LAMPART
PALERMO, KWIECIEŃ 1861 R.
Tancredi,
czy bierzesz obecną tu Angelicę za żonę?
Tak.
Angelico,
czy bierzesz obecnego tu Tancrediego za męża?
Tak.
Ogłaszam was mężem i żoną.
W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.
Amen.
Piękny ślub, jaśnie panie.
Jaśnie panie.
- Jak się macie? - Dobrze.
- Gratulacje. - Dziękuję.
Do widzenia, jaśnie panie.
Do widzenia.
Maestro.
Przepraszam.
Są prezenty do wręczenia.
Angelico.
Tancredi.
Moja matka dostała to od Ferdynanda I w Neapolu.
Mogę?
Cóż za hojność, mości książę.
Jesteśmy
zaszczyceni.
Wujku, brak mi słów.
Dziękuję.
Angelico, chodź.
Drodzy państwo.
Cóż za splendor.
Pokaż wszystkim.
Zaraz wrócę.
Pochodzi ze stadniny królowej Izabeli Hiszpańskiej.
Jak ma na imię?
Sam możesz ją nazwać.
Jest twoja, synu.
Nazwijmy ją Radością Donnafugaty!
Nie możemy zabrać jej ze sobą.
- W Turynie nie ma stajni? - Są.
Ale ta klacz mieszkała w Madrycie i na Sycylii.
- Na północy by zamarzła. - Papie będzie przykro.
Angelico.
Concetta.
Nakryłaś nas. Już się sprzeczamy.
Angelico, nie chciałam.
Oczywiście, wiemy o tym.
Przeprowadzamy się do Turynu.
Tancredi dostał posadę w nowym rządzie.
Brzmi okropnie nudno, prawda?
Wręcz przeciwnie.
Pewnie bardzo się cieszysz.
Oczywiście, Concetto.
Dziękuję.
Zostawię was.
Nie przegrałaś, Concetto.
Jeśli tak uważasz.
Pamiętaj, kim jesteś,
jakie nosisz nazwisko.
Możesz mieć wszystko, co zechcesz.
I kogo zechcesz.
Proszę.
Mam po jednej dla każdego.
Dziękuję, Angelico.
- Wiwat nowożeńcy! - Gratulacje!
- Wiwat Tancredi! - Wiwat Angelica!
Mamo.
Gdzie jest Concetta?
Concetta?
Dokąd panienka idzie całkiem sama?
Proszę zaczekać, odprowadzimy panią.
Concetto.
Witaj, Concetto.
Zaraz napiszę do księcia.
Resztą zajmiemy się jutro.
„Pragniemy zawiadomić jaśnie pana,
że księżniczka jest w naszym klasztorze.
Przybyła do nas w poszukiwaniu schronienia i pokoju,
a my przyjęłyśmy ją
w naszych świętych murach”.
Jest uparta jak osioł.
Przyszedł list z Turynu.
W końcu napisał do ciebie twój ukochany Tancredi.
Papo, przeczytaj.
- Tak, Fabrizio. - Chwileczkę.
Ty przeczytaj.
„Najdroższy wujku!
Chevalley di Monterzuolo,
ważny członek rządu,
chce złożyć wujowi propozycję.
Spodziewajcie się wizyty w ciągu tygodnia.
Proszę, potraktuj go uprzejmie.
Wiem, że tak uczynisz.
Chciałbym napisać więcej,
ale książę koronny wkrótce wyprawia bal,
a Angelica nie da mi spokoju,
dopóki nie obejrzę jej sukni.
Moja żona i ja pamiętamy,
że zbliżają się urodziny naszej kuzynki Concetty.
Będziemy wdzięczni za przekazanie jej serdecznych pozdrowień.
Liczymy, że nadchodzący rok przyniesie jej
wszystko, czego pragnie.
Twój siostrzeniec,
Tancredi”.
Ma urodziny za dwa dni.
Co zrobimy?
Odwiedzimy ją?
Wiesz, że nie chce nas widzieć.
Po takim czasie? Nawet w dniu swoich urodzin?
Papo.
Sama wybrała.
Pamiętajmy, że Concetta nie jest w więzieniu.
Podąża ścieżką Pana.
To powinno napawać nas radością
i dumą.
Prawda, ojcze?
Tak, jaśnie pani.
To dar dla waszej rodziny.
