1862KO ABUZTUA
Eman.
Eskerrik asko.
- Hau hartuko? - Bai.
Bai?
Ama, deitu didazu?
Hauek kendu beharko dituzu.
Oraindik ez.
Zure aitak Turinera joatea erabaki du.
Senatore postua onartzea kontuan hartzen ari da.
Ez.
Ezin nauzu harekin bidali.
- Mesedez. - Ez, ama.
Ez dakit jasango dudan Tancredi ikustea.
Zure aita uste duzuna baino askoz okerrago dago.
Ez da bera izan Paolo hil zenetik.
Concetta.
Zurekin noa.
Zer esan duzu?
Zurekin joango naizela.
Zoragarria da hori.
Baina amak eskatu dizulako egiten duzu.
Zu bezalakoa banaiz,
inork ezin dit egin nahi ez dudana egitera behartu.
Salina bat naiz ni ere.
TURIN ITALIAKO ERRESUMAKO HIRIBURUA
Jauna.
Osaba!
Bidaia ona izan duzue?
Luze samarra.
Ziur.
- Concetta. - Lehengusu.
Ongi etorri.
Zatozte.
Segi niri, etxea erakutsiko dizuet.
Gure gatazkatxoak hemengo albisteetara iristen dira.
Lau mila gizon prest omen daude harekin Erroman sartzeko.
Zorakeria hutsa da, osaba.
Zu, ordea, zorakeria honetaz sendatu zara?
Ez guztiz, Concetta.
Ongi etorri, Salinatarrak!
- Osaba. - Maitea.
- Concetta. - Angelica.
Zuen etxea eder-ederra da.
Margolan honek egikera bikaina du.
Nik ere hori uste dut.
Villa Salinako Belliniak parerik ez duen arren.
- Ezta, osaba? - Concetta, zer moduz izeba?
Imajinatuko duzu.
Sorpresa bat dugu.
Ikustekoak dira
Chevalleyk operan hartutako lekuak.
Erregea ere joango da.
- Gaur? - Jakina.
Asko dago ikusteko, ezin dugu unerik galdu.
Turin da orain egoteko tokia.
Eta zer ikusiko dugu?
Nabucco ikusiko dugu, osaba.
Horretaz ari garela,
Frantziako enbaxadorea joango da.
Esan ahal dut?
Oraindik ez dago ezer esateko.
Tancredik Pariseko italiar enbaxadan
lanpostua lor lezake.
- Parisen? - Frantziako enbaxadorea alde du.
Zure babesa banu, asko eskertuko nizuke.
Izango duzu.
Ea, etxea erakutsiko dizut.
Zer moduz dago Concetta?
Ondo.
Hau zure logela da.
Oso ederra.
Haur batentzako ezinhobea, ezta?
Baina seguruenik billar-gela bihurtuko da.
Asko pozten nau zu hemen egoteak.
Baita Tancredi ere.
Beti dio munduko pertsonarik azkarrena zarela.
Diplomazialaria izan da beti.
Atseden har ezazu.
Ohorea da zu hemen izatea, printze.
Batez ere hain laster halako tragediaren ondoren.
Gauza asko antolatu dituzu.
Bai. Bihar senatura bisita,
eta harreratxoa arratsaldean.
Eta gero, noski, zure hitzaldia klubean ostiralean.
Hona hemen Frantziako enbaxadorea, Charroux.
Printze.
- Urte askotarako. - Ohorea da.
Hau nire alaba da, Concetta.
Enchanté, mademoiselle.
Enchantée.
Harrigarria da zein ospetsu bilakatu zareten
denbora gutxian.
Ez dakit hori konplitua den.
Esan egia, Concetta. Zer pentsatzen duzu honetaz?
Turinez?
Italiaz.
Ez da agindu zidatena.
Nola?
"Ontzia Messinatik Napolira,
gero trena
Erromara, Florentziara, Veneziara…".
Garibaldik erregeari desobeditu dio.
Messinako itsasartea zeharkatu eta kontinentera iritsi dira.
Aita.
Zure erregearen aginduak hutsak al dira?
