LAMPART
DONNAFUGATA, 1840 R. DWADZIEŚCIA LAT WCZEŚNIEJ
Chodźcie!
Dalej, głupie zwierzęta.
Daj mi je, Sedara.
- Psia krew. - Chodźcie tu. Dokąd leziecie?
Są dobre i silne.
Co to za drobne?
To wszystko, co mam.
Jeśli to za mało…
to zabiorę.
Matka!
Wyprowadźcie dziewkę!
Don Calogero.
Panno Bastiano.
Gratulacje z okazji ślubu!
Wszystkiego najlepszego!
- Wyłaź, cholero! - Oddychaj.
Oddychaj.
Wynocha, diable rogaty!
Przykro mi. To dziewczynka.
To dobrze.
Nawet lepiej.
Angelica.
Widzisz? Potrafisz.
Kto jest lepszy od ciebie?
Nikt, tato.
Odwróć się.
Doskonale.
Chodźmy.
Szkoda, że cię nie zaprosili.
Gnojki.
Don Calogero Sedara
i panna Angelica Sedara.
- Jaśnie pani. - Don Calogero.
Don Fabrizio.
Angelico.
Mości książę.
Idzie timballo!
- Jest pyszne, panie burmistrzu. - Wiem.
Angelico, ile razy ci o nim opowiadałem?
Nie umiem tego opisać.
Może to i lepiej, panie burmistrzu.
Wkrótce panna Angelica zobaczy,
co się stanie, gdy przyniosą rumową galaretkę.
- Wygląda jak rzeźba. - Piękna i pyszna.
Coś wspaniałego.
Później możemy pójść na spacer po ogrodzie.
To wyjątkowe danie. Zawsze proszę księżną o przepis…
Nie, księżna…
Nie chce mi go dać.
- Rodzinny sekret. - Słusznie.
- Są tam wątróbki drobiowe. - Cóż to za delikatny zapach?
- Panie Sedara, piękne perfumy. - Angelico, podobał ci się Paryż?
- Tak, jest wspaniały. - Czuć je nawet mimo timballo.
Angelica przywiozła je z Paryża.
Wszyscy się zastanawiają, jak jaśnie pan zagłosuje.
Ludzie mnie pytają,
po której stronie stanie Lampart.
Na Sycylii nigdy nie potrzebowaliśmy wyborów,
więc nigdy nie głosowałem.
Nie zamierzam tego zmieniać.
Tytuł i ziemie Don Fabrizia zostały mu dane przez króla,
a zatem przez Boga.
Niestety król nie jest już królem.
Ale Bóg jest Bogiem.
Ojciec Pirrone na pewno się cieszy, że tak pan uważa.
To było…
Zabawne.
Wszystko dobrze?
- Oczywiście. - To wszystko mistyfikacja.
Naprawdę wierzycie, że Garibaldi i jego król
zapomną o zwycięstwie, wycofają swoich żołnierzy
i opuszczą Sycylię, jeśli ludzie zagłosują na nie?
Ja uważam, jaśnie panie,
że ludzie zagłosują na tak.
A zatem pan to popiera, panie burmistrzu?
Jaśnie pani, sądzę tylko,
że jeśli ludzie w końcu dostaną głos,
będą zadowoleni.
Mówi pan jak Tancredi.
- Naprawdę? - Słowo w słowo.
Paniczu Tancredi,
zgadza się pan z moim ojcem?
Tak, panienko.
Ale zgadzam się też z moim wujem.
Został pan ranny, a nadal nie wie, po której jest stronie.
To pewnie niekomfortowe położenie.
Ma panienka rację.
Jak do tego doszło?
- Angelico, nie sądzę… - Concetto.
Byliśmy w miasteczku.
Podobnym do tego.
Zajęli je chłopi.
Moja jednostka została wysłana na pomoc innej,
która miała problemy.
Tylko że tak naprawdę
wcale nie miała problemów.
To ona była problemem.
