LAMPART
SIERPIEŃ 1862 R.
Podaj.
Dziękuję.
- Weźmiesz to? - Tak.
Tak?
Mamo, wzywałaś mnie?
Będziesz musiała w końcu to zdjąć.
W swoim czasie.
Twój ojciec pojedzie do Turynu.
Rozważa przyjęcie posady senatora.
Nie.
Nie mów, że mam jechać z nim.
- Proszę. - Nie, mamo.
Nie zniosę spotkania z Tancredim.
Twój ojciec ma się gorzej, niż myślisz.
Od śmierci Paola nie jest sobą.
Concetto.
Pojadę z tobą.
Co takiego?
Pojadę z tobą.
To wspaniale.
Robisz to dlatego, że matka cię poprosiła.
Jestem taka jak ty.
Nigdy nie robię tego, czego nie chcę.
Też jestem Saliną.
TURYN STOLICA KRÓLESTWA WŁOCH
Proszę.
Wujaszku!
Jak minęła podróż?
- Była długa. - Wyobrażam sobie.
- Concetto. - Kuzynie.
Witajcie.
Zapraszam.
Tędy, pokażę wam dom.
ARMIA GARIBALDIEGO NA SYCYLII
Wieści o naszych potyczkach docierają aż tutaj.
Ponoć już 4000 ochotników chce ruszyć z nim na Rzym.
To szaleństwo, wujku.
A ty już się z tego szaleństwa wyleczyłeś?
Nie całkiem, Concetto.
Witajcie, Salinowie.
- Wujku. - Moja droga.
- Concetto. - Angelico.
Macie piękny dom.
Ten obraz jest niezwykle kunsztowny.
Też tak sądzę.
Choć jego kolory bledną przy Bellinim w Willi Salina.
- Prawda, wuju? - Concetto, jak się miewa ciocia?
- Tak jak podejrzewasz. - Mamy niespodziankę.
Chevalley ma dla nas bilety do opery na dzisiaj.
Będzie tam też król.
- Dzisiaj? - Tak.
Jest tu tyle do zobaczenia.
Turyn tętni teraz życiem.
Co grają?
Idziemy na Nabucco.
Będzie tam także
ambasador Francji we Włoszech.
- Mogę im powiedzieć? - Jeszcze nie ma o czym mówić.
Tancredi ubiega się o stanowisko w ambasadzie włoskiej w Paryżu.
- W Paryżu? - Ambasador Francji go popiera.
Byłbym wdzięczny także za twoje wsparcie.
Dostaniesz je.
Chodź, pokażę ci dom.
Jak się miewa Concetta?
Dobrze.
To twój pokój.
Bardzo piękny.
Byłby idealny na pokój dziecięcy.
Ale prawdopodobnie będzie tu sala bilardowa.
Cieszę się, że przyjechałaś.
Tancredi też.
Mówi, że nie zna nikogo mądrzejszego od ciebie.
Zawsze był dyplomatą.
Dam ci odpocząć.
To zaszczyt gościć tu jaśnie pana.
Zwłaszcza w tak krótkim czasie po tej tragedii.
Wiele pan dla nas zaplanował.
Tak. Jutro wizyta w senacie,
a wieczorem małe przyjęcie.
W piątek pańskie przemówienie w Klubie Narodowym.
Pozwolę sobie przedstawić ambasadora Francji, Charroux.
Jaśnie panie.
- Miło mi. - To zaszczyt.
To moja córka, Concetta.
Miło mi panią poznać.
Mnie również.
Jestem zaskoczona, że staliście się tak sławni
w tak krótkim czasie.
Nie wiem, czy to komplement.
Powiedz szczerze, co o tym wszystkim sądzisz?
O Turynie?
O Włoszech.
Nie są tym, co mi obiecywałeś.
Co masz na myśli?
„Prom z Mesyny do Neapolu,
a potem pociąg
do Rzymu, Florencji, Wenecji”.
Garibaldi zignorował rozkaz króla.
Jego armia przekroczyła Cieśninę Mesyńską.
Papo.
Rozkazy króla nic dla pana nie znaczą?
A może były inne, o których nie wiedziałem?
