Tancredi.
- Odwiedź nas wkrótce. - Oczywiście.
Jedziemy.
Świętujmy! Chodźcie na górę!
Zejść mi z drogi!
Gdybyśmy walczyli z armią żołnierzy takich jak książę,
wszyscy bylibyśmy martwi.
Chodź tu, księżulku. Muszę się wyspowiadać.
Bombello jest dowódcą oddziałów szturmowych.
To on podpisuje pozwolenia.
Skąd jest ten pułkownik?
Z Mediolanu.
Postaram się mówić zrozumiale.
Mogę nawet po arabsku.
To na pewno nie wystarczy.
- Z drogi. - Co za tupet!
Przekonam go. Każdy ma swoją cenę.
Tak, wujku, ale tutaj nikomu nie płacono za walkę.
Co ty wyprawiasz?
Wracaj tu!
Oni to robią, bo w to wierzą.
Ojciec ma pewnie wiele takich peleryn.
Otworzyć bramę!
Wpuśćcie nas!
Panie pułkowniku.
Oto mój wuj, Lampart, książę Saliny.
Podobno jest pan hrabią.
Czy tak powinienem pana tytułować?
Porucznik Cavriaghi też jest hrabią, choć zachowuje się inaczej.
Podobnie jak porucznik Tassoni.
Wolałbym nie wprowadzać zamieszania.
Jeszcze trwa wojna.
Wolę nazywać ją okupacją.
Przejdę do rzeczy.
Wraz z rodziną przenosimy się do naszej posiadłości…
- Mości książę. - W Donnafugacie.
Nigdzie państwo nie pojadą.
Na wsiach trwają rozruchy.
To zupełnie jak w Palermo.
Do rzeczy.
Jeśli chodzi o nasze bezpieczeństwo,
pisemnie zwolnię pana z odpowiedzialności za nie.
To nie leży w pańskiej mocy.
To moja wyspa.
A to moje miasto.
Weź mnie, przystojny książę!
Serce Jezusa, życie i zmartwychwstanie nasze.
Serce Jezusa, krwawa ofiaro grzeszników.
A zatem nic nowego.
Tutaj kobiety dalej wystawiają na okna bazylię.
Jak zawsze.
I pewnie zbijają fortunę dzięki najeźdźcom.
Lampart czuje, że ktoś go najechał?
Pokaże pazury?
Jeśli Bombello nie wyda nam pozwolenia na wyjazd do Donnafugaty,
to pokażę.
Tak źle ci tu ze mną?
Wystarczy.
Pobudka, ojcze.
Mam nadzieję, że nikt ojca nie napadł.
Niech ojciec tak na mnie nie patrzy.
Ewidentnie jestem słabym człowiekiem.
Ale także pełnym wigoru i namiętności.
Jak mogę zadowolić się kobietą,
która po każdym uścisku odmawia Zdrowaś Mario?
Mamy pięcioro dzieci,
a nigdy nawet nie widziałem jej pępka.
Jaśnie pan się wyspowiada?
Dobrze.
Jak jaśnie pan uważa.
To pańska dusza, nie moja.
Proszę przynajmniej mnie w to nie angażować.
Wracam do domu bez peleryny.
Można by zwątpić, czy było warto.
Ledwie ich podbiliśmy,
a już jedziemy w lejącym się z nieba żarze
pokłonić się burbońskiemu księciu.
- Książę to książę, Tassoni. - Jasne.
Wszyscy jesteśmy Włochami.
Szybciej, polentożercy.
Naprawdę tu pięknie, Tancredi.
Mówiłem ci, Cavriaghi.
Paniczu Tancredi.
Pański pułkownik chce nas załatwić tą wykałaczką?
Panie Russo!
Bardzo dziś gorąco.
Będzie tylko cieplej.
Chłopcy, zabierzcie konie!
Jaśnie panie, to zaszczyt, że możemy u was gościć.
Nie potrzeba tych honorów.
- To moja żona. - Jaśnie pani.
Proszę, Mario.
Nadchodzi Concetta, najbardziej punktualna z moich córek.
Tancredi.
Panuj nad sobą.
Serdecznie witamy.
Dziękujemy, panno Concetto.
Proszę.
- Tancredi. - Concetto.
Pułkownik wysłał zaproszenie na bal, ale je odrzucono.
- Przykro mu. - Będzie bal?
Ojciec ci nie powiedział? Co on robi całymi dniami?
Denerwuje się, że jeszcze stąd nie wyjechał.
