LAMPART
PAŹDZIERNIK 1862 R.
Jaśnie panie.
Jaśnie panie!
Pomóż mi usiąść.
Oczywiście.
Niczego nie widziałeś.
Tak jest, jaśnie panie.
Z różami czy bez?
Z różami.
Będzie nam ciebie brakowało, mamo.
Możemy zostać z tobą na znak solidarności.
Jak znajdziecie mężów, jeśli nie pójdziecie na bal?
To ostatni i najważniejszy bal tego sezonu.
Caterina kogoś znajdzie?
Jest zbyt mądra, by chcieć męża.
Racja, nie szukam.
To wygląda pięknie.
Zdejmij to.
- Fabrizio. - Cesco, jesteś moim dziedzicem.
A nie pawiem.
Tak, papo.
Papo.
Tak?
Przyjechał.
Mości książę.
Dziękuję za zaproszenie.
Serdecznie witamy.
Jaśnie pani.
Concetto.
Hrabia ma za sobą długą i męczącą podróż.
Zjedzmy coś.
Wejdźmy.
Nie mogłem się doczekać, żeby znów panią zobaczyć.
Pani listy dodawały mi sił w ostatnich miesiącach.
Hrabio.
Pański przyjaciel,
porucznik Cavriaghi.
Jak się miewa?
Ożenił się w ubiegłym roku.
Wkrótce zostanie ojcem.
Jaśnie panie. Jaśnie pani.
Moja rodzina od lat sprawuje patronat nad katedrą w Mediolanie.
Wspaniale to słyszeć, hrabio.
Arcybiskup Mediolanu chciałby zatem
udzielić nam tam ślubu.
Nie, dziękuję.
Hrabio.
W Mediolanie?
Zgadza się.
Potem odbyłoby się wesele w naszej rodzinnej posiadłości.
Chyba pragnie pan pognębić naszego ojca Pirronego.
Rozumiem, że to może się wydawać
brakiem szacunku wobec jaśnie pana.
Szczęście pańskiej córki stało się celem mojego życia,
musiałem więc poprosić.
Obietnica pańskiego błogosławieństwa
będzie dla nas cenna.
Niczego takiego nie mogę obiecać.
Nie dość, że wywiezie nam córkę do Mediolanu,
to chce jeszcze pozbawić nas ślubu w Palermo.
Nigdzie jej nie wywiezie.
Ona chce jechać.
Słowa hrabiego Bombella
wyrażały wolę Concetty.
Nie chcę iść dziś bez ciebie.
Ale musisz.
Pamiętasz nasz pierwszy taniec?
To był walc.
Chyba Straussa.
Wyglądałaś pięknie.
Miałaś błękitną suknię.
A na szyi
naszyjnik z szafirem.
Wszyscy mi zazdrościli.
Pamiętasz?
Dobrze wybrałaś, prawda?
Jak mnie nazywałaś?
Księciem wszystkich książąt.
Książę wszystkich książąt.
Kręci mi się w głowie.
Pani matki nie będzie na balu?
Straciła syna.
Już nigdy nie pójdzie na bal.
Don Fabrizio, cieszę się, że spędzimy razem trochę czasu.
Będziemy mogli porozmawiać.
Mam nadzieję, że nie zamierza pan prosić o wyższy posag.
Papo, proszę.
Oby był jakiś przystojny hrabia.
Wygląd to nie wszystko.
Chiaro, nie masz wstydu.
To senator Sedara?
Tak.
Psiakrew.
Wszyscy tu srają pieniędzmi.
Nie bądź chamem.
Mości książę.
Senatorze.
To pański pierwszy bal u księcia Ponteleonego.
Wszystko dzięki panu.
Być tutaj to dla mnie
uczta dla zmysłów.
Jedna drobna rada.
- Jeśli mogę. - Pewnie.
Do fraka nie wkłada się tulipanów.
- Jaśnie panie. - Mości książę.
- Dobry wieczór, mości książę. - Witamy.
Prosimy przekazać księżnej pozdrowienia.
Oczywiście. Do zobaczenia.
Nie wychodzi od śmierci syna.
Czy mogę prosić do tańca?
Nie musi pan prosić o pozwolenie.
Cóż za wspaniałość!
Przy obecnej cenie złota nie dałoby się tego zbudować.
Przepięknie.
Oto i ona.
- Księżno. - Don Calogero.
Senatorze.
- Ma pan rację. - Tyle tu dziś młodzieży.
Jestem panu wdzięczna.
Wiem, że on nie ułatwia sprawy.
