Lima, apat...
tatlo, dalawa, isa...
Suwerte ka, hindi kita mababaril.
Kailangan kita. Pero, Marie, walang takas sa akin.
Tumataas na ang alon
at ako lang ang makakapagligtas sa iyo
kasi ako lang ang may ilaw.
Sinubukan kong maging marahan. Ngayon, susubukan kong magdahilan.
Hawak ko ang buhay mo. Gaya ng nakasalalay sa iyo ang buhay ko.
Hinahanap ko ang Sea of Flames.
Paano mo nalaman ang Sea of Flames?
Sinabi sa akin ng tatay mo.
Nakausap mo ang tatay ko?
Basta sabihin mo na sa akin kung nasaan.
Sabihin mong buhay siya.
Alam kong buhay siya.
Naririnig ko ang boses niya.
Pakinggan mo ang boses ko. Makinig ka.
Lapit ka lang. Matao. Patawad, Marie.
PARIS - IKA-14 NG HUNYO, 1940 APAT NA TAON ANG NAKARARAAN
Kaarawan mo, pero may mga kailangan akong gawin. Ingat.
- Sabi mo, magbabakasyon tayo. - Oo nga.
E, bakit tayo nagmamadali?
Kasi, Marie, pinili ng mga Aleman na umatake sa Paris sa kaarawan mo.
Makikiraan po.
Ano ang balak ng Alemanya sa Pransiya?
Dahil sa kahambugan ng isang tao, kakamkamin nila ang lahat ng may halaga.
Ito, pahanap ng susi papunta sa galeriya ng dinosaur.
Mas mabilis ka kaysa sa akin.
Halika, Marie, isalba ang kaya, at iligtas ang sarili natin.
May kahon sa kanan mo.
- Daniel! Gusto mo pa ito? - Oo, ngayon din.
Babalik ako kaagad.
Patawad kung isinama kita, kung iniwan kita,
walang katiyakang makakabalik pa ako.
Isasara nila ang kalye, at may curfew.
Kapag pumunta ang mga Nazi sa museo, ito ang una nilang hahanapin.
- Dadalhin natin ang mga ito? - Hindi. Hawakan mo.
Ipagkakatiwala ko sa ilang mga tao para ilabas mula sa Paris.
Paano na kapag nahuli sila?
Isa na lang.
Pagkasakay natin sa tren, may cake ako para sa kaarawan mo.
Pupunta tayo sa isang kaibigan.
Anong kaibigan?
Ang uri ng kaibigang mapagkakatiwalaan ko sa pinakamahahalagang bagay.
Tulad mo, Marie.
Ito, pakitupi naman iyan.
Ayan.
Naghihintay na ang mga dinosaur.
Akin na ang kamay mo, at halika na.
Pakimadali 'ka mo.
Daniel, nakabalik ka.
Nasa labas na ang mga Aleman.
Sinabi kong sarado tayo, pero mukhang pupuwersahin nila.
Patuluyin mo. Pagkapehin.
Bigyan ng sigarilyo. Antalain n'yo.
Ibigay ang susi nang masara ang daan.
Paglabas, kunwari di makita ang susi.
Hirap ang mga taong mata lang ang gamit.
Kita mo, inaalagaan niya ako.
- Saan kayo pupunta? - Ayos lang kami.
Mag-ingat ka.
G. Daly, patuluyin mo na sila.
- Susunod ako. - Ano'ng nangyayari?
Ginagamit ko ang ten-franc na kapote ko
para dalhin ang mga mamahaling bato, mas mahal pa sa kalahati ng Paris,
at ipadadala sa Geneva sa loob ng ulo ng Tyrannosaurus rex,
isa sa pinakanakakakilabot na halimaw na nabuhay sa mundo
hanggang dumating ang Third Reich.
Halika, dikit sa akin, may poste sa kanan mo.
Ingat. Dito.
Malapit na ang mga Aleman. Halika. Dito. Hinto na.
Akin na ang bag mo. Sa trunk ka uupo.
Tumuntong ka. Ayan.
Ayan, diyan.
Tatakbo tayo. Magtiwala ka.
- Nagtitiwala ako sa iyo. - Ito na. Paalis na tayo.
Isa ang masisiguro ko, Marie.
Di mo malilimutan itong kaarawan mo.