Tak jak ty.
Nie wracasz do klasztoru?
Nie, dopóki w mieście są anarchiści.
Zaniedbuj swoje obowiązki, żeby zostali jak najdłużej.
Postaram się.
Przygotowaliśmy mały poczęstunek, nic specjalnego.
Częstujcie się.
- Coś do picia? - Ciasteczko?
Chętnie.
Nie martw się. Przekonam wujka.
Mości książę, słyszałem, że jest tu pięknie, ale…
Podoba się panu?
Bardzo.
Może przyjrzy się pan z bliska?
Zaraz coś zorganizujemy.
Podsuńcie tam ten stolik.
Mario, przynieś krzesło, zrobimy schodek,
żeby pan pułkownik się wspiął.
Proszę.
To Janus.
Pierwszy z bogów.
Bóg przejścia.
Od wojny do pokoju.
Z jednego życia w inne.
Kiedy patrzy się na te dzieła codziennie,
przestaje się je zauważać.
W pałacu jest wiele fresków.
Jak we wszystkich naszych posiadłościach.
Najsłynniejsze są te z Donnafugaty.
Jak można tam dotrzeć?
Potrzeba pozwolenia.
Brandy?
Mości książę, muszę przyznać,
że pomimo tego upału wyspa skrywa wiele cudów.
Chciałbym pomówić o zaproszeniu, które jaśnie pan odrzucił.
Przyznam, że to nas zasmuciło.
Zasmuciło generała.
Wielki Garibaldi zwraca uwagę na to,
na jakie przyjęcia przybywa moja rodzina?
Gdy taka rodzina jak pańska odrzuca zaproszenie, z pewnością.
Lubimy chodzić na bale, prawda, Tancredi?
Jednak nazwanie go „Balem Wyzwolenia” sprawiło,
że trudno nam przyjąć to zaproszenie.
Na balu pojawi się wiele dostojnych rodów z całej wyspy.
My, Sycylijczycy,
uwielbiamy nieszczere powitania.
Spokojnie, to tylko żarty.
Proszę nie traktować nas zbyt poważnie.
Jestem tu nowy.
Zrobimy tak.
Ja i moja rodzina pojawimy się na waszym Balu Wyzwolenia.
A w zamian podpisze nam pan pozwolenie na wyjazd.
Mości książę, czy pańska przyjaźń jest szczera?
W pełni szczera.
Ale widzi pan, na tej wyspie
przyjaźń pociąga za sobą wymianę przysług.
Nie, to precedens.
Pańska prośba to zniewaga.
Dobry Boże.
Oferuję panu przyjaźń, a pan bierze to za zniewagę.
Proszę powiedzieć naszym ludziom, że próba chóru dobiegła końca.
- Tak jest. - Przepraszam.
- Ciociu. - Tancredi.
- Do zobaczenia. - Do zobaczenia.
- Do widzenia. - Concetto.
Panno Concetto.
Tych kilka chwil spędzonych w waszym domu dało mi dużą radość.
Zawsze jest pan tu mile widziany.
Jaśnie pani.
Pomimo sztywności godnej Krzyżaka
jest pan dobrym człowiekiem.
Zapraszamy ponownie.
Jaśnie panie.
A zatem?
Poślij po Balsamo i jego krawców.
Zawsze chce wyglądać jak ja.
Nie ma sensu się kłócić.
- Ja i tak wypadnę najlepiej. - Jest piękna.
Pasuje ci, Concetto.
Concetto, co sądzisz?
Kolor nie jest najgorszy.
Nie sądzisz, że jest zbyt dziewczęca?
Balsamo,
ubierz ją jak młodą damę, nie jak małą dziewczynkę.
Oczywiście, jaśnie panie.
- Zabierz ją. - Tak jest.
- Caterino. - Idę.
- Nie, teraz ja. - Chiaro!
Chiaro, spokojnie.
Jak zawsze.
Traktują nas jak ludzi z innej epoki,
którzy mają im schlebiać.
Paolo, byłem na setkach balów u ludzi, których nie lubiłem.
To sposób na zachowanie pokoju.
Pokłonisz się im.
Słucham?
Pokłonisz się im.
Nie, to oni pokłonią się mnie.
Po mierzeniu koniec ze słodyczami.
Będę jeść, co zechcę.
A jeśli chcieli zrobić z waszej córki prostytutkę?
Widziałeś, jak pułkownik patrzył na Concettę.
- Wiem, że widziałeś. - Dość.
