PALERMO, 1861KO APIRILA
Tancredi,
Angelica hartzen duzu emaztetzat?
Bai.
Angelica,
Tancredi hartzen duzu senartzat?
Bai.
Senar eta emazte zarete orain.
Aitaren eta Semearen eta Espiritu Santuaren izenean.
Amen.
Printze.
- Zer moduz? - Ondo.
- Zorionak ezkontzagatik. - Eskerrik asko.
Agur, printze.
Agur.
Maisu.
Barkatu!
Opariak daude banatzeko.
Angelica.
Tancredi.
Hau Fernando I.ak nire amari oparitu zion Napolin.
Utziko?
Zein eskuzabala, printze.
Guretzat…
ohore handia da.
Osaba, ez dakit zer esan.
Mila esker.
Angelica, zatoz.
Jaun-andreok.
Bai distiratsua.
Ondo ikus dezatela.
Oraintxe nator!
Espainiako Isabel I.aren garaño baten ondorengoa da behor hau.
Nola du izena?
Zuk eman.
Zurea da orain.
Ba Donnafugatako Poza deituko dugu!
Angelica, ezin dugu gurekin eraman.
- Turinen badaude zalditegiak. - Noski baietz!
Baina behor hori Madrilen eta Sizilian hazi da.
Iparrean izoztu egingo da.
Aita minduko da.
Tira, Angelica.
Concetta!
Harrapatu gaituzu, jada liskarrean.
Nahi gabe izan da, Angelica.
Noski, badakigu, Concetta.
Turinen biziko gara.
Tancrediri lana eskaini diote gobernu berrian.
Oso aspergarria, ezta?
Ez, inondik ere.
Oso pozik egongo zara.
Hala da, bai, Concetta.
Mila esker.
Utziko zaituztet.
Ez duzu galdu, Concetta.
Badakit hori uste duzula.
Pentsa nor zaren,
zure aitaren izenean.
Nahi duzun gauza lor dezakezu.
Nahi duzun pertsona.
Tori.
Guztientzat bana dut.
Mila esker, Angelica.
- Aupa ezkonberriak! - Zorionak!
- Gora Tancredi! - Gora Angelica!
Ama.
Non da Concetta?
Concetta?
Andereño, nora zoaz bakarrik?
Itxaron, eramango zaitugu! Lagunduko dizugu!
Concetta.
- Kaixo, Concetta. - Concetta.
Printzeari idatziko diot.
Gainontzekoa bihar egingo dugu.
"Hau idazten dizugu
gure komentuan dagoela jakin dezazun.
Printzesa guregana etorri zen
bake eta babes bila,
eta guk hartu genuen
gure horma santuetan".
Mandoa bezain egoskorra da!
Gutuna iritsi da Turinetik.
Azkenean idatzi dizu zure Tancredi maiteak.
Irakurri, aita!
- Bai, Fabrizio. - Itxaron.
Zuk irakurri denoi, tira.
"Osaba maitea,
Chevalley Monterzuolokoak,
gobernuko gizon garrantzitsua,
proposamen bat egin nahi dizu.
Astebete barru bisita egingo dizu.
Mesedez, izan atsegina berarekin.
Ziur nago izango zarela.
Gehiago idatzi nahiko nuke,
baina printze oinordekoak dantzaldi bat antolatu du
eta Angelicak ez dit bakerik emango
milagarren soinekoa baloratu arte.
Ez berak ez nik ez dugu ahaztu
gutxi barru Concettaren urtebetetzea izango dela.
Eskertuko genizuke gure goraintziak emango bazenizkio.
Espero dugu urte honek
nahi duen guztia ekartzea.
Adeitasunez,
Tancredi".
Bere urtebetetzea bi egun barru da.
Zer egingo dugu?
Bisita egingo diogu?
Badakizu ez gaituela ikusi nahi.
Hainbeste denbora ondoren? Ezta bere urtebetetzean ere?
Aita?
Hala erabaki zuen.
Gogora ezazue Concetta ez dagoela kartzelan.
Bide santua hartu du baizik.
Pozik egon beharko ginateke.
Eta harro.
Ez al da egia, aita?
Jakina, printzesa.
Hau oparia da zuen familiarentzat.
Concettak botoak egin nahi ditu.
Orduan ez dugu berriro ikusiko.
Ba ordaindu beharko dugu prezio hori.
Egun on, laztana.
Aterako zara?
Bai, nire bankariak ikusi eta klubean aferak lotu behar ditut.
Berandu egingo zait.
