LAMPART
Palermo, kwiecień 1861 roku.
Tancredi, czy bierzesz sobie tu obecną
Angelicę za żonę?
Tak.
Angelico, czy bierzesz sobie tu obecnego
Tancrediego za męża?
Tak.
Łączę was tedy węzłem małżeńskim, w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.
Amen.
Wspaniałe zaślubiny.
Mości książę.
Jak się pan miewa? Dobrze. Gratuluję ceremonii.
Do widzenia, mości książę.
Do widzenia.
Maestro.
Przepraszam.
Mamy do wręczenia prezenty.
Angelico, Tancredi.
Wręczył to mej matce Ferdynand I, w Neapolu. Czy mogę?
Jest książę nader hojny. A my jesteśmy… zaszczyceni.
Nie wiem, co powiedzieć, wuju. Dziękuję.
Pójdź, Angelico. Proszę państwa.
Pokaż wszystkim naszyjnik.
Zaraz wracam.
Z hodowli samej hiszpańskiej królowej Izabelli.
Jak ma na imię?
Ty je nadaj. Jest twoja, synu.
Nazwijmy ją Radością Donnafugaty!
Nie możemy jej z nami zabrać.
Przecież w Turynie też mają stajnie.
To biedactwo zna tylko Madryt i Sycylię. Na północy zamarznie na śmierć.
Papa będzie niekontent.
Angelico… Concetta!
Przyłapałaś nas na swarach.
Nie chciałam.
Oczywiście, wiemy to.
Przenosimy się do Turynu. Tancredi obejmie stanowisko
w nowym rządzie. Brzmi posępnie, czyż nie?
Bynajmniej. Musisz być bardzo szczęśliwy.
Owszem. Dziękuję.
Zostawię panie.
Nie przegrałaś, jeśli tak na to patrzysz.
Pomyśl, kim jesteś, jakie nosisz miano. Możesz mieć wszystko, czego zapragniesz.
Mam coś dla ciebie.
Dziękuję, Angelico.
Sto lat młodej parze!
Gratulacje!
Mamo, gdzie Concetta?
Co tu panienka robi sama? My panienkę odprowadzimy!
Niezwłocznie napiszę do księcia. Resztę załatwimy jutro.
„Piszemy, by poinformować waszą wielmożność,
że przebywa ona w naszym klasztorze. Księżniczka szukała u nas spokoju
i schronienia. Przyjęłyśmy ją… w nasze święte mury”.
Uparta jak muł!
CHWALCIE GO NA STRUNACH I NA ORGANIECH
List z Turynu. Twój ukochany Tancredi w
końcu do ciebie napisał.
Odczytaj list, papo.
Tak, Fabrizio. Moment.
Ty go odczytaj.
„Najdroższy wuju, z propozycją zwróci się do ciebie
Chevalley di Monterzuolo, znaczny człek w tutejszych władzach.
Odwiedzi cię w ciągu tygodnia.
Uczyń mi tę grzeczność i potraktuj go przychylnie.
Napisałbym więcej, ale następca tronu wyprawia bal
i Angelica nie da mi spokoju, aż ocenię wszystkie jej suknie.
Moja żona ani ja nie zapomnieliśmy, że zbliżają się urodziny kuzynki Concetty.
Bylibyśmy wdzięczni, gdybyś zechciał przekazać jej
wyrazy naszego szacunku.
Liczymy, że ten rok przyniesie jej wszystko,
o czym marzy.
Twój kochający siostrzeniec,
Tancredi”.
Urodziny ma za dwa dni.
Co zrobimy? Odwiedzimy ją?
Nie chce nas widzieć. Wiesz o tym.
Po tylu miesiącach? Nawet w swe urodziny? Ojcze?
Podjęła decyzję.
Warto pamiętać, że Concetta nie trafiła do więzienia.
Wstąpiła na ścieżkę świętości, winniśmy się z tego radować i czuć dumę.
Czyż nie, ojcze?
Oczywiście, mości księżno. To dar dla waszego rodu.
Concetta szykuje się do złożenia ślubów.