- Bądź cicho. - Tak jak ojciec?
Który nic nie mówi nawet wtedy, gdy książę odwiedza swoją dziwkę.
Wybacz, matko.
Wybaczcie wszyscy.
Wracaj do pracy, Balsamo.
Mości książę.
Ponoć odrzucił pan zaproszenie.
Mądrze, że pan przyszedł.
- Dobry wieczór, panie gubernatorze. - Russo.
Mam nadzieję, że wyciskasz go już jak cytrynę.
Powoli, ale konsekwentnie.
Świetnie.
Wujku, pułkownik cieszy się, że przyszliście.
Dlaczego nikt nie tańczy?
Przyjąć zaproszenie
i dobrze się bawić to dwie różne rzeczy.
Cesco, zatańcz z Concettą.
Już. Rób, co mówię.
Znajdź dwóch partnerów dla kuzynek.
- Robi się. - Młodszych oficerów.
Gapi się na ciebie, odkąd tu weszliśmy.
Tassoni, Cavriaghi, za mną.
Tańczymy?
Chiaro, Caterino.
Tak, papo.
Pij, synu.
Tancredi, Concetto,
zatańczycie?
Byłoby niegrzeczne, gdybyś poprosił go, żeby przestał się na mnie gapić?
Ile razy tańczyliśmy ze sobą?
To pierwszy raz.
Niemożliwe.
Ależ tak. Pamiętałabym.
Jeśli dobrze rozumiem,
naskoczyłeś na Paola za to, że cię przejrzał.
Ja naskoczyłem?
Jeśli się nie mylę, to ty go uderzyłaś.
Spójrz na niego. Zjadłby te medale na swojej piersi
za dotknięcie jej dłoni.
Mój ojciec ma kobietę.
Nie dziwi cię to.
Nie, Concetto. Ale dziwię się, że ty o tym wiesz.
Wszyscy wiedzą, ale nikomu to nie przeszkadza.
Jest Lampartem.
To on ustala zasady.
A nam pozostaje tylko ich przestrzegać?
W pewnym sensie tak.
Nie mogę winić porucznika, że się w ciebie wpatruje.
Pójdę po dwa kieliszki szampana.
- Mości książę. - Cudowny bal.
Wielki sukces, panie pułkowniku.
To zaszczyt gościć pana i pańską rodzinę.
Zastanawiałem się,
czy pozwoliłby mi pan zatańczyć z panną Concettą?
Ależ oczywiście.
Proszę mi tylko powiedzieć,
czy nadal upiera się pan przy tym, żeby odmówić mi
drobnego wyrazu przyjaźni?
Panie pułkowniku, tyle zachodu
o jeden zwykły podpis?
A więc zgoda?
Concetta.
Concetto.
Zechcesz zatańczyć z naszym nowym przyjacielem?
Oczywiście.
Miłej zabawy.
Można?
Do tyłu!
Cofnąć się!
Kto tu dowodzi?
Ja.
Z podpisem pułkownika Bombello.
Proszę. Droga wolna.
Zrobić przejazd!
Pułkownik Bombello
chciałby do ciebie napisać, gdy wróci do Mediolanu.
Pozwolisz mu?
Mogę mu powiedzieć, że wracasz do klasztoru.
Ale jest hrabią.
To dobra partia.
Tak.
Gdyby nie to, że wracam do klasztoru.
A cóż to?
Robisz mi wyrzuty, młoda damo?
Gdyby tak było, kazałbyś mi spędzić lato w Palermo,
jak kazałeś Paolowi?
Skoro o nim mowa,
chciałem tylko, żeby pilnował naszego domu.
Cieszy się, że może planować kontrrewolucję.
Może poprosimy go, żeby uknuł zabójstwo Bombella.
Co ty na to?
Popełniłby jakiś błąd i dałby się złapać.
Bez wątpienia.
Concetto.
Usiądź ze mną.
Napijesz się?
Nie, dziękuję.
Tancredi, co ci się stało w oko?
Obiecałaś się o mnie nie martwić.
Mylisz się. Poprosiłeś mnie o to,
ale niczego nie obiecałam.
Będę musiał wrócić.
Bombello pozwolił mi odwieźć was do Donnafugaty,
ale potem wracam do jednostki.
Zastanawiasz się czasem, jak by było,
gdybyśmy urodzili się w innym miejscu albo czasie?
Albo gdybyśmy w jakiś sposób nigdy się nie urodzili?
Zebrało ci się na filozofowanie.