Grand Hotelean geratuko gara.
Bai? Concetta ikusiko al duzu?
Ez.
Bakean utz ezazu.
Sufritzen ari da eta sendatzeko leku onenean dago.
- Bai. - Seme-alaba gehiago dituzu.
Pentsatu haien etorkizunean.
- Ezer besterik? - Bai.
- Bere erabakia errespetatu. - Ondo.
Zin egin.
Zin dagizut.
Beno ba.
Utzi niri horrela begiratzeari ez baduzu ukabilkadarik nahi.
Tira, ez dut agindua hautsiko,
zuk egingo diozulako bisita.
Zatoz, Bendicò.
Erregutzera nator, Concetta.
Itzuli etxera.
Jaio nintzenetik ezagutzen nauzu.
Poztu beharko zinateke nire bokazioa aurkitu izanaz.
Pozten nauenak berdin dio.
Etxean nebak eta ahizpak dituzu
eta zu ez zaudelako sufritzen dute.
Nire erabakia ez da eztabaidagarria.
Zuri dagokionez,
ez zaude hemen nire neben eta ahizpen partez,
asko maite ditudanak,
nire aitaren partez baizik.
Zu zoriontsu izatea nahi du soilik.
Orduan, esaiozu banaizela, aita.
Bihar zure urtebetetzea da.
Egun hain garrantzitsua ezingo luke ezein aitak ahaztu.
Aupa, konpainiarik nahi?
Printze.
Gabon.
Joan zure lekura.
Nire koñaka izan dezaket?
Eskerrik asko.
Concettak nahigabetzen zaitu oraindik?
Egin duzuna bere onerako izan da,
- baita besteenerako ere. - Hori ziur.
Tancredirekin ezkontzak suntsituko zukeen.
Ezberdinegiak dira.
Baina itsututa dago. Oso egoskorra da.
Baina ni are egoskorragoa naiz.
Etxera ekarriko dut, nola edo hala.
Zatoz nirekin.
Ez, itxaron pixka bat.
Ez, zatoz.
Bedeinkatua andre guztien artean, baita zure sabeleko fruitua, Jesus.
Santa Maria, Jainkoaren ama, erregutu ezazu gu bekatarion alde…
Agur, Maria, graziaz betea, Jauna da Zurekin.
Bedeinkatua zara…
"Zein lentetik begiratuko duzu?
Mundua handia egiten duenetik,
edo txikia egiten duenetik?".
- Zer gertatzen da? - Inork ez daki.
Zin dagizut egia dela, hemen zure aurrean nagoen bezala.
Don Calogero.
Txakurrak ez du jan oraindik, txuleta egin diezaiotela.
Printze…
Esan dizut jada titulua ez dela behar.
Don Fabrizio.
Zure Concetta, Kristoren ezkongaia.
Ezin dut irudikatu zein harro egongo zaren.
Bai. Oso, oso harro gaude.
Tira…
Segur aski entzun duzu Elizaren zenbait lursail
enkantean jarriko dituela gobernuak.
Bai, jakina.
Nireen ondoan daude.
Azpian,
sufre-hobi oparoak daude.
Lursail horiek oso diru gutxiren truke eros litezke.
- Agian… - Hala ere,
ahaztu omen zaizu
nire alaba laster Kristoren ezkongaia izango dela.
Ez naiz ni izango Elizaren lursailak
sufre eta suzko infernu bihurtuko dituena.
- Ez du zerikusirik… - Ezetz esan dut, kito.
Nahi duzuna…
Printze.
Brandy bat.
- Mila esker. - Tori.
Esnea haurrarentzat.
Tori.
Ogia, mesedez.
Ogi pixka bat, ahizpak.
- Tori. - Mila esker.
Mila esker. Bedeinkatuak izan.
Mila esker.
Andrea.
Zertan lagunduko dizut, ahizpa?
Ez naiz moja.
Oraindik ez.
Lagundu nahi didazu?
Zuk bezalako emakumeek errieta egiten didate normalean.
Itxaron.
Lagundu ulertzen.
Nolakoa da zure bizitza?
Zer nahi duzu, nobizia?
Zu ezagutu.
Eman ura zaldiari.
Aita, benetan nahi duzu ni harekin joatea?
Bai. Gauza pare bat ikasten hasi behar zara.
Bai, baina zer irakatsiko dit berak?
Printze, egun oso gogorrak izango dira.
Nire semea ahula dela diozu?
Ez…
Printze, Paolok nahiago badu, joango gara…
Nik esaten dudanean joango zarete.