Po nich nigdy już jej nie ujrzymy.
Jesteśmy gotowi zapłacić tę cenę.
Dobrego dnia, moja droga.
Wychodzisz?
Mam spotkanie z bankierami i interesy w klubie. To potrwa,
stanę zapewne potem w Grandzie.
Odwiedzisz Concettę?
Nie.
Nie przeszkadzaj jej.
Klasztor to najlepsze miejsce, by przemogła swe cierpienia.
Masz inne dzieci. Myśl o nich i o ich przyszłości.
Coś jeszcze?
Tak. Uszanuj jej decyzję.
Obiecaj.
Obiecuję!
Proszę się tak nie gapić, jeśli nie chce ojciec oberwać.
Nie złamię obietnicy. To ojciec ją odwiedzi.
Wskakuj, Bendicò.
Błagam cię, Concetto. Wróć do domu.
Zna mnie ojciec od urodzenia. Powinien się cieszyć,
że odnalazłam powołanie.
Moja radość nie ma nic do rzeczy. Masz braci i siostry,
którzy cierpią przez twą nieobecność.
Moja decyzja nie podlega dyskusji.
A ojciec nie przychodzi tu w imieniu mych braci i sióstr, których bardzo kocham.
Raczej w imieniu mego ojca.
Chce tylko, byś była szczęśliwa. Proszę mu więc powiedzieć, że jestem.
Jutro masz urodziny.
Żaden ojciec nie zapomina o tak ważnym dniu.
Szukasz towarzystwa?
Mości książę.
Dobry wieczór.
Na swoje miejsce.
Podasz mi koniak?
Dziękuję.
Wciąż ma książę problemy z Concettą?
Działał książę dla jej dobra. Dla dobra wszystkich.
To jasne. Małżeństwo z Tancredim by ją zniszczyło,
zbytnio się różnią. Ale ona ma obsesję, jest taka uparta.
Ja jednak przebijam ją uporem. Sprowadzę ją do domu, tak czy inaczej.
Proszę ze mną.
Zaczekaj chwilę. Chodźmy.
Błogosławionaś Ty między niewiastami i błogosławiony
owoc żywota Twojego, Jezus. Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami, grzesznymi.
Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą. Błogosławionaś Ty między niewiastami…
„Przez który koniec pragniesz spoglądać? Ten, który uczyni świat wielkim, czy ten,
który uczyni go małym? ”
Don Calogero.
Kotlet dla psa, nic nie jadł.
Mości książę.
Tytuły są zbędne.
Don Fabrizio.
Concetta służebnicą Chrystusa? Musicie być państwo dumni.
Tak, duma nas rozpiera.
Tak więc…
Musiał pan słyszeć o ziemiach kościelnych, które rząd wystawi na aukcję.
Naturalnie, graniczą z moimi włościami.
Kryją bogate złoża siarki. Można je kupić za bezcen.
Moglibyśmy… Zapomina pan,
że córka ma zostanie wkrótce służebnicą Chrystusa. Nie zmienię
kościelnych ziem w piekłu podobne dominium siarkowych płomieni.
Co to ma do…
To moje ostatnie słowo.
Jak pan sobie życzy.
Mości książę.
Grappa.
Dziękuję.
Mleko dla dziecka.
Proszę bardzo.
Chleba, siostry.
Proszę.
Niech Dobra Panienka błogosławi.
Proszę pani?
Proszę pani.
Czym mogę siostrze służyć?
Nie jestem zakonnicą. Jeszcze.
Chce mi siostra pomóc? Zwykle dostaję od was złe słowo,
nie jałmużnę.
Proszę zaczekać.
Proszę mi pomóc zrozumieć.
Jakie wiedzie pani życie?
Czego ode mnie chcesz, nowicjuszko?
Poznać panią.
Napój konia.
Naprawdę chcesz, bym z nim jechał, ojcze?
Tak. Musisz rozpocząć nauki praktyczne.
Czego ma mnie to nauczyć?
To będą ciężkie dni, mości książę.
Twierdzisz, że mój syn jest słabeuszem?