Nie chce pani wypuścić.
Kto by chciał?
A ja nie mogę się tego doczekać.
Przywitamy się?
Proszę iść.
Ja muszę napić się wody.
Dobrze, Concetto.
- Miłej zabawy. - Przywitajmy się z wujkiem.
Kuzyni.
Witajcie.
Tancredi.
Wujku.
Podobno wuj świetnie tańczy.
Proszę mi obiecać, że zatańczymy dziś walca.
A oto i narzeczony.
Zgadza się, hrabino.
Hrabio, jest pan najszczęśliwszym z ludzi.
I najodważniejszym.
Wyrywa pan Concettę z łap Lamparta.
Wyobrażam sobie, że wyzwolenie Sycylii to przy tym pestka.
Hrabio, zgadza się pan z tym?
Nie, książę jest dla mnie życzliwy i serdeczny.
Jestem dumny, że was poznałem
i że zostanę częścią waszej rodziny.
Widzicie, Don Fabrizio?
Nasza rewolucja przyniosła korzyści.
Mówi pan, jakby się dokonała.
Włochy nadal nie są pełnym państwem.
Myślałem, że walczymy o Włochy dla wszystkich.
Gdybym wiedział, że tyle krwi zostanie przelane,
żeby kilku…
spekulantów mogło się owinąć naszą flagą…
Don Calogero, co o tym sądzicie?
Co ja sądzę, Don Fabrizio? Sądzę, że…
każda duża zmiana,
każda przemiana rodzi pewne niedogodności.
Mówiłem o tym ostatnio w senacie.
Z wszelkim bandytyzmem się rozprawimy.
Wszystkich wykorzystywanych ludzi oswobodzimy.
Wszelką korupcję
wyeliminujemy.
Jest pan idealną osobą dla tego kraju.
Bardzo pan uprzejmy, Don Fabrizio.
Chodź, Angelico. Przedstawię cię znajomym.
- Przepraszam. - Oczywiście.
- Mogę prosić do tańca? - Dziękuję.
Pewnie są wysokie oczekiwania
wobec sycylijskiego wesela ukochanej córki Lamparta.
Prawdopodobnie wesele odbędzie się w Lombardii.
- W Lombardii? - Tak, ale…
Spójrz na nich. Są naprawdę wspaniałą parą.
Reszta to kwestia geografii.
Czy na Sycylii, czy w Lombardii,
podjąłeś dobrą decyzję.
Którą?
Nie zasługiwałem na Concettę.
Pragnąłeś Angeliki. Sprawiłem, byś mógł ją mieć.
Reszta już się nie liczy.
Rien ne va plus. Jak to się mówi?
Rien.
Sekret tkwi w „r”. Ćwiczę codziennie.
Angelico, zatańczymy? Przepraszam.
Proszę pamiętać o naszym walcu.
Francesco.
Co ty tu robisz?
Nie masz w zwyczaju siedzieć samotnie w kącie.
Raczej nie.
Co się dzieje?
Papo, ja…
nie wiem, co robić.
Boję się, że nie podołam.
Czemu?
Byciu jak ty.
Przykro mi.
Idź się bawić.
Znajdź piękną dziewczynę,
tańcz i nie myśl o tym.
Wybierz tylko taką,
która ma bogatego ojca.
Idź.
Dobry wieczór, jaśnie panno.
Angelico.
Wyobrażasz sobie,
jak trudno jest uciec przed tym, kim jesteś?
- W Paryżu było łatwiej. - Przepraszam.
Widzę, jak na mnie patrzy.
Wiem, że myśli o moim dziadku, o chacie, z której pochodzi moja matka.
O naszej nędzy.
To na pewno nieprawda.
To powinnaś była być ty.
Naprawdę.
Żona wie takie rzeczy.
O czym rozmawiałyście?
Mówiła o Paryżu…
Nie wiem.
Paryż.
Czym jest Paryż w porównaniu z Sycylią?
Tęsknisz za domem?
Tęsknię za tobą.
Bombello to dobry człowiek.
Zasługujesz na dobrego człowieka.
Wszystko wyszło tak, jak powinno.
W Turynie nie chciałem…
Mości książę.
Chciałbym porozmawiać z panem na ważny temat.
Proszę usiąść.
Dziękuję.
Jestem…
bankrutem.
Pański człowiek, Russo…
Już nie jest moim człowiekiem.
Ale to pan kazał mu rabować z ziem, które od pana dostałem.
Mam rację?