Ano'ng sumunod?
May truck na naghihintay para sa mga hiyas.
Di ko alam kung kasama roon ang hinahanap mo.
Alam ko.
Wag kang sinungaling.
Alam kong di iyon kasama roon.
Itinago ng tatay mo. Binigay niya sa iyo. Nasaan na?
Nasaan ang tatay ko?
Marie, may dapat kang malaman.
Kasalanan ng ama mo kaya ka bulag.
Pinagpala ang Sea of Flames, pero isinumpa rin.
Nagdurusa ang mga minamahal ng taong nagmamay-ari nito.
Regalo ng minamahal mong tatay ang kadiliman mo.
BATAY SA NOBELA NI ANTHONY DOERR
Korporal Pfennig.
Muli, maingat at asintado ang pambobombang nangyayari.
Pumunta ako para tingnan kung may narinig kayong
gumagabay sa pambobomba,
pero mukhang kasalukuyan kayong...
naglilinis ng bahay!
Nagtataka ako. Nasaan si Schmidt?
Nawalan kami ng kuryente, pumutok ang fuse, naghanap siya ng kapalit.
Nag-aalala ako, baka nadamay siya sa pagsabog.
Sobrang nag-aalala kaya naisipang magwalis.
Kung pumutok ang fuse, bakit may mga ilaw?
At bakit may radyo?
Nakakita ako ng kapalit sa silong.
May dugo pa roon. Nalagyan nga ang mga bota ko.
Nagpasya akong linisin.
Tingnan mo.
May nagbo-broadcast.
Tingnan natin kung ano sinasabi nila.
"Parang dati lang,
sa opisina ko sa Botanical Gardens sa Paris,
subalit..."
"Gusto kong malaman ang ibig mong sabihin sa Manigong Bagong Taon."
Isang babae.
Isang babae ang nagbo-broadcast.
Itinuturo ang pambobomba.
Pero alam mo na iyon, di ba, Pfennig?
At noong nalaman ni Schmidt, pinatay mo siya.
Bakit?
Baril.
- Isa kang espiya. - Hindi.
Kung gayon, magpaliwanag ka!
Pinoprotektahan ko ang isang alaala.
Isang lugar ng pag-asa.
Ang tanging hindi kayang sirain ng Reich.
Maaari na kitang patayin ngayon mismo, Pfennig.
Pero...
ikaw na lang ang natirang operator sa Saint-Malo.
Kaya ikaw at ako...
hahanapin natin ang lokasyon ng taong nagbo-broadcast.
Tapos, bibigyan kita ng baril at ikaw mismo ang papatay sa babaeng ito.
Nakuha mo?
Opo, sir, nakuha ko.
Huminto ang broadcast.
May buong araw tayo.
Umalis na ang nambobomba.
Mahahanap natin siya sa susunod.
Pinasama ko si Schmidt sa iyo kasi pinagdududahan na kita sa simula.
Kagabi, tinawagan ko ang kumander ng lugar kung saan ka nagsanay.
Ang sabi niya, napili ka para dito dahil isa kang henyo,
isa sa pinakamagaling sa Alemanya, aniya.
Kunin mo ang gamit mo.
Kilos na.
Paano ito umabot sa ganito?
AMPUNAN NG VIKTORIASTRASSE ESSEN, ALEMANYA - IKA-14 NG HUNYO, 1940
Tuloy sa trabaho, mga bata.
Iyong pulisya siguro ng radyo iyan,
kukunin ka sa pakikinig ng iligal na broadcast.
Hindi mo alam ang sinasabi mo.
Heil Hitler.
Mga bata.
Heil Hitler!
Ano ang sinadya n'yo, Kumander?
Ilan sa inyo ang nakinig sa radyo ngayong araw?
Kung nakinig kayo sa pambansang broadcast,
narinig n'yo ang dakilang balita.
Kanina, nilusob ng mga Aleman ang Paris.
Sinuko agad ng mga Pranses ang siyudad.
Paatras mag-isip ang mga Pranses bilang isang bansa.
Susunod ang ibang parte ng Pransiya.
Kasama sa pansindi, Kumander.
Oo.
May iba pa bang pinakinggan ang mga bata mo ngayong araw
bukod sa pambansang broadcaster?
Ikaw, magtataas ka na sana ng kamay.