Nie. Jeśli don Paolo woli, możemy… Pojedziecie, kiedy powiem.
Jak książę każe.
Zostaw nas na chwilę.
Mości książę.
Ta wyprawa ci pomoże. Musisz nauczyć się dbania o naszą domenę.
Pewnego dnia staniesz się opoką naszego rodu.
Jesteś mym dziedzicem. Nie zapominaj o tym.
Tak, ojcze.
Dobrze.
Weź konia Tancrediego, jeśli chcesz.
Dziękuję, ojcze.
Przyszła pani.
Cieszę się.
Nie wiem, czy ona także.
Już z nią mówiłam.
Niezłe wpływy jak na nowicjuszkę.
Ojcem mym jest książę Salina.
Człek znaczny.
Chodźmy.
Tak żyje księżniczka Salina?
Mam tu spokój.
Wcześniej go siostra nie miała?
Niech siostra wyjawi prawdę. Sprowadził ją tu ból?
Życie to nie tylko ból. Miłość to nie tylko ból.
Co pani może o tym wiedzieć?
Pani nie zna miłości.
To co miałoby nią być?
A inne kobiety? Żony?
Czy ojciec siostry ma kochankę?
Kochankę? Ma dziwkę.
Z gniewem księżniczce nie do twarzy. Nie sprowadziła mnie tu siostra,
by mnie ratować, lecz by mnie obrażać.
Proszę o wybaczenie.
Przyjdzie pani ponownie?
Nie. Ale może siostra przyjść do mnie, jeśli jest ciekawa.
Mości książę.
Chcę zobaczyć mą córkę.
Obawiam się, że to teraz niemożliwe.
Matko przełożona…
Błagam w imieniu własnym i mej żony, waszej hojnej donatorki,
by przekonała matka mą córkę, że jej miejsce jest w domu, z nami.
Z całym należnym szacunkiem, nie po to zostałam przełożoną
tego klasztoru, by zniechęcać młode panny
do wstępowania doń.
Przypominam, że mogę wyciągnąć córkę stąd nawet siłą,
jeśli zajdzie taka potrzeba.
Co z pewnością walnie poprawiłoby sytuację księcia.
Concetta wyraźnie zastrzegła, że nie ma zamiaru wracać
z księciem do domu.
Dobry wieczór.
Don Fabrizio. Czy można?
Proszę.
Dziękuję.
Chciałem pomówić o pańskim człowieku. O tym Russo. Czy mogę mu zaufać?
To nasz człowiek.
Otrzymane przeze mnie włości w Argivocale nie dają oczekiwanych zysków.
Ziemia wymaga wiele cierpliwości, może mi pan wierzyć. Oczywiście.
Pan się nie martwi?
Jesteśmy teraz ledwie piemoncką kolonią. Nasi władcy rezydują daleko.
Żyjemy w próżni…
w której króluje chaos. Brak władzy sprawia,
że niektórzy ludzie podłej konduity sądzą, że mogą wykorzystać sytuację.
Ma pan na myśli właśnie Russa?
I innych.
Powie pan coś więcej?
Doskonale mnie pan rozumie, Salina.
Jeśli szybko nie zastawimy pułapek, szczury wychyną ze swego
ścieku i nas zadepczą.
W zeszłym roku ziemie te dały niespełna 1850 rolek wełny.
Nie wydaje się to panu za mało?
Cóż…
Najemcom należy przypomnieć o ich powinnościach.
Przypomnimy im później, don Paolo. Może się teraz posilimy?
Dobrze.
Zbiorę opał.
Pomogę. Pójdę z panem.
Nie, proszę usiąść i odpocząć.
Nie chcę specjalnego traktowania. Chcę być przydatny.
Jak chcecie, don Paolo. Proszę nakarmić i napoić konie.
Don Calogero.
Gdzieś ty był? Mogłem przez ten czas zapuścić brodę.
Przepraszam, jego wielmożność kazał zabrać
się do swych włości, nie mogę z panem jechać do kopalni.
Russo! Co to, u diabła?
Klękasz przed nim?
Masz klękać tylko przed mym ojcem.