Concetto, posłuchaj.
Nie wracaj do klasztoru.
Uciekniemy we dwoje.
Weźmiemy dwa konie, a potem popłyniemy dokądkolwiek.
Będziemy, kim tylko chcemy, razem.
Czyż nie byłoby pięknie?
Wyobrażasz to sobie?
Mogę porozmawiać z ojcem.
Zastrzeliłby mnie.
Nie jest taki zły, jak się wydaje.
Nie rób tego.
Nie możemy uciec, Tancredi.
Nadjeżdżają!
Jaśnie wielmożny pan już jedzie!
Obudźcie się! Wyjdźcie!
Książę przybywa!
Panie burmistrzu!
Panie burmistrzu Sedara, książę jedzie!
Przybył nasz pan, książę! Nareszcie!
- …przenoszę jedynkę. - Przyjechał!
Przybył książę, nasz pan.
- Hej! - Tak?
- Chodź tu. - Tak.
- Obudź kapelmistrza. - Co mam zrobić?
- Podaj mi wstęgę. - Którą?
Czerwoną.
Nadjeżdżają! Z drogi!
Już jadą.
Odsunąć się.
Maestro, grajcie.
Już są!
Wielmożny panie!
Mości książę, przemoc i upały zostawili jaśnie państwo za sobą.
Tutaj zaznacie państwo spokoju.
Nie ma tu przestępców politycznych, są tylko zwyczajni.
Można już zwolnić pana Russo i jego ludzi.
Russo.
Możecie już wracać.
Jaśnie panie.
Panie burmistrzu, nie wywiesił pan flagi,
ani starej, ani nowej.
Nie, jaśnie panie.
Uznałem, że lepiej zaczekać.
W każdym mieście, w tym naszym,
ma odbyć się głosowanie
w sprawie zjednoczenia z lądem.
Z Włochami.
Nas, podbitych,
pyta się, czy chcemy,
żeby zdobywcy zostali, czy odeszli.
Powinni byli zapytać przed przybyciem.
Powiedzielibyśmy im, żeby nie zawracali sobie głowy.
- Flaga. - Tak jest.
- Stara. - Oczywiście.
- Na razie. - Tak.
Dziś wieczorem, jak co roku,
zapraszamy do nas na kolację.
Z żoną.
To zaszczyt, jaśnie panie,
ale moja żona źle się czuje.
Nie możemy nawet otwierać okiennic na noc.
Każdego roku odpowiadacie mi w ten sam sposób.
Zaczynam wątpić, czy wasza żona żyje.
Ależ oczywiście, że żyje.
Jeśli jaśnie wielmożny pan pozwoli, przyjdę z córką.
- Z Angelicą? - Tak.
Jest dzieckiem.
Ma 18 lat.
Jestem równie zdumiony jak jaśnie pan.
Nie mogę się nadziwić, że to moja córka.
Niech przyjdzie.
Zalecany byłby strój wieczorowy, ale nie przykładamy do tego wagi.
Mam taki, jaśnie panie.
Księżniczko, panno Concetto.
Ach, ależ one urosły.
- Panie burmistrzu. - Wspaniale.
Cudownie. Bardzo proszę.
- Jaśnie panie. - Witajcie.
Wystarczy. Wracać do domów.
Maestro, kończymy.
- Będzie nas dziesięcioro. - Świetnie.
- Podróż co roku wydaje się dłuższa. - Obyśmy zdążyli się odświeżyć.
Powoli.
- To niesprawiedliwe! Zaczekajcie! - Chodź!
Tak?
- Ojcze. - Panno Concetto.
Muszę z ojcem porozmawiać.
Usiądź, proszę.
Bandaż się ubrudził.
Potrzebuję czystego.
Tak jest, paniczu.
Przynieś mi jakąś jedwabną opaskę.
Oczywiście.
To uczucie przeczy wszystkiemu, czego mnie uczono.
Panno Concetto, nasze ciało
nie może zwyciężyć nad duszą.
To grzech.
Więc mój papa jest grzesznikiem.
I ojciec także,
bo pozwala mu kłamać, a zatem grzeszyć dalej.
Nie, panno Concetto.
Dusza pani ojca to jedno,
a dusza panienki to coś zgoła innego.
Proszę powiedzieć,
czy to uczucie,
o którym panienka mówi,
to nie tylko…
Jak by to ująć…
Fizyczne pożądanie?
Nie.
Nie, to…
To najsilniejsze uczucie
i największy spokój, jaki kiedykolwiek czułam.