Nahi duzun bezala.
Utzi bakarrik orain une batez.
Printze.
Paolo, bidaia honek lagunduko dizu.
Gurea zaintzen ikasi behar duzu.
Egunen batean, zu izango zara gure familia bermatzen den arroka.
Zu zara nire oinordekoa.
Ez ahaztu.
Bai, aita.
Ondo.
Tancrediren zaldia har dezakezu.
Mila esker, aita.
Etorri zara.
Asko pozten naiz.
Ez dakit bera ados dagoen.
Lehen hitz egin dugu.
Indar handia duzu hemen.
Nire aita Salinako printzea da.
Izen garrantzitsua.
Zatoz.
Eta hala bizi da Salinako printzesa?
Hemen lasai nago.
Lehen ez zeunden?
Esan egia. Minak ekarri zaitu hona.
Baina bizitza ez da mina soilik.
Maitasuna ez da mina soilik.
Zer dakizu zuk?
Zurea ez da maitasuna.
Ez dakit zer den, ba.
Eta beste emakumeak? Emazteak?
Zure aitak maitalea du?
Maitalea?
Emagaldua du.
Printzesa, amorrua ez da dotorea.
Hona etortzeko eskatu didazu
ez niri salbatzeko, iraintzeko baizik.
Barkatu.
Itzuliko zara?
Ez.
Baina ni ikustera etor zintezke,
jakingura baduzu.
Printze.
Nire alaba ikusi nahi dut.
Sentitzen dut.
Ezinezkoa da une honetan.
Ama, nik…
erregutzen dizut,
nire izenean
eta nire emaztearenean, zuen ongilea,
nire alabari konbentzitzeko bere tokia etxean dagoela, gurekin.
Errespetu guztiarekin, printze,
ez ninduten ordena honen buru izendatu
neskatilei guri batzeko asmoa kentzeko.
Ez ahaztu behar izanez gero
nire alaba indarrez atera dezakedala hemendik.
Eta ziur nago
horrek zure egoera izugarri hobetuko lukeela.
Gainera, Concettak espresuki esan du
ez duela zuekin etxera itzuli nahi.
Gabon.
Don Fabrizio.
Utziko?
Noski.
Mila esker.
Zure gizonari buruz hitz egin nahi nizun,
Russo.
Hartaz fida naiteke?
Russo, gure gizona.
Argivocalen eman zenidan lursaila
ez da espero nituen irabaziak ematen ari.
Beno, baina badakizu, pazientzia handia behar da lurrarekin.
- Noski. - Hala da beti.
Ez zaude kezkatuta?
Gu hemen, orain,
Piemonteko kolonia baino ez gara ia.
Gure agintariak urrun daude.
Huts antzeko bat sortu delako susmoa dut,
non kaosa da garaile.
Autoritate falta honetan badaude zenbait gizon,
gizon ziztrinak,
etekina atera nahi dutenak.
Russo bezalako gizon ziztrinak, agian?
Eta gehiago.
Tira, esan. Argi hitz egin.
Ondotxo ulertzen duzula uste dut, Salina.
Ez baditugu tranpak jartzen lehenbailehen,
zerri horiek
txerritegitik aterako dira trumilka
eta harrapatuko gaituzte.
Iaz, lursail honetan 23 zorro eta 7 kutxa artile egon ziren.
Ez al zaizu gutxi iruditzen?
Tira…
Russo, maizterri obligazioak gogorarazi behar dizkiegu.
Gero egingo dugu, don Paolo.
Orain jan egingo al dugu?
Ongi da.
Egurra bilduko dut.
Lagunduko dizut. Zurekin noa.
Ez, don Paolo.
Atseden hartu, han eseri.
Ez eman tratu berezirik. Lagungarria izan nahi dut.
Nahi duzun bezala, don Paolo.
Orduan, ziurta ezazu
zaldiek jatea eta edatea.
Gatza behar du honek?
Baina gehiegi ez bota.
- Don Calogero. - Non zeunden?
Bizarra atera zait itxaroten.
Barkatu.
Berorren gorentasunak haren lurrak ikustera etorri nahi zuen.
Ezin naiz zurekin meategietara joan.
Russo!
Zer demontre da hau?
Zergatik belaunikatu zara?
Ez duzu egin behar nire aitaren aurrean ez bada.
Don Paolo, adiskideak gara.
Zure aitaren interesak betetzen ari gara.
Fabrizio printzearen loriagatik egiten dut lan, jakina.
Dena zor diot.
Hain zuzen, Calogero.