To była jednostka nowo zwerbowanych Sycylijczyków.
Zachłyśnięci władzą czerwonych koszul plądrowali miasto.
Ojcze Pirrone, przykro mi,
ale znaleźliśmy ich, gdy grabili klasztor.
Obroniliście siostry?
Próbowaliśmy, Concetto.
Niestety nie udało nam się.
To wtedy…
W każdym razie matkę przełożoną wyrzucili przez okno.
Dobry Boże.
Ale pozostałe siostry
nie zaznały żadnej krzywdy
ani nie zostały zhańbione.
Może dlatego, że były stare i brzydkie.
Tancredi!
Panno Angelico,
jestem pewien, że byłoby zupełnie inaczej,
gdyby pani była tam nowicjuszką.
Trzeba by całego batalionu, żeby ich z panienki ściągnąć.
Tancredi, nie jesteśmy w kantynie.
Jak śmiesz nas tak obrażać?
Jak śmiesz?
Trzeba było ich wyprosić!
Stello, proszę, uspokój się.
Trzeba było wyrzucić burmistrza, jego córkę i Tancrediego.
Na ulicę!
Nie stało się nic poważnego.
Tancrediego poniosło, powiedział niestosowny dowcip,
ślicznotka się uśmiała.
Powinieneś publicznie zerwać z nimi więzi.
Zrobić z niej przykład.
Dla Concetty.
Nikt nie śmiał się z Concetty.
Co ta dziewczyna zrobiła, żeby ją obrażać?
Usiadła obok.
Niezła rana.
Posłuchaj.
Możesz się zabawiać z córką tego żałosnego burmistrza,
gdzie i kiedy tylko zechcesz.
Ale nie przy moich córkach.
Zapomniałeś, że to księżniczki?
Skoro o tym mowa,
co jest między tobą i Concettą?
Mam to traktować poważnie?
Nie wiem, wujku.
Naprawdę nie wiem.
Co robisz?
Wyjeżdżam.
Czuję, że jeśli tu zostanę,
zrobię coś, czego pożałuję.
Jest środek nocy. Idź do łóżka, wyśpij się.
- Pomyślisz o tym rano. - Już postanowiłem.
Wyjeżdżam.
Wynoś się precz, dokąd chcesz, prześlij nam tylko jakieś wieści.
Ojciec Pirrone jest z ciebie bardzo zadowolony.
Uważa, że słusznie wczoraj zareagowałaś.
W przeciwieństwie do mnie.
Tancredi zachował się w sposób niedopuszczalny i wulgarny.
Został ciężko ranny w walce.
Próbuje z tego żartować. To naturalne.
Powinniśmy mu wybaczyć.
Wybaczyć mu?
I spróbować zrozumieć jego ból.
Jeśli to w tym klasztorze stałaś się taka sentymentalna,
może nie powinnaś tam wracać.
Nie chcę.
Chcę wyjść za mąż.
Kocham go, papo.
Razem kochalibyśmy ciebie, a ty kochałbyś nas.
Jaśnie pani.
Potomek założycielki klasztoru, błogosławionej Corbery,
pokornie prosi, aby udzielić mu schronienia.
Składamy dzięki błogosławionej Corberze,
która pozostawiła nam ten głaz,
który cisnął w nią diabeł,
a wasza święta przodkini, jaśnie panie,
odepchnęła go z boską mocą.
Amen.
Najlepsze ciasteczka migdałowe na Sycylii,
a więc na całym świecie.
Matko Przełożona.
Te ławki
są nowe.
Widzę też, że odnowiono część dachu.
Tak, wielmożny panie.
A fontanna
znowu tryska.
Jak to możliwe?
Fontannę naprawiono z okazji waszej wizyty, jaśnie panie.
Kto ją naprawił?
Kamieniarz przysłał robotnika.
Chodzi mi o to, kto za to zapłacił.
Bo widzi Matka,
wasze fundusze nadal są tutaj, w moich rękach.
Burmistrz.