Don Paolo. Jesteśmy dawnymi przyjaciółmi, służącymi tu interesom waszego ojca.
Działam na rzecz chwały księcia Fabrizia, wszystko mu wszak zawdzięczam.
To prawda, don Calogero. Kimże by pan był bez mego rodu?
Niczym zupełnie, niczym.
Proszę spocząć i zjeść coś ze mną.
Więcej jedzenia! Nie, dziękuję.
Co moje, to i wasze. Proszę siadać.
Ojciec musiał z wami mówić o włościach w Lercara.
To ziemie kościelne sąsiadujące z naszymi.
Skrywają bogate złoża siarki. Kościół został zmuszony, by je sprzedać.
Czy mówił pan o tym memu ojcu?
Nie, don Paolo. Uznałem,
że roztropniej będzie wcześniej oszacować wielkość tych złóż.
Chciał to pan zrobić, nic mi nie mówiąc?
Od ponad roku złoża te eksploatuje banda rzezimieszków. Są niebezpieczni.
Boga nie mają.
Muszę o was dbać, panie.
Właściwa inwestycja w te ziemie mogłaby znacząco wzbogacić ich właściciela.
Nowego właściciela. Nasze rody. Proszę pomyśleć,
jak dumny byłby z pana wasz ojciec.
Chodź no!
Jesteśmy.
Wejdzie siostra?
Nie jest siostra spragniona? Podać coś do picia?
Nie, dziękuję.
Ile ma pani lat? Jak długo zamierza jeszcze
żyć w ten sposób?
Jutro mogę zginąć w pożarze.
A pani dusza?
Zaryzykuję.
Wystarczy słowo, a zabiorę panią ze sobą do domu.
Do klasztoru? To nie jest twój dom. Ten ma setkę pokoi, ogrody,
ogrodników i malowidła bogów na suficie. Mówi pani o domu mego ojca.
Nie jest już moim domem.
To miejsce bywa czasem jego domem. Nie chcesz ściągnąć mnie bliżej Boga,
bardziej interesuje cię ukaranie swego ojca, księżniczko.
Mój ojciec odwiedził mnie w zeszłym roku. Przybył z naszej wioski.
Nie było go tu przez dekadę. Zobaczył, jak żyję,
jakie mam mieszkanie, jakie wygody. Wiedział, że nie mam męża.
Splunął mi w twarz i wrócił do domu.
Pomodli się pani ze mną?
Po co? Twój ojciec nie jest taki jak mój. Kocha cię, Concetto.
Pragnie twojego powrotu. Żadne twoje czyny tego nie zmienią.
Nie będę tu wysłuchiwała wykładów o miłości mego ojca.
Tego posłuchaj:
na świecie pozostało jeszcze wiele rzeczy, które możesz poczuć.
Wiem, co się księżniczce przydarzyło.
Jak cię zdradzono. Jak blisko musiałaś być ekstazy,
pierwszej chwili swego pożądania.
To wszystko może powrócić.
Może trochę pobolewać…
ale lepiej żyć niż uschnąć.
Niech pani żyje, jak chce.
Ja zrobiłam, co mogłam.
Ja także.
…Przez wszystkie wieki wieków.
Amen.
Niechaj Pan uczyni z ciebie stworzenie nowe, na Swe podobieństwo ukształtowane,
prawe i prawdą uświęcone. W imię Ojca i Syna,
i Ducha Świętego, amen.
Siostro Eleno, od dziś nie będziesz już
nosić miana ojca swego. Przyjmij pierścień wiary,
pieczęć Ducha Świętego.
Zostałaś zaślubiona Bogu.
Ruszać się!
Szybciej to rozładowujcie!
Szybko!
Precz mi stąd. Nuże.
Powiedz im, Russo.
Pragniemy tylko skontrolować kopalnię. W imieniu księcia Saliny.
Rzyć mi przy okazji możecie skontrolować!
Jedźmy, don Paolo. Możemy wrócić większą grupą.
Don Calogero raczy dać mi dwóch swych ochroniarzy.
Oczywiście.
Proszę jechać, to nie na moje stare płuca.