Ten chłopak…
Kim on jest?
Jak ma na imię?
Powie mi panienka?
- Niech ojciec powie księciu. - Nie, jaśnie pani.
- Jestem pewien, że matka… - Proszę.
Jeśli ja mu powiem, uzna, że coś knuję.
A tak nie jest?
Proszę mi wybaczyć.
Idźcie, ojcze.
Kto tam?
- Jaśnie pan wybaczy. - O co chodzi?
Ojciec Pirrone chce pana widzieć.
Teraz? Nie może zaczekać?
Niech wejdzie.
Proszę ojca, nie trzeba się rumienić.
Przez tyle lat w seminarium
pewnie nie ominął ojca taki widok.
Proszę podać mi duży ręcznik.
Tamten.
- Co ojciec robi? - Przepraszam, jaśnie panie.
A zatem
słucham.
O co chodzi?
Proszę wyznać, co się dzieje.
Wielmożny panie, chodzi o pannę Concettę.
Co z nią?
Otworzyła przede mną serce
w sprawie…
która dręczy ją do głębi.
- Dręczy ją miłość, jaśnie panie. - Concetta się zakochała?
W kim?
Nie w tym zarozumiałym Bombellu?
Nie, wielmożny panie.
Nie chodzi o niego.
A więc o kogo?
Na Boga, co ojciec wygaduje?
Panienki pałają uczuciami do Tancrediego jak pochodnie.
Concetta chce dołączyć do grona zdesperowanych.
Nie sądzisz, że on też może ją kochać?
Z taką samą intensywnością jak ona jego.
I że dzięki tej miłości mógłby się zmienić
i zapomnieć o innych.
Wiedziałaś już o tym.
Mam oczy, Fabrizio.
I nieczysty umysł.
Sam nie wiem.
Już i tak utrzymuję tego chłopaka.
Opróżnia moje konto, a teraz miałby dostać posag Concetty.
Nie myśl o kosztach, Fabrizio.
Pomyśl o zyskach.
Są najlepszym, co mamy.
Razem mogliby utrzymać standard naszego życia
w tym nowym kraju, którego jeszcze nie znamy.
Książę i księżna Saliny.
Twoi spadkobiercy.
Nie straciłbyś ich aż do śmierci.
A nawet w jej dniu miałbyś ich przy sobie,
a pamięć po tobie pozostałaby na zawsze w sercach ich
i ich pięknych dzieci.
Myśl o ślubie Concetty sprawiła,
że nagle poczułem się stary.
Cóż.
Burmistrza Sedary oczekujemy
Jego córkę Angelicę wśród nas przyjmiemy
Woń jej wody kolońskiej W nozdrzach poczujemy
Och, Angelico, na Boga
Czeka ją porządna kąpiel.
Nieładnie tak mówić.
Jezu, przyszła święta Concetta.
Caterino.
- Dobry wieczór, kuzyni. - Tancredi.
- Dobry wieczór. - Ojcze.
Kuzynie, już myślałem, że to burmistrz.
Poczulibyśmy jego perfumy.
Dość.
Dobry wieczór, Tancredi.
Dobry wieczór, Concetto.
Chodź.
Muszę cię przeprosić.
Nie daje mi to spokoju.
Nie powinienem był mówić ci tego,
co powiedziałem.
Ależ nie. Cieszę się, że to powiedziałeś.
Concetto, ja piłem.
Pomysł, żebyśmy uciekli,
to szaleństwo.
Rozmawiałam z ojcem Pirrone.
- O nas? - Tak.
Przecież on jest większą paplą nawet niż Francesco.
- Dlatego mu powiedziałam. - Co takiego?
Że cię kocham.
- Dobry wieczór. - Dobry wieczór.
Pięknie dziś mama wygląda.
- Dziękuję. - Jak zawsze.
Jak zawsze.
Ułożyliśmy nową piosenkę.
O burmistrzu Sedarze.
- Posłuchacie? - Ojcu Pirrone się podoba.
Don Calogero Sedara
i panna Angelica Sedara.
Jaśnie pani.
Don Calogero.
- Don Fabrizio. - Witamy.
Angelico.
Dawno cię nie widzieliśmy. Wejdź, witamy.
Była w Paryżu, panno Concetto.
Zna francuski.
Inaczej ją zapamiętałam.
Mości książę.
Jest piękna.
Przepiękna.
NA PODSTAWIE LAMPARTA LAMPEDUSY
Napisy: Zofia Sław