Król natychmiast wyśle wojsko do Rzymu.
W przeciwnym razie
zinterpretujemy działania waszego rządu
jako wypowiedzenie wojny Francji.
- Proszę o cierpliwość. - Proszę mi wybaczyć.
- Muszę iść. - Proszę zostać.
Jadę do Paryża.
Panie ambasadorze, jeśli można.
Jeśli pan wyjedzie, ominie pana bankiet,
który organizujemy jutro dla wuja.
Co zrobimy bez pana?
Wielmożna pani.
Może jeśli uda się szybko opanować tę sytuację.
Na razie obawiam się, że nie mam już nastroju na Verdiego.
Jaśnie panie.
Proszę wybaczyć.
Jeśli Garibaldi zdobędzie Rzym,
nie spocznie, póki nie zostaniemy republiką.
Tacy jak my nie przetrwają długo w takich Włoszech.
Jeśli wszystko ma zostać bez zmian,
parlament musi zabrać się do pracy.
Nadal nie wiem,
czy ten świat polityki mnie fascynuje, czy odrzuca.
Na pewno jednak cieszę się,
że ty tak wiele tu osiągasz, synu.
Mój ukochany siostrzeńcu.
Twoja kariera nabrała tempa,
z tego, co widzę, małżeństwo też masz udane.
Twoja matka, tam w górze,
jest z ciebie dumna.
Dziękuję, wujku.
Twoje słowa wiele dla mnie znaczą.
Musisz wiedzieć,
że jedzie tu don Calogero.
- Nie. - Tak.
Szuka dowodów na arystokratyczne pochodzenie jego rodu.
Król wysyła wojska przeciw Garibaldiemu!
Włochy na skraju wojny domowej!
Jaśnie panie,
oto centrum polityczne nowych Włoch.
Senat.
Serce naszego nowego państwa.
Liczę, że zostanie pan jego częścią.
Dary, które otrzymaliśmy z okazji zjednoczenia,
pokazują, jak różnorodny jest nasz kraj.
To dar od pańskiego królestwa.
- W sycylijskim stylu. - Co ma pan na myśli?
Wszystkie inne podarki mają jakieś zastosowanie.
Siodło, kolczuga.
A co przysłali Sycylijczycy?
Żaglowiec z koralowca,
który zatonąłby przy pierwszym kontakcie z wodą.
Czysta estetyka
i próżność.
Właśnie takiej mądrości
rozpaczliwie teraz potrzebujemy.
Z takimi ludźmi jak pan
marsz Garibaldiego na Rzym nie doszedłby do skutku.
Sto dziesięć.
W tym kolorze będzie pani pięknie.
Dobrze.
Dostarczymy suknię najszybciej, jak się da.
Dziękuję.
Tobie też dziękuję.
Uznałam, że powinnaś wyglądać wyjątkowo
na przyjęciu dla twojego ojca.
Tu zawsze tyle się dzieje?
Tak. Dlatego tak mi się tu podoba.
A nie chciałabyś,
żebyście czasem spędzili wieczór we dwoje?
Tutaj małżeństwo wygląda inaczej.
Proszę.
Od hrabiego Bombella.
- Przyszedł do ciebie. - Do mnie?
Powinien być przy tym ojciec.
- Albo Tancredi. - Concetto.
Nie jesteś na Sycylii.
Tutaj, w Turynie, możesz być śmielsza.
Ubieraj się.
Hrabio.
Concetto.
- Dziękuję za przyjęcie. - Proszę.
Nie ma pani ojca?
Nie. Kuzyna też nie.
Podobno tutaj nie dba się o formalności.
Nie jestem pewien.
Widziałem panią w operze i uznałem, że tu panią znajdę.
Zgadza się.
Nie mogłem przepuścić takiej okazji,
kiedy oboje jesteśmy w Turynie.
Musi pan mieć świetny wzrok, skoro mnie pan wypatrzył.
Nie.
Wręcz przeciwnie.
Dostrzegłem, panią, bo…
pani blask przyćmiewa wszystko.
Jak długo będziecie w Turynie?
Zależy od mojego ojca.
Przyjmie stanowisko w senacie?