Magpapaliwanag sana siya na noong tinayo ang Brandenburg Antennae,
bukod sa pambansang signal, wala na pong ibang masagap.
Heil Hitler.
Oo, iyon ang pinaniniwalaan,
pero maparaan ang matatalinong tao.
Nakakahanap ng paraang marinig ang broadcast ng ibang bansa.
Matatalinong gaya mo, bata.
- Ikaw si Werner Pfennig, tama? - Opo.
Oo. Ikaw nga.
Ikaw nga talaga, at ikaw ang rason kaya ako nandito.
Dahil umabot sa akin ang tungkol sa iyo.
Sabi nila, henyo ka raw.
Sabi nila, kalahati kang tao, at kalahating transmitter,
na may mga kawad ka sa ulo at nakakasagap ng mga signal mula New York.
Linggo na mula noong huli akong nakapakinig, sir.
Heil Hitler.
- Buwan na nga... - Tahimik.
Hindi ako naparito para sa mga banyagang broadcast.
Hindi.
Ako...
Nandito lang ako kasi may kaibigan akong sira ang radyo
at gusto ko, Pfennig, na sumama ka at ayusin mo.
At sa isang iglap, isang buhay ang nagbago.
Halika na?
Ang pinakamagandang bahay sa Essen.
Kinuha sa Hudyo na nag-iwan pa ng kuko sa tarangkahan,
ganoon siya katutol umalis.
Regalo sa akin ng Führer mismo.
Mahal, pakipatay ang tugtog at ipakita mo ang sirang makina.
Nais kong maayos ang radyo.
Pfennig, ayusin mo.
Kakailanganin ko po ng gamit, sir.
Bago ka sinundo, pumasok kami sa paaralan
at binuksan ang locker mo
at nakita ang gamit mo sa paggawa ng mga iligal na radyo.
May nakita kaming nakatutok sa Shortwave frequency 13.10,
isang ipinagbabawal na istasyon mula sa Pransiya.
Nakikinig ka sa matandang propesor
na nagbo-broadcast sa mga bata tungkol sa agham, ilaw, imahinasyon at iba pa.
Opo.
Katotohanan at magagandang bagay ang kuwento niya.
- Heil Hitler. - Heil Hitler.
Oo, katotohanan at magagandang bagay, ipinagbabawal lahat, Werner Pfennig.
Bawal ang mga pinakinggan mo, kaya bawal na rin ang isip mo.
Ngayon...
alam namin ang ginagawa mo,
at alam mong kamatayan ang parusa para doon.
Kaya, ito ang alok ko...
Ayusin mo ang radyo ng asawa ko...
o mamamatay ka.
Sige na.
Nasira na ang koneksyon. Kailangan kong hinangin ito.
Walang panghinang dito.
Ayusin mo o patay ka.
Ngayong 1:00 p.m. GMT, mga tropang Aleman, tangke, at ibang sasakya--
Ayos na po ang radyo, sir. Heil Hitler.
Napakahusay, Pfennig.
Palitan mo na ang istasyon bago malason ang utak natin.
Opo, sir. Sige po.
ISTASYON NG TREN NG GARE SAINT-LAZARE PARIS - IKA-14 NG HUNYO, 1940
Sa kanan mo.
Halika, dali. Malapit na sa tuktok. Taas.
Ingat. Hawak sa akin. Hawak, Marie. Dumikit ka lang.
Nakaalis na ang huling tren mula Paris!
Nag-aaksaya kayo ng oras! Atras!
Atras! Bumalik na kayo. Dapat na kayong umalis sa istasyon.
Umalis na sa istasyon!
Nakaalis na ang huling tren!
Umalis na sa istasyon, ngayon din.
Lalakad tayo.
- Lakad? - Halika. Oo.
Wala nang magagawa.
Makikiraan. Halika, Marie, humawak ka sa akin.
Kumapit ka.
Marie, mahal, akin na bag mo.
Napakabigat.
Radyo mo ba ito?
Baka wala sa pupuntahan natin.
Gusto kong malaman ang iniisip ng propesor.
Marie. Patawad, di natin madadala ito.
Puwede mo bang ipaliwanag kung bakit tumatakas ang buong lungsod?
Bakit ang mga Hudyo ang pinakamabibilis tumakbo?