Don Calogero, jaśnie panie.
Sedara?
Jaki ma w tym interes?
Mieszka tu, jaśnie panie.
A jaśnie pan jest tu tylko raz w roku.
Matka Przełożona pozwoliła mu tu wejść?
Mój drogi don Ciccio.
- Don Fabrizio. - Idziemy?
Niechaj ciało naszego Pana strzeże twej duszy na wieki wieków.
Amen.
Zdołał nawet dostać się do klasztoru.
Po co się w to miesza?
Zawsze to ja pokrywałem koszty klasztoru.
Burmistrz sądzi,
że opłaty związane z Donnafugatą powinna ponosić gmina.
- Nigdy tak nie było. - Nie.
Nikt w mieście nie protestuje?
Wszyscy, którzy wsparli fundusz miasta,
dostali pożyczki od burmistrza Calogera.
Czemu mieliby protestować? Czekajcie.
Wszyscy są jego dłużnikami?
Ja nie.
Jaśnie panie.
Dalej! Biegnijcie!
Jaśnie pani.
Proszę o wybaczenie.
Ciebie też, Concetto.
Przepraszam.
Dawniej był nikim.
Skąd uzyskał środki, żeby zostać lichwiarzem?
Gdy czerwone koszule przybyły z Genui,
Sedara wykupił zapasy zboża z całej prowincji.
Poczekał miesiąc, a gdy zaczęła się inwazja,
sprzedawał je za trzykrotność ceny.
Kupuje za bezcen ziemię na peryferiach,
a potem okazuje się, że jest pod nią złoże siarki.
Skaranie boskie z nim.
Jest bogatszy niż sam diabeł.
I nie spocznie, dopóki nie dostanie tego, czego chce.
Czyli czego?
Pana.
Chce być jak pan.
Ta dziewczyna…
Przyznaję, że marzyłem, żeby być jak Zeus,
przemienić się w białego byka
i posiąść ją
w tamtym miejscu i chwili.
Modlitwa, wielmożny panie.
Modlitwa oczyści pański umysł,
ostudzi ciało
i ukoi serce.
Ojciec nie rozumie.
Nie martwi mnie kilka pożądliwych myśli.
Ale martwią one mnie.
Życzę im śmierci.
Tym, którzy chcą nas wykorzystać.
Którzy się uśmiechają
i kłaniają się nam za dnia,
a w nocy nas okradają.
Gdybym był pogańskim królem,
dla ochrony mojej rodziny…
kazałbym ich wszystkich zabić.
Dzień dobry.
Boli mnie, że muszę znaleźć łagodniejszy sposób,
aby odzyskać to, co nam zabrali.
Tak.
Wolałbym użyć pistoletu lub noża.
Oto mój grzech.
Concetto, jesteś zakochana?
Nie mów o tym nikomu.
Pogłaskał cię kiedyś po włosach?
Pocałował cię w szyję?
Zsunął rękę po plecach na pupę?
Wybacz mi. Czasem bywam prostacka.
Kto pocałował cię jako pierwszy?
Francuz?
Czy rosyjski poeta?
Pomocnik kamieniarza z Donnafugaty.
I co było dalej?
Mój ojciec kazał go pobić i zrzucić z góry.
Nasze dzieciństwa bardzo się różniły.
A on?
Nie powiesz mi, kim jest?
GŁOSUJCIE ZA ZJEDNOCZONYMI WŁOCHAMI!
Panno Angelico!
Dojrzała brzoskwinia.
Zostaw na później, bo pobrudzisz suknię.
Tancredi.
Concetto.
Pamiętasz Cavriaghiego i Tassoniego.
Nie pisałeś, że przyjedziesz.
Jesteś zły?
O to, że powiedziałam o tym ojcu Pirrone?
Nie, Concetto, proszę.
Przepraszam, ale musiałam z kimś porozmawiać.
Muszę przywitać się z wujem.
- Ciociu Stello. - Dzień dobry.