Pomysł wydaje mu się przekonujący.
Pan nie popiera rządu?
Uważam, że to…
kompromis.
A nie nowy początek.
Nie to, o co walczyłem.
Dlaczego nie płynie pan z Garibaldim?
Moja walka się skończyła.
Mam życie.
Czy będę mógł zobaczyć się z panią ponownie?
Nie wraca pan do Mediolanu?
Jestem gotów przełożyć wszystko,
byle spędzić z panią czas.
Będzie pan musiał spytać mojego ojca.
Oczywiście.
Proszę wybaczyć.
Proszę.
Mogę?
Jesteś przepiękna.
Nie było mi łatwo znów cię zobaczyć.
Tobie nie było łatwo?
Może ty lepiej to ukrywasz.
Concetto, jesteś gotowa?
Idziemy!
Musimy wychodzić.
Chodźmy.
Panie i panowie, przepraszam.
Mam ważne wieści.
Właśnie się dowiedziałem, że Garibaldi
został pokonany dziś po południu
w Aspromonte przez generała Pallavicina.
Dzięki zdecydowanym działaniom króla
rebelianci zostali zatrzymani 500 kilometrów od Rzymu.
Wieść niesie również,
że zabłąkana kula trafiła Garibaldiego w stopę.
W stopę? Już nie pomaszeruje na Rzym.
Na fali tej radości
chciałbym wznieść toast za tego dżentelmena,
którego wkrótce będziemy mieli zaszczyt nazywać jednym z naszych senatorów.
Za naszego gościa honorowego,
Don Fabrizia Corberę, księcia Saliny.
- Za księcia! - Za księcia!
Bardzo wysublimowana kreska, nieprawdaż?
Myślę jednak,
że Dolci w pańskiej bibliotece
bardziej ekspresyjnie wyraża smutek.
Nieprawdaż?
Była już pani w Paryżu?
Panie ambasadorze, przedstawię panu generała.
Muszę być posłuszny.
Proszę wybaczyć.
Panie ambasadorze Charroux, to pan generał Marini.
- Miło mi. - Mnie także.
Muszę z tobą porozmawiać.
Nie tutaj, przy wszystkich.
Więc gdzie?
Zapamiętaj ten adres.
Via Lascaris 75.
Przyjdziesz?
Papo.
Wszystko dobrze?
Tak.
Chciałbym już wracać.
Ty wróć z kuzynem.
Oczywiście, wujku.
- Dobranoc, papo. - Dobranoc.
Weź powóz. Dołączę, gdy tylko zdołam.
Tassoni?
Ja także jestem zdziwiony.
Co pan tu robi?
Mieszkam tutaj.
Zaszła pomyłka. Bardzo przepraszam.
Nie sądzę.
Gdy Tancredi znów poprosił, żebym użyczył mu mieszkania,
nie spodziewałem się, że robi to dla pani.
Znów?
Nawet panny z zakonu nie są odporne na jego urok.
Proszę.
Za mną.
Proszę za mną.
Dobranoc.
To była przyjemność.
Do zobaczenia.
Władza księcia sięga już nawet kobiecej sypialni?
Gdy chodzi o jego siostrzenicę.
A jeśli tę siostrzenicę zdradził mąż
dwa miesiące po ślubie?
Jeśli chodzi o dyskrecję,
są inne łóżka.
Mniejsze hotele.
Ty…
Chcesz być Saliną?
Czy dziwką?
Mężczyźni mówią o mnie, odkąd skończyłam 12 lat.
Obiecaj mi, że to…
więcej się nie powtórzy.
Tassoni mnie wpuścił.
Przyprowadzasz tu kochanki?
Kochanki?
Mówisz, jakby były ich setki.
Chciałeś porozmawiać.
Odkąd zobaczyłem cię na pogrzebie, jestem zagubiony.
Pragnąłem cię zobaczyć.
A twoje małżeństwo?
Skoro martwi cię moje małżeństwo, co tu robisz?
Potrzebowałem jej.
Pragnąłem jej.
Zwłaszcza gdy byłem biedny.
Byłem wierny w małżeństwie.
Wierzyłem w nie.