Bakit inaangkin ng isang bansa ang isa pa?
Hindi ko kaya. Hindi ko maipapaliwanag ang mga iyan.
Sabi sa radyo, ayaw raw ng mga Nazi ang mga taong naiiba,
at sa mga nagsasabi ng totoo.
- Marie... - Makinig ka sa akin. Makinig.
Iba ako. Alam ko ito.
Alam kong pinoprotektahan mo ako, pero iba ako.
Nagsasabi ka ng totoo.
Oo. At mananahimik ako para manatili kang ligtas.
Ang naiiba lang sa iyo ay
handa kang magpasan ng mabigat para marinig ang katotohanan,
na isa sa mga pambihirang katangian mo, Marie.
Sa buhay, hindi mo dapat itago kung sino ka.
Pero sa digmaan, ikabubuhay mo kapag hindi ka nakikita.
Buhatin ko ang bag mo.
Alam mo, mga bata lang ang kinakausap ng propesor.
Kailangan nating maunawaan ang kabaliwan sa mundo.
- Dadalhin ko ang pasanin ko. - Hindi.
Hindi mo dapat pasanin iyan nang mag-isa.
Halika.
Nandito ako. Heto ako.
Bale, Marie, pinili ko itong partikular na hotel kasi pambihira ang serbisyo rito.
Tatay, naririnig ko ang mga buhay na manok.
Tumpak, tanging ang pinakasariwang pagkain.
At ang mga serbidor at serbidora, at mga mayordomo,
at mga katulong ay napakaingat, di mo alam na nandito sila.
Ramdam ko ang malamig na hangin.
Nasa balkonahe tayo, tama?
Oo. At maganda ang tanawin sa taniman ng poppy.
Sana walang magagarbong gamit tulad ng mesa at upuan.
Hindi, Hapon ang tema. Kumakain ang lahat nang nakaluhod,
at sikat ang kapita-pitagang Michelin chef sa mga salami sandwich niya.
- Heto. - Salamat.
Pakitanong sa mayordomo kung makakahingi ng balabal.
- Sige. - Medyo malamig.
Salamat. At...
baka puwedeng pakisabi sa chef,
sapat na ang kahit kalahati ng isa sa mga sikat niyang sandwich.
- Bakit? Hindi ka ba gutom? - Hindi...
Dapat, tipirin ang pagkain.
Kasi hindi mo alam saan tayo patungo,
di natin alam gaano katagal aabutin.
Alam ko ang pupuntahan.
Nagpasya akong sa Saint-Malo tayo.
Sa tabi ng karagatan?
Oo, sa tabi ng karagatan. Kumain ka.
Sino'ng kilala mo sa Saint-Malo?
May kapamilya tayo roon.
Paano tayo pupunta roon?
Ibig kong sabihin...
Walang mga tren.
Walang mag-aangkas sa atin dahil patay na ang kabaitan
at sabay-sabay nang naging masama ang lahat ng tao sa mundo.
Hindi naman lahat.
Marie, halos 10:00 na.
Oras na para sa propesor mo.
Kung alam niya ang nangyayari, gusto ko rin malaman.
Ngayong gabi, tungkol sa kalikasan ng oras ang tatalakayin niya.
Pero kahit ano'ng sabihin niya, palagi itong tungkol sa lahat.
Magandang gabi, mga bata.
Gusto kong simulan ang broadcast ngayong gabi sa mga katagang,
nasaan ka man, maaaring napapanahon para sa iyo.
Isinulat ng isang Romanong makata na si Virgil, matagal na ang nakalipas,
pero tingin ko, pinatutunayan ng mga salitang di nagbabago ang mga bagay,
gaano katagal mang oras ang lumipas.
Narito ang kanyang sinulat...
"Ang pinunong mapaniil ay bunga ng pagmamataas
na umiinom mula sa kanyang nakakasukang tasa ng kawalang-ingat at kahambugan
hanggang mula sa kanyang mataas na taluktok,
siya ay bumagsak sa alabok ng pag-asa."
Alam kong madilim ang panahon ngayon, mga bata,
pero laging magtiwala na ang liwanag ay nananaig.
Tungkol sa liwanag, gusto kong talakayin...
Werner!
Kinaladkad ka na ng Gestapo, pero nakikinig ka pa?