Jedźcie.
W imieniu mego ojca żądam dostępu do kopalni.
Don Paolo! Błagam! Wracajmy.
Jesteś pan tchórz, Russo! Odrażający, tchórzliwy szubrawiec! Jazda!
Stój, niecnoto!
Kazałem ci się zatrzymać!
Co z tobą dzisiaj? Leżysz jak deska.
Mości książę… nie czuję dziś przesadnej pasji.
Ona nie czuje pasji! Świat wywrócony do góry nogami.
Skąd to masz?
Pytam się!
Ty i Concetta?
Niewdzięcznica. Jak śmie mieszać się do mego życia?
A ty? Jak mogłaś?
Jak śmiałaś?
Chciałam tylko pomóc.
Pomagasz mi z jednym.
A raczej pomagałaś.
Ciągle tylko gadał i gadał, nawet na chwilę nie przestał,
żeby zaczerpnąć tchu. Aż się sama od tego zatchnęłam.
Otwierać!
Otwierać te przeklęte wrota!
Matka mnie wzywała?
To dar od mego ojca.
Studiujesz przezeń niebo?
On by tego chciał.
Dlatego tak nie robisz.
Biały, nakrapiany. Realistyczny. Dobranoc.
To Kawaler Chevalley di Monterzuolo, do usług.
Konfrater Tancrediego z Turynu.
Pomówimy jutro.
Ale…
Jest bardzo zmęczony.
Bez obaw.
Mości księżno. Proszę siadać.
Ojcze.
Nie uraziłem pana wczoraj? Jeśli tak, błagam o wybaczenie. Nie ma powodu.
Miałem znakomitą opiekę.
Zechce się pan napić kawy?
Może szklankę wody z lodem.
Proszę zdjąć surdut.
Prawo do tego mają tylko przybysze z północy.
Mnie nigdy by na to nie pozwoliła.
Skoro panu gorąco, może skosztuje pan naszej granity?
Dziękuję.
Lepsza jest ze śmietanką.
Wspaniała.
Wczoraj zaledwie znalazłem list mego siostrzeńca, Tancrediego. Pisze,
że ma pan dla mnie propozycję.
Tak. Może jednak nie teraz…
Nie mam tajemnic przed rodziną.
Rząd pragnie nominować znamienitych Sycylijczyków
na stanowiska senatorów królestwa. Nikt nie jest bardziej
znamienity niż książę.
Jechał pan taki kawał,
żeby zaoferować mi miejsce w senacie tych waszych nowych Włoch?
To też Włochy księcia.
Dobrze, że nie ma tu Paola.
Kawalerze.
Don Fabrizio jest parem Królestwa Obojga Sycylii.
Nie sądzi pan, że senator to pośledni tytuł dla
kogoś noszącego jego miano?
Księżno, kawaler nie zamierzał mnie obrazić.
Chyba nie rozważasz…
Proszę mówić.
Dziękuję, mości książę. Zjednoczenie Włoch nie jest jeszcze pełne.
Wenecją nadal władają Austriacy, a Rzym należy do papieża.
Ponoć Garibaldi pragnie nań maszerować.
Król tego zakazał. Włoski atak na papieża oznaczałby
wojnę z Francją.
I koniec tego nowego królestwa.
Państwo jest młode i wątłe. Potrzebuje najmocniejszych ludzi u steru.
Potrzebuje Sycylii – i potrzebuje Lamparta.
Panie Mario!
Mości książę… don Paolo.
Matka i siostry – zatrzymaj je. Stójcie!
Nie, Chiaro!
Paolo!
Mamo.
Nie!
Puść mnie, Fabrizio. Puść!
Mój syn!
Koń go poniósł.
Nie!
To wina konia.
Stello.
Chodźmy. Chodź ze mną.
Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi,
teraz i w godzinę śmierci naszej. Święta Maryjo, Matko Boża,
módl się za nami grzesznymi, teraz i w godzinę śmierci naszej.
Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi,
teraz i w godzinę śmierci naszej.
Mości książę.
Co za strata.
Cóż za żałość.
Concetto.