- Witamy z powrotem. - Dzień dobry, wujaszku.
Jakie masz zamiary?
Spędzić z wami resztę lata.
Nie rób ze mnie głupca, bo porachuję ci kości.
Dla kogo wróciłeś?
Dla Concetty?
Nie.
Chciałbym mieć taką kuzynkę.
Zbyt potulna.
Ta bardziej mi się podoba.
To córka burmistrza.
Cavriaghi!
Nikt nigdy nie oskarżył mnie o dyskryminację.
Panno Sedara.
Mogę prosić?
Don Tancredi.
Jaśnie panie.
Mały datek na święto.
Wszyscy chcą tylko brać, a nikt nie daje nic w zamian.
Rada miasta postanowiła, że musi dołożyć się do kosztów.
Rada miasta życzy sobie dołożyć się do kosztów, które ponoszę ja?
Tak.
Rada miasta nie ma swoich funduszy.
Jest tylko fundusz burmistrza Calogera Sedary.
Jedną rzecz można opisać na wiele sposobów.
Proszę zatrzymać pieniądze.
Nie powinien pan pozwalać córce tańczyć z byle kim.
Jest hrabią, prawda?
Hrabia hrabiemu nierówny.
I z takim hrabią nie powinna tańczyć?
Wzywają cię.
Panie kapitanie.
- W czym problem? - Zjeżdżaj.
Dobrze to pamiętam.
Byliśmy na stacji pocztowej niedaleko Mesyny.
Wystarczyło rzucić:
„Pilne rozkazy w służbie Jego Królewskiej Mości”,
a konie pojawiały się znikąd.
Okazywaliśmy im te rozkazy.
W rzeczywistości były to rachunki za nasz hotel w Palermo.
Dzięki Bogu nikt tu nie umie czytać.
Przestań, proszę. Daj Chiarze pograć.
Fortepian jest dla wszystkich.
Mam pomysł.
Pobawimy się.
- Nie, Cesco. Proszę. - W co?
Nie ma lepszego miejsca do zabawy w chowanego.
Każdy to powie.
Falconeri, pałac w Donnafugacie
to najlepsze miejsce do zabawy w chowanego?
- Bez wątpienia. - Concetto, liczysz.
- Ty liczysz. - Właśnie.
- Co, nie umiesz? - Chodź, Cavriaghi!
Zostań tutaj.
Angelico.
Angelico, słyszę cię.
Z zewnątrz nie domyśliłabym się, że ta część istnieje.
Ile tu jest pomieszczeń?
Wujaszek mawia, że prostactwem byłoby je liczyć.
Co teraz?
Co robimy?
Nawet nie spróbuje się pan ukryć?
Chciałem dać się znaleźć.
Hrabio, naleje mi pan kieliszek?
Oczywiście.
Cieszę się, że panią poznałem, panno Concetto.
Tak, odkąd…
zobaczyliśmy się w Palermo, choć tak krótko…
to…
gdy się modlę, widzę pani piękną twarz.
Jeśli pani ojciec pozwoli,
chciałbym zaprosić panią na spacer.
- Oczywiście w towarzystwie… - Hrabio, dość.
Przepraszam.
Mój ojciec zamierza wydać mnie za Tancrediego.
Tancredi nigdy o tym nie wspominał?
Panno Concetto, proszę mi wybaczyć.
To Tancredi namówił mnie,
bym zabiegał o panią.
Co tu się działo?
Jeden z moich przodków odbywał tutaj pokutę.
Umartwiał swoje ciało.
A te obrazy? Nie wyglądają na religijne.
Może dla niego były.
Jego ból był jednocześnie pokutą i nagrodą.
Wstydził się tego, więc wymierzał sobie chłostę.
A potem chłosta stała się przyjemnością.
Trwało to do jego śmierci, po której te pokoje popadły w ruinę.
Ludzie mówią, że nie masz pieniędzy.
Żadnych.
Ale masz dom.
Też jest w ruinie.