Ale szybko zrozumiałem…
że z Angelicą nie łączyło mnie nic poza ambicją.
A teraz nie mogę przestać
rozmyślać o tym, co mogło być między nami.
A więc?
Wujku, nie śpisz jeszcze?
Odwiozłem Concettę do domu. Wszystko dobrze.
Chcesz?
Usiądź na chwilę.
Twoja żona…
utrzymuje bliskie kontakty…
z tym francuskim ambasadorem.
Rozumiesz, co mam na myśli?
Nie przejmuj się, wujku.
Wszystko pod kontrolą.
Widzisz,
ambicje Angeliki względem mojej kariery
przerosły moje własne.
Co ty wygadujesz?
Przyzwalasz na to?
Godzisz się na to zepsucie?
Wujku, proszę.
O ile pamiętam, zawsze miałeś kochankę.
Uważaj. Nadal jestem w stanie rąbnąć ci w twarz.
Stręczyciel.
Oto kim się stałeś.
Witamy, panie Sedara.
Jedzą śniadanie?
Tak. Proszę za mną.
Piękno młodości.
Moja Angelica.
- Tancredi. - Dzień dobry, don Calogero.
- Jaśnie panno. - Panie burmistrzu.
Jesteście głodni?
Tak.
Przepraszam za wujka.
Szlifuje swoją przemowę.
Jest usprawiedliwiony.
Miło, że przyjechaliście, żeby go wysłuchać.
Szczerze mówiąc, jest jeszcze jeden powód.
Tak?
Angelico, ty o tym wiesz.
Moja rodzina i ja już od dawna podejrzewaliśmy,
że możemy być spokrewnieni z trzecim baronem Prizzim.
Oczywiście od strony metresy.
Chciałbym ostatecznie ustalić, czy jest w tym ziarno prawdy.
Ponoć w Turynie są najlepsi heraldycy.
Życzę powodzenia.
Jednak głównym powodem, dla którego podjąłem się
tak długiej i wyczerpującej podróży,
jest to, że mój drogi książę Saliny
otrzyma kolejny lśniący medal
do przypięcia na piersi.
Księżniczka na pewno jest dumna z ojca.
Zawsze, don Calogero.
Czy pani matka powoli dochodzi do siebie?
Powoli.
Rozumiem.
Utrata spadkobiercy…
to ból,
jakiego nawet nie umiem sobie wyobrazić.
I pomyśleć, że zginął jeszcze ten piękny koń…
Przepraszam, wezwę ojca.
Jaśnie panno.
Proszę wybaczyć.
Papo.
Sedara przyjechał.
To nie jest łatwe.
Co takiego?
Dożyć moich lat i zrozumieć, że wszystko robiłem źle.
Czemu tak mówisz?
Zawsze kochałem Tancrediego.
Zobacz, kim się stał.
Za to Paolo zawsze musiał zasłużyć na moją uwagę.
Walka o nią sprowadziła na niego śmierć.
Zginął z mojej winy,
choć nikt nie waży się tego powiedzieć.
Tylko ty…
masz dość odwagi, by to zrobić.
Chodźmy.
Chodź.
Panie i panowie, proszę o uwagę.
Chciałbym powitać członków klubu politycznego,
senatorów, gości i szanowne panie.
Zebraliśmy się tu dzisiaj,
by wysłuchać przyszłego senatora z Sycylii,
Don Fabrizia Corbery,
księcia Saliny.
Oddaję głos.
Panowie senatorowie, panowie ministrowie,
szanowni państwo.
Jestem w Turynie zaledwie od kilku dni,
ale muszę przyznać, że te dni były mi bardzo potrzebne.
W ich czasie przypomniałem sobie,
kim jestem
i czym jestem.
Nieodwracalnie jestem
Sycylijczykiem.
Przez ponad 25 wieków my, Sycylijczycy,
nosiliśmy na swoich barkach brzemię
wielu wspaniałych, zróżnicowanych cywilizacji.
Wszystkich przybyłych z zewnątrz.
W pełni ukształtowanych, kompletnych, oszlifowanych.
Nigdy nie mieliśmy przyjemności zobaczyć,
jak coś powstaje z nas samych.