Edo beste batzuk zeuden nik jakin gabe?
Erregeak tropak bidaliko ditu berehala.
Hala ez bada,
zure gobernuaren akatsa
gerra-deklaraziotzat joko dugu.
- Enbaxadore, itxaron. - Barkatu, printze.
- Joan behar dut. - Ez, mesedez.
Parisen zain ditut.
Enbaxadore, zure baimenarekin.
etxera itzultzen bazara, ezingo zara egon
nire osabaren omenean dugun festan.
Eta zer egingo dugu zu gabe?
Kondesa…
Gertakari hau bizkor konpon badaiteke, agian.
Orain, Verdi ikusteko gura galdu dut.
Printze.
Barkatu.
Osaba, Garibaldik Erroma hartzen badu,
ez da geldituko errepublika garen arte.
Eta gu bezalakoek ez genuke iraungo Italia hartan.
Dena berdin mantentzea nahi badugu,
parlamentua lanean hasi behar da.
Ez dakit oraindik
politika mundu honek liluratzen edo aldaratzen nauen.
Baina benetan pozten nau
zuk hemen zenbat lortzen duzun ikusteak.
Ene iloba maitea.
Etorkizun handiko ibilbidea duzu,
eta zure ezkontza zoriontsua dela esango nuke.
Ziur nago zure ama, han goian,
oso harro dagoela.
Mila esker, osaba.
Zure hitzek garrantzi handia dute niretzat.
Jakin beharko zenuke
don Calogero bidean dela.
- Ez! - Bai.
Bere familiak jatorri noblea duela frogatu nahi du.
Erregeak tropak bidali ditu Garibaldiren aurka!
Italia gerra zibila hasteko zorian!
Printze,
Italia berriaren politikaren erdigunea.
Senatua.
Gure herri berriaren bihotza.
Parte izatea onartuko duzula espero dut.
Bateratzearen oroipenerako jaso ditugun opariek
gure herriaren aniztasuna erakusten dute.
Hau zure erresumako oparia da.
Benetan siziliarra.
Zergatik?
Beste guztiek gauza erabilgarriak oparitu dituzte.
Zela bat, kota bat.
Eta zer bidali dugu guk?
Belaontzi bat. Zer, koralezkoa?
Uretan utzi eta hondoratuko litzateke.
Estetika hutsa,
handikeria.
Jakinduria hauxe bera da
orain ikaragarri behar duguna.
Zu bezalako gizonekin,
Erroma hartzeko saiakera bezalako ekimenak
ez lirateke gertatuko.
Ehun eta hamar.
Kolore honek ederki ematen dizu.
Ados.
Soinekoa lehenbailehen bidaliko dizugu.
Mila esker.
Eta zuri, Angelica.
Jantzi berezia behar zenuela pentsatu dut
zure aitarentzako festan.
Hemen beti dago zerbait egiteko.
Hala da. Horregatik gustatzen zait.
Eta…
Ez duzu inoiz gauren bat zuek biok bakarrik igaro nahi?
Ezkontza gauza desberdina da hemen.
Aurrera.
Bombello kondearena da.
- Zu ikustera etorri da. - Ni?
Nire aita egon beharko luke.
- Edo Tancredi. - Concetta…
Ez zaude Sizilian.
Hemen gauzak…
adorez egiten dira.
Tira, jantz zaitez.
Konde!
Concetta.
- Mila esker ni hartzeagatik. - Noski.
Zure aita ez dago?
Ez, ezta nire lehengusua ere.
Baina esan didate hemen ez direla zorrotzak.
Tira,
ez nago hain ziur.
Operan ikusi zintudan eta hemen zeundela suposatu nuen.
Hain zuzen.
Ezin nuen alferrik galdu
biok Turinen gauden momentu hau.
Ikusmen bikaina duzu, jendartean aurkitu baninduzun.
Ez.
Inondik ere.
Ez, ikusi zintudan…
benetan distira egiten duzulako.
Noiz arte egongo zara Turinen?
Nire aitaren baitan dago.
Eskaini dioten postua onartuko du?