Concetta chce złożyć śluby zakonne.
Potem więcej jej nie zobaczymy.
To cena, jaką będziemy musieli ponieść.
Miłego dnia, moja droga.
Wychodzisz?
Idę się zobaczyć z moimi bankierami i załatwić sprawy w klubie.
To potrwa.
Pewnie zanocujemy w Grand Hotelu.
Czyżby? Jedziesz do Concetty?
Nie.
Daj jej spokój.
Tylko tam złagodzi swoje cierpienie.
- Tak. - Masz inne dzieci.
Pomyśl o nich i ich przyszłości.
- Coś jeszcze? - Tak.
- Uszanuj jej decyzję. - Dobrze.
Obiecaj.
Obiecuję.
Jestem.
Niech ojciec tak na mnie nie patrzy, bo ojca uderzę.
Nie złamię obietnicy,
bo to ojciec do niej pójdzie.
Chodź, Bendicò.
Przybyłem tu, by cię prosić,
żebyś wróciła do domu.
Ojciec zna mnie od urodzenia.
Powinien się cieszyć, że znalazłam swoje powołanie.
Nie jest ważne, co cieszy mnie.
Masz w domu braci i siostry,
którzy cierpią, bo cię nie ma.
Moja decyzja nie podlega dyskusji.
A ojciec nie przybył tu w imieniu mojego rodzeństwa,
które bardzo kocham,
ale w imieniu mojego ojca.
Ojciec chce, żebyś była szczęśliwa.
Proszę mu przekazać, że jestem.
Jutro masz urodziny.
Żaden ojciec nie zapomniałby o tak ważnym dniu.
Szukasz towarzystwa?
Jaśnie panie.
Dobry wieczór.
Idź na swoje miejsce.
Mogę koniaku?
Dziękuję.
Nadal smuci pana decyzja Concetty?
Zrobił pan wszystko dla jej dobra.
- I dobra innych. - Oczywiście.
Ślub z Tancredim by ją zniszczył. Za bardzo się różnią.
Ale ona ma obsesję. Jest taka uparta.
Ja jednak jestem bardziej uparty.
Za wszelką cenę sprowadzę ją do domu.
Proszę ze mną.
- Daj mi jeszcze chwilę. - Nie, zapraszam.
I błogosławiony owoc żywota twojego, Jezus.
Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi.
Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z tobą. Błogosławionaś Ty…
Z której strony chcesz patrzeć?
Z tej, z której świat się przybliża,
czy z tej, z której się oddala?
Don Calogero.
Pies jeszcze nie jadł. Przygotujcie mu mięso.
Mości książę.
Mówiłem już, że nie potrzeba tytułów.
Don Fabrizio.
Wasza Concetta oblubienicą Chrystusa.
Nie wyobrażam sobie, jacy jesteście dumni.
Tak. Bardzo dumni.
Zatem…
musieliście słyszeć o ziemiach należących do Kościoła,
które rząd wystawia na licytację.
Oczywiście.
Graniczą z moimi.
Pod nimi
znajdują się bogate złoża siarki.
Można kupić te ziemie za bezcen.
Moglibyśmy…
Chyba zapominacie,
że moja córka wkrótce zostanie oblubienicą Chrystusa.
Z pewnością nie zmienię ziem Kościoła
w piekło buchające siarką i ogniem.
- Co to ma do… - To moje ostatnie słowo.
Jak sobie życzycie…
mości książę.
Poproszę brandy.
- Dziękuję. - Proszę.
Mleko dla dziecka.
Proszę.
Poproszę chleba.
Trochę chleba, siostry.
- Proszę. - Dziękuję.
Dziękuję. Bóg wam zapłać.
Dziękuję.
Proszę pani.
Co mogę dla siostry zrobić?
Nie jestem zakonnicą.
Jeszcze.
Chce mi pani pomóc?
Zwykle dostaję od was słowa potępienia, a nie jałmużnę.
Proszę zaczekać.
Niech mi pani powie…
jakie jest pani życie?
Czego chcecie ode mnie, nowicjuszko?
Chcę panią poznać.
Daj koniowi wody.
Naprawdę ojciec chce, żebym z nim pojechał?
Tak. Paru rzeczy musisz się nauczyć.
Czego on może mnie nauczyć?
Jaśnie panie, to będą ciężkie dni.
Mówisz, że mój syn jest słaby?
Nie.