Hain zuzen.
Zeren, esan…
Zer izango zinateke nire familiaren izena gabe?
Ezer ez.
Ezertxo…
ere ez.
Eseri.
Nirekin bazkaldu nahi duzu, don Paolo?
Ekarri janari gehiago!
Ez, lasai.
Nirea dena zurea da. Eseri.
Horra!
Zure aitak hitz egin ote dizu
Lercarako lursailei buruz?
Elizarenak. Gureen ondoan daude.
Lurrazal azpian sufre-hobi oparoak daude.
Elizak, guk dakigunez, lursail horiek saldu behar ditu.
Nire aitari esan diozu hau?
Ez, ez diot esan, don Paolo.
Iruditu zait hobe izango zela…
Tira, lehenik hobiaren neurria ikustea.
Niri ezer ez esan gabe?
Don Paolo, dagoeneko urte batez
bidelapur batzuek sufrea legez kontra atera dute.
Arriskutsuak dira.
Ez dute Jainkorik.
Eta nire ardurapean zaude.
Beno, inbertsio ona eginez gero…
jabe berriak dirutza lor lezake.
Jabe berriek.
Gure bi familiek.
Pentsatu zure aita zein harro egongo litzatekeen.
Zatoz nirekin!
Hemen da.
Sartuko zara?
Egarria duzu? Edatekorik nahi?
Ez, mila esker.
Zenbat urte dituzu, andrea?
Zenbat iraungo dizu bizitza honek?
Bihar sute batean hil ninteke.
Eta zure arima?
- Ausartuko naiz. - Ausartu gurekin.
Hitz bakarra esan eta etxera etorri nirekin.
Komentua? Hori ez da zure etxea.
Zure etxeak ehunaka gela ditu, lorategiak, lorezainak,
jainkoen margolanak sabaian.
Nire aitaren etxea da hori, ez neurea.
Jada ez.
Zenbaitetan hau ere bere etxea da.
Ez nauzu Jainkoari hurbildu nahi,
zure aita zigortu baizik, printzesa.
Iaz, neure aitak egin zidan bisita
gure herritik.
Hamar urte ondoren.
Nola bizi naizen,
nire etxea eta erosotasunak ikusi zituen.
Bazekien ez naizela ezkondu.
Aurpegira tu egin zidan
eta itzuli zen.
Otoitz egin nirekin. Mesedez.
Zertarako?
Zure aita ez da nirea bezalakoa.
Maite zaitu, Concetta.
Benetan nahi du zu itzultzea.
Eta hori ez da aldatuko egiten duzuna egiten duzula.
Ez dut predikurik onartzen
nire aitaren maitasunari buruz, andrea.
Onartu ba prediku hau:
munduan gehiegi geratzen zaizu sentitzeko.
Badakit zer gertatu zitzaizun, printzesa.
Jasan zenuen traizioa.
Zein gertu egon zinen estasitik,
zure desirazko lehen unetik.
Hori dena itzul daiteke.
Apur bat erreko du agian.
Baina hobe bizitzea zimeltzea baino.
Zure bizia zeurea da.
Ahal dudana egin dut.
Baita nik ere.
…guztiontzat sekula eta beti.
Amen.
…izaki berria,
Jainkoaren irudiko egina, egian, santutasunean eta justizian.
Aitaren, Semearen eta Espiritu Santuaren izenean.
Amen.
Ahizpa Elena,
gaurtik aurrera, ez duzu zure aitaren izena.
Jaso fedearen eraztuna,
Espiritu Santuaren zigilua.
Orain Jainkoaren emaztea zara.
Tira!
Azkar deskarga ezak!
Bizkor!
Esna hadi! Tira!
Han utzi ezak!
Mugi hadi!
Zuk esan, Russo.
Meategia aztertu baino ez dugu nahi,
eta segidan joango gara!
Salinako printzearen izenean!
Hemen hagoela, aztertu ezak neure ipurtzuloa!
Goazen, don Paolo.
Gizon gehiagorekin itzul gaitezke.
Don Calogero, utzi zure bi gizon.
Jakina.
Aurreratu zu, nire birika zaharrek ezin dute hau jasan.
- Segi zu aurrera. - Goazen.
Segi, segi!
Segi.
Nire aitaren izenean,
berriro diot: meategia ikusi nahi dugu!
Don Paolo!
Don Paolo, arren!
Don Paolo, goazen.
Koldar hutsa zara.
Garbitutako arlote arbuiagarria, koldar hutsa. Goazen.
Geldi, kabroia!