Żywiłem urazę za sposób, w jaki odebrał mi pan te ziemie.
Russo i jego ludzie…
Grożą mi. Niszczą moje mienie.
Zrobią wszystko,
by pozbawić mnie ziemi, a wcześniej odebrać jej wszelką wartość.
Po co mieliby to robić?
Bo chcą ją odkupić.
Russo nie ma środków, żeby kupić pańską ziemię,
nawet za ułamek ceny.
Sedara.
Dlatego tu jestem, mości książę.
Chcę pana prosić,
żeby przyjął pan tę ziemię.
Z powrotem.
Nie mogę.
Odkupi ją pan po cenie rynkowej.
Nie mam już na to środków.
- Proszę coś sprzedać. - Nie zrobię tego synowi.
Mości książę, błagam na kolanach.
- Co pan robi? Niech pan wstanie. - Błagam.
- Co innego mi pozostaje? - Wstawaj pan!
Wszyscy jesteśmy skazani na nędzę.
Po prostu na pana padło najpierw.
Przepraszam.
Angelico.
Szukałem cię. Nie mogłem cię znaleźć.
Uwaga.
Przepraszam.
- Przepraszam bardzo. - Nie szkodzi.
Przez miesiąc uczyłem się polki, a teraz grają mazura.
Nigdy nie będziecie mieli dość.
Słucham?
- Muszę was prosić o przysługę. - Oczywiście.
Były gubernator Palermo, Leonforte, będzie chciał,
żebyście kupili jego ziemię.
Kiedy się zgodzicie,
a jestem pewien, że tak będzie,
zaproponujcie mu przyzwoitą cenę.
Nie mniej niż wartość rynkową.
Widzicie, Don Fabrizio…
Jeśli ulegnę Leonfortemu w tej sprawie…
zdobędę reputację człowieka…
współczującego.
Sami mówiliście,
że padamy ofiarami bandytyzmu, korupcji
i wymuszeń.
Nie będziemy walczyć z tym nowym gatunkiem ludzi,
którzy nie mieli nic, a teraz chcą więcej i więcej?
Parszywi ludzie.
- Nie można ich winić. - Nie?
Nie, to bestie. Taka jest ich natura.
Gdy trzymają w paszczy ofiarę,
muszą ją rozszarpać.
Aż do kości.
Wy, arystokraci, jesteście…
Szczerze mówiąc, nie wiem jacy.
Ale rozumiem, że robienie interesów
może się wam wydawać uciążliwe.
Męczy was nadmiar posiadłości.
Podwyżki czynszu uznajecie
za coś w złym guście.
A potem jesteście obojętni
wobec ruiny.
Waszej i innych.
Ale my, którzy ciężko zapracowaliśmy na wszystko, co mamy…
traktujemy każdy interes, jakby był pierwszym i ostatnim.
Ani jednego centesimo nie bierzemy za pewnik.
Właśnie dlatego
za dwieście lat tacy jak ja
nadal tu będą.
Nie cierpię ich nosić.
Możecie więc przekazać
byłemu gubernatorowi Leonfortemu
i wszystkim innym zainteresowanym,
że z największym szacunkiem
zapłacę, ile zechcę.
I ani centesimo więcej.
Przepraszam.
Pułkowniku!
Wuj obiecał mi walca.
O ile mój mąż nie będzie zazdrosny.
Gdy ma się takiego przystojnego wuja jak ja,
można być zazdrosnym.
Proszę.
Walc.
Boże, lecę!
Dziękuję.
Proszę wybaczyć.
Mogę?
Te kobiety…
już zwiędły.
A ci głupi mężczyźni…
są zaledwie bezbronnymi ofiarami,
które muszą cieszyć się promyczkiem światła,
jaki był im dany…
między kołyską a grobem.
My byliśmy
lampartami.
Lwami.
Ci, którzy zajmą nasze miejsce,
to szakale, hieny.
Wszystko będzie inaczej i gorzej.
A lamparty,
szakale, owieczki
dalej będą wierzyć,
że są solą ziemi.
Czas wracać do domu.
Nie, jeszcze wcześnie.
Wystarczająco późno.
Możesz poślubić Bombella gdziekolwiek zechcesz,
nawet na Grenlandii.
Byle bym tylko przy tym był.
Bendicò.
Chcesz zobaczyć róże, które wczoraj rozkwitły?
- Chodź. - Tak.
Są piękne.
Rozwinęły się
w ciągu jednej nocy.
Spójrz.
Piękne.
A ta?
Ależ są cudowne.