Jeśli Don Paolo woli, możemy wyjechać…
Wyjedziecie, kiedy ja tak powiem.
Tak jest, jaśnie panie.
Zostaw nas na chwilę.
Jaśnie panie.
Ta podróż dobrze ci zrobi.
Musisz się nauczyć, jak dbać o nasze dobra.
Kiedyś zostaniesz skałą, na której stanie cała nasza rodzina.
Jesteś moim dziedzicem.
Pamiętaj o tym.
Tak, ojcze.
Dobrze.
Możesz wziąć konia Tancrediego.
Dziękuję, ojcze.
Przyszła pani.
Bardzo się cieszę.
Ona chyba mniej.
Rozmawiałam z nią.
Taki przykład dla nowicjuszki.
Mój ojciec to książę Saliny.
Ważna osoba.
Proszę ze mną.
Tak wygląda życie księżniczki Saliny?
Tu jest spokój.
Wcześniej nie było?
Powiedzcie prawdę. Sprowadziło was tu cierpienie?
Życie to nie tylko ból.
Miłość to nie tylko ból.
Co pani o tym wie?
Was nie łączy miłość.
Jeśli nie, to nie wiem co.
A inne kobiety? Żony?
- Wasz ojciec ma kochankę? - Kochankę?
Ma dziwkę.
Jaśnie panno, w gniewie nie ma łaski.
Kazała mi pani tu przyjść
nie po to, by mnie ratować, ale by mnie obrażać.
Proszę mi wybaczyć.
Wróci tu pani?
Nie.
Ale może pani odwiedzić mnie,
skoro jest taka ciekawa.
Jaśnie panie.
Chcę zobaczyć moją córkę.
Przykro mi.
To nie jest teraz możliwe.
Matko Przełożona.
Błagam Matkę,
w imieniu własnym
i mojej żony, dobrodziejki tego klasztoru,
żeby przekonała Matka naszą córkę, że jej miejsce jest z nami w domu.
Z całym szacunkiem, jaśnie panie,
nie zostałam głową tego klasztoru po to,
żeby zniechęcać panienki do wstępowania do niego.
Przypomnę Matce, że mam prawo
wyciągnąć stąd moją córkę choćby siłą.
To z pewnością poprawiłoby sytuację jaśnie pana.
Concetta wyraźnie podkreśliła,
że nie zamierza wracać z panem do domu.
Dobry wieczór.
Don Fabrizio.
Można?
Proszę.
Dziękuję.
Chciałbym porozmawiać o pańskim człowieku,
Russie.
Czy mogę mu ufać?
Russo to nasz człowiek.
Ziemie w Argivocale, które od pana dostałem,
nie przynoszą zysków, na jakie liczyłem.
Proszę mi wierzyć, ziemia wymaga wiele cierpliwości.
- Oczywiście. - Tak to jest.
Nie martwi się pan?
Jesteśmy teraz
niewiele więcej niż kolonią Piemontu.
Nasi władcy są daleko.
Mam wrażenie, że powstała tu swego rodzaju próżnia,
w której triumfuje chaos.
Podobno ten brak władzy sprawia, że pewni ludzie,
nisko urodzeni,
pragną go wykorzystać.
Ma pan na myśli nisko urodzonych ludzi jak Russo?
I innych.
Proszę rozwinąć. Jasno.
Salina, sądzę, że doskonale pan rozumie.
Jeśli wkrótce nie rozstawimy pułapek,
te szczury
wylezą ze swoich kanałów
i nas pokonają.
W zeszłym roku uzyskaliśmy 23 worki i siedem skrzyń wełny.
Czy to nie za mało?
Cóż…
Najemcom należy przypominać o ich obowiązkach.
Przypomnimy im później.
Teraz może coś zjemy?
Dobrze.
Nazbieram drewna.
Pomogę wam, Russo.
Nie, don Paolo.
Proszę usiąść i odpocząć.
Nie traktujcie mnie ulgowo. Chcę się przydać.
Jak sobie pan życzy.
W takim razie proszę
nakarmić i napoić konie.
- Don Calogero. - Gdzie byłeś?
Broda mi wyrosła od tego czekania.
Proszę mi wybaczyć.
Książę zażyczył sobie, żebyśmy objechali jego ziemie.
Nie mogę iść z panem do kopalni.
Russo! Co to ma być, do diabła?