Ruiny można odnowić.
Doprawdy?
Jak?
Za pieniądze.
A Concetta?
Przyprowadzałeś ją tutaj?
Po co miałbym ją tu przyprowadzać?
Pocałunek pokoju;
lekki pocałunek pokoju,
który niegdyś złożyłaś
na mej zmarszczonej brwi,
Italio…
…na szczyt
wyżłobiony przez niedawne pioruny.
Moja droga panno…
- Panno Sedara. - Tak?
Już bardzo późno.
Pani ojciec będzie miał mi to za złe.
Pozwoli pani odprowadzić się do domu?
- Ja też pójdę. - Nie, zaczekasz tutaj.
Odprowadź hrabiów do ich pokojów.
Proszę tędy, panowie.
Możemy iść?
Jaśnie panie.
Obawiam się, że księżna ma o mnie złe zdanie.
Księżna i ja mamy panią za piękną panienkę,
która przechodzi przez delikatny okres życia.
Być może potrzebuje pani mężczyzny, który panią poprowadzi.
A gdyby on był księciem?
Może pani dążyć do czegoś więcej
niż do bycia czyjąś kochanką.
Kiedy byłam mała,
myślałam, że wyjdę za chłopa.
Potem mój ojciec się wzbogacił
i kupował mi ładne sukienki.
Zaczęłam wierzyć, że wyjdę za prawnika.
A potem wzbogacił się jeszcze bardziej.
Pojechałam do Paryża uczyć się francuskiego
i poznać różnicę między gawotem a sarabandą.
Teraz
nie wiem już, za kogo mam wyjść.
Myślę, że wie pani doskonale.
Dobranoc.
Wiem, co zrobiłem Concetcie.
Zrobię, co mogę, żeby to naprawić.
To nie twoja sprawa.
Zajmą się nią jej rodzice i ksiądz.
Powiedz, co się z tobą dzieje.
Nie miałem w życiu niczego, co nie należałoby wcześniej do ciebie.
Potrzebuję czegoś własnego.
A jeśli to znaleźliśmy?
Wiwat zjednoczone Włochy!
Głosujcie na tak!
Jaśnie panie.
Mam tu zaczekać?
Paolo.
Panie burmistrzu, książę.
Jaśnie panie.
Dzień dobry.
Miałem przeczucie, że dziś pana zobaczę.
Proszę.
Proszę usiąść.
- Ojcze Pirrone. - Dzień dobry.
Podać coś do picia?
Likieru pomarańczowego?
Proszę.
Robią go specjalnie dla mnie.
Proszę.
Złoty.
Wiem, że ojciec też się chętnie napije.
Obecność ojca
sugeruje, że sprowadza was sprawa
natury duchowej.
Przyszedłem tu,
aby poprosić o rękę pańskiej córki.
Proszę usiąść.
Mój siostrzeniec Tancredi
jest bezgranicznie zakochany
w pańskiej wspaniałej Angelice.
Odnieśliśmy wrażenie,
a raczej Angelica odniosła,
że doszło do ustaleń między Tancredim a panną Concettą.
Nie.
Nic podobnego.
Ojciec Pirrone może zaręczyć.
Oczywiście, zaręczam.
To wszystko prawda.
A zatem bez wahania mogę powiedzieć,
że moja Angelica
w pełni odwzajemnia uczucie Tancrediego.
Wie pan, że Falconeri przybyli na Sycylię z Karolem I Andegaweńskim?
To wiele mówi o bogactwie i czystości jego nazwiska.
Wkrótce będziemy jedną rodziną.
Zaiste.
Przyszedłem tu z ojcem Pirrone, bo może on ręczyć
za czystość duszy Tancrediego.
Poza nią,
swoim nazwiskiem i tym, co wypłacam mu co miesiąc,
chłopak posiada niewiele ziemskich dóbr.
Jak bardzo niewiele?
Ani złamanego dukata.