Ideia konbentzigarria zaiola uste dut.
Zu ez zaude gobernuaren alde?
Nire ustez…
konpromisoa da.
Ez hasiera berria.
Ez nuen horregatik borrokatu.
Zergatik ez zaude itsasartean Garibaldirekin?
Gerra amaitu da niretzat.
Bizi behar dut orain.
Berriz etor ninteke, zu joan aurretik?
Ez zara Milanera itzuli behar?
Zurekin ordu bat gehiago igarotzeko
ez dago atzeratuko ez nukeen ezer.
Nire aitari galdetu beharko diozu.
Jakina.
Barka.
Aurrera.
Sar naiteke?
Eder-ederra zaude.
Ez zait erraza egin zu berriro ikustea, Concetta.
Zuri ez zaizula erraza egin?
Agian zuk hobeto ezkutatzen duzu.
Concetta, prest zaude?
Bagoaz!
Joan behar dugu!
Goazen.
Jaun-andreok, barkatu.
Berri oso garrantzitsua dut.
Oraintxe jakin izan dut
Garibaldi garaitu duela gaur,
Aspromonten, Pallavicino jeneralak.
Erregearen ekintza irmoari esker,
matxinoak orain Erromatik 500 kilometrotara daude.
Gainera,
Garibaldik bala galdu bat jaso du oinean.
Oinean? Agur Erromara joateari, ba.
Berri onak direla eta,
topa egin nahiko nuke jaun honen omenez.
Laster izango dugu hura gure senatore deitzeko ohorea.
Gure ohorezko gonbidatua,
don Fabrizio Corbera, Salinako printzea.
- Printzearengatik! - Bai!
Kalitate benetan fina du, ezta?
Dena den, uste dut
zure liburutegiko Dolciak
melankolia adiezgarriagoa duela.
Ezta?
Parisen egon zara inoiz?
Enbaxadore, zatoz jenerala ezagutzera.
Obeditu behar dut.
Barkatu.
Charroux enbaxadorea, hau Marini jenerala da.
- Urte askotarako. - Berdin.
Concetta, hitz egin behar dugu.
Hemen ez, denak begira daudela.
Non ba?
Gogoratu helbide hau:
Via Lascaris, 75.
Etorriko zara?
Behar zaitut. Hotelean itxarongo zaitut.
Aita?
Dena ondo?
Bai.
Joan nahi dut.
Lehengusinarekin itzuli.
Jakina, osaba.
- Gabon, aita. - Gabon.
Hartu gurdia. Lehenbailehen etorriko naiz.
Tassoni?
Zu bezain harrituta nago.
Zergatik zaude hemen?
Nire etxea da.
Akatsen bat egon da. Benetan sentitzen dut.
Ez, ez dut uste.
Tancredik apartamentua berriro eskatu didanean gaur,
ez nekien andereñoa zu izango zinela.
"Berriro"?
Bere xarmak badu eragina komentuko neskengan ere.
Tira.
Segi niri.
Gabon.
Plazer handia izan da.
Laster arte.
Printze baten aginpidea neska baten logelaraino iristen al da?
Neska bere iloba denean, bai.
Eta ilobari bere senarrak traizio egin badio
ezkondu eta bi hilabetera?
Zuhurtzia bada zure kezka,
ohe gehiago daude.
Hotel lasaiagoak.
Zuk…
Salina bat izan nahi duzu…
edo emagalduarena egiten ibili?
Gizonak 12 urte nituela hasi ziren niri buruz hitz egiten.
Orain, agin iezadazu hau…
ez dela berriro gertatuko.
Tassonik ireki dit atea.
Maitaleak hona ekartzen dituzu?
Maitaleak?
Ehunaka banitu bezala diozu.
Hitz egin nahi zenuela esan didazu.
Ez dakit zer egin Paoloren hiletan ikusi zintudanetik.
Berriro ikusi nahi zintudan.
Eta zure emaztea?
Hainbeste kezkatzen bazaitu, zergatik zaude hemen?
Behar nuen, horra egia.
Nahi nuen.