Gelditzeko esan diat!
Jakin nahiko nuke zer gertatzen zaizun gaur.
Jangartxu dirudizu.
Ez, printze, zera da…
Gaur ez dut pasioa sentitzen.
Ez du sentitzen pasioa gaur!
Mundua benetan hankaz gora dago.
Nola lortu duzu hau?
Non hartu duzu?
Zu eta Concetta?
Mukizu halakoa.
Nola ausartzen da nire aferetan muturra sartzen?
Eta nola ausartzen zara zu?
Nola?
Lagundu nahi nuen.
Gauza bakarrean laguntzen didazu.
Tira…
lehen, behintzat.
Bal-bal hitz egiten zuen,
arnasa ere hartu gabe.
Arnasestuka hasi nintzen ia.
Ireki atea!
Ireki ate madarikatua!
Deitu didazu, ama?
Nire aitaren oparia da.
Eta zerura begiratzeko erabiltzen duzu?
Hori nahi du berak.
Ez duzu egiten, beraz.
- Ikusten? Zuria da. - Bai.
- Oso antzekoa. - Gabon.
Fabrizio, hau…
Chevalley Monterzuolokoa, zure esanera.
Tancrediren laguna da. Turingoa.
Bihar, orain lo egitera joan behar dut.
- Baina, Fabrizio… - Ez.
- Oso nekatuta dago. - Lasai.
Printzesa.
- Eseri. - Egun on, aita.
Nire portaera txarrak iraindu al zintuen bart?
Hala bada, sentitzen dut.
Ez, lasai egon. Oso ondo zaindu naute.
Jauna, kafe pixka bat nahi?
Agian ur edalontzi bat, izotzarekin.
Jaka ken dezakezu, jauna.
Bai.
Iparretik datozenentzako mesedea.
Niri ez ninduke inoiz utziko.
Freskatu behar bazara, proba ezazu gure granita apur bat!
Mila esker.
Esne-gaina pasa.
Hobe dago harekin.
Sekulakoa da.
Nire ilobaren gutuna berriro irakurri nuen atzo.
Proposamen bat zenuela zioen.
Bai.
Agian orain ez da…
Familiarentzat ez dut sekreturik.
Gobernuak zenbait siziliar ospetsu izendatu nahi ditu
erresumaren senatari gisa.
Ez dago zurea baino izen ospetsuagorik.
Honaino etorri zara niri aulkia eskaintzeko
zuen Italia berriaren senatuan?
Italia zeurea ere bada.
Eskerrak Paolo ez dagoela.
Jauna…
Don Fabrizio Siziliako Erresumaren parea da.
Senatorea? Ez duzu uste lanpostu apalegia dela
bere mailarako?
Printzesa!
Jaun onak ez nau iraindu nahi.
Fabrizio, ez al zara…
Jarraitu.
Mila esker, printze.
Dakizunez,
Italiaren bateratzea ez da amaitu.
Venezia Austriarena da, Erroma aita santuarena.
Entzun dudanez, Garibaldik Erroman sartu nahi du.
Baina erregeak debekatu dio.
Italiar armada aita santuaren aurka,
Frantziarekin gerra izango litzateke hori.
Eta erresuma berri honen amaiera.
Herrialdea gaztea eta hauskorra da.
Biztanle indartsuenen bultzada behar du.
Sizilia behar du eta Serbala behar du.
Mario jauna!
Printze…
Don Paolo…
Zure ama, zure arrebak, geldiarazi!
Geldi! Itxaron!
Chiara, ez!
Paolo!
Ez!
Ama!
Ez!
Aska nazazu, Fabrizio!
Aska nazazu!
Ene semea!
Printze, zaldia izan da.
Ez!
Zaldia izan da!
Stella…
Zatoz…
Zatoz, Stella.
Utzi.
Stella, zatoz nirekin.
Santa Maria, Jainkoaren Ama, erregutu ezazu gu bekatarion alde,
orain eta gure heriotzako orduan. Amen.
Agur, Maria, graziaz betea, Jauna da Zurekin.
Bedeinkatua zara zu andre guztien artean,
eta bedeinkatua da zure sabeleko fruitua, Jesus.
Santa Maria, Jainkoaren Ama, erregutu ezazu gu bekatarion alde,
orain eta gure heriotzako orduan. Amen.
Printze.
Izugarrizko galera.
Bihozmin amaigabea.
Concetta.
IL GATTOPARDO ELEBERRIAN OINARRITUTA
Azpitituluak: Clara J. Mendazona