Ojciec Pirrone przyzna…
To błogosławieństwo, że jaśnie pan i ja
tak żarliwie wierzymy w boską siłę miłości.
Żarliwie.
Jakim byłbym ojcem,
gdybym nie zapewnił Angelice skromnego posagu
na taką szczęśliwą okazję?
Jaśnie pan zasługuje na to,
by dowiedzieć się, na co może liczyć panicz Tancredi.
Od czego zaczniemy?
Wyrecytował listę posiadłości, która zdawała się nie mieć końca.
Nawet Settesoli, które ma ponad tysiąc hektarów.
Winnice i gaje oliwne w Gibildolce.
Tancredi otrzyma to wszystko dzięki jego nazwisku.
Naszemu nazwisku.
Tak, naszemu.
Don Calogero obiecał też, że staniesz się tak prosty jak on?
Stello, to nie czas na snobizm.
Wręcz przeciwnie.
Wiesz, jak nazywają żonę Don Calogera, Bastianę Sedarę?
Nazywają ją Bestią,
bo nie umie czytać, pisać
ani poprowadzić rozmowy.
A wiesz, jak nazywali jej ojca?
Był tak nieokrzesany
i tak brudny,
że nazywali go Peppe Łajno.
Oto kogo zapraszasz do naszej rodziny.
Córkę Bestii i wnuczkę Peppego Łajna.
- Czemu się temu nie sprzeciwisz? - Staram się!
Dobrze wiesz, że w małżeństwie chodzi o władzę.
Don Calogero chce wypłynąć.
Pomogę mu, udzielając zgody na to małżeństwo,
dzięki któremu Tancredi wejdzie w posiadanie
ponad połowy jego majątku.
A Concetta?
Jak ma się do tej transakcji złamane serce twojej córki?
To był tylko przelotny kaprys.
A z twojej winy uwierzyłem, że coś więcej.
Nie wydam córki za mężczyznę, który jej nie chce.
A jeśli ci nie wybaczy?
Jeśli stracisz ją na zawsze?
To moja córka, nie zegarek kieszonkowy.
A teraz
dobranoc.
Błagam, nie pozwól na to!
- Nie! - Uspokój się.
- Nie pozwól! - Spokojnie.
- Błagam! - Uspokój się.
Musisz się uspokoić.
Porozmawiamy o tym, gdy się opanujesz, ale…
decyzja już zapadła.
Nie jesteś moim ojcem.
Mój ojciec mnie kocha.
Nie jesteś moim ojcem.
„Sycylia chce zostać integralną częścią państwa włoskiego,
jednego i niepodzielnego,
pod rządami Wiktora Emanuela II, konstytucyjnego monarchy”.
Tak czy nie?
Nie.
- Tak. - Tak.
Jaśnie panie.
Zróbcie przejście.
Mości książę.
Przepuśćcie Lamparta.
Dzień dobry, jaśnie panie.
TAK
Przyjaciele!
Wasze głosy
zostały policzone,
zweryfikowane,
a potem policzone i zweryfikowane ponownie.
Głosów za:
pięćset dwanaście.
Głosów przeciw:
zero!
Mogę zatem ogłosić,
w obliczu wyników z innych okręgów,
że mieszkańcy Sycylii
postanowili zjednoczyć się z Włochami
pod rządami Wiktora Emanuela,
ich konstytucyjnego monarchy!
Wiwat zjednoczone Włochy!
Wiwat!
Panie burmistrzu!
Co to za wymysły?
Ani jednego głosu przeciw?
A co z moim głosem, don Calogero?
Puśćcie mnie.
I tak byście wygrali, po co więc wygrywać w kłamstwie?
Skoro tak rodzą się nowe Włochy,
są jak zdeformowane cielę,
zepsute i nieczyste!
Jak wy, don Calogero Sedara!
Jesteście zepsuci!
I nic tego nie zmieni!
Profanacja!
NA PODSTAWIE LAMPARTA LAMPEDUSY
Napisy: Zofia Sław