Kahit isang oras, gusto kong makinig sa kabaitan at katuwiran.
- Masakit! - Dapat nga putulin.
Masakit.
Di kasinsakit ng bala sa ulo o lubid sa leeg mo.
Werner, ikaw na lang natitira sa akin.
Ikaw ang pamilya ko, ikaw lang. Hindi ko kayang mawala ka.
- Pasensya na sa tainga mo. - Napakalakas mo.
Talagang malakas.
May nakita akong tsokolate.
- Ano ang sinabi ng propesor-- - Werner!
May mga sundalo.
Gusto ka raw nilang kausapin.
Werner, hindi ka dinarakip.
Napili ka kasi matalino ka.
Sasabihin nilang maliit ka.
Na wala kang pinanggalingan.
Na di ka dapat mangarap.
Pero naniniwala ako sa iyo. Alam kong may gagawin kang katangi-tangi.
Salamat.
Wag kang magbabago, Werner Pfennig.
Kahit na madalas kang nakakairita,
- di ka dapat magbago... - Sinasaktan mo uli ako.
Wag kang humanga sa kanila.
Wag mong hayaang kumbinsihin ka nila.
Panatilihin mo ang kalooban mo, ha?
Gaya ng mga istasyon mo sa radyo.
Panatilihin ang frequency.
Ipinapangako ko.
Sige.
Ipinapangako ko.
Jutta...
- Ipinapangako ko. - Jutta.
Binabati kita.
Isang pagsubok ang pag-ayos sa radyo, at mahusay mong ipinasa iyon.
Saan mo ako dadalhin?
Sa isang lugar kung saan ginagawang lalaki ang bata,
at ang lalaki, ginagawang sundalo.
Heil Hitler.
Ayos, ito na, Marie. Ito na.
Kumanan ka, Marie. Kumanan ka. Ayan.
Sige. Tapos, apakan ang clutch.
- Ano'ng clutch? - Ang clutch!
Iangat mo ang kaliwang paa mo. Ayan.
Ayos! Ayan! Umurong ka! Urong.
Nagnanakaw na tayo ng kotse?
Di ito kotse, isang Citroën ito.
Di natin ninanakaw, pinalalaya natin para sa buong Pransiya.
Tingnan mo, palaki nang palaki ang bahay na pinupuntahan natin.
Ang National Political Institute of Education.
Pinakaprestihiyoso sa Alemanya,
itinayo para sa pinakamatatalino at pinakamalalakas.
Ang pinakamatitibay lang ang tumatagal dito.
Binabasa mo ba si Friedrich Nietzsche?
Hindi ako nagbabasa.
Nakikinig lang ako.
"Iyong hindi papatay sa atin, pinalalakas tayo."
Heil Hitler.
Sino ka?
Tenyente Koronel Siedler.
May kandidatong isusumite mula sa Essen Department.
Dito raw muna ako pumunta.
Ano siya?
Salamangkero.
Si Werner Pfennig.
May kakaiba siyang kakayahan sa mga radyo.
Oo, buweno...
Hindi ko naman tinanong ang kakayahan niya, di ba?
Partikular ang tanong ko, ano siya?
Lalaki siya.
Kapag may nagtanong kung ano ka,
tinatanong nila kung anong lahi ka.
Kung ano lahi mo, iyon ka.
Kaya, pakiusap, ano siya?
Isang Alemang Aryan.
Pero ayon sa isinumite mong mga papeles,
nanggaling sa ampunan si Werner Pfennig.
Kaya, isa siyang ulila.
Sino ang tatay mo, Werner Pfennig?
Hindi ko kilala ang tatay ko.
Sir.
Ang nanay mo?
Patay na, sir.
Patay na ano?
Patay, sir... Heil Hitler.
Ibig kong sabihin, Alemang Aryan ba ang nanay mo?
Opo, sir.
Pero ang ama mong dumating at umalis, maaaring kahit ano.
Maghubad ka.
Kung walang paglilinaw na papeles tungkol sa ninuno ng bata,
bago pa man siya makatuntong sa loob ng institusyong ito,
dapat masusing suriin siya,
para masigurado ang kabuuan ng lahi niya.
Ang sabi ko, maghubad ka, lintik!
Susukatin ko ang bawat parte ng katawan niya.