- Jest tyle pączków. - Piękne.
Jeden, dwa, trzy, cztery… Rozkwitnie jeszcze więcej.
Spójrz na tę, jaka piękna.
To moja duma i radość.
Są prześliczne.
Papo!
O Boże.
Pomocy!
Mamo!
Niech ktoś pomoże!
Papo!
Fabrizio!
Otwórz oczy!
Fabrizio.
Spójrz na mnie!
Jest tak, jak mówiłem.
Poważna choroba mózgu.
Przykro mi to mówić.
Jest gorzej, niż myślałem.
Czemu mi nie mówiłeś?
Fabrizio!
Nie mogę stracić też ciebie.
W porządku.
Cesco, zamknij okiennice.
Niech ojciec pomoże.
Fabrizio.
Przez to święte namaszczenie
niech Pan w swoim miłosierdziu
wspomoże cię łaską Ducha Świętego.
Panie, zmiłuj się.
Chryste, zmiłuj się.
Panie, zmiłuj się.
Mam nadzieję, że będziesz ze mnie dumny.
…i Ducha Świętego. Amen.
Pa, papo.
- Tancredi. - Ciociu.
On cię potrzebuje.
Chodź. Myśleliśmy, że wyjechałeś.
Wróciłem, gdy tylko się dowiedziałem.
Wujaszku.
Nie…
Nie chcę pana oszukiwać.
Nie wydaje się pan zaskoczony.
Jak mógłbym być zaskoczony?
Nie oczekuję, że mi pan wybaczy.
Proszę powiedzieć mi jedno.
Czy naprawdę zamierzała pani za mnie wyjść?
Tak.
Zamierzałam.
Wyjadę dziś po południu.
Proszę wybaczyć.
Jestem tutaj.
Nadszedł…
czas podsumowania.
Muszę znaleźć
w popiołach moich błędów
kilka złotych drobinek
szczęścia.
Dzień, w którym poślubiłem Stellę.
Potem…
wszystkie nasze…
wspólne przejażdżki konno.
Mój pierwszy jedwabny krawat.
Zmysłowy zapach pięknej, nieznajomej kobiety…
którą minąłem na ulicy.
Pewien doskonały wschód słońca oglądany…
z Concettą.
Concetta.
Zabierz mnie na zewnątrz.
Jestem przy tobie.
Bombello wyjechał.
Pojedziesz do Mediolanu?
Nie.
A więc co teraz będzie?
Concetto.
Co z nami?
Nic nie mogę zrobić?
Bądź moim przyjacielem.
Dla mnie zawsze będziesz na pierwszym miejscu.
Zawsze.
Concetta…
Papo.
Posłuchaj.
Tylko ty…
możesz
ochronić
naszą rodzinę.
Francesco…
będzie nosił tytuł.
Ale to ty musisz
go poprowadzić.
Powiedz…
że zrozumiałaś.
Tylko ty.
Zrozumiałam.
Rozumiem, papo.
Dobrze.
Wszystko będzie…
- Dobrze. - …dobrze.
Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z tobą.
Błogosławionaś Ty między niewiastami,
i błogosławiony owoc żywota Twego, Jezus.
Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z tobą.
Błogosławionaś…
Mości książę.
Kondolencje, mości książę.
Bądź silny, kuzynie.
Angelico.
Wstań.
Jaśnie pani.
Mości książę.
Najgłębsze wyrazy współczucia.
Tędy, proszę.
Proszę, Russo.
Mości książę.
- Panno Concetto. - Russo.
Obawiam się,
że przybył pan za późno.
Ta ziemia i inne posiadłości pana Leonfortego
należą teraz do nas.
Przecież mieliśmy umowę.
Zaproponowaliśmy wyższą cenę.
Tak to działa, prawda?
Macie swoje nazwisko,
ale wiemy, że nie macie takich pieniędzy.
Nie zrozumiał pan?
Nasz kuzyn poślubił bardzo bogatą kobietę.
A raczej córkę bogatego człowieka.
Proszę przekazać chlebodawcy,
że przebiliśmy go jego własnymi pieniędzmi.
Jaśnie panno.
To niczego nie zmieni.
Wy wszyscy…
jesteście owcami.
A owce należy strzyc.
My je strzyżemy.
Chodź do mamusi.
Pobłogosław, Panie,
tę świętą relikwię naszej ukochanej świętej Katarzyny.
Panie i panowie!
Giuseppe
Garibaldi!
NA PODSTAWIE LAMPARTA LAMPEDUSY
Napisy: Zofia Sław