Od 2500 lat
jesteśmy kolonią.
Zdaję sobie sprawę,
że jest tak w dużej mierze z naszej winy.
Ale widzicie państwo, ta dominacja
wzbudziła w nas rodzaj rezygnacji.
Obecnie jedynym, czego naprawdę pragniemy,
jest sen.
Nienawidzimy każdego, kto usiłuje nas obudzić,
nawet jeśli przyświecają mu najlepsze intencje.
Tak jak teraz,
gdy ofiarują mi państwo ten wspaniały dar.
Widzicie państwo, ja należę do dawnej klasy rządzącej.
Jestem powiązany ze starym reżimem Burbonów.
Jest to powiązanie oparte
o przyzwoitość,
żeby nie powiedzieć: uczucie.
Należę także do nieszczęsnego pokolenia
stojącego w rozkroku między starym i nowym światem
i niezdolnego dostosować się ani do jednego, ani do drugiego.
Dlatego też,
z wielką pokorą
i wdzięcznością,
muszę odrzucić waszą uprzejmą propozycję.
Nie przyjął posady w senacie?
Niewiarygodne.
Nikt inny nie odmówiłby tak zaszczytnej roli,
choćby w ogóle nie zależało mu na tym kraju.
A mimo to
w jakiś sposób
jego wybory zawsze napawają mnie dumą.
Ty też powinnaś być dumna.
Jestem.
Do zobaczenia.
Proszę to przemyśleć.
Gdy odmawiają nam tacy prawi ludzie jak pan,
robi się miejsce dla tych bez skrupułów.
Nasz młody naród potrzebuje nadziei.
Mości książę, błagam.
- Proszę posłuchać sumienia. - Właśnie to zrobiłem.
Jest pan dżentelmenem, Chevalley.
Cieszę się, że pana poznałem.
Jeśli pan pozwoli,
zaproponuję kogoś na moje miejsce.
Oczywiście.
Mam na myśli
teścia Tancrediego, don Calogera Sedarę.
Zdrowie panów.
To odpowiedni człowiek do tej roli.
A co więcej,
ponoć pochodzi ze starego arystokratycznego rodu.
Albo wkrótce zacznie.
Proszę to przemyśleć.
Przepraszam.
- Concetto. - Hrabio.
Pani ojciec zawsze zaskakuje.
Podejrzewam, że wkrótce wrócicie do domu.
Nic innego nam nie pozostaje.
W takim razie
przyjadę na Sycylię, żeby z nim porozmawiać.
Dziękuję.
Proszę wybaczyć.
Potrzeba wam czegoś na podróż?
- Nie. - Przepraszam.
Właśnie przyszedł. Otworzyłam, gdy zobaczyłam pieczęć.
Dostałem posadę. Jedziemy do Paryża.
Gratuluję wam obojgu.
- Dziękuję. - Do widzenia.
Do widzenia.
- Dziękuję. - Szerokiej drogi.
- Gratulacje. -Dziękuję, Concetto.
Dostałeś to, czego chciałeś.
Paryż.
Chyba zgłupiałem na stare lata.
Że też pomyślałem, że mógłbym tu mieszkać.
Lepiej wracajmy do domu.
Prawda, Concetto?
Czeka mnie tam wspaniała, melancholijna starość.
A ciebie?
A mnie?
Znajdziemy ci dobrego sycylijskiego męża.
- Papo. - Zostaniesz blisko nas.
Papo, proszę.
Będziesz mogła wspierać matkę i pomagać bratu.
Przestań.
Dość.
Dość tego absurdalnego decydowania o życiu innych,
kontrolowania nas, jakbyśmy byli kukiełkami!
Muszę zbudować coś swojego.
Muszę żyć własnym życiem, bez ciebie!
Bardzo cię kocham, papo.
Ale nie mogę żyć w świecie, który stworzyłeś,
bo muszę stworzyć swój własny.
Hrabia Bombello poprosi cię o moją rękę.
Proszę cię, zgódź się.
Uwolnij mnie od siebie.
Wracajmy do domu.
NA PODSTAWIE LAMPARTA LAMPEDUSY
Napisy: Zofia Sław