Kapal ng labi, anggulo ng ilong,
density ng buto, kulay ng mata, kulay ng balat,
distansya sa pagitan ng mga sentido, paikot ng ulo.
At kung pagkatapos lamang ng pagsusuri ko,
walang duda kung may dugo siyang Hudyo...
Hubarin mo lahat.
...matatanggap siya.
Herr Siedler, salamat at naisip mo kami.
Ngayon, bumalik ka na sa Essen.
Kami na ang bahala kay Werner Pfennig.
Heil Hitler.
Magandang balita, Werner Pfennig!
Hindi ka isang Hudyo,
kaya pinapayagan kang mabuhay at...
maaari kang sumali sa institusyong ito.
Pero, tandaan mo.
Ang katauhan mo ngayon ay mamamatay na,
mapapalitan ng higit pa sa tao.
Atensyon!
- Heil Hitler! - Heil Hitler!
May bagong bata.
Ito ang uniporme mo.
Ito ang pang-ehersisyo mo.
Nakakrus ang garter sa likod, at deretso sa harap,
itiklop hanggang siko,
magdadala ka ng kutsilyo at kaluban sa kanan ng sinturon.
Walang libro, sigarilyo, o personal na pag-aari.
Ito ang locker mo.
Uniporme, bota, kutsilyo, at pampakintab lang ang laman.
Bawal mag-usap pagkapatay ng ilaw. Miyerkules ang mga liham.
Aalisin natin ang kahinaan, kaduwagan, at pag-aatubili mo.
Magiging talon ka, at ulan ng bala.
Mamumuhay ka para lamang sa tungkulin.
Kakain at hihinga ka para sa bansa.
Naiintindihan mo?
Opo, sir. Naiintindihan ko.
Mabuti.
Bigyan ng tradisyonal na pagtanggap.
Takbo.
Minamahal kong kapatid, Jutta,
isang napakainteresanteng lugar ito.
Maraming kagubatan at malawak ang lupa at napakalinis ng hangin.
Mukhang maayos naman ang ibang bata, kahit na mas malaki sila sa akin.
Hindi pa rin ako nakakahawak ng radyo,
pero darating din iyon.
Pasabi kay Frau Elena, wag siyang mag-alala,
kasi ayos lang ako...
at ninanamnam ang hangin.
Sana maayos kayong lahat.
Mahal at nami-miss na kita.
Maligayang pagbati at Heil Hitler,
Werner.
Tama na iyan! Tama na!
Ikaw siguro iyong bagong batang radyo.
Bangon. Bumangon ka, bata.
Ingatan n'yo ang isang ito.
Malaki ang inaasahan sa kanya ng Reich.
Halika na.
Mamatay kang parang leon,
o mahulog gaya ng natapong gatas.
Tayo. Halika nga.
ST. MALO APAT NA TAON ANG NAKALIPAS
Tandaan mo, Pfennig...
kung pinaplano mong sadyaing pumalpak,
hindi lang buhay mo ang nakataya.
Alam kong may kapatid ka...
Si Jutta.
Kung mabigo kang mahanap ang lokasyon ng Shortwave 13.10,
mamamatay rin si Jutta.
At mamamatay siya nang kalunos-lunos.
Tatay, inaalala ko ngayon ang paglalakbay natin...
Larga!
...papuntang Saint-Malo,
at ang ninakaw na sasakyan,
kung paano tayo natulog sa mga kamalig at bakod, at nagnakaw ng mga itlog.
Naaalala ko kung paano tayo nakarating sa bayan nang paubos na ang gasolina...
Kalahating kilometro sa kanluran ang broadcast.
Kumanan dito.
At naaalala ko, sobrang kinakabahan ako noong una tayong dumating dito,
hindi alam kung ano ang magiging kapalaran o kung sino ang makikilala.
Pero pagmamahal at saya lang ang sumalubong sa atin.
Parang napakalayo na ng lahat ng iyon ngayon.
Tatay...
Pinagdarasal kong nasaan ka man, umaabot sa iyo ang signal mula sa radyong ito,
dahil hinding-hindi ako mawawalan ng pag-asa.
Hindi kailanman.
Mahal na mahal kita.
Labas.
Makikita mo na ang kaibigan mo.
Kung sino ka man, patawarin mo ako.
Tagapagsalin ng Subtitle: Nadine Aguazon