Are gehiago pobrea izanda.
Eta leiala izan nintzen.
Benetan sinetsi nuen.
Baina gero ulertu nuen…
Angelicak eta nik anbizioa soilik dugula erkide.
Eta orain denbora guztian ari naiz
zu eta nire artean gerta zitekeena irudikatzen.
Beraz?
Osaba, esna zaude?
Concetta etxera ekarri dut. Dena ondo.
Nahi duzu?
Eseri momentu bat.
Zure emazteak…
harremana du…
enbaxadore frantsesarekn.
Esan dudana ulertu al duzu, motel?
Ez kezkatu, osaba.
Dena kontrolatuta dago.
Ulertu behar duzu…
Angelicak nik baino gehiago nahi duela
nire ibilbideak aurrera egitea.
Zer demontre diozu?
Ados zaude honekin?
Zikinkeria hau sustatu duzu?
Tira, osaba.
Gogoratzen dudanez, zuk beti izan duzu maitalea.
Kontuz ibili, zure aurpegia txikitzeko gai naiz eta!
Artekaria.
Hori bihurtu zara.
Ongi etorri, Sedara jauna.
Gosaltzen ari dira?
Bai. Zatoz nirekin, mesedez.
Gaztediaren edertasuna!
Angelica maitea.
- Tancredi! - Don Calogero, egun on.
Printzesa.
Alkate.
Gose zaude, Calogero?
Bai.
Barkatu osabaren partez.
Hitzaldia berrikusten ari da.
Barkatuta dago, orduan.
Zein eskuzabala zu honaino etortzea entzuteko.
Egia esan, beste arrazoi bat ere badago.
Bai?
Angelica, zuk badakizu.
Luzaroan, nire familian susmoa izan dugu
hirugarren Prizzi baroiaren ahaideak izan gintezkeela.
Haren maitalearen partetik, jakina.
Beraz, egiaztatu nahi dut behin betikoz.
Eta esan didatenez,
heraldista onenak Turinen daude.
Munduko zorterik onena opa dizut.
Hala ere, hona etortzeko arrazoi nagusia,
halako bidaia egiteko modukoa,
hain neketsua eta luzea,
nire lagun minak, Salinako printzeak,
bere bularrean beste medaila distiratsua
jasoko duela da!
Printzesa, aitaz oso harro egongo zara.
Beti bezala, don Calogero.
Zure ama pixkanaka indarberritzen ari da?
Pixkanaka.
Jakina.
Oinordekoa galtzea…
Benetan…
min pentsaezina da.
Eta zaldi eder hura, piztia paregabea, hala hiltzea…
Barkatu, aitari deituko diot.
Bai, printzesa.
Barka.
Aita.
Sedara iritsi da.
Ez da erraza.
Zer?
Nire adinera iritsi eta dena oker egin duzula ikustea.
Zergatik diozu hori?
Tancredik beti izan du nire estimua.
Eta begira zer bihurtu den.
Paolok, berriz, beti irabazi behar izan zuen.
Eta saiakeran heriotza aurkitu zuen.
Eta nire errua izan zen,
inor ez bazen esatera ausartzen ere.
Zu…
Zu ausartuko zinateke.
Goazen, aita.
Goazen.
Jaun-andreok, arreta pixka bat, mesedez.
Ongietorria egin nahi nieke gure klub politikoaren kideei,
senatoreei eta gure gonbidatu atseginei.
Hemen elkartu gara gaur
Siziliako senatoregaiari entzuteko,
don Fabrizio Corbera,
Salinako printzea.
Aurrera.
Senatoreok, ministrok,
jaun-andreok.
Tira, egun gutxi daramatzat Turinen,
baina aitortu behar dut oso baliagarriak izan direla.
Zera gogoratzen lagundu didatelako:
nor naizen
eta zer naizen.
Ni, ezinbestean,
siziliarra naiz.
Eta siziliarrok, 25 mende baino gehiagoz,
zibilizazio anitz eta bikain asko
hartu ditugu bizkarrean,
kanpotik etorritakoak.