Klękacie przed nim?
Nie klękacie przed nikim poza moim ojcem.
Don Paolo, jesteśmy starymi przyjaciółmi.
Działamy tutaj w interesie pańskiego ojca.
Naturalnie pracuję tu ku chwale księcia Fabrizia.
Zawdzięczam mu wszystko.
To prawda.
To prawda. Proszę więc powiedzieć,
kim byłby pan bez naszego nazwiska?
Nikim.
Zupełnie
nikim.
Proszę usiąść.
Zje pan ze mną, don Paolo?
- Przynieście więcej! - Nie, dziękuję.
Co moje, to pańskie. Proszę usiąść.
Tak jest.
Ojciec pewnie mówił panu
o ziemiach w Lercarze, prawda?
To ziemie Kościoła. Graniczą z naszymi.
Znajdują się pod nimi bogate złoża siarki.
Kościół musi sprzedać te ziemie.
Mówił pan o tym mojemu ojcu?
Nie, don Paolo.
Uznałem, że lepiej będzie najpierw
sprawdzić, jak duże są te złoża.
Bez uprzedzenia?
Don Paolo, od ponad roku
szabrownicy nielegalnie wydobywają siarkę.
Są niebezpieczni.
Boga nie znają.
A pan jest pod moją opieką.
Gdyby nabyć tę ziemię jako inwestycję,
nowy właściciel mógłby wiele zarobić.
Nowi właściciele.
Wasza i moja rodzina.
Proszę sobie wyobrazić, jak dumny byłby z pana pański ojciec.
Chodź ze mną!
To tutaj.
Wejdzie pani?
Napije się pani czegoś?
Nie, dziękuję.
Ile pani ma lat?
Jak długo zamierza pani tak żyć?
Mogę zginąć w pożarze choćby jutro.
A co z pani duszą?
- Zaryzykuję. - Proszę ryzykować z nami.
Wystarczy słowo, a zabiorę panią do domu.
Do klasztoru? To nie jest pani dom.
W pani domu są setki pokoi, ogrody, ogrodnicy
i freski bogów na sufitach.
Mówi pani o domu mojego ojca, nie moim.
Już nie.
To też czasem bywa jego dom.
Pani nie chce zbliżyć mnie do Boga,
tylko zemścić się na swoim ojcu.
W zeszłym roku mój ojciec przyjechał do mnie z naszej wioski.
Po 10 latach.
Zobaczył, jak żyję,
zobaczył moje mieszkanie, moje rzeczy.
Wiedział, że nie mam męża.
Napluł mi w twarz
i wrócił do domu.
Pomodli się pani ze mną?
Po co?
Pani ojciec nie jest jak mój.
Kocha panią.
Pragnie, żeby pani wróciła.
Nic, co pani zrobi, tego nie zmieni.
Proszę mi nie mówić
o naturze miłości mojego ojca.
Proszę więc posłuchać tego.
Świat może przynieść pani jeszcze wiele uczuć.
Wiem, co się stało, księżniczko.
Wiem, że została pani zdradzona,
że była już o krok od ekstazy,
do pierwszych uniesień pożądania.
To wróci.
Może nieco poparzyć…
ale lepiej żyć, niż zwiędnąć.
To jest pani życie.
Zrobiłam, co mogłam.
Ja też.
…Bóg przez wszystkie wieki wieków.
Amen.
…nadaję ci nową postać
stworzoną na podobieństwo Boże w sprawiedliwości, świętości i prawdzie.
W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.
Amen.
Siostro Eleno,
od dziś nie nosisz już nazwiska swojego ojca.
Przyjmij ten pierścień wiary,
pieczęć Ducha Świętego.
Zostałaś oblubienicą Chrystusa.
Dalej!
Rozładowywać, szybko!
Szybko!
Nie spać! Ruszać się!
Połóżcie to tam.
Dalej!
Russo, powiedz im.
Chcemy tylko obejrzeć kopalnię,
a potem odjedziemy.
W imię księcia Saliny.
Możecie sobie obejrzeć moją dupę.
Don Paolo, wracajmy.
Przyjedziemy tu z obstawą.
Don Calogero, wezmę dwóch pańskich ludzi.
Oczywiście.
Proszę jechać, to za wiele na moje stare płuca.
- Śmiało. - Jedziemy.
Jedźcie.