Jada osoak, bete-betekoak
eta perfektuak.
Inoiz ez dugu ikusi
halako baten jaiotza gure uhartean.
Azken 2500 urteetan,
kolonia bat izan gara.
Onartu egiten dut…
gure errua izan dela, batik bat.
Baina, tira, menderatze guzti horiek
etsita utzi gaituzte.
Eta orain benetan nahi duguna…
lo egitea da.
Esnatzen gaituen edonor gorroto dugu,
asmo onarekin egiten badu ere.
Kasu honetan bezala,
niri opari zoragarri hau eskaintzean.
Kontua da klase-zaharraren parte naizela.
Borboien erregimenari lotuta nago.
Lotura hau
begirunean oinarritzen da,
adiskidetasunean ez bada.
Gainera, mundu zaharraren eta berriaren artean
harrapatuta dagoen belaunaldi zorigabekoa naiz,
ez batera ez bestera egokitzeko gai.
Beraz,
apaltasun handiz,
eta eskertasunez,
zuen eskaintzari uko egin behar diot.
Aulkia eskaini diote eta berak uko egiten dio?
Sinestezina.
Beste edonorrek ohorea onartuko luke.
Herrialde hau axola ez bazaio ere.
Tira,
nola edo hala,
harro egon nadin lortzen du beti.
Zu ere egon beharko zinateke.
Banago.
Gero arte.
Berriz pentsa ezazu.
Zu bezalako gizon zintzoak baztertzen badira,
bidea utziko diegu eskrupulu gabekoei.
Eta zer itxaropen izango du gure nazio gazteak?
Erregutzen dizut, printze.
- Entzun zure kontzientziari. - Horixe egin dut ba.
Benetako jatorra zara, Chevalley.
Pozten naiz zu ezagutu izanaz.
Eta, ondo iruditzen bazaizu,
izen bat proposatu nahi dizut aulkirako.
Jakina.
Bada…
Don Calogero Sedara, Tancrediren aitaginarreba.
Zuengatik, jaunok!
Bera da gizon aproposa egoera honetarako.
Areago,
jatorri noblea du.
Edo laster izango du, entzun dudanez.
Pentsa ezazu.
Barkatu.
- Concetta. - Konde.
Zure aitak beti harritzen gaitu.
Harekin joango zarela suposatzen dut.
Beno, bai, ez dut aukera askorik.
Hortaz…
Siziliara joango naiz harekin hitz egiteko.
Mila esker.
Barka.
Bidaiarako ezer behar duzue?
- Ez dut uste. - Barkatu.
Iritsi berri da. Ireki behar izan dut zigilua ikustean.
Postua ofiziala da. Parisera goaz.
Zorionak biei.
- Mila esker. - Agur.
Agur, printze.
- Mila esker denagatik. - Ondo izan.
Zugatik pozten naiz.
Mila esker, Concetta.
Nahi zenuena lortu duzu.
Paris!
Memelo hutsa izan naiz.
Nola demontre pentsatu dut hemen bizi nintekeela?
Goazen etxera.
Ezta, Concetta?
Zahartzaro eder eta malenkoniatsua dut zain.
Eta zuk?
Eta nik?
Senar siziliar ona aurkituko dizugu.
- Aita. - Gertu geratuko zara.
Aita, mesedez.
Horrela, zure amari eta nebari lagun diezaiekezu.
Nahikoa!
Kito!
Utzi behingoz besteen bizitza antola dezakezula usteari,
kontrola gaitzakezula txontxongiloak bagina bezala!
Neurea den zerbait eraiki behar dut!
Neure bizitza bakarrik bizi behar dut, zu gabe!
Izugarri maite zaitut, aita.
Baina ezin dut zuk sortutako munduan bizi
neure mundua sortu behar dudalako.
Bombello kondeak nirekin ezkontzeko eskatuko dizu.
Eta zuk, arren, baietz esatea behar dut.
Zugandik aske utz nazazu.
Orain goazen etxera.
IL GATTOPARDO ELEBERRIAN OINARRITUTA
Azpitituluak: Clara J. Mendazona