W imię mojego ojca nalegam, żebyście wpuścili mnie do kopalni.
Don Paolo.
Don Paolo, błagam.
Wracajmy.
Tchórz z was, Russo.
Podły łajdak i tchórz. Jedziemy.
Stój, kanalio!
Stój, mówię!
Chciałbym wiedzieć, co się z tobą dzisiaj dzieje.
Jesteś zimna jak ryba.
Mości książę, po prostu…
Nie czuję dziś namiętności.
Nie czuje namiętności.
Świat się wywrócił do góry nogami.
Skąd to masz?
Ty i Concetta?
A to smarkula.
Jak śmie wtrącać się w moje życie?
A ty, jak śmiesz?
Jak śmiesz?
Chciałam tylko pomóc.
Pomagasz mi tylko w jednym.
A raczej
pomagałaś.
Mówił i mówił,
aż brakowało mu tchu.
Mnie od tego też zabrakło.
Otwierać drzwi!
Otwierać te przeklęte drzwi!
Matka życzyła sobie mnie widzieć?
Dostałam to od ojca.
Używasz tego do oglądania nieba?
On by tego chciał.
Dlatego tego nie robisz.
- Biały, nakrapiany. - Tak.
- Jak żywy. - Dobry wieczór.
Fabrizio, to jest…
Kawaler orderów Chevalley di Monterzuolo, do usług.
Przyjaciel Tancrediego z Turynu.
Porozmawiamy jutro. Muszę odpocząć.
- Fabrizio… - Nie.
- Jest bardzo zmęczony. - Rozumiem.
Jaśnie pani.
- Proszę siadać. - Dzień dobry, papo.
Czy uraziły pana wczoraj moje złe maniery?
Proszę mi wybaczyć.
Nie ma potrzeby. Zaopiekowano się mną.
Napije się pan kawy?
Poproszę szklankę wody z lodem.
Proszę zdjąć żakiet.
Tak.
To przywilej gości z Północy.
Mnie nigdy by na to nie pozwoliła.
Skoro potrzebuje pan ochłody, może spróbuje pan granity?
Dziękuję.
Podajcie śmietanę.
Będzie lepsza.
Przepyszna.
Wczoraj przeczytałem ponownie list od Tancrediego.
Pisał, że ma pan dla mnie propozycję.
Zgadza się.
Może teraz nie jest…
Nie mam tajemnic przed rodziną.
Rząd chce nominować senatorów królestwa spośród wybitnych Sycylijczyków.
Nie ma nazwiska znakomitszego niż wasze.
Przebył pan taką drogę, żeby zaproponować mi posadę
w senacie tych waszych nowych Włoch?
To również wasze Włochy.
Dobrze, że nie ma Paola.
Panie Chevalley,
Don Fabrizio jest parem Królestwa Sycylii.
Funkcja senatora wydaje się skromna dla kogoś o jego pozycji.
Księżno.
Pan Chevalley nie zamierzał mnie obrazić.
Fabrizio, chyba nie…
Proszę mówić.
Dziękuję, jaśnie panie.
Jak pan wie, Włochy nie są jeszcze w pełni zjednoczone.
Wenecja nadal należy do Austrii, a Rzym do papieża.
Rozumiem, że Garibaldi chce ruszyć na Rzym.
Król się na to nie zgadza.
Atak włoskiej armii na papieża
wywołałby natychmiast wojnę z Francją.
I koniec tego nowego królestwa.
Kraj jest młody i kruchy.
Potrzebuje wsparcia najsilniejszych.
Potrzebuje Sycylii i Lamparta.
Panie Mario!
Jaśnie panie.
Don Paolo.
Zatrzymaj matkę i siostry!
Stójcie. Czekajcie.
Chiaro, nie!
Paolo!
Nie!
Mamo!
Nie!
Puść mnie, Fabrizio!
Puść mnie!
Mój syn.
Jaśnie panie, to koń.
Nie!
To koń!
Stello.
Chodź.
Chodź, Stello.
Chodź.
Chodź ze mną.
Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi.
Teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.
Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z tobą.
Błogosławionaś ty między niewiastami
i błogosławiony owoc żywota twojego, Jezus.
Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi.
Teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.
Mości książę.
Co za tragedia.
Niewysłowiona strata.
Concetto.
NA PODSTAWIE LAMPARTA LAMPEDUSY
Napisy: Zofia Sław